Cruydt-Boeck Remberti Dodonzi. 



bocght enbe gcmcngdt hebben opbebcroeticn oft af-ricb= 

 fdèn bic fp bcbcn bcrcpbcn en ficben om ben bupcb toecc h 

 te maften enbe (jet Urbaan ban onbet tercpntgljett; maer 

 bat baer booj befe bjancben met meetgbetojoght/ oft 

 KtaflitiahlijrUettenameicnïjebbcn beren gaen/ ban oft 

 baer befe toojtden niet bp ghcbaen en toaeren ghetoeeft. 

 'Etoclch mi> heeft boen bermoebcn/bat be toojtden ban 

 bit trupbt rteene hrarht met allen en habben om ben bupcit 

 tocech te maten/ oft het Iichaem bauonberterupberen: 

 enbebaetom bebuthtc ieft bat befribeboojbe omen ban 

 be beeften gheftebcn 5Ünbe / booj een gantfchelnch anbere 

 bracht oft epgentfrhap toereben m be gebjeben tnbe fiecb* 

 ten ban het -®tt/ banbe toojtden ban bet jBies-crupbt 

 boen. g?>Jt fietmen in anbere trupben mcrcbcliicb gl;e= 



4lS 



gheen ban bere boojfepbtnaemen met bit crupot obet een 

 bomen/ uptgefonbert alleen ben naem Buphthalmum , bat 

 10 iaoe-ooghe • met wiens bcrehjijbmgc/ban <r tofcojibcs 

 gebaen/bit etupbt fecr ncttelnrh enbe ongetmijffelt biel in 

 alltjö ober een bomt : enbebacromhonben top bat booj 

 het opjecht enbe toaerachtigh Buphthalmum oft ïtoe-oo* 

 nebanbeoubers. iBant/foo tEHofcojibrs fchjnft/ Buph- 

 thalmum bjenght boojt farhte enbe toeeche oft bunne ftceb 

 benis/enbe heeft blaberen ban gebaentebe ©cnrhel-liiabc/ 

 ren gelrjchenbe/ oft/foo hp in't<©jierhs rchjijft/marathraci- 

 de [af a.t(,tii«: be bloeme is honighbettoigh oft geel/ groo^ 

 ter ban be Amhemis oft Camille : fukbp als mtffehe* 



hlepne blabtren beeft / bat fclbe foo mcrctolrich ghcDocn 

 ban als bit : foo bat fonber cemghe ttonffrlinghc bit 

 raipbt booj bet opjectembctoaerarhtigh Buphthalmum 

 ban be onbers te houbtn ts. ,, . 



©oojts foo toojbt bit getoas oocb Cachla oft beter yu- 

 ma ghebeeten. 5©an be Galtha is cpghentlrith be Calcnduia 

 oftC'oubt-blocmc; upbetoclcheonsBnplwhataum ban 

 gljebacnte ban bloemen albernaeft feljrjnt te bomen. 



