Het tweede Deel. Het fevenfte Bocck. 



bt teebt tarmolïjnt blammtn/ tnbt kltpnt tnotit flrttptn. 



Eygcnihcydc van de Tulipa, ende hacr m«iighvuUi»c vcranderin- 

 ght . «lic Bc fooirtn Dan Culipa htnghen fomtrjBte rufTcgrn Den 

 feftoot Dan Be blaDrrcn een hlcpn aiupnatbtigh bulbkcn ofttooi- 

 ttitftm tnbe Ban becten fp Tulipa bulbifcra. 



.11 o bc Cultpana npt et r aerbrn fpmprrn / ban en lic ubcti fp 

 maer ten Dun birfarbrigb blaDt / 'ttotlck allcngtiahctie biccoct 

 tooibt; Dan foo lange als fn noch geen bloemen en Diagen/ Hingen 

 fpnurmtcrüanDarttnigljblabt : maer ala men in pet uvtfpjup* 

 ten ban Dat blabt/ m't fclbt norli ten anDcr blabt btflbtcn binbt/ 

 Dan ia bet te hopen Dat fp ban't felbe iatt bloeptn fullcn. 



3Den ftcel plccgh tipt 'tmtDDê ban Bt tooitcl te fpmprcniban in* 

 Dim mcn.'nac bat lro mitfgaBera De blabtta berflcnftht tnbe toer* 

 Dioogljt is/De tooitcl upt BeracrBen baclr/ Danfaimcn bcbmDen/ 

 bat lip niet upt 'tmiDOe maet acn bc fpben ban dc toonc 1 laaft. tDacc 

 onDrr laaft adengbahena een meutoc tooml / Die alle bet fap tnbe 

 bc Kracht ban bit het Ie gtjctoae nac batr trecht: tnbe aleban fal* 



3*7* 



men bc tooitcl alDcr-bequacmelpchftt upt bet aceben ncmcn/ciiDc 



ri/ oft i 

 Oen/om te betplanttn. 



tanghen tijbt fonbtc fehapc betoatren/ oft in btttc lanben toerfepn* 



iBjef ia re toeten/Dat aile befefcet fepoone fooitcn ban Tulipana 

 niet tbtn langen ttjot haec f racmghe t>Dt chqc fchocuc bertoe en bc* 

 ftouDcn i maer dc fommige latten bacr blabetcn barft ballen/ cnBc 

 bcrflrnfrhfn op holten tijbt: be fommige bchoubcn baet blabetcn 

 toafrer i ui foncicrlirubt bc éipncDr tnOr jDmncI -fooitcn ban De 

 dilipana. jfiacr allegabcc pltgiicn liatr fclbcn in te rrtchtn tnbt 

 toe te iTuptcn/ala Dc loclit bt tro 1 1; en / enbc bet toeOcr ntbelat tjrtgjr} 

 oft onluftigö ia : Dan ala bet tcgtnatbtigb totDtr iel tottgacn fp 

 Oiclituijia ecc fp open gacn. Oock aio De .èoii te neet 10, Ban un; 

 gacn fp fect bacft. 



<©e •Cuiipana bit bctfrgcpDtn btrtoc in hare bloemen hebben/ 

 tn plegen alle iact Dc felbe toerlue niet te bertoubcm foo Dat icmanDt 

 bet tenc iacr cen ober-feboone bloemt hcbbciiBc/ bet nacboinhniBc 

 iatr Dt felbe Bicktonle bcranBertcnBctoerargertbinDt . «&ock fret* 

 men fomtijota gbebeuten ( 'ttotich «Clufiua feer tocl totrmatnt) 

