Bafilica temet gttdjtctcn:>jicttB bloemen Rlepne ftclmftcno ofc ghc; 

 toaptnBc maMirfccna gljclDCftcn. 13- Kleyn ghchelmt ofc ghe- 

 wapent Kullekens-cruydr. 14. Spinnckeppen. TiitrnroBtie gt* 

 Ijeelban ghtCacntcbanBeUrvfpe; hoe tori Dat 6c bloemen bccl meet 

 at è>pinncftoppen gbelncftcn / met fommighc groene blaBerftcna 

 bootcnncn/alnoft het boctrtenBtoatren. is. Vorskens , in't ia» 

 tjjn bnnfommigbe Orchis Batrachices ghrnocmt / ttrtt ban Cc ttou* 

 fclachtigbc feojten; cnBc acngacnBc Bc geOacntc ban Dctoojtcl/ gc< 

 Incftenfjiljalf isonDtelmllcftcne cnOciialf Boffeftullcftcne; Dacrom 

 magltmenfc Teftkulus Hcrmaphrodiucus noemen. 



Ghcflachten van het Kleyn öft Welneckcnde Standel-cruydc. 

 i. Kleyn oft WclricckendeKulleltens-cruydt, in't latljnTelliculus 

 odoratus gftchectril ƒ 10 Orchis fpiralis ban <COinclÜIB <Scmma. 

 a.. Kleyn Standcl-cruydtmet dry ofc vietkullekens ende Witte bloe- 

 men ia een fooitc ban £iacnftcu-Kuikftena-cnipOrmwtoittetocl* 

 riecftenBc bloemen / enBe heeft mtcftenBecl Bip oft biet Hullcftena 

 oft langbtooipiahc bollcftciia / gticlgcfi een platactjtighe Olgbc / Be 

 blaDers tont «rara-getone/ fcet g'cocn / met etnen Donchctactjrigm 

 Iirpjhr .«Debiormcn ;ijn ftct fracp gcfrclt in een ongedotcn Djacpen* 

 octonBc; UcbbenBe Dt gtjcDaentc ban een ftroonc. Jlicn beet ttee 



OOCft Spade Satynon Oft Tetrorchis velTnorchis alba ,oftOOtft 

 Spiralis autumnahs Cornelij Genimae; in't "!?ngt)Clfc[) Witte fweete 

 balloke. 3. Gheel Standci-cruydt van Vrieslandt toaft atn Ben 

 2ecftant ban ïïlieslanDt / enBt iB Triorchis luteatertia Ganna. 

 %ct heeft Bip ftulieftenB/efi bjcngötgcclc blocmcnboojt. 4.Alder- 

 kleynftc Kullekens-cruydt toaft in iangticDocft ftcn Cc Sec / enüt 

 miaecn in «CnghclanBt/ cnDc ooeft bp lobrn in Biabant : liet jjeeft 

 kaïtc btccBc blaOcts/ Bic blcecftachtigb/ aOctaeljtigb t'famen bet* 

 SaBtrt ;i)u / Die ban ae KIcmtc tDtcbbiccngljcInrft : ben ftcel ia een 

 palmc ftoogh/Bun/blocmftcnB BjascnDc ban tcutft Dcjdicp-blocm* 

 Kcna ghehje!:, Bc toclcftc tonDOm gtlijcft ttncntoeHDel-ttapacnDen 

 fteclftacn. ijet laccnmcDefoojttban Orchis fpiralis ban «lojncuua 

 «Scmma. 5 . Mcdefootte van het Alderkleynftc Kullckens-crtiydt. 

