Het tweede Deel. Het fevcnftc BoccL 



flMitmts fcfRijft Ijaet me er hrachrcn toe / maer bat tipt 

 toerhacl ban anber e / tipt toten*! fchj iftc n hp bte bergabert 

 fjccft : toanthpfcptbatmênbefeïbetoojtcl bc trage üam- 

 hten oftóottten te bzmcfen geeft/ om hun hloeeucr te ma= 

 6en om be fdjopen oft gcpten te befpzmgen. ïjp fept oottV 

 bat bte ban fjet lantfrhapêarmatien jnmne henghften bte 

 boojlanghburigh arbcpben oft loopé trager toaren om bé 

 tnerrien te befpzingen ( toridi geojetö fp Profedamum noes 

 men) üloerh en fivarl)tigh enbe bequaem matten om bat te 

 Doe/mits hun befe tooitcl te bjinrhé oft anbets in gebibti 



<©m be boüifcpDc Brachten bte befe foozte ban «>atp= 

 rium foo tod ban pltntuö alp ban ©tofcoiibcs roc-gbc= 

 frjuetocn toozben/ om t>t bleefcJjelijrBe luftentebertoec= 

 hen i foo fottbe icfc met gocbe rebenen bcbuchten bat bit fel= 

 bc erupbt is 'tghenc baer "Slheophzaftus af fpjeecht in fijn 

 9.boectv feggenbe bat eenen 3nbiacn een rrupbt met hem 

 gebjoght habbe/ 'ttoelca feer hrachtigh toas om ben ïnctu 

 fclie ritfirii en bcghccrludi tot bnflapen te mahen : 'ttocltk 

 itü baerom te lirjjtelnttur geloobe/om bat -aiheophiaftug 

 nerghens eibers* ban eenigh attber bierghcltjcH crttpbt en 

 Ipjerclü; tnbe geen £>atpzium genent en fchijnt te hebben/ 

 inbien bat geen *>atpjium en 10 . ïl?ant tttbien ons ttoeebe 

 g>atuzium baer ui n uu af f m c h en foo fcrarhtigh 10 / bat 

 liet alleen tn be hartbt gchouber.sijnbe ben bleefchelritBen 

 ïuft aeniaegljt/ foo is't blijrhclnth genoegt) bat het niet feer 

 berfchepben en moet toefen ban het erupbt bat bicn^n* 

 biaen/ baer 'JIöcophjaftusafipjcccBt/mcbelttoghte/ bp 

 foo berre bat 'tfelbe niet en i$: ghemcrtht bat Jet boojfep* 

 be 3itbiatnfri) crttpbt foo hrarljtigh tons om ben onhupj 

 fchen tuft te boen uomen / bat fiet niet alleni in tutjfe ghe= 

 bjuprlit/maer ooch Hechts acnghcraerlit 5ijnbe / be fcha-- 

 meiiiclie leben fulclten Bracht aen bjoghtc/bat ben mcnfrhc 

 foo biclttonls als lip tooubemetccnbzoutoeberfamelen 

 mogtjte / als ben fclbcn 'Slheoplttaftus betupght. JBacr 

 nochtans om bie ooifafte en bolrtet niet noot fahehjrlt bat 

 'tfelbe rrupbt ons Erythroniurn Satyrium is/ baer bip nu af 

 fpjehen / actighefïcn batmen fomtnbts crupben bmbtbie 

 leer berfchepben ban ghebactite3ijn/ enöe nochtans eens 

 berhan&c hrarhten bet hcoticn. JDan top hebben alle onfe 

 tamminghe enbe rabinghc totlïcn boojtbzenghcn/Iatenbe 

 ten tebcr bjp om be falie nccrftclncucr te onberfocc&en/ 

 tnbe met rnp oojbeeïbe fclbe te obêrtoeghen. 



$rt fatbt ban befe bloeme heeft bcfelbcfiraehtombe 

 onliupöhtpbt te bertoedien bie ben Scincus oft ïilepnen 

 SUrb-Crocobiel pleegh te hethoonen. 



BIIVOEGHSEL. 



Do? g>atcrs/bp Dt oubtta ge bouben booz öttot-öoBttj/ toattn 

 fcet toeUuffigöenDc ritfitlj/cnbc fttr ghencgenom De bltefchc* 

 Inent beghee'rli;cnt)cpOt ff bolbmtgtn.cnOeüacrom jjcböen fpoo:< 

 fal<« geluccft OatmÉ Dcfccrupöcn Den nattnSaty rium gegeten h«ft/ 

 gtmeteht haett ftraeljt fulclta i»/0at fpDciimenfcIjttjeet cnactit? 

