Cruydt-Bocck Rcraberti Dodonsi 



446 



mbeosrft 03:Dti4.-l06erar«n(jtïta!)int/ cnbcala bcbompcnm 

 bt bctffcnrn. Klimmen/ niftnla fiitucc ali-tcDcplnctfc BDcgtcpcn 

 hebbtn : 'tVo:(cn33ioftoiiDcstnDta.ctiu8bttiipBl)i , n. 



fTnif-il ootli fesghen / boeniltlobcl O.-ift noeljmcccbp / bat 

 «aucnOï! bcrttoclt bc lichaemcn cie ontfreltcn flatotm Dt hitte bet 

 fonn? BüfHJtit alaioocK/aiupn/ enbc alicanbtw fefterpe cttcUjc* 

 fctbtnsljcnlïotu. 



©tntoocfc Ban*>etpt>lhimbcriaegrit allcbttgtfnBht gebicttcn. 



j&etöheöi'tillcetHBatccbanbtt ttnpat toctfott oe print ban ben 

 hoafoe/ te bieten met attjn ban Uooftn acn het booihooft gheftte* 

 hen ; enoe ban iBhttféer gotat reghtn bt bjatpinaöc beo üoaftB 



"SftmctoatetihbtBiatcfcmachbtBöebidillcctt/ is fttt notbt 

 'smainücnBcriBe'BabonBtB gtbiantftcn be ftoacttcbanBip onctn/ 

 em het hooft tetoetficteKcn/'t shefithttebetfclacren / BcmarrccnBt 

 bc hcrffciicnRtaebc jcBhcbcn/cnbegoeBcnapDettjtometcn tcmace* 

 Ittn / cnBcomalie Stimpfeleu ban toinaacfttinljeBcnltomcnOc te 

 bttbigutn: opent bebetftepteneufgattn/ tnbc oojen/ cnbc Bhcneeft 

 bc oöobiBbcpbt; chctbjceehtbcnftetn. 



act é>ttppllnm heeft notl) bcelmeet fttaehtcn / met bic ban ben 

 «menbel abct een ftömcnOt/ bit ban CaboneuB in't nacbolflljtnbc 

 «tapitei ucthaclt njn. . . . . 



Audcr ghebruyek. Om btn tbich bed ffcrefcet cnbc beter ban 

 renen te matchen f falmcnbeUtupcKcn baetmen Ben coicH inboet 

 mtt<awnbtl floppen/ tnbt bat langu baetirtlattrtblUbcn. 



HET X. CAPITEL. 



Van Serpyllum , uyc Diofcorides, 



Theophraftus , ende andere; 



Gheflachten. 



S«?rupHum/ foo tEiiofcojiDes Bcfchèjjft/is' ttoecberhan* 

 öe/lüilbt cnbc -Stam* 'tfelbe betupghcii<3i:hcoph2iv 

 flus cnbe ©liniuö oocfe/hec tod f? Daer berfthcpDentlijr& 

 af fchinben: 3ldianusrel«nt &crppllum onber Dcbloe^ 

 ment Dan iDirgilms Doubt Ijct inercBdtjctten boot een 

 bJdricrlienDerrupbt; ■ , ' t 2 „ 



* Ghedaerire. 1: '«Tam oft ^of-5)crupHmn toojbt 

 «helnuprBt om bc nranffen te maerfcen / cnbc be tuplficns 

 bacr mebe te berrirren / fegljt ©loftojibtp ; cnbc ïsbau 

 rcncSDcn SampfychUm oftjUarioIcpneghclrjcB; hebben^ 

 bc ulabcren cnbc tacBS&cns als be <©jcga / maer bed tott/ 

 ter : ftan als het ncffenS bc haghen atjcpïant enöe gijefrclt 

 UjoiDt/fciiict ljct toeel hooghcropban ctöcr.6; '&heopma= 

 ftus m ïjrt 6 -boerfe ban be uefchiijbinge ber renpb fchjnft / 

 öat Serpyllum cen ghcfiarljt toanöehecOrcachtigcrrupben 

 tö/boutarhtiglj/cnbcbcnHann om bpbe fcranffen cnbe 

 jrooncn te boen; cnbc tan tarlif n cnbe blabercn heel toeU 

 ïicrlienöe/ als Heleniurfienbe Sifymbtwrn: op fomnuglje 

 «lactfen oocb gantfrh nae btn'ftijpmus rtcchenbf, -enbc bat 

 hetaen het uptttftfbanbetaerbenbaftts/mctcenme* 

 tughtoilDighe fafdacljtighe bo?re toojtcI/hrhtdncB boojt* 

 fchïetcnbecuOe fidj fclbcn toermenighbulbtghenDe/ghc- 

 Hietcfït bat l)ct foo Ijoogh cnbc iangft tooiben , han alfmen 

 toil/foo üj anncet bat crgijenS acn V>afl 10 oft wni gn (teun= 

 feUltcft/oft ncffenci cenige haghc oft fjegge gernept ttojpt: 

