Het tweede Deel. Het fevenfte Boeck. 



ban bit feojte Ijatt Smatinthtu bit Ben toc-nacm asmpfhnta 

 botrtn/ tnfit gfn ghcfhtpt oft gtjtbooit/ groen; mccfttnoecl ttr 

 acrotn bttfpitpBt: Ben fktl ia ronB/ gheboojt/ frnf tnDc uafi/ ten 

 fpaiinc langt), Ben totlcBcn upt btlt ontotnOfcIcn nis upt fchec* 

 btn fijn bloemen booiibicnght/ bier oft bijf in't gtjttal met btur* 

 ten booithomcnfie / in ootgljm fiat toannect fit ctrfh ölotme bet* 

 gaen iaj alafian fit ttoccBc Batt nat bolgbt tnfit open gaet; öaet 

 nat fit Berfie/ tot fit laetftt tot. ©cfe bloemen ghchjehen Be oloe« 

 men ban Xyns oft IDanfitlupe-crüpfit bttl beter fian Die ban fic 

 iris oft ï-ifthj : fp «m ftaep om fitn / beel blaeuto ban benut/ 

 upt-gtitfonficrt ötgetle plachahcne Bit Datt tiifTttjcnloopcn: tnfit 

 fp hebben ooch toat rcucke / maer fiie fecr hacft bttgatt. fiat fit 

 ototmcitbolgtrcnfacOt-hupalmte als blacahcna/ in fommigt bel* 

 octmgtic febcekena beaoten/Bit foo Bun sim/ Bat bet tonfi / hlcnn/ 

 rofarhtigh fatBt / Bat fiatt in iel fiatt Dooi gljeficn kan tooiDcn. 

 JDeteoittlia bulbcua oft atupnachtigh/ban ttotecn bttgafittt/ 

 ttt tonien fiat Oit ctupfit blotpt : ban fit toclchc fit tttflt oft bo* 

 benfit bolfappigb ia / tuit / jbtt enflt tttbatt / tnfit ban fit hin* 

 Beren fetr ghtiotüt; Be onoerftc ia Hap enöe mojto oft gftcrimptlt 

 (toant fit bobtnfït trecht alle het fap tnfit bochtigbtpfit nat gacr/ 

 gliflijtl! het in fit Ivo: telen ban j&affracn enfit Gladioius ooclt 

 Bhtfitn toojbt ) tnfit fp btrgatt iat btrDtonnt ten lactftcn met 

 Dt atnhanghenfit beftlmghcn. ©an bupttn ia Btft tooitcl mtt 

 ten mtnigunouoighe net-tonfe fciioiffc bcöeckt / Dirk tnOt ftoarr/ 

 ato Bit ban Btn «ÖlaDioIua ; tnfit fp tooifit bcrmcnighbuIDiglit 

 mtt atntoafTtnOt tboittlhtn» / fiitmtn af fetfela noemt : toant 

 <Clufiua ijceft fomtnfitB bnf/ fte oft mttr bcrfcbcpocn planten 

 ban Bit gbttnaa bp ten gljtbonfitn; ban fit tutlrftt cleh boliehen 

 oft toojtclhcn bijfonöet mtt ten nct-toijfc fcboifft btfiteltt toaa; 

 ban biaren alItgaBtt tt famtn in ttn gtoottr tnfit tojjDtt rouiuc 

 tnfit rupgbc fchoiffe begrepen. 33cfc fooitc toafibcclin JPoiru* 

 satl/ maer mttft in obtrbloefi in Octnthm ban öaleneien tnfit 

 .jRtireitn / op Den totgb ban «ÖianaDtn. lobel Uouöt Bit ghctoaa 

 boo> Be bjjfDt fooite ban Oen lïoétifchen ijjpacuirb/ enfit gtjccftfc 

 ben nacm ban SpacnfchenPoëtifchcn Hyacinth race dobbel "chick 

 ghebrcydde bollcltcns van wortelen. 



©c anOtrt fooite ghclijcht Bt booigatnfit htcl tori/ matr ia bttl 

 Mtpner / tnBt hreft Ounntr enfit rrerfitr ülaöeren : fit bloemen h«* 

 men ooch tipt haer fchteftena booit/ ala fit anöttc/ matr bctl beter 

 ricthcnfic: Be (atfit-bupahena ;jm ooch Bunner/metklepncrcnBc 

 rtcrOer faeöt betbtilt. ©r uiojtel ia hltpner Ban fi'anBtr / maer 

 nothtana ooch ttotebouOigb / tnBt mtt ttn nct-tonft (thoifft bt* 

 occfir ala B' anBtr. 33c ê>pacgniactta nocmtnft Lim, tnfit fommi* 

 ght Maf»™, ala booiftpfit ia. 