 Dat cen Tulipa btt tocle iaeren achter een/ geel oft roobc tamclijc* 

 Itcn feboout bloemen boongebioght haBCc/ op cenigb iatt Dacr 

 nac een tiptermaten fchoont blocme fcrngöt: Dctoclctic baccrnmcc* 

 fier cen lioitc blrjüfcljap acnboet : toanr fp plttgh aleban gbc* 

 mcpnlpch bet natftc iatr te totrgaen/ala oft fp ban 'harren mccfccr 

 ten biienBelfjck feboou af-fcbcpBt haDDc toillcn ttcmcti. «Ctoclck 

 fecr toonDer / maer noebtana voncrachrrgb ia. 3tllc Dc Tulipane 

 rct fp boltoaffrn ?pn/pleghcn booibarfp beginnen re ölocpcn/gftt* 

 mcpnlnch alle iaeren/ rrrbt in D'atrbr Dr Diepte ban een palmt oft 

 fpannc te lïnthcn/upt-gptfonbcrt bt Tultpana ban Dm Jtpennin/ 

 Bichlcpne toonclhene met langcbcfelingentetfyBcnaftjangbcnBe 

 topt upt fpjcpDcn. -Dan bt IbpaeBcen /BiDDtl-fooftcnban ïus 

 lipane plegen fomtfjDta in De ouöt fdjtllcnban hatt toonden toat 

 toanDcn ccrffrnbuIbttbouBcn/ cnBc foo tttclrjckctoaitelhcna/ toat 

 bcraditiab botocn Den anberen ftacnbc in Der atrben te fepubcm foo 

 DatmcnDcecncnebcc-fincfteiiOcroojttl gcbonDcnhtbbenbe/enbcDe 

 oerDc noch Dieper upt liaclcnDr .'gijtmcnnlbcn bed meer anbert lili > 

 fterficna pleegb te BinDcn/ala oftfp aia kttcnhenaacnoé anOtrtn 

 haft toaeecn. 3?an ac HooDc ^pacDc «Cultpaiia plegen haec itin* 

 Dcrhena fomtjjDta ter fyben oocr upt te fpiepbcn ala bic ban 3o* 

 lognien oftjltaliacnfcht Culipana JlJacr be ©jocgeKooDctnbt 

 ÏDitte gijetocn jjact affttfela ter fnben upt/ ala fp natuina tujee 

 iatroiibt rijn. 



ai ia't fant bat het fatbt ban al(t bt 'Culipana/ban hoebanighe 

 bertne Die oock mogen toefen/ in Der aerben gcballen oft ghefacpot 

 xnnüti upt picegti te batten / nochtana foo moctmtntoctett/Dat De 

 ËlocmcnDic Dacr ban nomen fullcn / niet allegabcc baec moebcra 

 ban toertoc geinen too:Dcn / maer biclttonla gantftb anDtrt totriue 

 acn-ncmett / in fonberhepbt bc fabtn ban bc tdittc <Cuiipana. 

 IDantciuftiiabttupgljt/batljpbanDt faDtn DichpuptttnfacDt- 

 hupBftcn genomen/ tnDcopeen plactfc/cnDc in Dt felbe ItonDt rnDt 

 ure in ben |)crf|rgefacpcthabbe/inDenattoolgenbe lente betfcöcp* 

 Den fcheuthens gekregen öctft; be totlththttbijfbt/fefic/ retoenfte 

 tnbe oock atlitftt / neghenfre cnbt tt)icnot iacr Baet nac bloemen 

 toooitgebiogbt hebhenstoan oc toclckt be fommigbe toitban toertoe 

 toatren/ aleot bloemt Dacr fp ban quacmem fommige toit met an» 

 Dcrt bertoeft gtmtngbt; fommight gtel/cnDt geel mettenigt anbere 

 Dertocn; fommigbe roobt/ tnbe roob met anbere bertoen Dacr bp; 

 fommighc purpurc/ oft purpur met toittc ranDtn toertiert. 



èoo bcclbt Uoobt tnbt<êccle/Dat ia Dt gbtmcpnfte fooitcn ban 

 Tulipa/belangbt/ia't te toeten Dat fp gbcfacpt?ijnDc/ mcefienDeel 

 Die blocme gbclochen Dacr fp ban gbehomen wn, maer Dithtoila 

 fittmtnfc oock betftbepDen totrtocn krnghtn. 



©an't faeBt ban bc Oioegijt 'ïnlipana hetftmtn fcmtpbta 

 fcpaeötfienbooukomen/cnB* Otoegbe ban Dé jbpatDt. 



OcfFcninghc cndefacyinghcvandcTulipans. ÉtngacnDe Den tgbt 

 toannecr men Dt Culrpane alDtr-btauaemcltJtkftt facperr fal / ie 

 bet tttotten/Battrr getnefi beteren tijbt m ie Dan Den ïjerf/f/ tnDc 

 niet Dc lltntcoft Boojiatr : toant alaDan fulten bc bloemen rt bt* 

 ttr atrben/ ende gbetoillighlijcker Ooojthomrn. ïOanombatbeft 

 «WMtlhena feer langtjt ?tin ttr fp bloepeft / falrntn b» in Dt potte» 

 oftnatktn fatpen /op Batft niet totrloientn gatn: toant fp Dt ter* 

 pt «mn fttt fcltpn binben : tnbt in het Dttbt oft toitrbt tatt fal* 

 mtHfenpt Dt potten oft batktnntmtn tnbt btrplanttn : cnbtfp 

 Djagtn mttft alletn htt tonf ot enBt ftfle iacr; felben bet biccBe/ tnbt 

 nort) fclDenDet htt DerBe . 



