Het tweede Deel. 



Het nedienfteBoecki 



4^ 



ntact ïre opjcrljtc Ambrofia i$ een .Inbet gtjctoao/enbe liatt 

 bit boojfriftcben feer UEïfcIjcpöcn.19aierniiö «Jojbuss ï)crft 

 ïjet Scordoma op'tHatrjnfrl) gljenocmt. aucliiuoTtu?tift/ 

 bat het ui IDianrkriirh bp be lanbt-Iicbcn met ben narm 

 Bofcifilvia bekent is i banijp meent bat Jet Polemönium 

 ban be oubcrö is; 'ttocic&tcgfjenbetoacrljcpbt norljtano 

 feer mcrrliclnrlien ftrrjbt : toant Ijet frljrjnt beel meer ge- 

 Iiicneniffeteljcubmmetbe Sphacelus,baer 'ïtljeoplftaftus 

 af fcljjnft/ feggenbe/ Sphacdos 2?ó«a@- tjeeft meer in een 

 gljcbjóngljenulaberen ban bejë>atoie / enbe nietfoo bo? 

 als Die : rjoojtencr fiilrlvo ns gantfrfjclhrft lj:t blabt ban 

 befe HMoc g>abic. ©oojtp foo borgljt Ijp öacr norlj meer 

 up/bat be blaberenban =?,abic ftoaerber ban reurb/ enbe 

 rouvuer m't aentaften 51111 / ban bie ban ben Sphacelu»; 

 baer in 6omt bit göctoap "oen met ben Sphacduj ober 

 ten : baant bepbc be gcflacfjtcn ban be 'ulamme enbe op? 

 rcrljte *>abie ïijnban reucfe. beel fbiaerer/ enbe in't glje* 

 boelen beel Ijarber enbe oneffener ban befe TDilöe 5>abie/ 

 bact top nu af Ijanbcle n ; fulrlis bat be blaberen ban be 

 «gramme éabie beel beter be berfleten toollc hleeberen ban 

 ftljjahgljcpt oft Crïjcurfttgfjcjit geinenen ban biebaii befe 

 itulbr- ïiaerom cnfalmrnoocu gijctnfinö 8e mepningjje 

 ban foimniglje anbere €rupbtbcfrfi;niber0 boïgcn/ bie be 

 IUcpiic <5Tanune s>abic uooj ben Sphacdus bullen fjou^ 

 ben; gljcmertHt bat fp alfoo oneffen enberoubJ int aens 

 taften enbe baer-en-boben foo fterrrt / iae ftereker enbe 

 ftoacret ban reuen ijs als be «©joote; enbe om bieptotllc 

 ooeft gfjecne gijcliirHentffeinet ben Sphacdus en Ijeeft. 



f Aerd. ©eiMbe jbabieijs toannenbcbioogijban 

 aetb; norytans foo feer niet alts be «Tamme : toant men 

 nebinbt/bat fp niet iiooger ban tot ben ttoceben gracb foo 

 toel ban biooglïte als ban fjitte enHomt. 



■j Kracht ende Werckinghe. jBen UJljft be IDilbe ;ë>a= 

 bie feer in alle intoenbiglje ojeutfeen / fcljeurfelen enbe 

 mictfurcn-, ooeft tegjicn alleghcnagljen/gljepletterbe enbe 

 geftooten leben bes IicIjacmo>foo biel binnen aljjbuptcii 

 &enlrjbcsinfglielijtHSoor&inalle fnebenenbe toonben. 



