Het tweede Deel; Het neghcnfte Boeck. 



M 



HET XXI. CAPITEL. 

 Van Keule ofc Sacurey. 

 Gheflacht. 

 & be 'SEbpmlrja/ bie top in't boojgacnbc Capitcl 

 , _ ücfclneben hebben / tjecft be g>aturepe oft ïicule 

 leer rtroott gnelnrürniffe : toant fr en i$ cpgbenthicb met 

 reet onghtlrjtu bie fanteban Thymbra,öacr3?)iorro;iBcö 

 af brrmaent in het tapttel ban öe 'SThpmbja / reggtjenüe: 

 Tic Sfipmbia bomt ooefe teel ban faut boojt; TOnnt beft 

 êatuiepc maglj epgbcntlnrK Vian fobe boojthomcube 

 rmtnorint toeren / göcmcrcnt fp be -SEbpmbia in alles reet 

 tod nhcln'rficnbe/allc iaer op een uicuto ghrfaept moet We- 

 fen / anbero ban bc tooojfepbc gljcmepnfic <5Ehr>mbja / bu 

 bceleiaeten obttblöft/ tnbe niet bacil en bergaet. 



^ctifeoft^aturer,. 



f Gedaehtc. :©e Bmlc (tact rerbt obcr-epnbê/ mét een 

 bun enbe bjeurbigjj oft biooss ftccluen/eenen boet ( min oft 

 meerïfioogh/inmeertatHgfienfjbcrbeplt: enbe heeft fmal* 

 Irblabercn/Blepncr ban bieban benl?pffop/maer bic ban 

 be ^hpmbja ghtlijtuarijtiglj / borlj met roo bcel ronbom 

 be (helen toafienbe. 33e bloemfeenBV be toelrhe neffentj öe 

 blaberen boojts-Homen / «jn toitachtigh oft bleerft put; 

 mitbcrtoigh. ^et raebt ie 6lcpn/cen tocpnighssuen ftoart5 

 nrhtiaft. ©elBojtelis befrlarhtigl). 



f Plaetfe. ïieule toojöt bnnae allcfiufS in öeficbcngfié; 

 tacpt tnbe onberhouben: enbe is ten £>omer-rrupbt/ bat 

 bes tointrrs bergaet; baevom moet lp alle iaer op ten nieH= 

 toe gfiefaept toojben : barr ht berrttjilt rp ban be ^hpuu 

 bja/alöboojfcpbti.s. 



f Tijde. ^eïsculefumptuptberaefben/bloepr/ tnöè 

 moeebtbatrfaebttijp/ enbe bergaet heel onlanghsöaet 

 nae/int felbe taer bat fp gfyclacpet ns ghetoeefi. 



f Naem. «pit ghetoaBio int llatijn Satureia gehecten: 

 Cofumclla noemt jjet Cunila: toclrnen naem ban fommiï 

 gcbeTOilberoojtebau <©icga/ batigbe <J5jobe jSEario- 

 lepne/ oocbtoegcfchjcbcritooit/macrt'onrcrhtc.toant be= 

 Te Satureia is beopjechte Cunila ban alle beouberrteij; 

 berjf : be ^ooghbuprirhen nocmen't ©artm -^fope / xo? 

 iwöV ©««rep / tnbe @»p«nep ; be 3E>jabanöerg Sttu* 



46$ 



len oft Junile: torlrftcn naem ootb brrbjafr* Irhtmttt 

 toefen enbe ghcmacrltt banbcnEatniiïrhcn'CuniU : rp 

 herrrn't oorh toel fcaturep ; bc 3,tahacncn s»»»^" ; e 

 2ipargniatrt0^«iirc», sxgonU;bt j-taufapfen Saricttc en* 

 be S.uriettc. 



f Aerd. jjmturtp is oord toarm enbe ihoögb uan attb/ 

 enbe bat in ben betbru graeb / notljtanfi mm ban be 

 -STijpmbja : toant lp ujmallcobccl nappcxenöe oiifttrcs 

 «er ban bie. 



