Het tweede Deel: 



i . 3?c <©£oote fóbjte met fiaer mebt-fbojten tjeer <©j o- 

 be ;êabie/ tilt ÏLntiir Saluia maiot. A. t&e «?rtjte hert ejte 

 gcutltjch «©jobe 5>abuvoft <©jome *>abic. B.©e <5£ti)ee:= 

 bc magh HDitte èabtc hecten. Ci ;©« ©ctbc ttiojbt öoo= 

 De*>abtcghcnoenit. 



i. ^etbjeebefoo^tc heet Bïcpnc oft 4?bele ibaoie/ int 

 fUtijn Saluia minor. A. 3Dc eerftc Ijcct tpghentlgtb <£t)C: 

 Ie «jatJït ; B. ^Dcanötrc &abicban <£anbicn. 



5 Acrd. gpe ;i>abte bctbjarmt mctthclijch gjjcitoegft/ 

 cnoe btrDjoogijt infgettjrbs oorh fcci U' cl; cfi Dat tot m ben 

 öerben gtaeb/oft in't tjooghfle ban ben tujecben. jhp Ijeeff 

 ooth ten bJepnighehcn tefamen-trechingges m haer. 



5 KiachtêndeWerckinghe. l$ctbJatetbaerbebIaberen 

 eiibebefteclhens ban jbabie in ghefobcn 3tjn/ boetbe pif- 

 reriifen/enbegi)cmacbtlrithbjater>nahtii. ^etfcibeberï 

 toecht ootfe bt niaent-ftohbcn/ enbe Djijft be buobe buit ftt 

 nvt ben Igfbe / foo tDioftojibes betupght. JBaet be "mep* 

 tiiii ge ban 31 e'tuic buntlit mr> bcel beter ennict meet' rebe; 

 «en bebefttght te bJtfen ; bie gefeïjuben heeft bat be ®>abie 

 be maenbt-ftonben bebtoingben ehöe ftcluen ban/ cnbe bc 

 ontfanghen brarfjt in ben Üjfbc boen blijben/ BatiSbe 

 Btatfcten bes moebres bermeerbeten enbeberfterchen. 



jbommighc/ ftpbt hp/betfeheren/ bat een beroof binglje 

 ban be £>abte gemaetht / bc maenbt-ftonben bic al te oiu 

 niatclijch bloepen/ ftcluen chdc btbiuingcn ham cnbe ben 

 bjoübJriijtfetnblottgantftgcIijcKboen oufjouben/ enbc 

 arfjtre bigben. 



3£gtiupa heeft be éabie ïf tpligfi mtpbt ggeficeten /als 

 boojftpbt tó ; enbc bat om bies Uiillc bat (p feet nuttelrjrit 

 gegeten en gebjuptht bioibt ban bt bcbjuchte oft fbJanger 

 bjoubjen/ foo boanneer fp los oft open in't litftafln / tnbc 

 onbethcbiglj ban onmatighe blotbtn 3ijn: biant fp boet be 

 biucht in ben Iiibe bafte ftebc houbcn enbc blijben /enbc 

 hout bit in't Itbcn/cnbe boetfe groepen/enbe berfterchtfe. 

 B#p ftpbt ootb/bat foo toannere cen hemitia oft eenen 

 grooten broes bol ban het fap ban *>abie met een toep* 

 nigbshen ;|bouts bermerght 3Ünbc baneenbjoutoegts 

 Djontftentoojbt/ bit typ baggen ban hareen manbre» 

 fthtpben cnbe afgtfonbtrt jjteft ghelcghen/ enbe baer nae 

 mrt t»ê felbcn te berfamclen Somt/ bat fp bare booj fonDre 



Het neghenfte Boecki 467 



reniglje tbJijffclingc ontfaiigtnfal enbcbtbiHrhttooibat. 



$>oo?ts foo isbefmbic bobcn allen fctrmitbooibrn 

 •loofDcenbebooibeljcvtTfi'tn : fi> berfterrht bc i'mnen/ 

 enDe bennrerbret Bc mcmojic oft bc bracht b.m onthouw 

 btn. 