ï?et toatcr oft ben totjn baerbe tDilbe 5>abie in gfjcfo= 

 ben ijs getoeeft/ toojbt feer nuttelrjrJt te banenen gegeben 

 be gene bie ban Ijooge gljeballen jiin/ enbe fommige in* 

 totnbtgöe btelen beiretfetenöe betjiupcfet Ijebüen ; enbe 



boet liet blocbt fchepben bat binnei» 'p lirtjarmsS gl)cron= 

 ntnui. 



tBilbe jbabieip oorfi goebt om gljeinatliclnrH te boen 

 juffer; enbe Ijet buater ofttonn/ baer fp in gtjeroben 10/ 

 gl)cD:uiui;eu / '10 feer goebt om alle tntocntngijt iivoftu= 

 matten enbe gtf bullen te frljerbeu ; enbe locgtjt b e materie 

 oft etter ban De felbe met be piffc af. 



éontnügije gljebrnpeben jjettoater baer bit cnmbt in 

 gjjefoben Ijetft met groote baetc in be pochen robe alle 

 bc gl)cbiclicn bie baer ban oft baer mebe plegljcn te üo- 

 men : toant befe jèabic Ijetft een merrI>cli)tKCKrarlit om 

 toe! te boen fuicettii / cnbetraenenbebuplc 3eeventcrep= 

 mglicn enbe te öjoonljcii/ cnoc oin be bof Ijtigtjeben te ber; 

 renen enbe boen berbnannen ; enbe bobenbieu ( aio uoo?= 

 ftpbt ijs om alle gliefbultcu te ontboen tnbt te bcrbuibcn; 

 te bieten alfmen bat booj frij jcbcu biater bemgi) oft beer = 

 tigD bagjjeu arljtcr eeti te bjintHcu gljceft. 



B I I V O E G H S E L. 



SOmmisbc ght flacbttti ban ftoimimim tnbt |>cljarltpt too:8rn 

 toanot tTOogiiOiiptfclim tiooj foo;ttn DimlBiIDc èaüit Bijc!)Ou> 

 bm : üan 61c fiilïai too in'tnattiols!)cnDc £ ajjitcl btfdjüjBcn. ©act 

 ;f)nooth bctlc trtipOtu mttblaDcrcn ban^Êiabit/ Dit noctjtansot» 

 bet 'rg(!C(Iac!)tbaiiOcf£lt>tmctttbouDtncn;r(ii, tctoctcn/cttclgth» 

 fooiten ban Vcrbafcum oft Utolle-trupOt . S?t jif)£iic bit top hitt 

 btfctjiijbcn / toojDtban fommiglic beo: een incbcfaoitt ban Stor- 

 dmmoft IDatet <5amanb!tc Blitboubm i oft immttobooi Scoi- 

 dion alterum Plinij : tuant fp bteft ( fcgfttlobti ) on tOtpniSÖ tttl 

 ttiitft ban Scordium, noctjtan0 nitt tjtjttjctl Dim ban btnloocft. 

 <©t bloemen/ feglit hp/ syngljtel gxoml bieban bt ^aeicoft Hor- 

 tninum nietonsbêliitit ; mactftltpntt 1 müc alle «iftclueit op Cettp» 

 tnbt obct ccnf0btl).ingl)cnDe/ rjijrlnch bieban ïjtt <©ctli3mg&ct- 

 tjoet-cctipdt.tPe blaacro-,jjn toel ban gtootre enflt gljeDncnte bit 

 banbe gjabie gelntft; mactmet te boneftet gtucncbctbjc enberim» 

 pelen iofp Oen Scordium oft .ConrilicOe «tüfpnineet gftcliiclienbe. 

 ilnguillata betmaent ooclt bancen C'tocrDc Sccirdium, m Jtalicn; 

 «Canbicnenbe <G:iccftenIanöt beel iBafTeniJe / mtt gtoote blabtrtn 

 alabicban be jCBrlifTc oft t-ct|te<Calamenthc:Dan befe onftfoojte 

 tuaffobttalin a?nptfcl)Ianbt glicnocgtjm'eusilot. è>pi«6e Sco- 



rodonia.Scordonia oft Scorodunaban-tOlbll»/ ban anbftt Salvia 

 BofchiiintCnglitlftl) Wod Sage. 