 3Defe ia bet booigacnDe {iullcftenB-etupDtgclncH/maet heeft langlj* 

 too?pigtrhlifrct8/mceftetlCeelgeli)th<Öltjbcn. 6, Kleyn Kullekens- 

 cruydt met brcede bladers, in't iatljn Orchis minor larifolia.iaban 

 OtjeDncntr/tiptfpuiptcn cnDcblaDcraDtn'SrtoccblaDe gbclncft/macc 

 ronDcr/ban «Llufuiaupt «©oftcnrncK gcfonBcn. Vcrahdcringe. toj* 

 Bcliua <öemma beftbinft Dcfc fooitc mtt langhtoojpighct <©lnf- 

 Bbetojjfc teOltelcn. 7 . Kleyn S tandel-cruydt metgecle bloemen cnOC 

 Dip ftullcftcris/ ban CointluiB «Gcmma TriorcHis lutea altera getjee* 

 ten/beeft ronBet ttiBc bjeeDet blaBcta Ban Bc boojgacnDc/ cft groe* 

 ncc;Bt toclcftc maet Dip tn ;ijn/cnCctoatroutoachttgl> '■<£ fcljbnt te 

 toefen cm mtoefooitc ban't <6ccl êtanbcl-criipot ba» DjicBlanüt. 

 «3t ttote onBvcfre blaBcta tjjnCicban tiet ïtocéblao gclpcft/ maet 

 fmallct Ban int ban Bt <Gioorc MDccljbic; enBe op een ftcclftcn ban 

 &JP palmen ftacn gtocne oft gjiecl-gtotnc bloemhéna / fomtjjeta 

 BOtiBt-gijcel / ban göeBaentccen Honirrglje-htooncgbeliith/ enBe 

 oattomïe Bit crunBt Bafilica glicljrctni . 33en tcutlt ia fceifoet. tDtt 

 tnipBt ia ban fommige gegecttn Amm A> i»nm. <Ot hullcheha jfm 

 I«!cpn/tona/l)at0/ meteen toffe fthojffc btftlccBt. üRcn noemt ijet 

 80tft JillIleRCne-ctupBt JÜatnlttn. ^. Kleyn Standel-cruydt van 

 Luyck mctdrybollekcns eride gce!ebloemefi,baft<IO!ncIlUB<Sem* 

 ma Triorchis lutea oft Bafilica minor gt(Ct)CCten; CIlDtiaban fom* 

 migljcgbclicetcn Scrapias enBe Triorchis van >£gineta. 5Dit birngrjf 

 boojt bij; blabeta Die ban Bé ffimallc n3ect)b;coftfirónBte-tibbe 

 Bbtlwb/ mdetslatcnbcgtocnghelijtb BicbanBcAuncuJa vtfi ,ató 

 BebooigacnBc: Bctooitcl beeft onDetafn Bjp oft biet kfcpnt ljan> 

 DJienBe tnilfcliena : öcttoaftbeclop BcbetghBhcna banltipch. . . 

 'StgiotBHullehena/ Bat is Defoo!tcDic33oBoncuBTe(ticulus 

 monoms noemt/ 5Jn ootb Ragwortei gcljccten > m't tïoogljt tiurftfj 

 Ragw urtzi cnbt?nnRrjteDctlianDt/ jUaimcbcncnBc IDjlfhen ; m'f 

 %sttijn Triorchis; enBe in't JrtanfopS Satyrion a troys couillóns^ Dat 



ia ©?P huUeftcitB-ttupDt. . ,.. . 