£>p maecht bc 3enuen (treeft/ cnbe ghenteftre hacft/ foo 

 toaiineer bie booj ecniglje onniatiggcüorljtirjgcpbtlop/ 

 ïDtHBoft nan gf)ctoojben3ijtt. 



3S ootfc feet bequatm tcgljcn bc bebingljt ban be hanr 

 bm/annen enbe lebm beo lichaems. 



3n beneus-gatcn tjljf ftcficn / tretfitbeflijmcrathtig:: 

 ïtcpbt oft pituita enbc l)ct fnot upt ben (joof De. 

 . iKenpjiifibe êabicootlsfccrm beblocbt-fpoutoingc/ 

 in ben hoeft, cnDcm De fmerte bet fnbnt/enbem ie ulcute^ 

 fnt; infgljtlfjrfes ootfe tegljen be beten ban De flanghen. 



S>abie is ootfe feet goebt ttgben bt ftefeen ban De bergif; 

 tiglie biffcljen/ als ©fttermannefcens / enbc bicmen Pafti- 

 naca marma in't Hatnn/cnbe in onfe talc ^glftettt noemt/ 

 foo tBiofrojtbeS tupgljt. 



S>v i$ ftcr bcquaem om bc bionbeit tcgfjenefen : ftelpt 

 gctbloebt; enbe rtpnigljt alle betbuplbe cnbe onfupbete 

 tjuabe bicrigïje afgrijfcltjtl.e jeeren. 



5Dc f>abicbtrbjijft ooculicticut6relbanbcfcl)amclijc=: 

 fte leben/ alfincn bie felbefpoelt/ baept oft bJafcljt met 

 ben toijn bare bc blabrtcn enbc bt tacbsbens nan Dit t rapt 

 in rrtjefoben ïün giieüictft. 



Ander gbebruyek. f® en gfjebiupcbt bc £>abic ooeft cm 

 Ijtt 1),ipj bes Ijoofts baer mebe fbiart temabcn. 



f Vcrkicfinghc gtï tp't fabe bat alle De foojten ban 

 êabic biinac gljkiijtb ban brarhtcn 3ijn / notljtatiö foo 

 Ijoiiben foinnughe bt ïilepne oft «Cbclc «>abic/aïi8 be bejt- 

 rictbenbe/booj bc brathrigljfte cnbe beguaemfte om in al? 

 Ie bc bosjfepbe ghebjeben ggebjupebt te bjojben. 



BIIVOEGHSEL. 



D<e S>abit ia bttfcIji'pBen öan BÖ«Bfifntt tnüt bcttnt/ nte ©o# 

 Doncno/tDbel/ ciiot mett andere brrjaltn :, taaiir in <Cna!)e* 

 lant fictmeiiDc rnoKcnaoft tacholtmeöancen feiföcplaiiterniB» 

 6ttl9f caflanit-b:upu / mot ttnoOeela fnccutott. 5Dr blaDera Vfr 

 ootft böhanta oooiffliD'i'BD-.S'omrijOtB «m tit DIaDtrni oorh 

 ODtrimpcIt cnbe mttbeele ratiDeftniB ronoomme flbehromfteft. 

 Jïlm Binöt Dt ftlbe mtt soiksna oft hltpne blaDcrftma onat r Dt 

 anDtre toafftnDc/foototl tnDsDicttit als in üt fmalle feo:tm : m* 

 Bt Oitrglitlijthe foo'.tc homt ootk uur gjpacgnitnv bic fetr ooebt 

 ban rtuclt ia ; tnbe Datrora ^patnfebt lwclrietbnibt g>abit aöt* 

 Öcertn todiBt. 



Savie met witte bloemen is felbcn ttbinben/mbc iatmt Oo> 

 fttnrijch öitr tt lanbt tttfl ban «Clufius obccaDeftnbfn gttoccfl. 