tDacr 5tjn noch fommigbc bie gcloobcn/ bat Buphthal- 

 mum enbe Chryfanthemum eenberhanbe ghrtoasloubcn 

 toefen; enbe bat ©iofcojibcjS op berfchepben plaetfen enbe 

 met berfchepben natmen eentrupbt ttoccmaels befchjes 

 ben heeft. Matt habben fp toat riecrfiehïcher be tooojben 

 ban .Diofcojibes oberbjeeghtenbeboojfocht/ fp fonben 

 hun mepninghe feer haeft beranberen/ enbe heel anbers 

 gheboclen. tüantalus'tfate bat be hcfchjtjbinghen ban 

 befe ttoee trupben iu befe binghen met ben anberen ober 

 een bomen/ nochtans is baer noch een mcrcbelrjcteep* 

 ghentfehap bp/ booj'be toeltte befe trupben ban mal* 

 banberen berfcïjillenbe toojben bebonben. <©e blaberen 

 ban het «ffhjpfanthemum toojben voel befchjeben p°ly- 

 fchide Ti>M%rï», bat is inbcle beden enbe fnipnclinghcn 

 berbeplt te toefen; maer bc blaberen ban ben Buphthal- 

 mum toojben befrfijeben ©enchel-acjmgh oft Marathro- 

 de te «jn / als top boojfepbt hebben . 53an alle be blabe* 

 ren bie ghefnippelt ;ijn / enbe m bele beden ghefneben / en 

 5iin ttrflonbt enbe met renen tocghebc©encbd-blaberen 

 bacrom niet gnelhch. ©oojtsoorh fob frhjtjft ©ioftojis 

 bes bat Chryfanthemum een bloeme boojtbjenght bie 

 fiercteujeft blmebt oft feer glinftcrt: maer hp en fchjnft 

 niet /bat be bloeme ban Buphthalmum blinrbenbe is oft 

 glinftrrt : noch oorb bc bloeme ban bit Buphthalmum bat 

 top bcfrh;umen en is foo blinehcnbe niet/ batmenfe ifchy- 

 ^ós ftilboma i<pip»t rkCtn* oft fiercBclijtb glinfterenbe 

 foube moghen oft moeten noemen. «?n blijcbt hier upt 

 niet merebeirjeh genoegh / battereen feer groot oribrrfrhil 

 tuttrijen befe ttoee crupben is/te toeten tufTrhcn het Buph- 

 thalmum enbe Chryfanthemum } «?nbe bat top hier nu het 

 ojj^crht Buphthalmum befchjeben Jjebben enbe boen fchil- 

 tieren^ «Ctn iegheliirb magh mepnen enbe gheboclcn bat 

 ftein goebt bunebt: top hebben fte rcfielt jcb bat gheloof/bat 

 befe ttoee trupben feer berfchepben ban ben anbcren^rjn: 

 baerom al <bt ghene bit het Chryfanthemum en h« Buph- 

 thalmum etnberhanüe rrupbttcjijntoillcn booj-bjnbm/ 

 moeten ons een anber ghetoas fo'erbeu enbe betooncn/ bat 

 met het Buphthalmum beter ober een home ban het ghene 

 bat ton hier oefchmbcn. i©ant 'tghene bat top enbe meet 

 anbere €rupbt-bcfch?ribers boo^ het onjeröt Chryfanthe- 

 mum hebben boen fchilberen / en ban het toatrathtigh 

 Buphthalmum niet toefen; gtjemetCEt bat het gfjeen ©ent- 

 tels-ahetotife blaberen en heeft/ fulcbjs als bit ban ftet op- 

 teciit Buphthalmum behooibcn te iijn. 



f Aerd. jBattl)iolusfchwft/bat alle be JBebicrins enbe 

 ïtpotehers ban 33ehemerlanbt be toojtelen ban bit Buph- 

 thalmum booj bit ban &toart jaies-trupbt pleghen te ge? 

 Inup^btn ; enbeinfonberhepbt teghenbeghebjefim ban 

 alberhanbe beeften oft bce . ÏDaer al ist fafie bat men bat 

 intSefjcmerlant pleegh te boen/nochtans en btrfebert ben 

 felben JBatthiolus niet / batmen in ghehjete ban be tooj^ 

 telen ban*>toart jSies-rruubt/betooztelen ban bit trupbt 

 rn biancten oft anbere mebicijnen fonber btoalinge magh 

 gfjebiuprten. 



iEr ghebenrbt/ bat irb hier boojthbts gabc gheflaghen 

 cfl ghemerebt nebbe/ bat fommige Jêebictjnö be toojtelcn 

 ban bit Buphthalmum in ten tameujtte menighte ghc= 



gaten oft fiftcls bie te enge 3nn feerluftighenbebcquae:: 

 nielncbcn toijber enbe bjeeber maten : tfelbe bonnen be 

 toonden ban Ariftolochia tnbe ban Bryonia ooebboen/ 

 enbe oocb ecniglje beden ban bc *>uongien bonnen het feï= 

 be te tocghe bjenghen ; be toelcue nochtans met haeran» 

 bete brachten feer berre ban malbanberen berfchepben 

 3ijn. ©aeromalis'tfatebatbetoojttlenbanbit Buph- 

 thalmum iet bietghclijcbs boen bonnen als het ibtoart 

 j3ics-crupbt ; nocijtanS en bolght baer upt niet/bat fp om 

 bie oojfate al 'tfelbe boen bonnen bat be toojtelen ban 

 étoart jSies-cntpbt bevmoghen. 