5 Kracht endeWerckinghe. &culc bft ,§>atUrcp maccUt 

 bun / enbe ban bc tomben reet Urarhtclrjcli betbinnm 

 enbe ontboen ; baerom toojbt fn recr nurtrlntb gt;rbacn 

 enbcgherobrn bp be 3?ooncn / 'Currlifrhc-boönen/ enbe 

 aiibtrebicrgijcliiriicplurii-bjiifljten/ bic recr tombarhtigjj 

 enbe rauto jnn; enbe fp ghceft cenen fret goebcn reurU en= 

 be fmaetb al 'tghene baet fp bp gebacn cnör mebe gegeten 

 toojöt : baetorn fepbe Ttofeojibtö oorh/ batfp beet bc- 

 quaemet enbe nutte lij etser toao om m fpnfe te ghcbmpcbcrt 

 ban be Jthpmbja. 



>E>it rrupbt toann gemaetut jrinbe/ ban bunten op ben 

 buptlt ghclcpbt/üoet be toojgui'gctv ftnmpingcn enbe op« 

 thigljingbcn be#moebct6V bieuafl-tomöathttgljcbenber; 

 Dojraetht 3nn/in aojtcr tnöt opbouben enbe üergacn. 



BIIVOEGHSEL. 



KEule van Simt Iuliacn Ijctft ccnigtK BbflBcfteniffc met D* 

 Thymbra top;tn toni) SDoBoiicti» btfcöitbtn : cnDeiB / alfli 

 toODlftpOt i»/Thymbra Sanfli lulïani gg'Iiecnn. é)> loafl Op De 

 routoje plaetftii atn toe Scctoan Coftana/ omtrent s>mtc Suliatn/ 

 frpöt tobtl : criöc ia cm hlepn teupbehen ; fret acr&igi) om fitn: 

 'nnclch ctn uoticintlt ftpbt te toefen Bc opicttttc Saturna: maccou 

 ban |»ifa nocmen't Ihymbn di smo Gmliam. a&c rachattcna xijn 

 iücpii.' cen palmc tjooyii rufailjngh cutie tioutatlitiejj)/ Uan onbee 

 af behltcüt met fecc bec)c biaütta Otc ban oen ClipmuB ban <: an? 

 Öicn gliciytli ' mact fmallet en&e langirtooipigrsct; Diaghcnüc bob- 

 ben cctilangguioipigljc aoctc' Baci bede blotnihcno tuffthtn tuaf; 

 fen. 5Dcn i'cncli ia goeot. toen fmatett ib fclictp. Jïïatr yctluo 

 Ie ctiipöt i« bctftoibcn Infbcvtoigtj / bnu grootte hlcpntt oan beit 

 <3iooten CbpmiiB / endt byiianto Den ISIepiiengbcltjeh. £>ulcfee 

 '«Cbpmbia ftljpnt 3cIIonitia Saturcia filucftrisghcpcctcntcytbüen/ 

 oft Tiiryui ban CanBien. 