Gheflachtenvan Küllekens-Cruydt van Clulias befchreven. aBcfê 

 #1 ban 5wn in ^ongatrjen/ Ooftentijtk enBe anCcte lanBen gtfim 

 Ctjetoecft/cnDe Jcbbenmet beboo?bcfcljjcben toclccnige gelirttcnia/ 

 mact ;i)n norljtaiiaban Dcfclbemet tttclnche htnteethenen te onoco 

 ftliCpBtn. 1 . Orchis rfiet feer groitc bladeren, m't iatijn Orchis 

 ampliffiiuis foliis ghchtrrcii / beeft ttoee blaCertn foo gtoot abj Bic 

 ban Ben tOttten Helleborus,ban htt tmBetfte af tot tiet itptctfte ben 

 5« blaBt toe met fommigbe jennen oft aBttcnBooj-ttgSeti enBe 

 öcfct/aenbe bobenflt fiiBe gtocn/acn Be cmBttffe blecthet/mact tjeef 

 blittCKCtiBc: BenfftclieanCctljalbenboetlang!)/ met InttclblaOct* 

 ktira ala omtoinBfela betoonacn / üöf-tjoeeiiigs : op't fop ban bini 

 toaffen Be bloemen aBere-ghctoösbp ten bangbcnBc: De gbeaaenre 

 tn is ban ■£ rufina niet aenmetcht gbetoetfi/om Bat hirfc nopt open 

 tn beeft gefié. SDttoojttlen ?nn ttoee bpeen/Bteft alBtenlifcpntarp* 

 feen/boben atn bp Deaoojfpjorn» BonBenfteeltoatgtjcbcfclt.3Dert 

 toaft in'tafgaen baBrorrnragt bttgljtn ban ïjongatnen. Vetande- 

 nnghc. 33ittgclBche fooitc binDtmtn oocltop anBcteptactfcnban 

 ftongarfjen /foo gtoot ban blaDetcnnitt ala Bt booigattiBc ailct» 

 Btooflc fboitt ban <0ict)iB/ maet attDcts fcet bietBecnBe gtoote bla? 

 beten Ijcbbtnüc/ toaffertBe am tenen ftcel / bsiiac anDetftalben boet 

 ftoogb,;mit gtoote bloemen aBttagöctoija ffatnDcbttciett/ bangt* 

 Batntt Bt bloemtn ban Bt anbctt foojtcn göelrnh/ mtt putpute tett 

 «n btfjitpt:clti!c btoeme is met eentoitacJiriBlt öft bltecb bdmnen 

 oeBttbt: bt mentelia rtDec-Bobbtl/ Bicb/maet hoitetBanBicban Be 

 boojgaenbe fooitc. 1. Ander Orchis met breede bladeren,in'ti.atim 

 Orchis latifoiia altera gthcctcn/Becft meet cft fmallct blaBcté Ban Dt 

 booterarnbe gtoott foojrtn : Ben ftcel ia teet enbt Dun/ ecnen boet 

 boost» : ot blotmtn #t fret tooD/ ftatp om firn ; fulcha bgnae ala 

 «ininbt fooitc ban<ÖKbiBfa/Biemtninfbmmigtretotpfn omtttnt 

 ïobettptnt^KBmBtri. IBafloociiinöWBaWn. 3. Airfcrefeet 



Het tweede Deel. Het fevcnfte Boeck. 



379 



fchoone Orchis met fmalle bladers , tn toonaarmn \n=tr~,r< r , hj, 

 tweegtootc bnlbncbtight too-.tcltn', to DTgSh.tt^, ?«a 

 w/ DcanBetflappct/ 'ttoelrh glitmtpnlnth t ift eS Oht 



S. SS?,°?l 25 trm aDm öan ft "° onc ^nrefcenot bloemen b? 

 ?^'^I J tft h ^ mb " m " ««" Boneftct pntput bttmhcn btbethf 

 btnmonbtmetlrtt afhangbenBt liplim te untactmgtj tnirt mei 



piltpurfplacbenbettittt. 4 - Vierde Otch.s van OoVcnnjck hreft 



»nf oftfen blafleten/enDc ecnen fieelban ccnpnlmc rjoocm oft hoo 

 Bhtt/ mtttoatWepnetblaBtten bttoaffen; Bc bloemtn ftamDaet 

 aacra-gDcroija om/ enBe »ijnh!tpn enBe ttacp' mctpwpucebelm'. 

