370 



bjengtjt. &ommtgIjc tfjn befmcntbcr gcd; fommlge binnen bed 

 gttl ) öuprtn bjupn / oft befmciirt geel ; fommisbt ?pn buptcn 

 blcecftgccl/ bmnm bmpn / oft ooch blccrftgccl : fommigbc gclijc» 

 Ren ten ftoitcr oft Iflngbet/bujbee oft mcerocr totgtflotcn hloefca* 

 ftcn. liet mibDclpjiemhcniamceffcnocelftojtcrDanücüiacpKcna; 

 pel fciocn langljcr. liet booft ban bit miDDclpiitmficn tor fom* 

 tgDta tüjcebouDigb, / fointóora Diabouoigb. 5>o fpnipttti upt btc 

 actbtn met een peerftli toob iiptbotfcl / bat tuat (lompactjtigö ia. 

 ?bp xfsn mcbcfooiten ban De «Guicnfcbc: cnbc blocpcu met De U3it» 

 te / fpacDer ban bc gytfctjathicrüc oft gljcmcpnt; fomrüDta ooch 

 tod met bc gbtmcpnc / bet bietoe iacc nae Dat fp gftcfaepbt ?Dn/ 

 Bocb blotptn bet bnfDc iaer obcrblocbigfjer. 33e facDt-hoofüe* 

 Rena ^nn langljcr ban bit ban be gbtmepne. ''TfaeDtis buipner/ 

 Bieber/ bollet enDe min ftaf.irljrigjj. /Rccff tjebbenft feablaoigije 

 bloemen / fomtnbta acbtblaDigbc \ met foo beel noppen/ met ten 

 ttocettouDinb piicmricni'ttoclcft DipbouDiglj mocfruicfcn : ttmnt 

 BbemtpnlptK rooiot ben miDDdpiicm in foo beel bctlen booi atn 

 Stjefneorn / alffct paren ban blaöcrcn in bc bloem rijn. Uit glit* 

 beun in alle bloemen. 



Ftitillaria van Pottugael , in't tatifll Fritillaria Lufitanica , ban 

 CmfitiB betmaent / heeft in ben Imf ban «ïbiiftiaen JMiret cerlt 

 Obtblocpt. 33cn ftctl ia groen / bun/ mare ftijf/ tenen boet twogl)/ 

 cngbclncUtlijcK btfett met fca oft febtn fter fmallt blaberficna : 

 opjjet fop ftactren biotm/ lilocrta-gljeüjija neDcrtoaetta ban» 

 Sbenoc/ nlcpnerDmibicbaiicrmgbeanDcrr fooitc/ enbenacutoa 

 ten bupmbictbt langh / met fco blaöcrcn/ atn baer fpita niet om» 

 Sbcboghcn: Be Dip bhuienfrc ?"ii bieeoet DanbeBipuptetfte: ban 

 fetiptcn befmtutt peerfel) : met cttelütfcc aberen tot Den cpnoe toe 

 Ioopcnbt Doojtegbcn/ fotiDct eenigbe placben oft tuptcn: ban het 

 fpita ban cIck blabtia upt Den groenen tnat gcdacbtigh.tyet btn* 

 nenffc ban bt bloem ia geelatlitiglj: aenben gtonDt bcébcii fpecn 



gtaeubjacbtigljcplatft: upt ben nabel ban Den gtonDt ftomtri fea 

 litte biatphciiB met geelt noppen/ enDe rcimi langberen roitten 

 pilem / aen fijn upterffe in Diijcn gtjefncDeh. *>p blotpt in't Iaet* 

 ffe ban 2Cpiil/ enDe is fonüet tttttli. 33c tooircf ia ftlepn/ anocttf 

 Cf gbemepne gbdijeltettDe. 



Fritillaria met den krans.in't £atjjn Fritillaria vmbellifera Hifpa- 

 nica, beeft ftScn oft acht bloemen in De tbc ala een roacperften ge* 

 boegbt/gljeluck De tstpfers ftroonc/ fraatt-gtocn/ mettoaf gcela 

 (oft ooch bjupn-purptit ) ten Dtckct bjoircl ban Ot grootte batt 

 bit crupbt bert pi'cbt . 



Fritillaria met dry bloemen, in't Satijn Fritillaria triceps , jjttft 

 ten bloem Die Dip bloemen am ccntoaflcnoc gciijcht/feet befthep* 

 belncft enDe bolliomtn/bati bertoe geel grotnaeftrigb. 



Plaetfe. fritillaria toaft in ©janthtnth op bcrfciicpDtn plaetfcn/ 

 Omtrent •©jleana/in Ijct lanDtfcbap «Sniennc / in ïantoignc/cuBe 

 oochop De iSpicntebergtien. ^jprooiDt oocit in l5ongari)en om* 

 tcent biet Dagb-rcpfen ban BuDa gebóiibcn.'Ocfc blocmc groepet 

 Obeernt in goeDe acrDe/fonbcr mtfi/ale be anDcrc bnlben. 



