Crtiydt-Boeck Remberti Öodonxi 



434 



öc btfffijijbinpljc bic fp Daetban ghetocii/ en fcomt met De 

 «)ariolcpne met biel ober een ; Daecom us Ijette De tuften 

 ent het ban De jUarlolepne bcrfchcpDcn «s. 



« Ghedaente. «>ainpfpH)on / fegljt ;©terco?iDesv tg 

 ren feer ghetacftt oft beclftrchgh gbctoas- / langljB Der 

 nerben InuppcnDc/ ijebbenbe rupglje cnDe ronDe blaberen/ 

 bieban De «ïalamcnte met fmallc blaDeren gljclncu ; feer 

 fterra ban rcurft / cnDe heef- 'STijcopljjaftuö fctjjiift / Dat 

 liet ê>ampfprhon feer obcrbloeDishjctien uecl facto boon= 

 fcungijt/ Dat leer gort enDc foet ban reuen is. ï&lmtus [ be= 

 tupgnt oorft / Dat |)ct Amaracum oft Sampfychum foo beel 

 facDtjj booitsbungljt alö «betoon TOnftien. ©irgihuss 

 frlmift in fnn cerftc boerft 2lenetbo$ï / Dat l)et ern Ijccfter iö 

 Die feer fraepe bloemen boo^tbjengijt / enDe een frijoone 

 oft iicflijr&e lommer oft fryabutoe l3an Rel) geeft. 3n boe= 

 glicnDattcr niet beel befeljepbtB' oft fcfterljepDt upt hunne 

 Duoozben te öacicn en fchnnt te toefen. 



5 Piaetlè. Sampfychum 3 foo ©lotto jiDcsi betupgljt/ 

 toafün De lanDen «i-psicum enDe <£pp£cs7 enDe ooeft in 

 ftrgpptenlanDt ; Ijctiö oorlt in £>icilien / enbemfgljelncftjs 

 m ;tmricn te binben/ foo $lhuusfrh}ijft. . . . 



% Tïjdt. <3rijeoph£aftus relient Ijet Sampiychon on= 

 Der De fomerftlje bloemen s Die oocfc betupgljt Dat het to aft 

 footocl banfaebt ahstoan tacHstanjsmbcr acrDen gljefte- 

 ncn oft gljcplant: 't rcibcbctfcucrt^Iinius oorft. 



5 Naem. ©itrrupbt Dat top nu Sampfychon noemen/ 

 tooibt ban Die ban «il pïirum enDe Dan £>uihen/cnbe Dan 

 ben JDebirnngriocIeiS (fcght^linmssinhet i.rapttcltaan 

 fijn 11. hoedt ) Amaracum A>apaKofgijegeettu: ©irgihuB 

 in fnn terfte hoedt 2tcneiboByenDe£atuUu!i in hetOBmp' 

 ïoft : gljcDtf Irt ter etren Dan 3,mia cnDe IRalliue / noemen 

 Dat Amaracus: ban in Segpptcn enDe furiën toap Dat met 

 Den nacm Sampfychon bfftcnbcinecftbe6cnt. jlföaerljoe 

 tod Dat alle Dele lrfmjbcrp Den Amaracus cnDe Sampfychon 

 tioo?. cenberhanbe gljetoaB Ijouben/ nortjtanö/ nip top 

 tooien oorii bcrmaent Ijebben / fthmft «©alcnusv Dat lp 

 bcrfrljcpbcntnipbcnsgn/ cnDebclrijïüft elcftccnbanDtc 

 ijiifonöcr in fijn cpgftcn raaitel 5 enDe betoont/Dat fp oor» 

 rpgliene bnfonDtre ürartjtcn fjebbcn . itëacr ijet ip te toe= 

 ten / bat Amaracus ban <©alenus anDcrp ghecn trupDt en 

 ijs ban't gijene Dat top Parthehium oft jBocber-rrupbt 

 noemen /cnbe in Ijet ij. <£apitdtoan onp ttoecDe ©oecft 

 bcftljuben iö ; 'ttoeltfa tjter uptgoebt te berftaen tó : ten 

 ectfteu/ Dat I foo SDiofcojiDep ootft bcrljadt / Ijet Partne- 

 tiion ban fommigfte Amaracon gijenoemt toicrbi ; cnbe 

 ten anDeren/ Dat «©alenujs nergljcnö ban eeniglj Parthe- 

 niwn cnbennaentï'ttoeltftnorljtanss een feer ghemepn 

 trupDt ij6 ; Dan Ijet toajs Jjtm met ecnen anDeren naem be= 

 ï«ent/ te toeten inct Den nacm Amaracus , iffiacromfKuen 

 Deionglje lieDcuinljct lcfcnban<©alcmiBboeelicnbanDe 

 ürarhtcnDrrongDcmcngljelbe gljcnccsDinghen ( in't?La= 

 ttjn de Simplicium medicamentorum faeultatibus ) bJCl toe* 

 fien/Dat fp met bcDjogen en too^Dcn; toant met Den nacm 

 Amaracus en moeten fp albaet anDers met berftaen Dan ïjes 

 jBoeDcr-rrupbt/ Dat De anDere Parthenium noemen. 



