HET TWEEDE DEEL. 



Hetneghenfte Boeck. 



Van de VVelrieckende cruyden , ende Krans-cruyden , oft tot 

 Kroonkens ende Tuylkens dienende. 



VOOR-REDEN. 



A È de bloemen volghen de Welrieckende cruyden, de welcke dickwïjls by de Kranffen, 

 Kroonen t meyen oft Tuylkens ghedaen pleghen te wefen. Want al ïs'tfaecke dat Pli- 

 nius betuyght, dat de Heydenen in oude tijden , wanneer fy cenighe hoogh-tijden oft 

 feeften ter eeren Van hunne Goden hadden ^ op de wekke ghemeynlijck eenighe worfte- 



, linghen ende andere oeffeninghen ghepleeght wierden,de Winners met heele tacken oft 



meyen van boomenoft heefteren vereerden oft kroonden ; nochtans hebben fy naederhandt (als oock 

 inonfe tijden gebeurt) de bladeren ende fpruytfelen van de cruyden felve in hunne kranffen ende tuyl- 

 kens gedaen, om hunne kroonen tot Vercierfel'tfy van Goden 't fy van menfchen te maecken: -wel ver- 

 ftaende,als die cruyden Hechts eenighe bevalligheyt oft lieftelijckheyt van reuck in haere bladeren had- 

 den. Daerom hebben wy defe ende dierghelijcke cruyden in dit neghenfte Boeck willen befchrijven , 

 om dat fy met de bloemen veel gebruyckt zijn: ende de befchrijvinge van de Boomen ende Heefteren ) 

 daerde ouders hunne meyen af pleghen te maecken , fullenwy tot gheleghender tijden ende plaetfen 

 uytftellen. 



HET I. CAPITEL 



Van de Ghemeyne Marioleyne 



ende Edele Marioleyne. 



Gheflachten. 



D4? rtoee gcflatfof en ban JBariolepne/ bte top be etrfïc 

 ftebe onöct Dr IsransKrupbrn gbeben/en 3ijnban 

 oen anbercn nergïjenö in bcrfrljcpDcn / ban alleen in De 

 grootte enbe grobigijepbt ban De bïaberen ; enDe Daerom 

 toojbtbeeene tpgijenlrjrk JBariolepne gljefteeten/ bc an- 

 Dere «rbdcjBanoSepne: Dan behalben Defe tffer nerf) eert 

 anöet gfjctoag in onfe taeï (©robe JBariolepne genoemt/ 

 Dat ten baftactbt-foojte ban jBariolepne té/enbe onber De 

 gljtflacfjten ban <©?ega in fjet 17. Captttl DefessJBottfi* 

 ban oiüBbefttncben fal toojben. 



3 Ghedaente. ;©e JBariotepne ijs een leegft enDe ï)eefter=> 

 attjrigl) getoaevgriid oft üntat IjttcD/oft afttbertoigfi in't 

 nenfcljoutoen / feer foet enDe fiefftbjefc ban reutft / anbet? 

 tjflibc palmt oft tenen boet fjooglj; boojtbjengljenbc bun? 

 ne fteelücng oft uptfuniptfclen/m berfrfjepben f.jD-tatftö' 

 fcrnif berbeplt: aen De bielrlte toaffen filtpne bp nae ronbe 

 blaberHenovfatfjt enbegrnjsofr toitarf)t!gf)banbcrtoe: 

 opljttfop ban Defe ftcclfeensi komen boojt bijfter Slepne 

 tottte bloemhenö/upt fommigfje aberHenjJ fpjuptenbc/ De 

 nDcrfïcns ban Origanum Hcracleoticum oft De eer (te fooj te 

 ban <©?rga gljtli)CH/te toeten fclcpn/langljtoojpigfienbe 

 als frtjeiferingfjeh oft frf)tibueficiij3 aen malfeanbrren glje* 

 bocght. 3?c too?telen3i)nDun. 



JBenbmbtbitrrupbt fcmtijbto'grooter enDe hoogfiet 

 npfrljiftenbe/enbe oorb grober ban tfeelen enDe blaDcren/ 

 't tocltl» foo feet ficffrltirfe ban renth niet en i# / notfjtanji 

 bcrfrljrpDen ban Die IBilbe foojte ban <©£ega triemen hjer 

 re lanDcflSrobc JBariolepne noemt : fomtnDtsS blrjftfjet 

 lecgfjer/fefepner/ Dunner enbe tetrer ban blabereh enDe 

 freelrn/enDe bobcn Dien beef foeter enDe atngenacmer ban 

 rcurft: 't vuclrfe Daerom Cbele JBariolepne ghenoemt ijs. 



f Plaetfc. £>oo toel bc gljemepnc als be «Cbele JBario* 

 lepnetoojbt ïjier re lanbc in bc jjoben onbcrljouben enDe 

 gljcofffcnt / enDe en ifi in't toilbt niet te binben. 



f Tijdt. tpeJBarioIepnen bloepen in ben *>omet. 



f Nacm. griittrufDt noemtmen fucrtelanbe JBartO' 

 ïcpnc/ te bjeten De grootftc epgentlritli JBariolepne / enDe 

 De fefepnflc <£!bele JBariolepne ; in ï?oogl)buritftfjlanbt 

 «ïafcrah enbe cO?epr«n;in 19?ancHriitft Mariolainc enDe 



Marone-, in 5>uargniCn Mnyortms, Mvrndux, Almtradux ; in 



Stallen oorfe Mm°rmp .- batnnen Dat felbe oorft op 't 3La= 

 thnfth Pcrfa nonnt /enbe (jet fclepnfte fnf» getuite: bjelclten 

 •naem met onfe <Cbele JBariolepne ober een nomt. ©e 

 ULpoteütts/ enbe meeft alle üt xljtitabt ban Defe tijben 



^axlotegnij. 



nocmen't Maiorana jntlLatfjn. ^ettoojbt gfielooft/ fyt 

 Sampf? chon ban De oubecs te toefen .' ban Sampfychoa 

 2*/4 ji x<»'.r!ae jjet fcljjijben ban «EioftoMbtiS/isi een trupbt 

 bat langijis üit aerben iiruppt : ban be JBariolepne en 

 feruppt gbeenftniS / maet flaet rerfjt ober epnbe = toaer Mpt 

 alleen merc6cliirfegl)enoeg!)blijt6t/Dat fpggecnfinsbooj 

 |et Sampfychon ban De OHbcrsite houDcn enés/ alötop 

 b^ceDer in't naebolgöenbe €apitcl fullen betboonen. 



Wp ljebbrn bier booitrjbtö gftffrbieben/batbe JBario* 

 lepneoft Maiorana (jet oprecht Marum ban beouberjefiis: 

 bJekifee onfe mermingftc bebeftiitbt looibt eerjl met tttn 

 naem Maiorana, bis ban Marum getrotken oft gbefeomen 

 fthrjnt te toefen ; maet notb incer enbe merthelntbcr booJ 

 De befrtoöbingbe to«n Jjet Marum , met be toelrite onfe 



JBario- 