Tijdt. 33e gbcmepnt ƒ titillaria bloept met De üiocglje 'Culr* 

 jiana, fomtgDta oock in DcniT>cert/inDc bo»enonDerl)ouDen?gn* 

 De. 33 an bc fooitt bic tipt «Suicnnen enDe ban bc #>p!cnecbetgcn 

 öbtbïsgijt too?Dt/ bloept forntöbta toel ttocc bolle matnotn iacter/ 

 boet) mctfttnactl met De ^pacDe Culipana/ oft in't beginfclban 

 Jïicp. ©p bcrDjagtjen ('eer toei bt tointcrftlte ftoubc. 



§>p bfoeptri gbcmcpnlijch aiafp febtn oft «ebt iatr oubt ?rin/ 

 fdbtn b;oegbtt : cnbt Dacr in ftlvnntn fp be -CulipanB enot beef 

 meet anDtrc bloemen met niupnacötigbe b)02ttfcn te sörlöthtn- 

 Ban iSettne IgonOivia bseftfe bicHbjflla betbictbc iaet biocpenDt 

 Bbtijabt. 



Ött fatbtta alttmtfabipiatttn in D'attbe «rbat bctuptltomt: 

 battom tft öcboeftmen ben moet niet bcrlbien te gbcbtn al ta't 

 faite batmtn bit ttupbt gbtfatpet bebbtnoc/ bet nae boigijcnOf tact 

 nitt mtt allen en iïtt uptfpiuptcn : toant bit ctupDt tn fal niet 

 fitbtdncft betgacn/ tnbt tn beeft ala gbeen oefltningbe ban Boen* 

 Ban alltmiucft foobanigbc ala bo;tnbttt)aclt ia. 



Cruydt-Boeck Rembeiti Dodonaeij 



B 



HET XXIX. CAPITEL. 



Van de fóorten van Satyrie», u yc Diofcorides 



ende andere. 



Gheflachten. 



3S$£ ffSSS^AVS^ASS ] 



ïcnmaiuftiarötigfjtnbol/ ronb aföftncn Stpjiri/ rófj oft 

 bjurm root» tan bur>ten/ niaeiDan binnen foo toit al$ ctn 

 <£n/ ban fmatcüt foet ntöcbttongbefrcïamgljcnaun. 

 ^>ooièbatban©iofcojibfj(befri)itUeH. . 



'-«Eftlbc gutilarht ban ^>atpxion tuojbt ban ^üntufi 

 ootfi in't io. rapitel ban fijn iè. boet»/ macr ttnXatv= 

 nigboKcn anbetjS / befrfjjebtn : bjant fjp frljjijft bat fjtt 

 blaöcrcn beeft/ niet ben ^atiïjhoftbeett'liefoojte ban 

 Helicn gficliicb/ maer aliS üie ban be fioobeHtlicn; be 

 to tlrlte beel finallcr cnbc Hlepnct jyn ban bie ban be lBit= 

 te ILelien: tube bobenbicn fepbt J)P bat het tvoee bobbelë 

 toouflen beeft/ Ijccl anberjs ban Tioftonbep ben fnnen bc=> 

 frfjttift. ©etooojöen ban l&ïiniujs lifpben albus * ©e 

 C>fieeften noemen Satyrioti een mwbt/'tbJth'B blaöereit 

 heeft aljS be öooöe iLclte-blaberen/bft Mermcrbanbie/ 

 niet meer banöjpuptbcraerDcnfijjuptcnöc/ met cenen 

 Baelen enbeblooten fted/ niet hoogljerban anberhaltocn 

 boet; enbemttttoeebJojteien/ banbeu)eleHeï)etboben= 

 ftc enbe grootflf öcrl goebt io om manö opj te boen brn^ 

 gben ; het onberftc / bat is het Wrpnfre/ boet anbcris niet 

 ban üJiibriijrfie ftinberen boojtbjenghen. jBact tgfjene 

 bathp ban be ttoee bobbeïe toojtei feh?ijft / Jjoojt tot be 

 hcfrfjjijbingheban&e ^chijS/ bie top in't naenolghcnöc 

 Capitel hebben fullen / enbe niet tot bc befchjnbinghc ban 

 het éatpjiön / bacr top nu af hanbtlen . <©an fulrhe 

 bingen 3ijn in ^linhhSboetKen fecr ghemepri/ foo batmeri 

 toel letten moet du bt toaerfjepbt/ rennen iet noojfeïtet 

 gheloobet ban t gljtue bat hP hjit anbere ghcfi-htcben oft 

 obcrgïjcfct ïjccftj on batmcuboojljettcltchteliJtBghcloos 

 ben met uebjoghen en balie. . . 