Tijdr; BtpfitBtft foojtcn blocptn opha«nntpghtngronBt/Baet 

 fp ban ftlfe booithomen/ tn Den JDectt; maer tn i^eöerlanfitnitt 

 boo? BtniRep/ofthctbcglnnfelban fit Siatckmaenfit; tnBt fiat 

 fter fclficn : toant fp pltghtn maer obet anfitrt iatrtn upt Ott atr« 

 fitn tt fpmpten; iac bergaeu allengbahcna hetl/foo Bat httfthijnt/ 

 bat fp Bc lociit oft fit atrfit ban Ocft lanDth niet brtfiiacgiien eit 

 fconnen. 



Sifyrinchium van Mauriranieh , in't ïatljn SifyrinchiumMauri- 



tamcum , ia ttn ghtflatht ban ttt <Giobtt foout ban öit gbttoaa 

 (ftpöt <Cltifü4a) uptiEauvitnnitn oft afrijchen/ fiat iaban j=c;a 

 tnfit iRatoco grjebioght. 33e bloemen gelachen fiie banfit <G:oo> 

 tefoo?tt/Bitbpin^o?tiigatlgbebonBcnhecft/fttrtoelbangtbaen> 

 tt/Ban fp tn fijn met blaeuto banbtttot/ maerblctlicrpurpur»er> 

 toigh/ootft fcer hat(l bctgacnoe/ maer tenen Oagb blotpmfie ; ban 

 Bt toclchcfie Bjp grootftc ttr acrfitntDattt omgljcbooghBe blaflto 

 kena met ten toittc platfte btttitrt tijn. 



Een ander mcde-foortc van Sifyrihchiüiti nyc Perfien »hebro«ht 

 «itfefoottttoojfitinïaetfun Lalé gbtherten : totlchen naem°bn 

 fic 'Curthen belt anBcre blotmtn ooch ghtmcpn ia. jüaebetupt; 

 tonfen ban Bt fthtlBtrijt fiit tint Conftahtmoptlm te D3cmcn/ 

 tnfit alfiatc tujit ptcfien gljtbiagW toaa / ie fit blotmt ban oit Btjc* 

 toaa fecr fracp om fien / op' f fop ban ecnen fiunachtighengrot* 

 ntn (htl upt ttn blttfachtioh oft btlachttgh ontoinofcl boojtho* 

 menbt l ala in fit anfitrt fooitcn ban üfcfj Bjtbturt. ©p jeeft 

 matr fiip blafitren / fiit feherp ^(jn enfit boot fpita/ langu/ foa 

 6;tto alBBenhltpnfltn binghcr / mttttnenupt-flatnacnruBgijc/ 

 ban btttoe foo feboon blaeuto/OatfpBiteatngaenfitmttBtblacu* 

 tot bloemen ban BtGemianclte fouBen moghenftrijDrn. ©innen 

 in fit bloemt fehhnen fommigljc ghctachttBjaenhene tt totftn/ in 

 belt faftlinghahcnB berBeplt/ rofcljacbtigljbari btrtoc/ mcttoit; 

 tt, nophma oft tiphtna ban boo:en btftt. ©nBcr Bc bloemt front 

 ttn ftnop oau.ccn anfict fiittgficljjcht bloemt ghtfciriifiert / ooth 

 acn Btn ftlben fttcl / matr noch in fijn bclathrighc ftheeBt oft bc# 

 bjinoftlbellottn. JJSatt gbrmcrtht <lufma ban btft bloemt niet 

 fian Bt fchilDertjc alleen ghefien hettt / foo en httft Sp nitt fcon» 

 ntn ooiBttlcn atn toelch glicaacht fp tpghtmlDth behooifit ; Mt« 

 bnft als bp pfobifit bp'tèifpnntljium gheplactfi heeft/ foo nitt 

 op rjaert reepte fhBt/ ttn minfttn nitt bttre ban Batr. tBant htt 

 te toattfthjjntlnth/Bat fiit ghctoaa 'tftlföt ia/Bat nu in fitft fan» 

 fitn met fitn nacm ban Ins Perfica btttr befctnt ie gtjrhjojtttn/ 

 *IOatr hctl biotglj in't iattfont bloemen booitbjtnghtnfit. 