Tcndcnjck oft Winicr-Kcillc , ban fommigt)C bOOl BC Thym- 

 bra glithoiibcn : ©oOontiio beeftfe Ipec booinjDtB booi 0e Zygis 

 oft toilOen «QnetiDel bffcljicbtn : fp ia ban (heien cnBc blaBerch 

 bt <t3btm(pnc ilpffopt toatglielnth/njantBcftcclcn ;i)ii Ijoutath^ 

 tigtj cnBc Bun/tecgt op bjafftnsc' met fmallc blaOctlicns bclilecDt- 

 5Dc bloemen homtn tuffthtn Bc blabccliena booit/ gbeluch acn Bc 

 ghemcpne liof- liculc / Bttn Bit cmpDt ban fatfoent cnoc fmcccfc 

 ftct gljclntfttt tmt-gtriomcii Bat IjetHlepnct io;mcct gontaclitiglj/ 

 cnBc Bat Ijct ftotnteta niet en fterft / gbclnclt Bc ticulc ; macc biyft 

 langt) IcbcrtDc/ gDclijeh BcOycmepneipffcrpc/ Koomrelje<laiun> 

 6cl/enBc Cietghclilthc anOetectupBen. «Daeromnebbenfe Bc bobo 

 nictaooch Bmnatm banWintcr-Keulegljtghtben. 3De blaoerert 

 toan'ïcnBctieh/ frpBt Lobcl; vju Bieban Ben ■öHceKfcpcnCup* 

 mus ban fatfocne gljelijth ban gtoottc Bic ban Bc >!3cmc»ne ijpft 

 fopc / toutoaebtigh/cnöc bobra fajattacljtigl): fp grpctitn ttoêcoft 

 biet t'famtn/mtt tufTctjcn-fpancn : tuffelien Bc bjtltke Bobita fco* 

 men Be fnfbertojrgeülocmtiena . 33it tjtelétrnpat liccft oen fmaceft 

 baniStpet. 



53c<EcmcpnciietilegtoeptfeIBcnin'th)iiBt/mactmee(tfnBctliri 

 bt t)0bcn/ entie 13 faeyttt cnBc fmallct toa.n blaBeta Banocbaoi; 

 gacnBc; ooeh tjctftfe min bloemen cnoc blaBeta. 



Satureia van Matihiolus , te toeten Bie Ijp booj De opiecgtc tjeeft 

 gbcfielt/ fepBt lobel/ fcftnnt meet te toefen Polmm Wi jftcn ban oc 

 iongc^£tbaciftrn:croth en hccftrcgjtctn aDcte/nott) en toojot in De 

 fpgfc gycenfina gticpicfen . 



2«arcndi lupDt foo alB ofmen Satureia Inclica feoDc : Ban Dat 

 ia ban ons üpf Pjofpct Xlpmua iu't Jetjbotgtjfel ban Ojega be» 

 fchiebcn. 



Öeftcninghè. Heule moet gljcfaept oft tjrjcpl.int ^n op cenen 

 gconDt Dit notb bet noct) gemefi en ia/ matt toel ter siotmcnftaer. 

 toant men ftct Die Dithtoóla op oc Doite plaetfcn cnDe omtttnt 

 bc Sec ban fclfa groepen, j&v gtotpt beef Itcffclyelttc etebc Bctcc 

 ban fmaceh / ala fp onatt Den Jtiupn gbefaent ia / ala «Totumetla 

 ons leert : Baerom tjebötn Bc öooggOuptfefttn De fetbc SwibcU 

 Hyflope ggctjtetcu. 



Naem. 53c tüeiilc bert mDe SpotchcnSaturegia.jn.ficBcclanDt 

 fomtiJDta ootU Lochtekot : fommtgtje nocmenfe Thvmbra «pha- 

 lote,oft/ala ¥>linma ftguift/Cumla capuata-. toant ip ia ten mcBc- 

 foojtc ban 'ïgnmbja. èp btct tn't .ftanfooö ooth fomtoijltn 

 Sauonc:. in't ■Ungt(ttftl) Sauetiie. 3n'ti)oogt)!:uTitfct)lanDt bectfe 

 Swibel Hiiïop, om bat fp met bet ilmvm- facet mrcmcnggclt cnBc 

 gbcfatpt too»ot/aIe toooifcpotia. 3n' t Jtahaenfet) licttfp Samrtg- 

 iia.omDatfpgocDtiBombpDcfaufcnttDotn; Oft Smmit, ont 

 oat fp Bch menfcljc bttüiiltoftbttfaDigljt. 



ïBhltCt-IStule ftcet int lattin Satureia fine Ttiymbra altera; in't 

 <rngtiftg Wïnm-Sauery: ZJetlontua nocmtfeoock Suuieia hrbernay 

 cfi fept Batfc m <6uctRcniatit tieDtnaBatgöaTragarioani gect/afa 

 ofmen ■Ctagojiganum ftpDe : ïnjtalitn gcetfpoockPe»f«ili. oft 

 in' t lanjrrftö P 'P c ' s li •> ; om D at fp foo ft http op De mng ia ala jaepcr. 



Acrdy 