 Savie met toodc bloemen heeft bladeren als itlfcne ritthende : 

 Daetom ttoibtfe SaluiaodorcAblïnthij flore tubente ghthttten. 



Verandetïnghc van Edele Savie. 3Bc«EDclc£>abiC/al0booifepbt 

 is I hwft onder atu bt blabers rtott ftleput Slaberhcns shclptk 

 ooihens/ Sljelijth bic ban «Ifranlte ; maer dt bladtrs en ;w fo» 

 ontfftn tnde lecradjrialj niet / enbtoorttberlftlepncr. Edele Savie 



metgeclachtighcbladcrkeosü)OlBtmfommiB!ieöobeilbanJ3fbet« 

 lanbt Shtbonbtll. Edele Savie met Lavendcr-bladers Jjttfr tDtl dt 



berust ban be labender i ban de bladttasöntoatbjttdcT/ tndt 

 ftertftttbanrtutft. 



Voorder befchrijvinghc van de Candiotfche Savië mét appelen 

 oft met bezien, ©ittrnpbt / ban<Clu(lllB Saluia Ctetica pomifera 

 Bbcbtcttn/ toafi als dtanbtrc gsabit/ enöe beeft terftbieeftontt 

 ffttltn/met bicbre rupabt dons betoafftnide totltltc baer nae ron> 

 Btt ende ij^uttgl) tooiden : ban Be dunfte fretlftcns blnbtn bier* 

 kant/ endejifn rtipobcr dan de groote : Dt bladeren roafftn altijdt 

 ttoce teghtn den anderen ober / atn d'etnc fndttoolactjrig^cndt 

 rupBÖ / acn b' andere fijde groen/ endt bcrltetcn als Die*ban dt 

 •öioote gjabtc met bieedt bladeten / fomtödts fondtr aentjangfi* 

 felèn oft ooihtns / endt ooth niet foo groot a!a die ban dt «Gioore 

 j&fldic/ notü ootli foo fmai als dit ban dt ghtratpnc Cdcltoft 

 <@o;hena S>abic : 'tuptttflc ban dt tatfctn ia omrinBÖelt mtt fes 

 tnbc mter bupaUena/ mrt bloemen als die ban bt andere fooi > 

 ten ban Ibabie / maer ban bctloen upt Btn toittcn peerfathriglj: 

 als de blotmtn bergatn / toafltn in Bit bupaftrns Bip oft bitt 

 fabtbens/ Bitbet Ban Bit ban Bt anBtrt Ê>abit / eridt bic t)M>s; 

 fttna foo btrbulltntit bat fp btjnac btltchciisoftbacuhcnafttjijj 

 nen tttotftn. ^Dtn rcucb ban dit gantfebe gljetoaS ia tost ftcro 

 btt Dan dien ban dt shratpnc fooittn ban é>abit. 53tfe foa}* 

 tt biengbt in het <eplanot canoitn atn ftatr riiBkena ttttlijr* 

 ht Dqitn oft biucbtcn booit ( die noeptans anters niet en ?jjn ban' 

 tentn atntoaa ban dt tatbsbena) ttii dHwn-b'.ecDBt lanarj ende 

 bjttDt/tonbt/ mttbttlt BonfathtightBDt bcBccfet : fulcbs als 

 upt 3(tgpptcn ootft aötbioght tooiden. "ijitr enct in aicrshcifjchc 

 boude landen tn biengtjt ip ghttn biuthtcn booit. 33>it ia de fooi* 

 te Bate t©odoneu3 af btrmatnt mtt natmt ban Savieyan Can- 

 dien. ÏObcl noemtfe Saluia baccifera Cretenfis ; endt fchiijft/Dat 



bt bt?ttn oft bnobbclathtigbc biuchrtn die atn dt tatftaSens 

 groepen als «Salnoten ; ban grootte tndt gstaarnrt Bt piffa* 

 titn gbrtijeften ; matt Bat fp niet foo htttban fmattb tn w ala 



