Het tvvcede Deel. Het neghenfte Boeck 



i $rt fttorcbc #ouum/ ban ong Poimm tcnuius, 

 bat 't* ülci'iicr oft Secret Polium gbeheeten / roojbt Dan 

 tTiofr otiöfSi Poliön orcinon n«*«r o'piw&.oat iö in't Intim 

 Polium montanum, oft 23ergb-$OUUm/ cnbcTeuthnon 

 Tio'St»-" gljcnocmt; bp ben toclcben bat ooch bcfebaftaert- 



tiinilfn fJCCft ht't «tSjiecbffll/ tCtoCtrn Pheuxafpidion, 

 Achimenis , Ebeniüs , Mélofmon , Bélion , Leontöcha- 



; ïjrt^erbegbcuacljtmaglj met cenigfeegoebe reben 

 pjion Paralion tÜKutr nafóxtov, oft Poliurn Matinum gbe= 

 noemt toojben / bat isS m onfe tatlc Zn-$olmm: baer m 

 rtiffriicn maglnticn bat oorb noemen Poimm repens, enbe 

 Polium teirium, batig/ üvuppenbe #ouum/ oft :©etbe 



®ï W ©ietbc / met fijn mebe-roojte/too^bt ta *>uae= 

 ernen zammüi tj&tï>ettcn / foo CaroIusS Clufiusi betupgljt: 

 cie oocli frhjnft/bat bctalbactbanbcngbemepncnman 

 boo: Chamipitys oft ©clbt Op^ejsgcboubcn toojbt. D?p 

 nocinen't in't Hatijn Poliurn quartum , mam repens, batljS 

 l?irrSc ©oliura/ bat oocfe htuppt: bc cene fooite magb- 

 men nonnen ©ierbe poliurn nut purpiire bloemen ; bc 

 anöere/ ©ierbe #olium met toitte bloemen. 



t a?e lüiif bc foojtc magb Poimm qmntum, batisBjjfï 

 bc éolmmöcetcn/oft #olium met geele bloemen. 



«an befc brjf foojtcn ban #olmm 3ijnbettoeecetfte 

 allren/cnbe gjjeen anbetc/bp be oübc <©?ictbfcbe CrupDt» 

 bctoobctov te toeten bp3Diofcojibc0/ «©alcnus/ #au= 

 luö Aeameta/ cnbe artiuo; enDe önbet bc ILatijnen bp 

 aMituuö bcbent cnbe befeïteeben oft betmnentgbetoeeft-. 