Naemen. 3Deft ttnpficnl)ebbcn >Cliifiiia tnBt ïöoBoncuabooi 

 btt toacrathtigh Siryrinchium gbthouDcn : fian fommight htb* 

 ben Be g|)tmernc öpacimhcn Baér boo? ghchoufitn/ anfitrt fitn 

 Btlfit-3Cuipn/oft <©mithogaIum/anBtrt noch anfitr eruptie met 

 rttbaert totjjttltn. 33an .-PabüiB Columna bcfthinft ons tuite 

 fooittn ban surpimtbium / Dit htt <olcbirum / Btn lBilficn 

 Siaffratn/ Oen ©laOtoliia / trghena in ghclnchcn / hot tocl fiat 

 fp ban fit ferbt/ alfoo totl ala ban Bt foo?ttn Dan JLifch ooch 

 nwrtHtlotlt bctftbiütn. 5Stft jpn ala bolaJ»;, 



W 



I. Siryrinchium THcophrafti met fmalle bladeren »»f *vi* 

 fpimttnum/ ftpnt hp / moet Ijtbbm ttnc tooitel (,« Bt JtVch«« 

 botBtn han/ enfie ooch mlche ie/fiatfen -nm ©tn hena mun* 

 BfrciBtht. ^oooaniglj toaft bp Cir.gnola inXpul" a" 9 Zft 

 fit bolgbtnfit) met ttn buibathtight bwttl / Mcpn aUi™tri 

 Öaftlnote / met ttn rofft fcljoifle als Oit ban <olch,tum 7 ö™ 



SS^iT" ÏPt "^" 0f i örtck " , B hc "«h">t,t mtTfaff te! 

 Bhen bcfet/ bmntn tolt/ bafr/ blccfchigh / fmakcnbe ala een on* 

 rnpt <aftnmt : De totltht bier blafitren upt-gljctft / oftoock 

 tnttr / fmal/ harfi / gbtlgfbigli / bgnat ala Bit ban eiabiolua/ 

 hoittr Ban Oit ban <ïammtn èafftatn / bafl moe gntdretpt/ 

 nttt ttott bloemen, fiie gbcftctm -.yn/ ftablaoigh' ut ten hupa* 

 ken btgreptn / op D'atrOe tufftbtn Oc blaocrcn fehuplmOt : ot 

 Dip upttrftt bloem- blafittktne ujn groen oft üioUt / Bt anBtw 

 toit /met Bip bioltttt ftrepen in ót ltnghBe bcfctjilOtrt / ala Oen 

 IDilDcn Siafftaen/ mtt koitr OiacpUtno Oaecin. ïDcbmclit 

 ia langhtooipigh groen / Oinitotckiglj / ttoecmael foo groot ala 

 ten 'Crrtoc-kmrn / bol ronB hlepn grelathrigh facBt. 3n't 

 lactffc ban Jiobtmbtr komter tenen bnlb ban boben ala acn 

 Oen ©laBiolua / fice tomtcraatn-nrmtnae/ Dta fomcra btr> 

 krimpcnfie. 



t ®t mtttt-fOOltt fiatr ban notmt bp Sifyrinchium alrerum 

 latifolium, tnöc httft fiitrgticlnthctooite! met ten roffc fcltoifft 

 bcDctkt ala b'anfitr / matr ttoecmati foo gcoot/toat bitter/ mtt 

 JnceBcr blaOcrcn/ pmrepachtigb/ koit/ glaBt / blinckenfit / toat 

 yapiigh atn fit ranDtmOt biucljt ia ooch fiinuaetkigh/ roooaeb» 

 tigD/mhouDenOc ttoaelf fatotn/bijnat foo groot ala öitfcn / bitr 

 inelchtuhotck. 



