Het tvveede Deel. Het neglienfte Boeck 



Wild'tn Bafilicbm van Ooftcnrijck , ban •Clufiua Clinopodium 

 Aultrucum, oft Acinon Auftnaciim gcbetren/ beeft Bimnc/bietban* 

 tt , uatSc/ obcknooptcfttcIltenB / omtrent ten fpaunt boogb : upt 

 t lel; knoopktn fpiupttn ttute blaOcrcntcgbcn malkanocren Obec 

 (taniBr/Bieban Btn «Oljtmtpntn <QucnBtl bilnae ghclijek/ mate 

 ttatmctr mtt bicbangbtmcpn Clinopodium oft Acmusban .-Fticïi* 

 fiiiaobct ctn komtnBt/ Botl) klepnet / cnBt mtt lutrel kttfkens 

 nl'cfcbaerr/gtotn/ niet onlicflntk ban rtutk/ ootk toat fctjcriiattj* 

 tujhban fmatth: op 't fopban Be ftcclbtnatoaffcnatneltk Knoop* 

 ktn blocmkena ala Bit ban <Ghcmtpn Clinopodium , mate bttl 

 ntootcr i Bontltti pttrftb oft bioletbtrtoigb/ fomtijBta oock toit / 

 mrtfttiiBctlbooitoaertgafljangftmOf cuDt omgljckcert : bctfaeBt 

 ioftuart/B:poftbictin tcnbupBlïtn ftekcnCc : tt toonden tjfn 

 fect gntbcftlt. ©itctiipBtbloejteinJF.cp. üctfacBtiargp inBe 

 SMcekmacnBt. _. , . 



Wilden Bafilicomuft3Ccino8ban3?iofcojiBcB / naeOtmcpmn* 

 ofte ban ilufmo / toafr in «?ngbelan0t / alBacc in bjopmaciiBt 

 bloeiitnBc. Mo Ijtcft luttel tackskena / etn fpaunc langlj / Bun / 

 Boire/tooBacbtigb/toicrkant/ feerghtftnoopr: Bate atiitoafftnoc 

 blaocrkrna/ alrnBrttoee ttgljen ober malltanBcctii ; Bie ban Ben 

 ïtinosban fucbfiusnittongbclnck/ maerfclcpntt/bolfappigtt/ 

 oen Bt kanten met gbtftBatrt oft gbekerft / anfltto Bit ban Ben 

 tBilücn ünitlirom ban <8ofttnri)tk ftct gbelncli/licflptft ban tcuck/ 

 bnnacala^iipf-crupBt/BocbnittfoofbjacroftlfertkMicroppcrlrc 

 ban Bc (tcelcnis bttticrtmtt errtlbtkt kroono-gcbjtjB ofttocrbcla- 

 nheroijafratnBc bupsktiir/ mttblocmhtnaalo aieban <6ljtmepn 

 Clinopodium, matt ten totpnigbaktn mett upt Btn blautotu pur* 

 purbanbertoc. . 



Ocimadrum van Valencen enkomt mtt IJttOcimaltrum bana3t0» 



fcoiiocs Riet tori obtt een/ notlitana ia btt ban Be ghtlctcBe \)m 

 Valenten tn £>patgnicn ( Batc't in Spjil blotpt/ tnbt met fatbtlgt* 

 UBen ia) Ociinaltruin Valentinum gbtbtttm.*l)tt taalt tentnbott 

 hoogl)MnttbitrUaurighcnipgftefteclcii:uptclcltcnliiioopfp!iipteii 

 ttotc obct etn ftaenec blaBtttn/ ban grootte enfle gljcBatntc Bit ban 

 BemiBBtl-foo'.ttban Safilitom gbtlptk / t'famcntrccktnBt ban 

 fmaeek.tnBc al febunt tjtt Bat fp Be blaBercit banjBaltobc gljtiijr* 

 litn/miBta Bitn Bat fp bccle aBcrcn oft ?timtn bebbcn/noctatana foo 

 «tjnfp bttl fatbtcr cnBcfoo Bichnitt /tnüctn bebben gantfebgbee* 

 tin acngftcnacnien rtutk : bet tfopban Bc ftcclcnia tonOom üa 

 maffen met blocmbcns Bie in fftkcnBc buuekena ftbupltn /ban ge< 

 Batntt Bc bloemen ban Safilicom gljclijcli . Ijct facot ia fvoart/ala 

 Bat ban Be /Raltobc.<I3eb)o:ttliaalaBwbanBc Jlctrlcn. £>om* 

 mtgftt mtpnen Bat het êpatnftbc JinOojcnoft Jï&alcobe ia/ maec 

 t'onrtcht. 