^ Acrd. Sampfychum, fcgijt «©alenujS/ 10 Dun ban 

 Deelcn cnDe fijn banftoff / enDe bcrtecrenDe ban teracl); 

 ten/ alêberDjoogijenDc cnDe bcrtoarmcnDc in DcnDerDcn 

 nracD. 



5 Kracht endc Werckinghc. CtofrojibcjS frlfêtjft / Dat 

 jhtt roater Dacr é>amufpctjon in gljefoDcn fjeeft / te D?inc* 

 ften glicgeben/ feer gocttp om De bjatcrfurt)ttge mcnfcljen 

 te gencfen/ bnfonber m't begtnfel ban De fietfete: Ijet to ojDt 

 oocfe nuttclijcft gcgebcij bt gene Du gualijeft niDemocpe' 

 Irjeft rjiffcn/cnDeoocfe De Immningen enDe rammelmgöen 

 in Den lutpcli oft Danucnljebben. 



%p betupgljt oocii/Dat De öoire blaDeren ban *>ampfp; 

 xrjon met (jonig!) betmcngljt / cnDe ban btrptcn on De 

 tlauto glicnagijen nlactfen öcjS lirljaeims/ enöe gljebHttfte 

 iiurt/ cnDe oocli De blaubJcoosJjen gljclept/fterbecl goctrs 

 Doen. ï)efdbc mtur bocgijen ban onDcr in gjjefteften/ 

 èocn De maentftonDen booit-ftomen. 



5E>c felbe blaDeren met fout cnDe eDitft bermengljt/ 

 toolDen feer uuttehjeft gljtlept op De flcftcn ban De ^top 



<©m ?e gfiebjofeen / bcrftuptfttt enDe tint De IcDen gfjfc 

 felioben beeknbejslicijacmötc g(jenefen/DoetmenDebla= 

 beren bp eenigü Ceroen/ oft men bermen gbtfe alleen met 

 toafrij. 



Jl^en gljebjupcfttfe ooeft met groote baete om De tofls 

 tcrarütisfié Ditfte göeftoillen te Doen flincfien cnDe ber- 



gacn 

 Incft. 



toant fp berteeren enbe ontboen Teer ftratljtigt); 



éommigïje bcnncngfjcn befe blabercn met heel fijne 

 Woeme oft ftof ban gljerftcn meel / cnbe lcggtjenfe op De 

 ontftefungljcn oft berljtttmgijni Der ooghen. 



2lnbcre bcrtucnBeiifc niet De fmertbcrbjiibcnDe Dingen/ 

 acopa ghehecten/ enDe met De berttiarmenDe placftecen/ 

 pappen enBefalbcn. 



f Ander ghebruyck; 'STfjeopljjaftniS fcDftjft/ Dat Jet 

 fatDt ban ^ampfprljon om fijnen goebcn rcueftjs toille 

 gebaen toicrDt bp De falben cnbe oliën bie üc ouDerjS plegen 

 tebcrepben om hun luljaem mcDe te(lrtjcften /opDatfp 

 eenen gocDen reurfc ban hunfouDcn gheben: 



5Pe taeftcn/bloemcn enbe blaberen ban Dtt trupDt toicr* 

 Den in ourje tijben feer beel bp be ftrahö-trupben gebaen/cü 

 toaren beel gl)carl)t enbegcb?upclit om baer mepen/firooï 

 ncn/ ftranflencnDe tuplhensS af temaeeften cnbetcblcrhi 

 ten •, enDe bat mee|tcnbcel om DicjStoille Dat fpfoogocot 

 ban rcurft enDe foo lieflritn om acnfrhoubjen toaren. 



5 Verkiefinghe. ï|ct befte Sampfychum tuas 't gjjene 

 Dat uptDe<ü?planDcnban <£pp?es cnDe <Cp3ict'niquam5 

 Dacr nac bolgfjDe Dat ban «egpptcn-lanDt. 



BIIVOEGHSEL. 



D«? feo?tt)éptit ban bt otiöc ftbiijbre» ia ootfawftc öntmtn ijti 

 Dttioi»atal)9tictlttrup£itiiBl)ctn ouDe ïiaemtngbtbcntnUau/ 

 öicmcn bajïtljjcft Dtttt tocrfrfccmi De opictlste mot tpoöt» naemen 

 te toefen ; 'tlaelth in gljcen triipDt meet Oan m tien Sampfuchus 

 enDcMaraim biijtfttlijcft 10 . 33an label is ban siJeBOClcn/ oat Ijet 

 naebOlgötllDe ertipDtDCn opjCtljtenSampfuclius oft Amaracus fou? 

