Het tvveedc Dect. Het fevenik Boècïc. 



aüs, Cttöc L'ngua Ceruina : J&ImwiS fjteff get ir> %t n tas 

 pttcl ban fijn ".boeth Cypirus grijeeten,<reggctibe alöuc: 

 <0nbcr 't gïjetal ban be Muloen oft Hoorö-bollcn rrbcnen 

 fomntige occfi bc toojtcl ban ben Cypirus , gat 10 Gladio- 

 lus: bcfe tooitel is foet ban fniaerh/ cubcgfiefoben snnbe 

 toejbt bp Ijct bjoobt gcinengljt enbe gfjCHiiecbt; enbe baer 

 öoo£toojbtbatujooDttoecliieffelijrIicr/ beter ban fmaecfi 

 enbeftoaerber ban ghetoicfit. iiifgheliicug fegbt fm in 't 

 18. rapitel batrt feibcboeeu: Cypirus is ben Giadiolus.ala' 

 topboojfepbt Ijtbbtn- ©anbte tooojben bie ujp boben 

 bcrljaelt hebben aljs in Ijct 17. tapitel ban bat boten ban 

 #lmius ftaenbe/bir ficeft fop alle ban tooojbe tot tocoibe 

 upt be bcfrhitjtoinghc b» 'üfteopl)! afrits ban Phafgauon 

 flljeeft/ ghefchiebcti. HDan bat bet Phafganan anbers niet 

 en b* banonfen Xiphion oft Gladiolus, $ blijtüelnen ghe- 

 noegft: baerom en is het oocb ghcenfins te ttoijffcien/oft 

 # Umus beeft ben «ölabiolus t'onrerht ben naem Cypirus 

 Bijfgijcbcn/ enbe be befrljitjbinglje ban bepbe öefe rrupben 

 in een gljemengljt enbe bertoerrct/ ghelncH hpin anbere 

 trupben meerghebaen Sffft- 



lUalcriujs Cojbus heeft ben «JEfabiohtö Viétorialjs femi- 

 na ghehecten: anbere noemen bien Viftorialis rorunda, enbe 

 in 't ï?oogl)buptffij Otiinoe ©ie0wury ; enbe bat alleen om 

 bien te berfchepben ban een foojte bantLooeft/mct Iangï)= 

 toojpighe toojtcleii / bie op be fecr booghe t'foppen ban 't 

 geberghte Stlycjö grheeten/ ghebonben toozbt/enbe ban be 

 ^oogijbnptfr hen 6ic0i»u«^/ VieTarix udix, enbe Vi&oria- 

 lts longa gljchcetcn is/als top eibers bethooiien Tullen. 



li>oojtS / foo tooibcn be bloemen ban onfen i©labioluö 

 Mowmuie ban be 3,taliaenen ghenoemt/ als jffiattfjiolus 

 betupgljt. 



mit foojte ban Gladiolus,toiens fteeïen acn bwbe fiïbcn 

 met bloemen betoaffen 3ijn / heet in 't ILatyn Gladiolus 

 Vmmque florifems , bat is / «SMabioItis acn bepbe fijben 

 bloepenbe. 



<f Aerd. ;pe opperde toojtel ban ben «©Iabiolus heeft 

 een nae-trecHcnbe/berteerenbe / enbe oocnbcrojoogljcnbc 

 fctarht / als 4r>alcnus frlmïft. 



f Kracht ende "Werckinghc. SniofeojibCS frfofjft/ bat be 

 bobenfteoft epperftctoojtclban ben cSlabiolus met toijn 

 enbe toieroocfe op be toonben enbe ghcnuetfie Itben ghe- 

 lepbt/ be pijlen/fchirhten/naghclen/ ulautoeu/ beenbers/ 

 fplintcrs/ öoomen / enbe anbere ftcnenbe binghenupt be 

 toonben haelen ftan. 



typ frlnfiftoDt&/ batbtfelbe bermengfttmet meel ban 

 Lohum oft i©}efpe/ enbe mctl£onigh-tontct/be gtftoillen 

 phygcthla enbe pam gheljeetcn/bat ij! De bjeebe platte herbe 

 enbe taepe ftoeeren ontbor t/bertetrt rnbe bermoito t; enbe 

 bacrom toojbt fP bp bicrghelije&e rtjpmaecfeenbe/upttreiï 

 Senbe enbcbcrtccrenbe falben enbe pJppen gheöaen. 



3Dcn fclben gpiorcojibes berfeBert/ bat bcfe toojtcl ban 

 buptcn bpgbelcpbt oft ingfjeftefcen / be maenbtftonbtit 

 bertoccfit. 



éommiglje/foo ben fclben 3?iofro?ibejsIictupgSt/toiI- 

 Icn onö boen gbelooben/bat be boben ftetoojtcl ban <©la; 

 üiolus ben luft tot bijflapen bciüjtrfet enbe bat be onber- 

 ftebaer-en-tegljcn be menfclien onbiucfjtbatr maecfit: 

 bact-cn-boben/ bat bc bobcnfle toojtcl be fcinberen bie 

 met gficfcljcurtlKpt oft finrbingjjen bctbarmen gljcquclt 

 jijn / gbeneeft enbe toeberomglicfontmaetftt/ als fp bie 

 met toater innemen oft inbjinthen. ^ItniujSboegfjt bacr 

 noch meer bp / feggljénbc/bat fp be bmberen bottpil^n / 

 enbe opbegijebjeticn ban be blaft mrttelijcfc gljc|trefien 

 toojbt/ oft anberss gljcbiupcHt. 