Icaliaenfchen Wilden Bafilicom , injtalitlt Brfl'm ftlurüKc ghtü 

 htctrn/toaftm'tkoitn/ ttiBt loban bladeren Oen «Lammen Safi> 

 Iieom tjhclutlr hebbrnee rupgbr tatlitn/bittliant. langijcr oancen 

 palm: op üncna tfop biaffcntDittt bloemen/ fomtubtaroob put? 

 pur; niBcalo Bttbergaen/homenBactfommig!)tftiipahenenae/ 

 BicbanBcnStlfrm gbtlnth/ronBomgljctanBtoftgbefchatcti enOt 

 batt in ltpBt fvuart fatBt/ ala Bat ban jJïclantbmm. a>cfc bupa> 

 Ktua tooiBtn m 3t.1l1tnb.mr1e kinBttcn oioogb bergabtrt / om 

 Bat fp ttt bigltn |p rj&tl ;tjti; alfmtn Bate in blaeft / ttntn feet fcljcr 

 pen rnBc taujtlupBcnBcn klanckbanliace gbebtn. liet mogljt biel 

 tenmtBe-fooirtbanLychnis.BcnoftPoIcmoniumbJCfm. 



J?abiua ioliimnabermatnt ban bet lEilBt SafilitomoftAco- 

 nosDiofcoridis, Bat btt Acinos gljebtctcnbjao / om Bat bet Btn 

 buptk oft Be matnBtftonBtn flopt : mattBat bet aiiStte Aconos 

 nocmcn/anBttt Acynos,om Batpiimuaftb:i)ft Bat bet gtjeen bloc» 

 men tn Biaegbt/ Bie Bat Otn natm tpunctron tnoeEpipetron ,iae 

 ootk Epiniedmm gbttft. <©a*<ColumnafelfabouOtbtt tmpBtBat 

 tnjtalitn ban Be öobeuieta gljtfacpt enoe VrtiMLt gbtnoemt 

 iroiBt/booi opietbt Acinos, 'ttotltk ecnmcBt-foojtt ban Ocymum 

 gatyophyllaium is/ alBbjpboitn ootk bttboont bebbtn. ?rani) 

 BbegbtloBbenBatZatarcndijbanona in't Bnbotgbfelbau <Ojcga 

 ttrmatnt/ Btn Acinos Pliniitotlmogljtbjcfen. 



CorcoiosvanPliniusta etn mcBe-fooite ban Safilitom / tnBe 

 fthtjiit tcnitfcnBeMoloihiaban strapion : bctbttftblaBttoban 

 ben Safilitom / groeptnBe atn flctlktne ban omtrent b;p pal» 

 men boogb. Z> t gttlc blocmkena groepen aen Bc ftcclltens .' € fatBt 

 bj.ifi in langbc bupsktna Bie ban Btn ^b)acl-b)0;ttlgt)tlutk/maci; 

 tecttr. 



MofchachtiphOcyBioïdes, oft Ocimoïdes mufcofum tniagbeen 

 Stjcflatbt ban bit trupBt/mact fousc moghen onBee Bt blotmcn nae 

 be£b?itfua-oogbcncii&ebicrgbclurt;ccmpBcnbtfcb;ebtnu)o;bcn: 

 Ban bjnfiillen'tónocr Bc gbtflatbttn ban jEoftb fttlltn. 



Clinopodium Aipmum ia etn mcBe-fooite ban UDilBt Oafiü» 

 torn. ftct ktuppt booit tipt fjjn ghtbtftlBt bioittlcn/ mttbtelt bier* 

 kante rupgbe / anbcrtjalbc palmt langtjtftttlktna/ beluaffev. met 

 tetle (alfijbt ttgbcnbcu anttren ober|tatnbt) gbtktrttlBcieupgbt 

 blaBtttn/ oit ban llltrmcn Safilitom gbclijeb : upt aenfcljoot Ban 

 totltkc blaberen anficre klcpncr blaBerktna fpiiipttn : Bt bloemen 

 ?imftoatttooB/Bt bloemen banStrgb-'talamtnte glicIbckctiBe / 

 tuffebcn Be blaBertn btrtortrtt bjafftnBt . öet blotpt in't eetfle ban 

 Be liormatnat.' en et blbft btele latten ober. <Dm fmattkban Bit 

 Bbcraaa tafeberp. 