 üeb maften Itoimen / enDe foo üol Ban onftupftbt Iirften/Oae fp niet 

 nitttrcDclijcfte menfetjen/ maer ritfigc enöe Iieetc siattts/öatt oe 

 potten Ottlafütifteten/gljtlncft febijncn tclitftn. 



t©anBiectiiptim ?ijn ini)cfetr)6enonbcftent:immci:Bmenbin0t 

 ncrgljtns gfttcn foout ban tDOttelen Die DeboozfepDe ftraetjten foo 

 mtrcftelJitftcn Ijebbcn/Darmenfe Daetom boa; geOacbtenban s?a s 

 tpsiura fouDe mogennemen.<?nDebactom en heeft ©oDoneuo bier 

 SbetnfcliilDetncban bet £>atp!ium ghegheben : 'ttoelcft hem meet 

 gtierao tn Docbte / ban vet ban een fafte bic bem tmbeftent tnao / te 

 toillen berfefttten. 



HtngaenbttjetSatyrium mttbcpblaDcren/fommigt ?tjnban gt< 

 'boelen Dat bet OeCultpa foube mogen toefen; baetom magh Den ïtt 

 fet DebtfcijinbmgtbanDe'Ciiltpa foeeften/ tnDe obetDenctten oft 

 ijatt ftractitcn met Die ban't fclbt £iatpnum ban De otiDcta ght * 

 hoegl) obet een hamen . 



f.nDere tjouben D« fooitcn ban Orchides cnDt ^tanbel-ttnpDctt 

 boot het Satyrium ban De oubtio:De toeltftt toti eenige ftcacht tjeb? 

 ben om ben onftnpftben lufl aen tt iaegbtn: ban t>t Satyna Jab* 

 ben maet eene tooitei oft (oocbaebtigtjen buib/ tnbe be s>t,wütb 

 mtpDcntjcbbenbet ttote. 



Dens caninus toOltbanfommtgcbOOihtt Satyrium Erithronium 

 BbebouDtn; maet baet af ijtbbtn ton in De bcfcbiDbinghe ban Den 

 Dcns caninus gcfpioftcn. 33an fommige anbetctoillen bttfetteren/ 

 batOcfooïtenbanfltcces-gctonfc gpacintbtn/Oiemen JRectta- 

 bloerhen pltegt) te notmtn/ bOO? btt Satyrium Erythronium ban De 

 ouOtta te tjouben »i)n. 



Satyiium van Guineaonlangijateïflljiette ianDe gebjogbt / enbe 

 Op'tlatijnfci) Satyrium cioticumcx Guincagtnotmt/becftten Dic> 

 itc ftnoUbclacbtigc tooittl, baet b;.p oft bittblaDetm lipt fpinpten/ 

 malftanbcttnombattenbe/bieban<rolttjitnmoftï.tlilitnobanbtn 

 53alt ingtoonctnbegtbaente nittongeincls. jn'tmibbtn banbe 

 totlcfteetnm cmigtn fleel opfïaet /met fett betit ftoattt piacften ge^ 

 fpicftclt/als bie ban De Oioote |>etpentmeoft3D:aftentoo:tel:Daee 

 een toaffen bttlc bloemen; fchoon toccimllittooD/op langt ftcelfttns 

 ftacitü e / Btfttixe t / tnDe biinae in Oe tonbe gtboegijt ,. Oe ötrtt Mtpt 



ben.noetotn gcatb . ©at met bip blabetm i 8 f«ÏÏm?ma«k?^ 

 temgt tomOatbtiBtbotht.Bbtpbt baer bp abrtSSftSïSS teteSE 



9« fatbt ban S>atp!mm<etptbiomiim mtttoijh gebjónchtnne» 

 gen bagtn aebteteen/gtnetlt beballmDtnetftte:tnbe tentientfeibt 

 ar feer nut tjet toater baer bet erupbt felbc/bans De blaberti'/fttt' 



£1 ,5 h cm , cn 2J? e toomI,n t,famtn in Bbtfootn «n ; aifmtn bat 

 toater bp bm torjn gttt/tnDe foo t'famtn biintftt. 



h.»," 1 !?£ tt ,. t,an , t " to0?ttl mtt '"S" Sbemengbt/betbi8ft be biet» 



men ban be felbe:toant fp boet obttghtben/tnot allebetónberlot, 

 Be Supmen truot tooibtn. - . — 



„^B^nf^^^f'n^t^ertOftbanDtcmaDerntnfeben bclefrn 

 tt toozoen / Dtft tooucle obet hun Diagfttnot/ pltghtn hun felbtn 

 Daet boot befebctmt tt aebten. tv**»™ m»n iciutn 



©anbiipttnopgelejit/bttbiöftDetimptlen/genteflbefmettenDet 

 iJSES^S 1 ^ bt,ctt öen oinatr tian "«tfluaDe Diautlten oft anottt 

 ftbabelDefte Dinghen Diementnt Inf fouDt moiitn genomen hebben 



«et toattt Datban Oefctooitcl int laetfïe ban JTaepgtDifttiitert 

 toOiDr / Dacgha ttocemaela (ecno fmoicrbrna enbe ttna fabonbta) 

 ojp oneen feffena gbebiontften/bertoctftt aca hiftom uönanrn/bct. 

 ftetcht Dt magjt enDt Dt hitte Dte Itthatmo, Doet piffen/genttft Dt 

 Btelfncht/enot alle tntocnbigöt enDe tipttoencigljt eiuetfurcn. 