*. ©e ttocebc foo^te ban Satyriura , Èrythroriium toe; 

 Sljenocmt/ {jeeft facbt ben Hiinfaebe gljelijCK/ maergroo- 

 tcr banbat/ fterrh enbe baft/bhncBenbcenbeglat; 'ttoclcn 

 oorf! ghtlooft toojbt benwaem te sim om bebeghecrlijras 

 hepbt cnbc macht ban blccfchelijciic Ucrfamciüighe tebcr= 

 booj beren/ foo toel afëbcn ï»nncus / bat is Cgpimfche 

 Stgbiffr/ oft atcrb-arrorobiclKcn. 5De frhojffe oftfchclïe 

 ban be toojtcl is toat bunacljtigb / en ros oft &jupnroob>- 

 acljtigf) ban bertoe/ ban binnen toit/ban fmactfebt ton* 

 glje acnghcnaem enbe foct/alfmcnfc fenautot. 



laiinius ftöïöft btinae 'tfelf be ban bit crupbt; ban aïlcen ' 

 hP enghceft bat gljccn facbt ben iLtjnfaebc gljclijta/ macr 

 ban Agnus caftus oft Vitex,tae groottr ban bat> enbeef^ 

 fener ort ftaeicr. 



f Pheefe. i. tjrie «2tr(lc fooite feïjijnt in <©?iecBcnIanbt 

 gljemcpn ghetocefi te sijn in ttjbcn ban ©iorcoiibes. 

 2. ©cai:toecbcfoojtetoaft(foo35iofcojibcsrci)iijft) ïn 

 opcnlucJ)tigöc enöc bcrgharljtighe gljetoefim / bie toei ttt 

 lonneu (taen . Xm foo berre bit 'tfclbe enwbt is baer 

 'Sheonfiiaftus af fpieccRtinfrinj.boccfi/ Too toaftbat 

 ooch beel in üt ianbtfchappcn ban ^nbiett/bat beel riraths 

 tigijer & om be bcquarmhcpbt tot het bij fïapen te berboo' ? 

 beren/ban 'tghene bat eibers grocpet/ als upt bc toooiöen 

 ban 'Srheophjadusblijtlit. 



5[ Naem. i. 3?.e «Cctflc foojte ifi Satyrion Triphyllon 

 ■s.anpi«>_ T««t/M(i» in't <©M«fi& ft gijeljccten/ in't SLatim Sa- 

 tynumTrifolmm, bat is ©jnblaöiglj ttatniium / nae ftct 

 Chftai ban bt blaberen. i. ©e 'Suiecbc foojtc ftect gnios 

 fcojibcS enbe ^linius Satyrion Erythronion , xarifiw \w» 

 ifiniw, in't ILatijn Satyrium Erythronium oft Erythraicum. 

 Cheopftjaftus fcftijnt ban bit crimbt gftstaoken te Jicb= 

 btn/niaer en gftceft bat gftecnen naem. 



^ Aerd. Bcpbc bcfefoojtcnbantrupbcn jijnbanfuïe^ 

 6en aerb/bat fp be blerrrhdijrHc bcghccrtebcrtocrUen/ tn; 



bet beüaryria gherehenttoofben/ fieeft ©ïofrojibes ttoce 

 Sftrflarljtcn ban Satynon befcffecben : btt (ene met bip 

 blaberen/ Triphyllon gheftceten/ fietaubete met ben toe; 

 naem Erythronion. ^efe ttoec fullen top in bit Capitcl 

 bcfcftnjttcn / enbe baer nae in be naebcilghenbe ban be 

 <SufuB fpicfien. f5offt iffer een fooitt ban bit ghctoas/ 

 Satynum-bafflicum gijeijeeten/ bat top hier nae met nae; 

 me üan teanöeuens-crupöt fullen brfcJrjrjrien. 



f Ghedaente. i. tpe «?erftr foojte San êatpjion 

 bjcugtjt aip bladeren boojt/bic ncöertoacrts geboogijt oft 

 omgearomt jijn/bic ban ftct Lapathum, nat ie ^atirij/oft 

 ootb be Hclic-blabcren gftcltica/ macr blcpner enbe roob 

 ban bertoe. a^cn fteelisbun enbe teer/ feacl cnbc bloot/ 

 omtrent anberftnlben boet langh. TBt Mocme is ban gïie- 

 baente bt 3UUe gftelijtB/ toft ban bettot. ©rtoojtclis 



5 Kracht ende Werckmghe. i . g^ c toojtrl ban ftct ê>M 

 tpmmi met biv blaberen moet/ nat ftct fegghen ban 3?io* 

 fcoztbcs/ göcfoben toosten tn toj augijen oft farpcu toijn/ 

 enbe te biintiieti gftegftcbcn too?ben ben ghenen bie ftct 

 aeftterfte bes Itcftaems lam en gljenagen ftcbbcnoftccneti 

 ftijümftals hebben/ oft in cenighe leben ben firamp a\\t*- 

 boelen/oft berfiuptfite litmatcn ftrbben. 



^pfepbt oorüv bat foo toiemetcenbjoutoeberfamm 

 toil/ feer nutttlijtBbcfctomtcIghtbiuprhcn fal: toant fp 

 bermterbert be utarftten om ben blceffhelijcHen luft te 

 boeten. 



i. 53e ttocebobbclctoo?tclbanbe2ïiiberefooiteiiban 

 êatpiiumtoojbtoocBfccr Brarfttiglj gftchouöcn ont ben 

 bteefrbelurBcnmfr acn te iagrjcn/airmen Die macr allecrt 

 tn pc hanbt en ftoubt / enbe noch beel meet alfmen bit met 

 togn ittbjintst oft tn neemt, 



©limu$ 