Andcrcjedachtcn van Ocinwïdcs.tC toeten Ocimoïdesbatritiat* 

 thioliis mtt Bobbel blotmtn / tnbt Ijtcftcracbtigb Ocimoïdes ,mtt 

 blintktnBt blaBtttn ala Bic ban Btn jJSpttua/ tnBe met woBe 

 Blotmtn ; oock lïnipptnbt Ocimoïdes , mtt (malle blaBtttn / 

 tnBe tooBt bloemen i'tnOe bet anbet Ocimoïdes met fchoon roobe 

 blotmtn ; tnbt beoita Ocimoïdes nofliflorum , bat 'anathta 

 ftin tetlritthtnBt blotmtn optn Bott/ moettn onBet bt foojtcn 

 ban «blifiiia-oosStn sbeftiltteoibtn / ala ban Otfe ttgbtntnosi* 



45* 



Bigbt fooutn ban Safilitom fttt bttl btrfrUihrnbt. 



l?en ftlbtn natm Ocymoïdcs bjoibt ootk bttfchtpBtn anbert 

 trupbtnmcbtghtBcplt , tttotttnbtttBitBtlDetBt / bt Viccana 

 tnBe Bt Jtmteelietia / cnOc beele mtBt- fooftrn ban touot <tm' 

 fluo-oogbtn/Btblotmt ban foiifiantmoptltn/ bet è>ttp-trupOt/ 

 btt <: ImopoBium/oft «Gbtmcnn jTlarum/ iac Btn Smarten < na > 

 mcleon ƒ enBelmeer anBtrc. Bic noebtana ban malkanBtrcn fetr btel 

 bcrfcbillcn. 



Ocymoïdcs peregrinum, nae Bemcpnmgbt ban «Otfncrua/ ia bt 

 l'Ioemcban 'Coiiftanrinopeltn. 



Ocymum vaccinum Tragi, anbeta Ocymum frumemaceum , is 

 anBtra nitt Banonfc ghtmepnt SotktotpB. 



Ocymaitrum ta ootk tcntnnatm Bic btele betfebepBcn triipBen 

 gbegbtbmtoojDt , tttotttn Be IBUBt 3efii8-ooghcn / bejtmttt, 

 ktna/enBebactmcbc-fooirtn/allt fooittnbanscbenenot }»oie-. 

 mouilim/ BeKouBc Balcnane. enOebet limonium/tacOtGra- 

 tiolafclbc. 



Ocymaftrum alterum Tragi ia bc gierofularia. 



Acrd, Kracht endc YVerckinghc. IBlIBt Satïlieom Bbttlttffi bt 



blabctktna enDe pupftktna omtrent Bt oojtn oft fcbamclbept, Batt 

 op gbtltpBt. 



>etn balf loot fatbta ban Ennus oft lOatet-Salilieom / gljc* 

 mengbtmctlSontgb/ beneemt bet loopenbanbe oogljen/ oaerop 

 gltcffrthen. ftttfap mer SiolfecenBe /htrnrn gbtmmgbt/ fliltBe 

 phntBtrooitn/ala't oatrin gbtBiupptia. Katfatot tBnjiangb 

 tnbt fuer ban fmactfi/ tnBe Battom ib b" tt ruggbt bitjbtnBe/ en* 

 BebecBioogbeiiBc. aseblaBcrcn «jn goeOt tcgbtn'tbcrgbift. tyct 

 ttupBrfelbe fttlpt alle bc bocbtigbtpBt Bet ooien cnoe ban Ben 

 neus. 



^t tooitel ban tPiIBt 3italiatnftb Safilitom ia onnut : ban 

 bttfarot lagbtmactbtbau BunneBttltn/ tnBcbcrBioogbt fotiDtc 

 ttnigbc bijtat'btigbtpt .'C ftlbe fatot mtt toim gbcBjoncIint 10 goct 

 tcgbtn alle bctgijift / tnBt ttgljtn Bc (leken oft btttn ban alle bet* 

 niftigbt Bitten /ala flanghtn / ftojpiotnen/'fpinncnenBeanBcrt. 

 iKcn gbtbiuptkt 't fclbe ootk in Bt b.cup-gitbte / met Jflüpttbc / 

 üjyn; liomglj enbc ptpee btcmcngbt. 



