^ 



Crüydt-Boeck Remberti Dodonaei. 



bermcnifllitiiilOiBb'n / ««" falmcn tact ttn grootc enDe toeiioto 

 bactlijtftVwraiiDtrinfilit üan blotmtn inflbcuiacrteoiDtn: fulcfta 

 fiat «riuuiia tact tan meet fiau atbtbun btrftbepöcn fooittn 

 ban fatDt booitgbtttomrii atngbetrcthcttt beeft > Bic a(tc langb 

 fouDtn totftn / om biet Dan ona bctbaclt te tuoiBtn. «Dan bet 

 is re toeten/ Dat 1)« een Btel Dan Bit uiceBc enfie het anöcr fmal* 

 Ie bloemen baDOt / fommigbe mififiel-matigblntften tufltbcnoit 

 ttotc gbcftclt: Ban öct mee/ie Btel ban allen baOöc ojpgeootffe 

 oft enfitrfie enDe upretffc omrjlicn.igbcn blaBtten/ gbcmcpnlDtft 

 Stel ban bertoe / niet ten eulBen plachc Batt in : booira foo toas 

 bet mtcfrc cnowfcbU in öe ranDcn ban Be booifcpOc Bjp onfier* 

 fie blaDcttn / tnfle m B» D;p gbcfcultc oft gbcfhcDcn blafieten Bie 

 Batt op liggben / fomtnota ootft in De Dip obcrcpnD-(laenDc bla* 

 Beten : Be toelcfte bijnac onrallötBC bctfrbcpDcntbtBcn tan btr* 

 toe btttboonen / alfmcn in De bobenban De licf-bebbcra arnmetc* 

 hen han. ®acrom fouflt't gbenocgb ?!)«/ Bat top Ben lefcr Be 

 fclbc in fulcftcr bocgbm befttpebtn / Bat bp Bc tent fooitc tocl 

 fcennenfie / fiaefï btmttchen fal Dat Be anötre meBe-fooiren ban 

 De fclbc ?Dn : Dorb Bc fcoIgbcnOe betfcbcpDcntbcDcn ijceft <Clu* 

 fme in Bit Jbmalblafiigb ©ctfcbepficn-bcrtoigb eiicfl.iriir noch 

 toilltn aenrtccBcneri. <eên ban Bcfe foojttn ban facfit Bocirgbt* 

 homtri/bafiDc nae Bc bloemc Diijftantigbe fatBt-booffitKtna / bö* 

 nae ala Die ban 't ©etfcbcpfccn-btttoigl) SjccblaDigb gbeOatbts 

 Ban DicnUiijlo tn tooifit bet niet bolnomrn rap. tDc planten Die 

 Baer ban ftomrn gljtljitfttn fit mocficra meeft: BBnfomtnBtaqua* 

 mtnfitc ettelijthe bloemen atn / toicna fi?p omgbcflaBbtn blaoc» 

 ren geel toaren / Doeb mcf ten gnlDcn placft in't rhioocn bers 

 tirtt : BeBjpglitbltugbelBeoftttocebouDtgbcBeBecrctongbxbc* 

 ficrltcnfic blaficrtn toacttn toitatbtigb i De B;p obcrepnB-ff aenD* 

 fmalle toaertn blat htoatbtigb / ooth, met ten tottachttgbc ?tnutoe 

 in De miDDtl langba benen loopenDc Btfctt . 33tn tcutfe toasi 

 Ijccl ftlcpn. jDomtnD» blocjit Beft fooite met De blatiitot 13scc* 

 blaoigbe/ oft metDcgetlc jbmaiblaorcbt/ fomtgow bctl ujoc> 



Uöee. j 



4. Geel Kliftcrachrigh Lifch (Oft Be tjtrfic fOOlte t)an SDoDo? 

 n:ua) ban ÏObClHyacimhus rce'rarum lutcus Lüfitanicus, Bat IB 

 <Gccl Poitugaelfclje ypatintbe ban De $oéttn / tnDe ban De $oij 

 tugicfen iylU t>uey gbcnoemt/blotpt met Dt ttoccDc fóoitc m Jtaifu* 

 garl / enBc glieliitht Bc Dcttc fooiteban-Clüfiusin allcatetrtosi; 

 Dan fp beeft Burincc oft tccrer blaBercn / tnBc toat ftojtet freden. 