 bc anDcte bip 5ijn m befe tijDen cerft bebent geto ojben / en- 

 bc ban ben hoogrjtjIjelettDm Clufiins tttft acnmetebt cnbe 

 aengfjctccfhcntgljctoccfti 



Sommige «nban biergBclurfi bermorben cnbe geboe* 

 Icn/oft immens ttoijffclen bat Poimm anberg geen ctupbt 

 en is ban bc Lcucas ; cnbe bat ©loftojibcjj ban eenberjjans 

 bc glicluasS ttoeenxaclögijcljanbelt foubc ïjebbea/ cnbe bat 

 met berfrbepben natmen enbe iu berfrbepben rapitelen/ 

 te toeten in Ijet een ben naem Leucas, cnbe in Set anbere ben 

 naem Polium gijcbiuprficnbe. «Ocfe mepnmgctoojbtbe= 

 bcfttgljt met bet gljctal ban be gcuatbten / met De oojfafee 

 bes naemö / rnbe met be feratljten ban befe ttoee crupberL 

 IDant öe geflarbten ban Lcucas ^jjnttoet; te toeten een bat 

 np be bergen tajajt/enoe 33crgh-Lcuc4s oft Leucas montana 

 jject; Ijet anbere en toaft in't toilt niet/maet i$ Cam/ enbe 

 jjeef t bf eebet blabercn/ als bet ©eibt-Polium. j© e otrjfafee 

 toaet booj Leucas foo gbcljcctcn toojbt/ijs betoirte bettoe 

 ban bat ctupöt/alg ofmen feptte #it crupbtienbc Polion ijs 

 »ot6 nac begrtjfigljepbt göcnoemt/om bat Jjet be grnfe oft 

 gtacutoc enbe toittc ijapicn bes menfeljé Ijooftg fcljiint te 

 geliicfeen/aljS ofmen èjris-erupbt fepbe: enbe al 'tgene bat 

 gniiG toojt/toojt oorfj toit; fulcBS! bat Jet WiWrupbt/bat 

 tp Lcucas j cnbe jfjet Polium oft <©jtjjï-rnipbt baerom tem 

 bcrhanbefrjnjnen te toefen. 53aet-eii-boben foo en fpjeecïtt 

 Sctiujtnergcneban beLeucas,maettoel ban fytt ï-óliuin/ 

 als baet ban niet berfcijillcnbc. öooits oodt foo frömft 

 «EcIntjEf 9lurclianusinl)et4. capitclban Jcti. bocebban 

 bcILangljc oft Crage ftet6tcn/bat Leuce cnbe Polium een* 

 tieröanbetrupbtiö/ feggöcnbc ; jSecmt ïjet crupbtLeü- 

 cc.batmen oorfe Polium pleegt) te noemen. 39an#mmuï 

 in Ijet 1 1 . Capitel ban fijn i7.bocc 6 fpKecnt ootfi ban een 

 ctupbt met naeme Lcuce, "ttoclcb Ijp fepbt miffcfiim 'tfel- 

 be te toefen bat anbere Leucas noemen: 'ttoeldtljpfept bat 

 Leuce be Mercurialis óft ©ingtï-trupbt gelijtS ijs/ cnbe bat 

 {jet bien naem ban Uk ooifabe ggetregen beeft/ om bat bet 

 mibben ban betWabtbanbittrupbtmeteentoitteboo^ 

 loopenbefirepe oft linie booj-rcgbèniiS ; toaetorn bat bet 

 ban fommige oorfe Mefoleucon gebectcn toojt. JKet torir* 

 fee tooojöcn ^liniuis genocgbfaem betoont/bat bem onte 

 feent toas / toat boo? cen rrupbt be Leucas foubc moghen 

 toefen; gbelijtfeljp ban Polium niet fefeeoï oftbcfebcpbCï 

 lücfejs en beeft bonnen boojtbjengben. I©antinbct7. tte 

 pttcl ban fijn 2 1 . boctfe/ toannccr Ijp torn Polium fpjeerfet/ 

 bocgbt bp baer iet bp ban 'tgene bat ©iofrojtbejs banTri- 

 polmm gefpjofecn jjeeft; fulebp bat fep b« Polium met Tit- 

 poltum bertoerrrt enbe niet onberfebepbenftbiint te fftb- 

 ben: toaerboo}btgbenebiebetoctcnfcbapber rrupben 

 foetficn te fertjgijen/ bcel eer bcbjogfjen enbe bcrïcpbt/ ban 

 gbeleert bonnen tooien, ©aerom falmen be ILcut oji en= 

 De polium bottteenerbanbf rrupbt mogen Joubctt/ ton* 

 Der onis aen be toooibcn ban $linnnï te ftooten. 



f Aai. §oüum/ toclbcrftaeuDe {jet *lcpnf«/ iwt i.aöe 



457 



^ r ?^°S ltc ' f 00 ^ 63 !™!* ono lcttt / " tcrbjooobciiDc 

 bo 1 omciDch ut ben ttowben : enbt bit ie ncd fclin pec en» 

 bcbutcrerban Ijct v6:oot.- 'tbjclr b nortjtano ooch bitter 

 banfiuatrbiö nibctacniclurhcn frljcrp. 



^rwcebe/ ban alle bet mgbetoant ban bcrrtoptliepüt nrr- 

 loffcn cnbcontnatn/cnbcbcboojgangcn openen cnücbiijt 



f '5?I tte ^""«"«''ftPDt 5Siorto}ibcö/gIiefot»cn/oft het af* 

 tiebfel bare ban / met C-bicb te bjmebcn gbf gmücn hclat 

 alle bc gbene bic ban Bc flangljcn geftebt n ;im:boo;t5 or> 

 nceft oorb altctoatcrfurljtigye gcclfurljtigc'cnbe miltfutlu 

 ngljt mcnfrljcn : het boet bc piffc tnfen enbe gljrniar Ucliicfe 

 booitbomcn/ enbe betvocebt bc maenbt-ltonben ber bjou= 



'-Stfclbc IangbSben blocr cnbe in bc feaincrrn gbeftropt/ 

 enbe op t bier gbelcpbt / enbebacr ine&e cen beroorliinglje 

 gbnnaccbt/ban be flanghen booj rijnen renth cnberoöta 

 berb^nben. 



3Dc blabercn ban polium noebberfeb/ cnbe notb niet 

 boj oft gebjoogljt 3nnbe/op alle groote toonöcn enbe quet* 

 furen gclcpbt/ beclen cnbe gbenefen bic ijatft/ fepbt <6ale» 

 nuft in ronberljepbt Die ban be «Cerfte oft «©jootftc fooite. 



«Ditfelbcerupbtbojoftgbcbïoogljt ïijnoc/ ipfccrnut 

 om alle guabe enbe met feer Voel gbenrc'flnebe jeeren , enbe 

 ïjolle berouberbe toonbeu te gbenefen enbe toe te beclen. 



©en felben «Jpalenua ghcbjupcbtbettocebefoojtcban 

 polium oorb in fijne antibota/ oft bingiicn bic Ijp berepbt 

 tegen bepeft cnbe anbere befinettelijebc ficebtcu/ cnbe ep= 

 gbcntlnr fe tegben't betgift. 



f Verkieruighe. 39c «2crfte foojte ban polium «stoel 

 goebt ban feracljten/ borb bcel flapper ban be «Stoecbe oft 

 bet aültpnfte polium : baerom beeft <©alenus bat Mcpn* 

 (te ineeft gbebjuptfet / enbe booj bet Itrarljttrjfjfte enbe bc? 

 quaemfte glicbofen. 



f Hinderninc. ^etgcbjupcb ban polium/ fepbt ©ios 

 froMbejs/ bcrooifarcbttotfetontóboofDt-pnne/ enbcijSbC 

 magbebinDerlncfe. 