£>p komen aioer-heftbotntin lichte gotbt atrbt/Dacr geen mefl 

 '« j 8 /""! fitt tottcna toillt. 



"»m ftboont^iilipanatnö» berfcbcpbtn btrtoen te hebben/ fat> 



«nu htt fatbt ban be Witte Tulipa hüftninf, k,,t,« k i t?««n* 



te komen : maer men fal tut fatbt ban DcCe,KE n9 .ut 

 mmen / alfmmoatbau ttttthtrckrugtu han:to" n Tbc Sn i« 

 Dc Ocric De aiDrr.rbtbtfh fooiten ban Tul. -a„« ,, b ^ 'Lm 

 Dacr frer felben anbert Dan grclt bloemen ban kcirnhm fcïfa l« 

 gebeurt fect Dichtoijla bannen fcöoone ojauau cnKoer fra n« 

 colcurcn facpeftnot bat Dacr anDeta gttn blotmtn bS™ 

 ban bitöccl gctl ;pn/fonbtt ttniBbt anbtrcbcrtot ban b" 



©aii Dt bcrmcniabbulDingöc bic booi het facptn komt ia feer 

 langrjfatmtnDtonfcktr/tnfonbtrhtpDt ia bt KiotgtrnM mibtrt 

 fooitcn, mact Dc ;&paDc plegen mccftcnöccl fooBamght bloemen u 

 ftrpgben aio bacr motBcra haOocn: 'ttotlck feer fclBcu nuft 



3Dt alDer-fcboonfte vjnalBrr-gualnckltcom re mcnigtïBuiaigtn: 

 toantïicncffcna Dat fommighc maer een laerfcljoon tnnjnmDclxt 

 toolghcnDcflctbcn/ ala boben betmaent ia/ foo btBmDtmtnbatfitt 

 faebt ban Dc upt-gliclcfcnftt tnDe fcljoon|tc Culipana mcefi gec* 

 It oft tooBc bloemen toooubicngtjt : cnBc bet ia groot tuonber ala 

 fp ljacr moebeta gbtlDtken. 



^atrom falrntn Bt -Culipana bctlfckerbtt enBcbeelbeouaemt» 

 locker ban hacr affctftla bctmtnisiKJuliigbcn / oft ooch ban Bt 

 tooitrlkciia Die tn Den frljoot ban tiet onBctftc blabt ban Dc Culi^ 

 pane fomrnbte groepen: toant bt jtlbe in D'atrDc giicftchtn :(jnBc 

 bloeptn tjrtnacbolgpttiDe iacr met jiatr motbtrs / etn fclbt terrine 

 in balt blocme bertpoonenbc Die hacr mocDcra IjabDtn : 'ttotlck 

 bi affctfcle ttr f.jDcn ban De toonden oock boen. 



£>omnuge nemen om bcttte toillt Dt Vooirtttn ban bc 'T ulipan* 

 tipt btr aerben nat bat fp gcblocpt hfbbciv. boomntmlnck ala Dtn 

 tyDt ban't iacr ttgbcn Dcnghrmtpntn loop alttbotl)tighia:toant 

 De bochtigbcpDt oefe tooitdni feer hinocclnck ia. 



Plaftfc. Cotnu tot «jn ona Dt fcjjoonrtt ■ïultpane uut <Con» 

 ftantitiopCcn gcfonDen gctoecfti tt torren Bc Pwcghc upt liet lanBt* 

 frljap ontrent «Caffa bn Dt 5>toarte Zn giicltgtn ; tnDe Dc £pacBt 

 ban <Cabalia : 'ttotlck cm fraflt ie ,icu Den ïrr-ftant ban JTlatt» 

 Bomen ligoheiiBc. 33c lilcpnt fooitcn ban ©oboncufl / met Bc on* 

 DcrcDIcghctatktcfttcltn hebben/ UafftiiuiJtalienopDeApennin- 

 bcrgbcn/booiteoockin©iaii;htpck cnocin èpatauien. 