 Vcrandetinghe oft vcriihil. 33e bloemt ban Befc foojtc 10 fomtj|Dt0 

 toat b:eeBw / cnOe ban bettoe bollen toa-gccl oft gouDt-geeli 

 ootft ?ijn De toomlcn fomtijBta Ditlttr enfie l;oitct: tnBc ue bclaeb* 

 rigc ftbte/Dact Be blaDcnn tctft upt fpjupttn/ ia mctmccrbloeBt* 

 be ctotebe flntpcn ban öitpren Doo^tcgben Ban in Bc auDcte met 

 blectii-gttlc bloemen / Dtc fomtfiBta niet blócpttJtttoigba aen bacï 

 ftlicelitna en beeft. Coojta foo fp?upttn De blaBtten ban bcpBc Be» 

 ft fooittn boot Btn tointct upt Bet aeiBcn. 



j. Blacuvv Kliftcrachtigh Lil'ch , in't latgn Iris' bulbofï quinta 



fiuc catuka, ban fommigbc lief -bebbcta ban yollanDt Portugads 

 Kiiftcrachtigh Lifch gbebecten ; en ia ban •Clufiua netgljtna in't 

 toilDt gbtbonDtn. Qet gbefnefet BeDerBc foo:tc ban blaDeren enDe 

 (tcclen gantfcbelijtR : Ban Bc B?p omgbeflagbtn blaDcten ban De 

 fclocmc vin m Dit gijtCacbt blacüto ban bcttot / met fommigbé 

 ^óotïbet glicbcttoDc aDetlïcnB ban't miBDcn banDatblaDt totDe 

 Kanten tot bttfpupDt tijnBe gtttethent/ cnDc ban Baer tot b«on* 

 ,Dtcfle ban De bloemc cene gcclc biccDatbtige utacfee bcbBcnBt/met 

 Bc ujcltfec Bat blaat in fic lengljfic gbcficplt toojfit : Be b}p anBcte 

 Baet oprufttnBc enfit hrommc oft gbtbuitcbIaBctftcna?ijn oocJt 

 blacuto ban btrtoc/ mact toat blctcRatbtigbcr:fic D?p lactfïc ober» 

 epnD-ftaenae blaBtrKcna ;i)n Bonthcrcr enDe boller blacuto. 

 •Den rruch ban Dcfe bloemen ia bijnac als Dien batt De tuiücs 

 bloemen. Booita foo beeft Defe foo;tc ttoce oft Bjp bloemen op 

 cenen ffrti toat fpacBcr blocpenDe Ban alle De anDercfoojtcn/ enDe 

 niet booj Bat alle De anDerebcracnfcbt enDe bcrgacn?bn:Defefoo^ 

 te ia bier te lanBt uot JJoitugatl cerft gbcfonflen gbetoceft. Vet- 

 andeimghc, ^omtijcra tjreft OitQ^tXaas bed febooner bloemen/ 

 te toeten met gtoorcr lippen / enfie met scooter ktonimc oft gbc» 

 iultc blaBercn Op De trort tctfte ruftcnDe ; enfie De Dip oufiaenBc 

 blaBtten iijtt octh bieeBer : booita foo ia De gantfetje bloemc bcel 

 DoncKcrcr purpurbettoigb/ enDefiaet bed tonDer open/ ban gelijt» 

 Eeurturii met Be anöcrc. •Ootft foo iebcnfieelomcentDelinoopen 

 nft ftnicBtna baet Bt biaDettn upt fp;uptcn/ upt Den purpuren 

 f toartat Ijnp b ban bertoe. 



Andere medcfoorren tan de voorgaende. <?en fOOltehjeet Groot 

 FranfcK Klifterachtigh Lifch, iü't £ati(n Iris maioi Fiancica , enDe 

 ia blacuto met Birfic biolettc frreepen. 



SpaeDfch oft CoiiitantinopclfchKliltcrachtigh Lifch Ötcftblacn* 

 toe bloemen/ enfie Bc blaBercn naeutos opglrcrecbt / ban fermmigbe 

 Iris bulbofa Hifpanica Oft Byzancina gtbecttn. ©all Bcfe^ijnOer 

 met fmalle blaficren/cnfie ooeft metbieeDe. 



Kliftcrachrigh Lifch met bloemen als de Perfc-bloemcn toOifit 



eocli upt ^pacgnitri gbcbiogtjt / maet ia ftcr fcIBcn; in't ïatiin 



Iris bulbofa anguftifolia ', Perfici floit. ^ultBt ia onDcr De 23jtc> 



BFaDigbe ooth bermaent. 