 •t üJclck oucb be Ijitte fcer Vucl bcibjagijf 11 raagt) cnbc fecK 

 luttel toatcre tian boen heeft, ï?p frl)?t;ft bacrban noch 

 meer in het bijfDt boetn ban be (©ojfaeeften oft ban ben 

 <©oifuioiich ber crupben/bat bit êrtpplltnn ghcfcljaven 

 ie oft fnlrhs ttiojbtbooj Ut bcranbcttngljcban X-afih- 

 tuin ; 7 t UJclch booj gioote cnbe al te onmatige hitte fijnen 

 oubcu acrb berlicft / cnbe een anber gljcbacntc aenneemt/ 

 «nbc hlcpner ban blabercn ïno?bt/inacr ïtrarhtighet enöe 

 ftcrctscrrcucli firrjght. IBacr upt te begrijpen enbe te rae= 

 men io/bat bits>erppllum ftercücr ban rcucfe bJanS ban ben 

 35afilicum/enbe Wmncr ban blabercn. ^linuiB ftrnbt te= 

 nhcu be bjoojben ban ©ioftojibefi/feggenDc bat #ofö oft 

 /Sam *>crppllum niet en feruppt/ maer een panne hoogö 

 on fchict / cnbc ober epnbe blijft ftacn. «eliamifi m ljct 

 9. boer fc ban frjnc BcrfföepbcnBerteUiiiGhen fcljiiift/bat 

 bcnliomngh^ionpfius Dm3on gen in be ftabt banïLorri 

 Romenöe/ alle be grootfle hupfen ban bie 1tabt bcfet cnbe 

 tocci fttïj ghenomen heeft/ enbe bie met floofen/ s>crppl= 

 la erbe anberebiergclijrhe Wonnen fcc|tropt Ijetft. jl.'acr/ 

 «Is booifcpbt ts /©irgiliuö bcthoont in tit ttoecbe «reïoga 

 ban fijne JSucohtn ijeel mercBelrjefc/ bat Serpyllum een 

 rnipbt rö bat fcer (teren ban reuen ijs / cnbe bcquaem om 

 tacrfaufc -banteberepbea/rcggïjenbcbat 'aTcftphö cen 

 hocrtnr.ebenlLoocK met «>erppllum ftainpte/ om bacr 

 ten (anft oft toe-fpijfeban te manen/ om be maepers bacr 

 mtbcteb-rciuitfaen/alBrp booihctlanglj bjercfeen enbe 

 600} bc luttc banOe 5>onne rooebtenöe mat oft laf q\ti» 



tooibtn bjaerer..K»t toclclicteoojbcn ban©trgiIiuö/fom* 

 inmlif «TriiPbt bcfcljtnbeiö ban onfc tijbcn nemen teillen 

 tnbc 'begrijpen/ bat onfea gijcnitpnen JSuenbcl beojjjet 

 onierlit'SierppHwm ban bc oubcrö tcljoubcii ^p/ tnbc bat 

 alleen/ oiü b.ïttcr Up nae anbcrö ghcenibicrgijeliich trupbt 

 in 3 talitn ban felffi in bc bclbcn en plccglj te groepen ban 

 'tglicncbatüJU «auenbd noemen; maer bat en bolgjjt 

 bacr npt ghcennns niet/gïjemcttUt bat ^.crppHum tn pu= 

 be ttjbcn ban anbereplavtfcn ghcbjogDt üan gebjceft3nn/ 

 tube niet in 't iuilbt te binben en baaö ; maer m Be jjobm 

 ghcfacptenbeonberljoubcn mogljt toefen. 



1. TOilbt êerppiium / foo 3?tofcoubejJ fcijjrjft / en 

 firupptniet als het 'Sam/maet ftaet recht ober epnbe/ 

 uptgcbcnbcbunne firupefiachtigfjc tacIiBhcnö/bicht be= 

 biaffen met beele felepné Waberen bie ban be fiupte ght- 

 IricHcnbc / maer notötahjs finaller ban bic / langher tnbe 

 ïitrber. 3De bloemen ?nh fthtrp ban fmatttt / tnbtfoet 

 ban reucH; 3?e toojtel en ió nergljenfl toe nut; let tuaft 

 aen bc fteenrotfenbeel hrathtïger enbe mecrberbjarmcn= 

 be ban acrb/ ban 't gfient bat in öe hoben gljefacpt toojbt; 