 Rena bcDecht 1 euDc hebben een iipttianghmOclippe mbitt bactDo 

 fietta gfttOcplt/ wit/ met pntput gtjcfpickclt oft gljtplatüt : aebtet 

 tlmt blotmc (teecltt een hlepu fpoojtten trpt : Den tttirh ia (lap 

 ©act onCcr toaft cm uptftatnoc boofBcfecn ala in B'anBcre foo-tt 

 ban •©jchiDca/ bijftct hlepnfacBt inljotiBenbc : Bc tooirricn jtm «la 

 ttBechlootfttna:Bact bobcn toaffen fommighc beft!mgl«nacnDm 

 ooifpioneh ban ben ffccl . £p toaft in ■Coftttitticn omtttnt BStenen- 

 Verandennghe. 3Dict3bclDc!«©:et)i8too!tctootfc gbcbonDeninOit 

 felbt lanBen/ maetbcel gtoorct/ enoc eenbeel Bithet enBe langbet 

 aBettban bloemen booitbjengtjaiBc. 5. Vijfde Orchis vanOo- 

 ftennjck heeft biet oft meet blaOctm/ fonBet cenigfte placbcn : Ben 

 fteclia een palme booglj/ met fommige htepntt blaBcten betoaffen/ 

 op fijn tfop met btclt bloemen aBetB-gljttona bettittt : clrnc bloc> 

 me heeft een ft lepn helmftcn ban tmee blaCttbena ghemaccht / euBt 

 Dact beneffena norh Djp anBcrc blaBctftcna om Bat helmftcn toaf* 

 fcnBe/mct een bjetb af IjangtjcnBe baetDefttn / cnDc met ten botttt 

 fpooiftcn acljtct lipt fteftcuDt : De bettoe ia Doncftex pntput / oft 

 blcecfter/oft brjnac tijf-betuiigh / enBe ooeft beet toir; BanBenbacrt 

 ia mcefttuDeel met ftlcpnt oft gtoottt Bontftetc putpirrt placften 

 befpjept/ lomttjataonsheplatht / in fonOtthtpBt in Bt bloemen Bic 

 fnccu-rtot ban bettne ;nn. Qct facBt ftceeftt 111 omgetojongcnljupB^ 

 Rena / ala in Be anBctt foojtcn ban OjrhiBta. 33e toojtcl ia ooeft 

 ttbcc-bobbel/ met becle tottte Bttlie befelmghên btfet . ©p toaft m Bt 

 toepen orntrcntlBccnen. Verandennghe. iDicrgftcInchctoaftinOe 

 beeniflcn omttent ionaenin<£nghelant; enBe noch eenanDct Bnf* 

 Daniglje met toat gtoottt aDtte ban putpiitt bloemen / fcetquatDt 

 tnBt afgnjfelrjtft bahtcurlt. «. Stmckende Orchis, in't iatijn 

 Tragorchis minor, Bat ia SOtriBftudtfteiW Bftclicttnt / heeft tenen 

 ftcel omtrent een fpannc langlj/ mttojp oft birt fmalle blaatten 

 btmafTrn: op't fop ban Den fteclftaet emfiojtet aBcvr ban bloemen/ 

 Bic aeu B'een fyflc ftboon tooa ban betme -.ijiv aeti D'aiiBrre toat 

 blcrrficrtooo/mtt eeii BiijbouBigh af tjangenOe lipfttn.ïSeff'öirljia 

 tooiat fclflen BhcBonBen/ciiBc ia onftcfliicft ban tcticft/ macr met foo 

 fcet alBBieban <GngftclanDt. Jjlcn btnDtfc opDc ïcr-Dijcften. fom> 

 tijdta ooeft omttent 's ©jabenbaghe in ftollanot. 3n Bc hoben ge? 

 bsoght ;ijnDc fpjeptbact bloemen torject upt: De toclcbc boojacn 



fpitU afgatn. 7. Spacdc Welriekende Orchismcr cencenigewor- 



'el heeft mceftenDccl Bjp finallcblabeten / Bic ban Cc anDctcfoojtcn 

 anbeto ghtijeft / gtoen ban bettoe : Oen ftcel ie een palmc laiigij/ 

 bctoaffen met een ahcre ban bloemen Bic upt Ben gras-bcrteisijcn 

 blcctft 5jjn / ban bjp topftcna Bhcmaccftt / ban tcutft Ben ÏRiiftus 

 ghelncftenBe. <Se tooitcl ia maet cenigfj / tona / foo gtoot ala een 

 Mmtii bobcn Be toelche langbe acnljangöfcla uptghcfpicpt tooiatn/ 

 Bt toelche DithroDlanicntot plantinne boojBtbmightn . 2>p toaft 

 inöoftcnrijcft cnDc ijongarneti; cnbt blotptin BjatcftmaenDt. 