Naemen. £iommtct)t -.ijnban gl^botlcn;Dat Bc 'Cuüpa anbeta 

 niet tn ia Darilltt Satytiuin metOjpblaDtrooftS.uyrion rriphyllon 

 ban 33iofcoii0ca. ïuOerc houBenfe booj Ben üooBtn iRarcifa ban 

 pimiuei anocrebooi ben Cofmoiïndalos ban Bt ouocra. jKrtt 

 uormrft ooch in't lattin JLilio-NarcilTus tfi Tulipan Turcicum. 33an 

 in Curcknen örttcnOt Biocghc Caffa tak, ofrCafc Lalé, tnDe Br 

 5>pacBc Cavala Lalé, natBc plactfcn aaetfptoaffcn. ©chlcpnlrr 

 Culipana tooibtn Tulipa pumiliogtbcttcn/Batia Naenken Tulip». 

 Acrd , Kracht ende Werckinjhc. /Ren kan Be ttoittlen ban Be 

 Tulipana in het faiaet mtt <®Ue cnBt <t?Buh ghcbmpckcn ala bm 

 aiupn : toant fp gotbt Dan fmat tk ;tjn/ oft immtro met toalgtljjck . 

 anBcrc tn bouoenft niet alleen bcquaem om fprjft booi boctfcl tt 

 Chcbiupthcn i mact ünllcri oockbcrfckcrcn/Datmcit Cc felbe feer 

 ftrachrighbrtoinbcnfal/ctt bcquaem om Dc kcachten Bca licbatms 

 tnBc Brn luft ban bnflapen te bcrmccrbtrrn/min noch mtct Ban De 

 toonden ban het satmton inoubc tnben tot ben felben tpntc gt* 

 biuptkt plcgbcn te toefcribanbe ghme bit rneer lufta Dan mathra 

 om bijOapen haDDcn / enDt üatcom hun meren mtt Dtfe toojtcj 

 toertjooptm tt bttirtrtken. 



HET XXVIII. CAPITEL 

 Van Ffitillaria oft Meleagris, anders 

 Kivics-eyeren ghenöemr. 

 Gheflachtcn. 



D<? flenc ttt oen naem jSarnffujS ff tt torjt brrt?t jitif n/ 

 bttftacn baet mtbt nHrpootcbiotmenmctampn; 

 arijtigt toojteltn : ertoe rtfccnrn niet allren be Autopa on*, 

 brt be foojten ban j^arrtffen/ maer oorit be ƒ ntiUaria/bw 

 VDp nu bcfrljjnben; ijoe tuel fp ojjente gelrirUcnifte ban ge* 

 baente met Dé tfarnffen en Ijeeft: en foube tnet beter nbtn 

 bpbe 5tnlip.itlïgi)eftclt mogen vuoibetv Jjoetoelfpbacc 

 ooch berre gjjenorglj ban berfrljcpbenfchrint te toefen. 



f Ghedacnte. Tic fritillaria ijs een ftjhODne bloeme/ 

 toat ftlcpnrr ban bc 'Culiua/ enbc niet nacbouentoaertjï 

 oné-ltacnüe/maet nebertoatrtjïaföangenlïe/outB ban fe* 

 biaberhens aen ten bergabrrt 5ijnbrghemaeefit:i)aer ber= 

 toe ijs upt ben biolctten purunrae fjtigjj : tn fp iji met bede 

 berfcrjtpben feer blecrn purpure en bnnaetoitac!)ttgeblec= 

 feni óft plar&iBHcnjS / öerl gtjefrljirbteliicfebp oen anberen 

 bctbolgenis geborgHt enbc bnnae gefcöat&tcrt ftaenbevbet* 

 nert/eubebaerbooi fccrbeljoegpjtbomfteti; enbc bat at 

 benban bnpten:toantban binnen iö fp mctfüiartacötige 

 fticUrien oft ftreepfeno^ hter enbe bacr berfpjepbt oft glje* 

 boegljt srinbc/oocK feer rierlrjcK getettkent. 3n't mibben 

 ban befe blocme jijn ooeit fts Bjacpkenö/ en eenen mtbbel- 

 pjtem / alle toat geelachtig}) ban btrtoe. ^cn ftctl nomt 

 upt bt tooitel gefpjoten/enbe ig teer tnbe bun; aen bé toelc* 

 ben fomtrjtJSbnf/ cnbe feer felben meet/ langhtfmalie uut 

 ben groenen toitarbtige blabetnerustoaffen. 3Te toojtel t« 

 cenm toitatl;tigijtn ronben auipnartjttgljen bulb oft bob 



% Plaetfc. TCefe bloeme toojbttnï&janriirneUmetbtt* 

 ^Jj 4 « 