BIIVOÊGHSEL. 



GHeflachren van Poliam uyt Clufius. 31 ta't lahtbat ©OÖO? 

 muabcfttntmetflalUBf gtlIactjtmtjanPoiiiim uw 6c bacc<- 

 km ban DcntijjjttittmaKfltn ■Clufius gt)tnomrn ft tpcbbtn/nodj* 

 tans fullm top Daer attjt fooutn ban berftaden oit ben ftlbm 

 ■tlufiua m Bianchrijth / j&pacgmcn/ Oaficnrijt!! cnOr Hata 

 Ijttft fim gtbtptn. I . Ecrftc Polium met witte bloemen m é>pat* 

 gnitn offnia géthttren/ met BhttanDe / omgeflagtitn/Btijft/langlj? 

 hjojpigje; toat gljcfchattDc oft jötStWöcblaDttlitno/ Iiggbcnbr 

 fitelhtna/ gttl totititcfetiibt; met tnie met onbrbacghlncRcfuiat* 

 ïigl)tpBt. i. Tweede Polium met witte bloemen m jbpetï 



oiticn Altmita ghtberttn ; 'ttoelcft «the op flatt / cnbe yteftfmal* 

 lei blaDcrtn / met tonDom: 'maet alittn booi aen toat gbctanbt/ 

 BÖthcrttlt/ Oft ghelttvfr. p Polium met geele bloemen, 'tajelcli 

 fommigbc op-ggtrccött femmighc ligghenbt (ïctltn ftttfty IjatBt 

 cnbe gegfee ban b'anbtte > met gtoatet cnbe grnfec glieftbaecbt 

 blabercn. 4. Poliam met witte uyt den «celen bloemen , upt 

 faebt ban't oooujatnDt gbchomen. 1. Polium met peetfche 

 bloemen, beet teer / in't £>pacnfcl) (amtiUs 1 ooch met gbefchaerbe 

 toittc heel grnfe bonfactjngbe blabecftcns 1 beter ban truck ban't 



bOOigaenbC. <s. Ander Polium met witte bloemen , ban tcco 

 bepbt / grnfe bons/ blcpnt blabctbena cnbe ccuett beboo&aen* 

 be fOOlte gbclljclt . 7. Andere Polium met witte bloemen , met 

 blabercn ban Kofmarim / beet in <t?ofienriitfe Wilde Rofmarin, 

 om bat bet ban onghcltertelbe blabercn ben Uafmarim jhelncht: 

 Bc blotmen ?gn toit / ban fp tn toaffen niet abertf-ghetong/ gcltjtlt 

 b' anbere / maer al» ineen boofbeltcn oft tupmen bergabert. 

 S. Aldcr-kleynftc Polium met witte bloemen en tBOlÖt gbecnen 

 bupm boogo: be Blabertn njn fetr ftlepn/ harbt/ onybcftertelt/ 

 fonber rcocR : op' t fop Van be ftcclluns üaen bip oft bier toittc 

 blotmbena. 33c «?etffe foo?ten groepen ;n berfebepben Knchen 

 ban. g>pacgnitn : be alber-eetfic toa(i oocK in langucOoch : be 

 ©ebenftc enbe itttrtfre toaffen iu <©oftcnrncft. 5De «ecrfïe fooite 

 bioept in £>pn>chellc enbe Jjaecrt \ Be "Ctotrbe in 3tp:ii / enbe 

 fomtjjbra in |Rtp ; bt TJerbe in JiRcert ; bc Bicrbe in be ho* 

 ben göcfaept ?rjnbc laeter; 0t©nfbcenbe |>e(lcoacit inTRcert» 

 be Xcbtjre in Siaetltmacnbt. Oefremnghe. 3Be «Berfle fooitcn 

 ban polinm toilltii in bt bobtn tod actbcnl als men be tachsKnia 

 Boer ban in b'aetbe (ieecht op boncHerefchaoutoacbrigbeplattfen/ 

 tt toeten ala b'aetbe neerfrelrjrh gbeoeffent / ghcfupbtrt enbe om* 

 gljtroert ia : Ban Bt lattfie fooitcn tn toillcn ghtenuna in Be 

 boben toaffen. 



lobel btfebjiift fommigjitban beft foo?tm / enbt notlj cttelnc* 

 Ittanbtrt. ©an top fullenft hier alltfltllen. 1. Bergh-Poliumoft 

 Zee-Polium , ia HangutBocR toaffenbt / gotbt / matt febetp tn? 

 Bt fttttfc ban rtUCfe. i. Geel Polium. 3. Ven^tfch Polium, 



tnotvtnbt in't «eplanBt bsu Ot »ntriarntn ïpo gbmoemt; 

 <Öq t>"« 