'Cftcopïjjaflusifrljmft/batbetoo^telbanPhafganonoft 

 G hdiolus gcfobcn jijnbe foet ban fmaetft is / enbe gcftoo= 

 ten jrjnbemtt Dctmccl bermengbt/ fict bjoabt foet enbe 

 onfr IjabcWrS maecfit / als* top bo&en ootfc upt #liniuö 

 btrhacltljcbbcii. 



UI1VOEGHSEL 



M4?n fmibc bit txupüt fett btquatmelijch atn natm Swwrie- 

 kens-cruydt nae Otn 3E.ntijrtfcl)cn enbt «Srtecftfc&m mnslKn 

 ghcDttti gljtióch De 8oogt]bm>tfct)tu Oat ooch Schwertcl nocmtn: 

 in Jtalien ftttt Ijtt ooch GUdMo tnOt Momuhuu i in ©jancitrgeft 

 GlaiunötGlayftil. 33ani)t ecefft fqojtc noemt ïobti Gladiohs 



vanLangurdoc.in'tlatrjnGlsdioIus Narb'oliaifis : OeaitOeCeDit 



arn btnoc fgüen ban Je (leelm bloemen B;aeg!)t/ tyctt t)p in't la* 

 tnnGbitiolusItalkusbinis fiorum ordinibus. 



SetfaeBtbanBiterupötm tonöe blacoftensgbcaotcn/feBltt 

 ïotal/ta rooö ban bertoe 1 ban öc gtootte ban Ot Kacftetrc. 3t(s 

 bt ïentt boojbp is/ moe bat B&wn Wormm meet en kroggt/ foo 



Hl 



Wrjbicpbt h.\ec öefe bjojtcl in btlc liUpnt bolkk«i«/ ™. f e„J„u. 

 tiBUe Daprhtna/gfteitjch ben tomen Pel"? -\Zn ^.h».?LV. - 



Gladiolus met mcarnate oft üirVetwHahe blocöcö mo-hf ,i, 



ÊpaegmenghebonDen/ maetfetr ftlDen. M m 



Clq'nen Gladiolus toaftin épacgnien/ in bc faoiiiiihi» ;™s- 



enbe boebte beembcn/maet ootK fomtnbro in't afwen ban fom* 

 "«? «wBfttn ban oe ftlbe lanben, fomtnraooeft m Bun ffi 

 ©tfen beeft heel feftoon-raobe bloemen alebe anbere gtiemtpnt 



nv^?h / h?S tt ^ nto i t, , , " t 5 ln: "anötanbctt/ enbe mate km 

 een frjbt ban Den (leeltoafTenbe. 



hnn!h d ^VJ iB Ca " d J en ' ïan ©tltoniua bttmaent/ 9«ft bel» 

 blincheubc bloemen / foo fchoon roob ; Dateer tjacra atjclgrk ntct 

 rn ta:toeIeRen (lecl/mibtfgabera betooirtl/nptbtr actDcn gettoc* 

 Ren 5tmpe / fonoe mogften sDctoojpentooiDen al 1 een pijl : toant 

 öctooitel latucKtn xenaf De |lompc oft botte eunben ban be bons 

 ten oft feluehten orjcIiicUenOc ; enbcbebm blaocren/ acn bc fnoert 

 berfpicpbt/ tijnala oebc&crcnban eencnpnl. 



Witten Gladiolus. 5Dt toitatUtighc enbe blofenbebloemtn ban 

 «laDwiiia tooien (^»„ gucficn ; maet be fneciroitte nocbbtel 



Gladiolus Byzaminu/atro-purpureus iSOOcfehcelblupn-rooO ƒ 

 enbe hotnt ban Conflautinopclcn. 

 , G '»° tft ."»Gl»<lioW* ■«<■» &«» d t Bo M Eftnmf* beeft incatnatt 

 oft iBfbtttotgheroobe bloemen / alle bt anbere ban grootte te üat 

 ben gaenbe. 



Gladiolusvan Indietijin't Zatijn Gladiokslndicus.ia Dtn Can_ 

 nacorusoft ten fooitcbanllPafct-Kict. 



Gladiolus aquatihs ia het VOatct-iLiftb. 



Gladiolus lutcus, ofr tóeelen <51abiolua/ ia atibera niet ban !)tt 

 «Geel lifctj/onbct 'tgbcflact)t ban 3iri« befchitbtn : be «Geclc 3if* 

 fobillentooïDcnoocb foo ghtnocrat. 



G ladiolus foetidus , int Jftanfopa Glaycul puant . ia Dt Xyris oft 



tBanDtlnpa ctimbt. 