 53aer-en-tegijcn fcljj-ijft #Iiniua m jjet %%. tapitel ban 

 fijn 20. boecB/bat Ij« ïtëilbt ^>trppUum langhd ber aer^ 

 ben nruppt / fegöhtnbe albuiS: .JBcn mcpjit bat Serpyllum 

 ghenoemt is ban tjet uioojbt ferf ere j bat feruppen beteec* 

 hent/alöofmenfepbe Kruppenbe trupbesnr. 'ttoelcftm 

 be toilbe f oone meefi gfieTien bjoj öt/ in f onberhept bie acn 

 bc rotfen enbe jrecnachtighe plaetfen groept : UJant het 

 <sram tnhrupntuiet/ maer tooibt cenpaïme öoogf;/ als 

 boojfepbt is: «fttophiaftus fthiijft / bat htt IBilbt g>tr= 

 ppllum bierghelntft ifi ahs het 'ïtam/ te totten bat ban be 

 herghen ghtbjoght fcjnöe in bt hoben gDefstpt toojbt/alö 

 tt ^.icponebeel gijebaentoojbt/ tnbtteSUthenen/ albaer 

 gheü?ogi)t jijnöt ban ben bergh ^pmettufi: in anbere lan^ 

 ben/alöm'3i:hiacien3ijnbtberghen enbe platte belbeu 

 über al met &trppllum bttoaffen. Jtiacr bat ©ilbt 5>cr= 

 ppllum ftöijnt ban't'ohentbat 5Piofcojibefi booi IBilbt 

 êtrppïlum Ijout bttttöepöen te toefen s toant het ber» 

 frfjilt ban het ^am baet in alleen / bat het niet ghcocffent 

 tn ijs aljs Ijet ^am/ghelnth /«HjcopöjaliujJ ghcnoegljfaem 

 te hennen ghéeft/ter botjlen öp fegljt/ Dat het ba n De bergen 

 in De hoben ghebjloght enbealbaeronberljouben toojbt. 



* Plaetfè. ^tropllum / nat 't fthjijbtn ban al Dt booi* 

 fepbeouberehjhberjJ/pUcgljinfteenarhtigcngronbtnicell 

 te groepcn/tnbt tpgöentlricn ophooghc cnbeücrgharhti; 

 ghc gljctoeften ban «©jitrhcnlanbt/ enbc oocb in be platte 

 lanben ban Cljjarieu : ban bacrtoierbe ljct in be Ijobeti 

 Uetplamvmact: bacr beranberbe't bed ban acrb/ enbe ber= 

 ïoojs beel ban fijne Brachten. JHffcno bc öagDen gijefet 

 toir rbt het fcer hoogh enbe groot. 



f Naem. f>crppllum too?Dt bit ghetoajs in t Hatpn ge? 

 fleetcn ; te toeten ljct «ene Serpyllum hortenfe, enbe het an- 

 bcre Serpyllum fllueftre, bat ijs C^menbclütlbt^erpnl; 

 Itnn : De oDjteriien noemen 't Herpyllos enbe Erpyllos 

 E >3-i/AA©-,oft Herpyllon cnbc Erp/llon E'frvuur. jlRarrds 

 luö/ ten oubt frljmoer/ berfenert bat het üp oube ttjbcn in 

 13iandsrijCH Gilaruro plctgh te hecten i ban/ foo ^liniujS 

 laalcnanuö betupgljt / toajs Dat albaer Launo gijcnocint. 



f Aerd. ©it rrupbt/ nae ljct fegghen ban <©alenujs / ijS 

 foo heet ban acrb/ bathetbcmaenDtftonDen enbtDepiffe 

 fcan bertoerften/ cnbe id feet fcfierp ban fmaetft. 



f Kracht ende Wercliinghe. «>erppllum/ beDalben bat 

 het foo firachtigh ijs om be maentfionben te boen fiomen/ 

 ijs oorft feer gott om De Krimpfelen oft rommclinghcn Dtji 

 bupduBtegljcncfen/ fooóIMofroubejSbctnpght/ cnbc be 

 tntocnbighc b?cuchfclen/frtjcutingl;en/en bt ontftrhingen 

 üan De leber te beteren ; enbe is oocb Teer goebt teghen De 

 beten ban beflangfjen/ foototlinDjantögljebjupcHt/ 

 als ban hupten opg(jdepDt3tjnDe. 



'^ fdbe ghefoben / cnDe tnet fioofen-olie btrmeugDt f 

 terfoetbepijncenbtfmertebcshoofts. 



«Ifmen bit trupbt in cDitfi te toepcficgelepDt ftthnenDt / 

 bacr mebe bcfpiacpt oft berpientlttlt btgfjenc bitmttbt 

 flatptnbe fieehtc gljtquelt^tjn/Doct het Diconttoacdten/ 

 tnbe boet oock be rafenbe menfehen tocberom tot fjun 

 fdben fiomen / toel berftaenbe bic in cenighc Bojtfe oft 

 hette fiethtt booi het ghetoelt ban bie fietste ijbd ba» 

 hoofbe glietoojben 31J11. 



©et fap ban&erppllum De ftoatrte ban ten loot oft een 

 ïjalfouce(<©alcnusfcpbt eenbierenbedlootsjinet ebtc». 

 ghtDjontfitn/ftelpt het btott-hiaetRtii oft hloeDigh ober* 

 ghebnttnbefpoutom, >*w* 