Kliftcrachtigh Lifch van Afrijclcen,m't ïatijn Iris bulbofa Mau- 

 ritanica, ia ban Btri feer gbelecrDcn 5Dottoor<©gicr •Cluptupt Den 

 2et-fiantban Hfrijcnen gbtbiogbt / cnBeban £iu(ïua bafeb?e> 

 fien/foofemDenlKifban «biiftwen lêoirct booitgbehomcn toaa. 



f iet ia een leegfte fooite bah liilifftratljtïgb liftb/mcteentooittl» 

 en naeutoa foo gnsot ala bet npttrftr liBt ban Btn felepnfien 

 bingbcr/inbcle biupne barDe blicahena gfjetoonBen. 3?enfcccl ia 

 wmB / auBertjalbcn boet boogb/ toat gheftnoopt / met Bjp oft bier 

 (malle sbcftacp te blaOuen/ renm boet 1.1113!) : op bet fop bon Om 



ftcel homt ten bloem oft mtcr/ in ten blicahcn befloten ala Be an/ 

 Dere liftb-blocmen / macr btel hltpntr : De Dip emBbclTagbcn 

 blaficren/ aia ooth Be heelc bloemc/ ;im geel/ cnBe Batr op tu* 

 ften anfitre boogbo-gbttobfc gbebcBcrfic blaficren / bet tongbenen 

 bcöecftenBc/ bumcn-toacrta met ctttlijthrftoartc aBcren tcrf notn 

 af looptnfie bcreicri ; maet Bc Bip. obercpnB-flaenfic blafieten/ Bic 

 men in Bc ahBerc blocnttn ban fclifteratbrigb iiftb plctgb te (ïcn/ 

 tn beeft rp niet: Baninfltfie banDitn/bccft fpBunncbpnaebatiiB. 

 Bbctobfc fnippclingben/ccn fiupm-bieeBBe tangb. ^.p bioept'mct 

 Bcl0oimgaclfcbcSlatntoefmalblaBigbe/lactcrBan O'anscrc /enfie 

 tn beeft ooth gbtthen rettcb. anfierc bermaenen ban een Kiiftcr- 



achtich Lifch uyt Spaegnien fohder opftaende bladeren , fiat in fie 

 «eogfimatnfit blocpt / matr Be bloemen «ju blatuto: flat miftritn 

 ccnemcfie-fooitciebanBtfc1lfritacnfcbcfoo?te. > 



I ris Perfica toOifit «nc mefit-foojtcban fit Irides Bulbofas abt» 



bouDcn : Dan öaeT ban tooitit in't JSijBoegöfel ban't boóigaciifie 

 «Tapitelsbebanficlt. 



SfcngaenBc fie menigbte ban bebcrfrbtpBen fooi ten ban Bit gbc* 

 toaa/foo bteft Ben feer gbtlecrficn 3oacbim ©cnicr op fie Pptmte 

 bcrgbcnfca-cn-ttointigb berftbepttn fcoitcn ban Bit gbctoas bc? 

 ftlrccbcm onfitt De tocltht bp noebtana niet en begrijpt Be fcoitcn 

 met gcele ofr) roofle bloemtn/gbcmtrtftt bp alDacrgttncban Bico 

 BbelbcKc bertoe gbcbpnDcn en tjeeft. . . 

 . ©an'tfacDtbah Be45cc(cbtotmcnKomtnoftliccIgetftbtoemtn/ 

 oft gtclemet Bip r«bt opflacnfieblcttBe oft toitatbtigc blaficren/ 

 oft blaeutoe/oft ala met roofi gljctcttKtnfie blaficren. 



©ent facfit ban fit «Dttlc fooite met berftbcpfien bertoe gbe* 

 mtngbt feomth ootK gecle bloemtn boojt/óft ooeft gcelc met bc öi» 

 reebtc blabtrtn toit/ oft cetft bcbbeiiDe gcelc lippen met tengulüe 

 platlic bertiett / tnBc Dacr nae tooifit Die gcele bertoe ronDom Die 

 placht gantftb blatuto ; De aiiDtt Bip bertotlffic enfie' fic Oip reebt 

 opftatnöc blaBtten »tjn BontRtr purptir blincRenet:'iiifgbelncha 

 homen fiact bloemen ban/fiie aen baer gecle lipprsi fommigbc ftan* 

 ten Ijcbücu upt Ben groenen blacutoncbt iglj ban btrtoc / Bc gulfie 

 placftcomringelcnüc : boojta fooftomcnOcrooch anfiere bloemen 

 ban/ Bit jjacr motfitt gbelijthtn. 