5©an miDta Dat het opjectjt èatpjium hebtnuDaegöB noth nitt 

 ten bollen behent en 10/ foo ftatt Ijettc onDcifoecIitn toa: erimoen 

 Defe booifepbt fttathten moghen hehbencetfl acht ntmenbt op Dt 

 ZooHcIcnuniiDeTultpana/oftban DentOenocaninne / oftbanbt 

 SitanDtl-ttupbtn. ^ioeh(aclrjtft ©oDonciiotoelbcrmaentJaltoa» 

 rctibcr crupben gebonDcn Die 'tfelbe DeDen bat Ijtt gmtpiium totgt» 

 rc|):cben toozbt / men fouDcfe uothtana booz gheen opieejte Satyria 

 moaen hoiiüen , miDta Dat ona De ouDera geen mttcltclrjcftc ftentetc* 

 henen Dct eriipoen nac gftelaten en hebben : inboegheu bat!»m 

 fcbtifteninoit erupbt (ala in meet anbttc) ona mett motptca Dan 

 nnttighepota ghtben. f »«*i 



HET XXX. CAPItEL. 



Van de gheflachcen van Standel-cruydc 



ofcörrfójKullekens-cruydengenoemc. 



Ghcflachtcn. 



D«2 Orchies,oft be gedachten ban £tanbtï-rrupbt ?fjri 

 bp aHofroiibes ttoecberhanbe : Ijet eerfte heet mt 

 «ipzicc&s Cynotochis , oft in onfe tale Ijonbts-hullcftens: 

 het anbtrc ijeet Orchis Serapias, oft tals fommige fcgghen) 

 l9offc-liullchcns. iBaet beljalben beft bzojbciiber tioctj 

 bede anbere mebe-toozten ban be felbe gebonben: bc totlc^ 

 he/ ghemercltt bat fp in be ttote gheflachten niet tod bcgre* 

 pen en moghten toefen/ 3tjn baerom banonsinbijfber^ 

 fthenben gtjeflachtenberbeplt ghetoce|i : ban befe is het 

 eerfte Cyiioforchis, oft ïjonbts-fuille&cns : hefSTtoecbe 

 Tcfticulus Monoms, oft S>otö-ltuIlelienS: liet 59erbe Tra- 

 gorchis,oft ©ociis-htillthens: hetBicrbc Orchis Serapias.' 

 oft ©offc-tttillc&ens: Ijet ©iifbeiöb.TBcInecfanbe fooit* 

 bie Tcfticulus Purniho, bat is Milleheng-rrupbt fJaent* 

 6en oft Blcpn Orchis ghchceten is ghetoceft. ©oojtsfoa 

 toozben befegheilacljten in noch meer berfchepben mebe- 

 foojten berbcplt/ als nu bliicfeen Tal uptljaere befchinbrn= 

 ghe. Ban be^onöts-hulkltnis / btetn brif mtbe-foozten 

 berbcrlt toojben/ lullen top eerftclnchöanbelen. 



«f Ghedaentc. 1. A; ©eajerftefoojteban^onbts-ttul; 

 lehensijceftbjcebe bette blaberen/ beEcli-blaberenbiiï 

 nae gijclöchenbe : ben fteel ip eenen boethoogh / oft hoc* 

 ger/ tjoecuigh oft hantigö: baer aen toafien beele bloemen 

 abers-getonfe gefchtcht tnbe geboeght/ban bcrtoebleecft 

 roob putpurarhtigij / oft Itjfbertoigji / ban ghebaente een 

 hapfeen oft optnhelmhcn gcltichenbt; untbetoelcfteaen be 

 benebenfte fgbe een gfjefntppclt öft flippadjtigh lappefien 

 af Ijangljt/ het bel oft ben bacht ban eenen honbt oft ccmgtj 

 anoer bitrgbcliidt bierboetigl) bier gethritenbe/ooth bleeta 

 putpuracljtigh ban bettoe/ ban met fommighe bonrftet 

 purpurefhcüelhensoft placshens brfpjcncttclt. 3nfteb« 

 bantoojtden/ behalben be befelifighen bit bobentoaerts/ 

 bat tó nae ben rifch ban ber atrben ghrfien toozben / heeft 

 bit rrupbt ttoee bp eentoaffenbe bollchcns oft aiupnaclu 

 tiglje 6li(tcr6enp/ban ghebaente ttoee alootBens oft hullen 

 hens gelfjCBenbe/ toat langhtoojptghban maechfd : ban 

 ban befe ttoee boHefccnöis het een toat harberenbe bol- 

 ler; het anbere en is foo ftrjf «iet / maet flapper/ enbe is in 

 ten gbe&romycn/cnDc meet gherimpcltoft gtjcfroufTeit. 



fi.3pr 