Kracht ende Wercl<inghe. 3(cngarnBt fit tooittlkcna ban bc 

 tilcpnt fooite ban ^ifpiimfnum fiat ■Clufiua tnfit ©oooncua 

 btfchnjbtn / Oc mtooonOtra ban Ot Ktjchtn ©alrnritn tnBt 

 JKurcicn hebben Oen fclbcn Cluruts btrfckcrt/ Oat fp fter goeBt 

 ?yn tcghen oc pync tnOt htimpmghc Deo bupthe. maer Oen gt> 

 ntn Ottft ingbtnomen heeft / moet hem ftratka Oacr nae oeflc* 

 ntn / tnOt fijn gantftht Itchatm met Danffcn oft fpungtjfn bc* 

 rocreiii cnDc Dan fal Ot hrimpmBhc cnDt rommclingbc fecr battt 

 becgatn. ïnOtte tooiocn fp (hot totl Oc «ejoott fooirt toac 

 finattftclptheria) ooth totl boo? fpijfc ghtbiupthf aunCafta* 

 men : Oan fp ?nn in fommight 6:ooght lanficn toat rt ftbtrn 

 ban fmateft / ala in &iatim tnfit in fit «öutchfehc tplan» 



,aa«hrathttnbanbctJiBauritatnfcb tnBt 13trftacnft!j jbirn* 

 rmcbmm tan onberforbt ; ala ooth ban Bt fooncn Oitfabiua 

 <Tolumna 6tfcb:nft. 



HET XIV. CAPITEL. 



Van Lifch met de klifterachtighc wortel 

 • oft Iris Bulbofa. 



Gheilachtcn. 



H«t lüfrö mtt Miftetatttigfit ttojtri/ Iris Bulbofa 

 rjfjEijtrten7ij5 UtelbfrljanDciDan top fulltn batmtocc 

 Vjcrffhcpbrn foojtcn berötnlen. 



j Ghedaenw. i. qt) £ Iris Bulbofa Jttft bier oft torjf 

 lansfjt fniafle BfjtftrrnteuIaDrrcn/ 6u ban ben <6celtn 

 5lffoDiIIe etnigDfinjS gljclijcfi/' atn De botienfte fjjöe Ijol/ 

 aen be onberfte ronbarijtirjl) unt-jjuplenöe enöe genigï)t: 

 tufTtjjen befe blaberen fp^upt ben fïeel omtrent anber* 

 halben boet {joogh : op't fop ban ben totlclien boojtltomt 

 een blonne/ bie fter fraen blaeuto banbertotiö/ be gljc^ 

 mepne ILifrfj-blocme ban gi>batnte gfjeliicr<; bat \S/ gljts 

 macf6t ban feu grooter nibc bjp Wqmer blaberkeius: ban 

 U groote 3nn btb\p ncbertoat rt» gljcboogljt / enbefitb? 

 btnmftebebanbefregiiteoftlnftt ten geefe Unie oft flre= 

 pt: enbe be bip anbere 5ijn nae bobentoaerté opgfteretht/ 

 ban en 51J11 foo firom niet omgftebooght alp't ghebeurt in 

 bt gljenupne ILifeft-bloeme. ©e bp fclepnc blaberüens 

 flaen tegen be geele ftrepen ober/enbc ïijn etn toepnighst 

 ben opgljcrecljt / Too bat be bjtaepftcnss enöe nopbens ban 

 bien/ bic bntr onber in't mibben ban bc bloeme 3rjn / fiatc 

 feibenfiierlirijtclijtöberthoonen/ boo? bien batbebloei 

 me hier toat open ftaet enbe gatpt. jBae be bloeme boltjht 

 etn langhtooipigh bieb hup.g&en / alpctnhaeutoe/ baet 

 hrt faebt in beflotcn ijï. 3«5etoojtel 15 loorhachttgh oft 

 bhftcrar tjtigh/ ïanghtotnpigb / mrt een rófnrljtigh belle? 

 ben bebeebt/biem ttoeeen fplrit/foo toannccröit trfjttoas 

 bcghint tt btoepen / gjjemtrebt bat ben flrtl upt htt mib- 

 bcn ban betoo?ttl/te toeten/ upt btberrlinghntban Dien/ 

 fnntn oojrpjonglj neemt. 



z. pierghelgtb Eireh met Hliftcracfittghe tooitel ut 

 oocfi ban *>patgnitn tn örfe ïanbtn ghefonbtn ai\t= 

 toeeft / bat nochtans ban be boojgaenbe 100 in gfieöaen; 

 te aüs in bertoe ban bt blotim ecnighfins berrthflt- 

 toant bt blaötrBmiï ban beft bloemt bie nebertoaertjj om= 