 Cc mogbtn toefen. 



Kruypcnde Mariólej r he,banï.ObeISampfuchus Diofcoridisglje* 

 jeetcn/ oft Amaracus repens,bCl)00H7 foo i)P feggt/ toactacljtigijeE 

 iEarioicpne oft Amaracus gljenoemt te;tjn ; toant fp en groept 

 niet met reetit opgaenDt tacltuliciw / gtjthjch Be boo'.fepDe / maer 

 ftrnppetiBe langBs Oer aerDcti/ gelrjch Bie ban «anenöcl^ toicn Batfe 

 anOcrfms üan blaBercn/ göeoaeiitecnBe grootte Bbtlytl? ia. a?rfc 10 

 in i!5cBetlatiBt gliebioglit gljetoctfi Bos? eenen pelgrim teBcr- 

 ftomenDc üan jdcrufalcm. 



HET III. CAPITEL. 

 Van het Ghemeyn Marum oft Clinopodium. 



Ghedaente. 



H«?tghetoaj5batban ineeftalle CrupDt-beirljjijbct^ 

 beDciiBDaegljo Marum gijcjjectcn tobjDt/ us een blepn 

 jjeefterhen / leer liefttjrH cnbe aengjjenacm ban reurft/ 

 anDcrljalbtn boet oft ttoee fpanncn hooglj opfrïjictcnDc; 

 Jjebbenbe bunne teere fpjüpthcrijS/gljetaeiit/enDeDoutigl): 

 acn De bieltlte toaffen ftlcpne blaDerftcnji / Die ban Den 

 fearbarljtighcn 'Sljnm oft ghemepnen <©ucnDel ghelnt^ 

 henbe / maer tottarhtigt) cnbe griis / cnbe toat grootcr 

 enbe toitter Dan Die: op't fop ban De ftcclftensi toaffen 

 fommiglje aljS Ijapjarhtiglje oft rjoolacljtigöe IjoofDcftensi/ 

 met Duigheluefte omloopcnDe toerbcilieiiB oft rtngljcfS^ 

 heng betoaffettjuptbe bjelcfte bijftcr felcpne bJitacljtiglje 

 blocmlienB üoincn ghefpjotcn. <©e toouelen 3ijn Dun enbe 

 Jjoubtartjtiglj. 



f Plaetfe. ®it rntpDt toaft in ibpacgnien ober al in 

 De Dojre bioc)te plaetfcn / miDtfgaDers Den Stoechas : ban 

 Jjict m jSeberDuptffljlanDt cnDe eiberö toojbt Ijet in De 

 Ijobtn gjjefaent enDe ncerfitgh gaDe gljeflagljen. 



f Tijdt. 3iiDefomerfrl)cmacnDenbêrtoonenljacrbc 

 ronDe toerbelfteiiiS enDe toolacljtiglje rupgljeljöofDeftensi 

 ban Dit rrupDt/ miDtfgaDcrjs hacrcblonnlienjs. 



<f Naem. ©ecle Crupbt-bcfrhjhbcrrj ban Dcfe tijben 

 noemen Ditgïjetoag ghemepnlijeU Marum ; Dan het en bs 

 treenfiurj Ijet Marum üan De ouDetis/macrij>l) ct opjc ( 1) t 

 Clinopodium KKmiroS'w , Dacr tTioftoiibrc af fpjcccïu: 

 toant l)p ftljjtjft/ Dat Clinopodium een falepn Ijeeftcrften 

 iB / ftruptftarljtiglj / bp De truee fpannen Ijoogij/in ftecn- 

 arljtigcn gronD toaffenDe / boojtobjengenbe blaberen ben 

 <©uenDeloftSerpyllum gijclncft"- De bloemen /Die ban Dm 

 anDeren berfrhepben ftaen / alö Die ban De jBalrobe/ 

 gljehjeften De boeten ban De beDDen / oft bebftcbCtt niet 

 heel qualijtft . JBet toelrfte bcfrljjijbinglje bit welriet* 

 ftenbe trupDt/ Dacr top nu af hanDelen / feer toel ober 

 een ftoint : toant het ijs een ftruprüarhtigl) gljcbuaji/ 

 omtrent De ttoee fpannen fiooglj: als boojfept: iö De bloe- 

 men jnn ootft in fulcfter boegfjen ghcfcljuUt m tocrbcl^ 

 fteufioftrmgefiftena/ Datfommige ban Dien ronbom ben 



(teel 