 . Anderghcflachten. jrabiuBColumna bcfchïiiftBipfoojtm ban 

 «Sjttjia/ benefftna Bcrocltltc iSettua öonBiuonoch ban ten anhetc 



bttmatnt. 1. Bergh-Orchis metmenfehenghedaente, tn'ttntljn 

 Orchis anthropophora oreades feu monrana: Bt blocme Belnrfct een 

 naetftt mtnfchc/ toicna hoofat met Dip oft brjf blicaftcna bcOccft f ia/ 

 met een bolftomen amuctjt/ bleccf:/ maet ala met giilOnifanBrlmiB 

 beftropt : bcBechfela ?rjn grocnaclitigb / met peetfetjt tanücn. ©e 

 3taliaentn noemen Bcfe foojte D»B^a.<,Batia3oucfttooiitDc/om 

 DatCc bloemen De 3taIiamfcbebjoutotnghtlncftcn/foo alafp hunne 

 ftoofDtn Ocb SiarctDaegba ghctoaffcjjen ?nnBe bctomDcn/ cnDt in 

 Bt^ionne hunh«p-teD!Oog|jenhouDen. 1. Bergh-Orchis.met 

 gedaence vaneen Mecrkatte, int Iatijn Orchis zoophora cercopi. 

 theenm etf rimens,oreadcs:Bt blOtmtiapurput-tOoB, mtt cen gtoot 

 acnficht cnDt boojOtt gbtOatnte ban ten iBcctftattc, Ijet hoofat 

 ia ooti btBccfttatainaeboojgaenOe fooitc. -De tooitdtri ban bep; 

 bc ?jm fcet gtoot ala tmee >ölj)bcn oft perfen j . orchis met lan- 

 "he bladeren httft tnact Cttl bollefttn: hn htetfe Orchis macrophyl- 

 fa. 33en ftcel ia Bjp boeten hoogh; bc bfaoeten ftet bictè / aulttt 

 halben boet langlj : Drbloernen ?nh langhc frtjoon roooc blacafttna 

 ala pijpbene/ met eencn langhen bactt / aBcra-ghtiBua ghebocght 

 4. Vremt Satynum , m't.larijn Satyrij nouum genus , Ijectt ttoee 

 bo Heftene Ben ftcel anBcthalbe palmc hoogh/mtt Bip oft bittroot- 

 pcerfehcfmartachtigljt bloemen/ ft'hoon enBt bicmt omacnlïcn 



«Cotfï iffCt tetl bjtmt Satyrium oft Satynum nouum ( ia'tmctüct 



felfce met bet boojfepOt ) upt .fftontpellicta sbefoncen i 'ttoclcb 

 heeft feet fthoont purput-bjupne bloemen / mn toat toira ghe> 

 menght: Ben ftetl ia mtetBan ecnen boctöoogij : cleft blaD ia fchict 

 erteeent halbtooojfncDcn Sicfe. 



Aetd, Kracht ende Werckinghc van alle de Kullekens-cruyden 

 ©ctooitclbanrneeft alle bt fooiten ban £iaiiBc!-ciupOtn / opoê 

 Böefmillen göcIcpDt/ Boet Be felbe Ichtpoen / fnpbctt De buplc (wttt 

 tingtjen / enBe iaet Bie niet booitaetcn: fp gheneeft De fiftelcn oft 

 toopciiBc gaten/ enBe alle betbittingljfn tnDc onrftcftcnfhtCps/ aaet 

 opgbdepBt/ ala fp noch bttfclj ie ■> tnCt ia gotDt om Den bioct Der 

 bioutotnDic te onmangh ia op te DoenhouBcn ; mfonDrthtpDtin 

 topngfttfoDen. 



Dt gycllacbtcnban |>tanbtl-ttupbt mtt Bjp ftlootbenatooiBen 



bon fbmmigöe ralroaCbnftiBhehcttcn/cnBeBaetbooi ghebjuncftt: 



3. i 4 toont 