San 't faeDtban De ïEhrte foójtt Komen' blcecfter bloemen 

 bboit mtt tttbtt blaBercn / Die toit oft toitacbrigb 51)11 / oft 

 upt Btn blacatocn purpuratbtiBb/ oft Öaer motüer fchnae nbe> 

 IrjtftcnDc. B1 ^ 



lÈt alle Befcberarificringticn ia httre Bbelooben/DatretalltBa* 

 BbtnbttfcbtpDcn foojttn ban Dcfe bloemen ghebonfien fuiicn tooi» 

 Den ; patrom fulltn top Baer niet meer ban fp?ehen. 



Eyghentheydt van de Iris bulbofa ende hare mjjlc-foorre. 3t(le 

 Btgcaacbtm ban Ditsbetoaa tooiBtn fctrbeclbanBciBiercn nhe? 

 «uelt/mfonBtrbepfit fic fieröe fooite ban «lufina/Batio Bc tmecfie' 

 ban «Dofiontua ; te toeten foo toanneer Be bloemen optn gacn-cn» 

 De Dat om Dtca toiHe / foo «Chifiüa ban Bbeboefen ia/ Bat fp een 

 DacutoarbtiBbfap tcrftjBcnupt gebtnen ban baer fpicpficti/fiatr Be 

 iRicrcn feer nae bachtn enfie looptn. ©oojta ootft Be bloemen 

 ban alle Befc fotertny ala fp beginnen te berflenfebtn oft re bergatn/ 

 toojBcn gbcmcpnlijth foo in een Bbetcotftcn/ Bat fp Be ftiatutocn 

 ban cencnbogbcl / cnBe in fonBetbepBt ban etnen ïïtecftcn-Ctef/ 

 fchönch U gbtlhtlscn i'ttocltft in De anfiere fooittn ban ï.iftbbl°e^ 

 men ooeft gbcuen teojDt . fommigbc febitlbtn/Dat Be ffttltn ban- 

 De Iris bulbofa, toaniwer fp baer bloemen booitgljtbiogbt bebbenr 

 noeb fuUtn bolftomcn rijp facDt ftrijgben f al toact't fafte oacmen 

 gacr Dt tooitelcn ban onDcr upt ttotft oft af fricoe. 



Setfaeotban Dcfe bloemen in B'a«Degbcfteftenb?cngbt planten 

 Boon/Dit meeft alle in Uier iacren rgDta' bloemen hrngben/BicBicft* 

 toijla ban bate moêfittaleerberfcbillen/alaboojfepfitia. 



<; lufma aehmercht in fic planten Bie ban bet facfit ban Befe Iris 

 bulbofa boort geftemtn ?ijn/öat fiefebeeficban't mee/ie beclbanoe 

 fclbt/ Bitecrfi upt r« aerDcn fpiupt/tn fie blaotrcubooitoitngbty 

 met reoüe oft blotDt-btrtoisöe fttaelcn Bbctcechcm ia. " 



HET XV. CAPITEL 

 Van Crocus ofc SafFiaen. 



Gheflachten. 



OjSöerbtbloeitiehiDo^titnoocnbtraojtcn ban ^>af* 

 fraen oft Crocwsi s&trehent : tjanüettrlttitüeceefu} 

 alten 'Stani i$/ cnbe tntnt om fjet éaflFraen öaeruptte 

 Utrtjabtrni; tube batt af fulltn top in bit Carritel fpjefeen: 

 bt %nbttt/ bat ijs bt l©ilbt foojtcn ban &aff ratn / fullen 

 top in't naebolgbtnüe €apittl rjtftïjjtjtJtn, 



f Ghedaeme. %tt ^>afftaen-txupbt fietft lannSt / 

 fett fmalle blabeten : be bloemen jtjn fraep om fien / 

 Maeuto/biebanlietCoidjiram gfjehicli/ maet bontfeerec 

 pHtput blinrumbe ban bertoe: eltite bloeme geeft in be 

 mibben t>w oft bier langfje bjaepSenjs/ blammicjfj oft 

 Bloepenöe roobarrrtitjö ban bertoe; be toeltfee gebjoogöt 

 oft boj aïjeto ojben 3nnbe / ftertu ban reutfi jijn/ tnbe Jet 

 Jjooft bcfbjatrni enbe met bampen berbullen . 3?ef« 

 bjaepöenp toojben in befc lilorme meeft gJjearljt/gfjtforfjt/ 

 bergaötrt/ enbe met natm ban «>affraen oberal berboert 

 enbe beruorfjt. 53e toojtcl ijs Wifteracfjtiglj oft aiupnarö= 

 tigï)/ pjjeitifbigD enOc fapyigö/ beelbp een toafienbe/ enbe 

 langfi oberUlybenöe, 



f Vlaafe. 