HET XIII. CAPITEL. 

 Vau oprechren Diftamnus oft Dift&mnum. 



D5!ftninn«m Ijcrft ronbarötiffBcblarjcttii/ grootcr 

 Dan&itbanbe^oltpe/mct Dirhtc teolarjjtigljepbt 

 bcDrrlstv cnbc anjö: öc flcclüetijs wiöun/ inmtlrjclie 

 fiib-tacfic6fnis bcibcplt : op't fop toan De üJdcfee rommi- 

 Cljc nbtrc-gljtüJiircboIIdifnS aföangfjcn /alptonn frljtb 

 f trmgljshtno oft frhuübelieiio oetgabat ïtibe am ttn q,t* 

 Hiactlit/ grootf r cnbe bitfict ban bic öan bt HDilbc döjtga/ 

 bitmen Intr te lanbc gljtnitpiilncS <6rotie Jfóaiiolepne 

 noemt : bntr ut>t fpjuptcn oft öijtHfn klcpne bloemntniS. 

 19ctracbtrfljupIttufTrIicnbeffI)uübcfifnB oft fcöclfcten. 

 UDit Ijcclc gijelaas ijs gbebt enbc fitten ban tcuru. 



3Dtofrojibcg ftljjijft / bat tEictamnum gantfrö gljtcn 

 Itlocmen nocij fatbt tn ftrijgljt; 't Vuclrb noeljtaniS nut aU 

 leen tegfjen bc üjacrljcpbt tn ftttjbt/ maer ooclt tcghtn \}tt 

 ftljjijutn ban ^öcopljjafttificnbeBitgiIiuB/ bie bat met 

 mpgljc blaberen berrfeijft cnbc met piinjurDtnutge Woe= 

 men/ ra Ijet ttiJaelffte 25oet& «encibofi. 



f Plaetfe. ï^rt oijjccöt ©ittamnum teafl in Jet €ps 

 Ianbt €rcta oft Canbicn ; cnbe men behoeft bat nergens 

 clberfi te foccficn/ala top foo toel ban bc nicutoc/ aio ttan 

 bc oubc Crupbt-ljcfföjiiljetji / cnbc botoenbien oocalian 

 ben fclben iSoct ©ngilrasi/ ghclccrt (jeliben. 



f Naem. UTit mipbt toojbt in t «öjictfefi Diaamnos 

 4 ''n«l«©- geï)cttcn;in't Hatijn Diclamnum enbc Diaam- 

 numCrcticumrfjicrtelanbecnljecft (jet gotenen epgljen 

 naem: baerom falmen 't «©ujccjjt gDutamnmn / oft ^Eit* 

 tamnum toanCanbien montien noemen. g)Ommigjjenot- 

 raen t in't t>Bjiec(ifl oórü Gkchon agria rAn'^i' ^>f/« , foo 

 g?iorfo?ibcs betupgljt/ in't Itatiin Pulegiumfilueftre.bat 

 iiSTDiIbc^olcpe.3j5anonbcr ocbaftacrtnaeintn bJojben 

 befe nacbolgljenbe oocli gfjebonöcn/bie banfommiglje bit 

 trupbt toegDcepgent ïijn gljeüjeelt ; tt toeten befe «Siietfe 

 fcjie , Embadtrcm, Belouacbs, Anemedeiori, Ctctice, Èphe- 

 racton.Eldia.Bclotocos, DorcidionjHclbounion, enbc cenetl 

 ILatijnfcIjen Vftilago ruftica. 



tEe aipottltcru tjebbenbit trupbt in ftebe ban bat Di- 

 Ctamnum te Ijcctcn / Diptarrtnum gfjntoemt ; cnbe ou 't 

 ^uptftlj©iptani: totlrbcbtoalingtjefcerhcl)t tnbe niet 

 beel teatljten foubc toefen/ toaer liet facc&cbat fp inftcbe 

 ban be blaberen ban ben opjetjtch grittamnum betoog 

 telen ban be ƒ rannella niet en gebjuptfiten/bif fpbalfe jje= 

 lijth enbe tegljcn alle reben tnöe toacrljepbt DicSamnuia 

 noemen. 



$p4 jAerct 