SönOiiuo Sclli befcbinft ooeft ten Scordonia Cretica , ban ona 

 onbirbtfoojtenban ètatl)i'0 gljcflelt. smlcfta tsoePreudofta- 

 chis ban foinmigfte/ bit fabino C olnmna 000? bt «Jttfrc Sidcritis 

 Diorcondisijonbt:toitnoblaberengti)faehtigSnipgDfun; alaootft 

 bc ftecltn) langtttooipigljtc ban bic ban oe jBaleoDc ; maet ot on» 

 fierrtc blabettn bit npt De tooittlm ftomen/ ;yn ala bic ban De «?pc> 

 fteoft&abic/bitbanfomniiflbeSilueftiis Salvia göcnocmttoojbt/ 

 enbt ban anbere qnnlutft Sphacdus Thcophtafti. 5De (tetlcnïBn 

 bittftant/ mctttiffcticn Icbtgtjcocngbclabcn met pcttfetjc bloemen/ 

 toat nat Den blautom ttttftcnDt(anbcrB ban^obonaia enbe lobcl 

 ban;0c Jiitmcfctjnibr.iVucrtoela-gtteiHaftatnbc/cIcft mctbiifftcften; 

 be boojcnlicns befet . 3n De Ijoben ujoistfc Mumacl gtootet Don in't 

 toilbt. 33t blaOctcn bettoarment gbcliemcitt / toat fmattacljtlgb 

 foetbanteneft.éip toaflin Xpiilicn bttr* 



•Acrd , Kracht ende Wcrckinghc. IDilDt £>abie / fcgbt io&tl/ 



ia bet £>eojDium ftet ghelgcft ; cnDcfp Ijeeft gljctjeelueft DcfttacSt 

 ban De liottc oftiEecDc om' t ghcronnen blotot int lieöacm te boen 

 febepDcti/bematctit ntbettoaecto Doo: Ot piffeiiptüinigcnDc.Jaegt 

 af De DooDe biucbtcn enbe naeglicboaiten . =>p tooibt ooeft fcecgoct 

 bebonbenomben fieentt b:tftencuDciipt feoiijbcn. <3act tgntstt 

 bicfe in't biet Icggftcn/ g&tlncftmtn bc *>cyatltpc boet. ^>ommigt 

 gtjtbtupcften Dit tninbt tegljen be bctenban ben bullen ftouor / nat 

 bclccniiglic ban Actmo. CiiDc De 3(clmmiftcn befigben batoccf» 

 tot btcl Dinghen i 



HET XXIV. C A P I T E L. 



Van Scharleye oft Ori/ah, dat is, 

 Wilde Horminum. 



Gheflachten. 



1$ bit <£auitel ftillcn top biet foojten ban ^töarlepè 

 oft Orvala bcftljmbeu ; bie toel meelt Ijicr te lanbe m be 

 ijoben gijcboiibtii tooïbcn ; ban 31111 nocijtano boot be 

 lBilbc foozten ban Horminum te Ijouben. 



f Ghedaente. 1. gpc «?er|te g>rljarlepe/in't Hatijii 

 tpgljtntltjrH Orvala gijeljecten/lncngljtboojt bitBt/biet* 

 liantiglje fteelen/ omtrent be ttotc boeten Ijooglj opfrljie^ 

 tenbe / in meer fijb-ftcelen oft tachen berbeplt : fp Ijeeft 

 beele blaberé/eenobceltsupt bc toojtclen fpjuptenöt/èenfï 

 Deeljs aen bc flcclen toaffenbe/ te toeten met mcrcHelrjc* 

 6e tufftjicn-fpatien toat bcrran)tigfj ban ben anberen/ 

 ttote tegljen malifeanbcren ober ftacnbe / feer groot/ 

 enbe fomtrjbtsi een ualmelntebt oft bjecber too?benbe/ 

 toat toutoatljtifllj / oneffen enbe toitarijtiaö/ oftafeft^ 

 16 r bertoigö 