Bootta / roo pleajen mcefl alle Defoontn ban iifch Gladiolus 

 te Ijteren. 



Glaudiójaiaf etn ban be tornaemtn banoe cerfle .ttttliullia / 

 ben «GHabiolua ncrgljena in ghclatftenbe. 



Kracht ende Wetdcinghe. J n traliën plcegjmctt De ttOJtClcn 



ban ben <GIab:oIiiB bengantfehc tointct Dooj mtter fanttt bctoac? 

 ren/om te gtjebiitpcften tcgben be Rropfroceecn: toant fp Oatr feet 

 gocDt toe Hjn/ala Caffanitn gegeten / 't fptauto/'t fp uftcroDen / 

 t fp glicbiabcn : maet beft ia 't Datmcnfe met BetcRene fmeet 

 ftoor/ cnbeoplepbt: !>et poeact bet felbectooiDt Daerte^ijcnoocft 

 fecr nuttelijch ingfteglicbcn/ cnbelangljtn tttbtsbtOuipclit. <C'ttiit 

 boojtoact beft toojtcüa foo goebt tcgtjen allcrlcn tierbt gbcTtoiüm 

 enDe hlieten/ 't fp tuatt bie ooch mogljcnircfm/ oat gbccntaipbe 

 batt bp« götlgtften m ia ; alabp berf;hcpDen /ftcoitgna ban 

 DnfetpbcnbcbonDeuia Büetoteft. 



Om De pijne ban be milte te ggeneferi / enDe Dt felbt te ïcrbioo* 

 Bijen ƒ falmcnijmrupDt San «ölaDiolua toel biooab ;i;nDt tot 

 peDet bitnggen / tnatDatrncthlcpntn oft (itljtcn Wijn tcü;inc» 

 hen gbtbcn- 



ïetmafbergatlt/Datöetoojtel tnbt bet Ucclcghctoaaban «GI»* 1 

 Dioluo BUcbiooBbt enbe tot pocBer ggeb:oggt / met ttote horen* 

 fecnapepetteDjimhcngbcghcben / fcetgoetiBombetianghCu* 

 righKoIncRcnbepgn inOcn bnpcfetegljmcfen. 



A-ommtflge öooghDUBtfegtn gnebvapeften Defe toojtcl om het 

 btoebt te ftelpen / feggljcnDe Bat fp bcauatm ia om alaerganben 

 bloet op te Boen goubcn 



/Ratccllua «Bmpicicna feftiijft/bat fommiglje Booi erbartnt* 

 tjent bebonstn gcbbcn/Oat een blaat ban «eiabiolua irt 't miDOcti 

 £oo!fncBcnoftg!)t«loBcn / enbe foo alsem fetartaKcn in een age* 

 maept/ enbcom ütn gala gtjcganggtn/ inftcBe ban eencn bala- 

 bant oft heten/ De gcftoollcri amanbelen tnat anbete BittgbelgrKt 

 Bhefbjillcn binnen bea raonBta tnBe acn Ben bala Bfivnefeit 

 honnen. 



«Tegtjcn otftffele tnBe faopmbtBatm Dit in't litöatm bomen; 

 falmcn nemen fea oneen tooitel ban <6IaBiolna/ fea oneen amn* 

 Bon ( foo Xpiitcms fttjigft / hst tot! Dat tlbtrs Cinamomum oft 

 "CanccI/rnocclbcraAmomum Bbcfrbitbtnftaet infrtbtban Amy- 

 dumj ttoee hroefm a?nn/boffcn-fmo«tB;ponem/t'famm Bbefloo* 

 ten enbe met togn ggemengljt / enbe ban op cenen Boech ghcdre* 

 Ren; enbebnet op ggelcpbt/ isrtoonbcrlijefegocot mtw htacljtigb. 



iDoppctftc Bcel ban Be tooitel ban <61abio!us/ Dioogb enDe 

 Bljcnootcn;gnDc/ enDe in sbelgch stKtoicbte met togn Bbemenght/ 

 ticclit-upt bcggebiohcnbecnbera banbm gootatioft inDicn Dat* 

 retin'tlittjacmietbtrfjjoicn oft gtjeapoflumecrtia / oft barmen 

 mctbocfcnggcttcbcn getftop btcnbcraban fcniimghe Dkttn/ bacr 

 resgenisDitoocRfeersocBt. 



■CtBtim at pijnt ban be Wafe / mbe booi bt gftent bit tjun toa* 1 

 tet niet en honnm maeehm / fmtgön een biectnBcel loota ftoacr 

 banbctB:oogiipocDetbanBefcboiffei>anBt tooitel ban -Glaawj 

 lita nemen ; mat met rtott htoefen toiwa menaben / enDe met bier 

 kroefcntoaimtoattta^ tttBtBatfoottbiinrtitngbtbm. 



©enfclben «puleiua ghttft Beggcftootcnbc-.itnoftfaeöt-bollt* 

 BtnabanClaBioluamM lauto Btpten-mcr:h /'oft beter met ere/a 

 mclchte BJtntfitn/om tjtt feolath tnüepönt ban ben buptfeoftitt 

 be Darmen ttbecbiybrn. 



HET 