* Kracht ende Werckinghe. Jtengaenbebatbeherbers 

 tnbe lanbt-Iitben ban onfe ttjben be toojtclen ban bit 

 trupbt pleghen te gebmpeten om be ghebjeben ban hun 

 beeften te ghenefen/ intbfis bie boo? öacr oo?c ftetenbc/ bij; 

 fonber als fp eenigc nuaieou be bo?fte oft cenige flijmer; 

 acötigljcPt in het gantfeh bif enbe cpgtjentlijcfi tuffetjen bel 

 en blecfcb hebben / bat is baoi be erbarcnthepbtgenoeghï 

 faembebent / enbe en hoeft niet gheen tooojben anbers 

 ban booj berfebertnohebebeftight te toeren. JBaer teact 

 booj bat fclbe gheftljicbt / ftact óns norh te onberfoecten» 

 IDant men fiet bat be booj nen/fulïnteren enbe ftecbsbens 

 oft fninuclinghcn houts/ tnbebiergelrjcbebingheivalfe 

 men bie in eenigft libtoft beelbcslichacmsmetghetoelt 

 fteeebt enbe baer inlaet blnben / albaet een groote fmerte 

 enbetoecbomberoojfaben/ een ontftehingheoft infiam; 

 matie boen bomen/ oftbatbeel tot rtoecringhebjengijen/ 

 enbe be bochtighepbt ofttoaterighepbtbanbenaeftebee* 

 ïen bes lichaems baer toe boen blocpcn / enbe albaerhae^ 

 ren beer nemen. «2nbe boojtoaer baer en ban gheen beel 

 bes lichaems fonber fmerte ghccmetft/ enbe bnfonber baop 

 boojt toojbtn : toelcfte fmerte oorb bermeetbert/ tnbe 

 mocpclijcbcr balt alfmen iu be toonbe oft in bat gat eenigh 

 ftarbt bingh fteeebt oft baer booj treebt. ïPaerom foube • 

 irb tod bebuchten / enbe betinoeben/bat het felbe/ 'ttoelrft 

 ghebcurt alfmen betoojtd ban bit rrupbt in be oojen bau 

 be beeften fteetbt/oocb alfoo tod foubê bonnen gefrhicöen 

 batmen itt anberS/'tjpeenigljenboojn/^P eenigh Ö° utï 

 ben / 't jp eenigh anber harbt enbe ftebelijcli bingh boot be 

 ghcboojbê oojen haelbe oft baer in liet ftcben / om bcJeJtot 

 gljcbjeben te ghenefen : in boeghen bat het feer tod te ge* 

 looben foube toefen/bat befe too'.tcl in bie fahr anbers niet 

 en toerebtban een anber ftcecbsten oft toojtel ban een 

 ïjeelbraehtdoos trupbt foube boen : gemcrebtbathetan* 

 bcro gheen bracht en thoont ban alleen het open houbm 

 ban be toonben biemett in be 001c maeebt / om baer een 

 geburige fmerte in te houben/ enbe om baer booj be borf^ 

 tightpbt bes ganrfthe lirljaems ban be bojft te feeeren/ens 

 be eenen anberen loop te boen nemen. jDacr nochtans 

 top en betren beft onfe mepninghe niet berfebcren oft fterc? 

 beliicb houben ftaenbe ; ban alleen top boen be nieutofgie* 

 rige geeften ben tocgfj open om be brarljtni ban bit trupbt 

 toat ntertcltjcbcr te onbetfoecben / enbe toat betenber te 

 inaben ban fp tot norl) toe ghetoeeft3rjn. . 



^©iofeojibcs fdjjrift / bat be bloemen ban BbphthaU 

 mum oft opjeehte ïloe-ooghe/ met een Ccroen oft toafrft 

 gemenght enbe bleum geftooten / alle ftoube en toatetach* 

 tighe geftoillcn enbe herbighebentoeeebmaben enbe ont* 

 boen bonnen, ^p fcjuijft obcb bat fommighe ghdoobtn/ 

 bat bc bloemen ban bitctupbtmetcenighenbjantbber* 

 menght/terftont/nae batmé in't babt getoeeft is/te bjinc 

 ben gegeben / be geelfuchtighe menfehen een gocbe berbJe 

 booj cenighen tijbt langtjboenbrrighen. ^)anbefetbjee 

 fttarhten fchijnen upt het Capitel ban het Chryfanthemum 

 Stefthjeben/enDe hier gebjogjjt enbe ingeboegöt te toefen 



ban 



