Het tweede Deel. Het thienfte Boeck. 



r Aerd. ^rffhojffe ban Paraces Herculeum(,tbo<6aIe= 

 nuo fcluuft) lp berbjooghenbe cnöc te fniuEii noch be rit)ar= 

 menbe ban brachten / Docj) niet foo feer alp het fap ban bc 

 ïciue ÜJOjtel. 



f Kracht ende Werckinghe. 3T>e ÏOOJtcIban Panaces Her ■ 

 cukura,m Êlepue ftuiliplicnp oft ronbefchnben gefucben/ 

 r nDf foo in bt iüoeber ghcfteftCH / fepbt ï'iolcxinbep, boet 

 bebturht boojtbomen/ cnbe berboojöert het ghr mar bc= 

 Irjckbmöer-baertn. 



3?e fclbcip oorFt fitachtigïi om öebrrouberbe secreu te 

 genefen; enöc bebcebt bc bceiibcrcn bie bloot fnöcóntbrrüt 

 irjlcBJojbcn ;iin öoo? centghe ciuctfure oft anbcrfmp/ cnöe 

 boet baer bic efch ober groepcn/alfmen bic U>o?trI / geftoo^ 

 ten cnbe met honigh berntrnght 5ynbc/ baet op kpötvoft 

 'tpoebcr uan be felbe baer in ftrow. 



ÜC ©tucht ban Panaces Heraalium met 2CIffen bcr* 

 mcngljt/boct be maitibt-ftonbeti boojtboiuct:; macr niet 

 <©eftcilurcp ip bic feer gotbt tcgljen be beten ban bc brrgtfc 

 tigc oft fcnim-fpoutijenbe bieren : men bjuuhtfe oerh met 

 torin tegen bc opftijgiiigheenbe uiojgtngije bcp jBocberp. 



Wet fap ban be Wojtcl ban $anarcp / «öpopanat gtje; 

 bccten/hccft oocit bede brachten: ban Ijct tjj onbehent/oft 

 'tgene bat upt bit Citipbt blocpt booj ben opjee Ijtcn <©po= 

 panar te ijoubcn foube mogen jijn ; ghcnurtht bat ben 

 <!?.]iopanar heöenpöaeghp tipt Jtleranbuen ghebjoght 

 loojbt/alp boojfepöt ip. 



Slengaetibe bit ghcflacftt ban tJPuptfchc ©ccreu-bf autoe 

 oft 4bponbphum / bat trbhierbooj. $anacep Werarhum 

 heb boen fchilöercn / bat heeft brmac fulcbcn btarljtcn alp 

 bc 3Dut>tfrhe Beercn-blauujc ban onp int boojgacnöe 

 «Capitclbefchjeben. 



BIIVOEGHSEL. 



H<£?t ia ten ietJtc gbenoegj octant Dat ben n.itm Pana* bette 

 triinbtn toeohcftlj'-tüeii pleegt) te tuoibrn / bit malftanDcren 

 UOTljbangbcBacn-e/natijbanfiraelitcngbclycR cnbj.ircn. 5?an 

 Èefcn patint IS Uan iobet Pana* Hcraclcum , Hcrculca oft Hcra- 

 clea fronde Smyrnij vel lmpcratotiar ghctjrctril . £>°mmigl)C ttoijf? 

 fden Oft bit j)tt Op'.CtiJt 1'anax Hcracleum is/om Oic« tOllle Dat be 

 BÜene btc biet te tanbe in be Iwben onbergouben bjoiOcn/gljten fap 

 ban Ijact üloeuenbc upt en gticben ; tnbc fp ftggbcn bat bt tooittl 

 te fclcpucie om be opjetijte te toefen: ben ftcel in bip boeten boogt)/ 

 met etnige grnfc tootncl)ttgbrpOt:bt bladeer snn bic bnn't Jbmpi; 

 ninm oft Jtleejttr-loontl ctniglifina gtjctiJtK / maet glKftljacrbt 

 tnDe ronticr, blccelt gtom/ttnf/cnbe centtepnigt) tjapiaeötigt)- 33c 

 toojtcl tn ia foo fapatytigt) niet ata bit ban Liguiticum oft Ange- 

 lica. ©f htoont ia bitebt/ cnbc biacght gctlc blocmcin foobitban 

 lobel tt Bciier/ien gljtlicnia glictoceft. lüicna tooojben ith biet 

 licbbc betljatlt/ om tit crupbt toat bette tt hennen te gebtu. .fliet 

 tegt)tnftaenbc bchtnt bi>/ bat fp in bc bobcn ban Jüebcitanbt ioitte 

 blotincn gbrtft; nta tDoboncua ooch btr'nclt. 



XnguilUca breft ons een an.btrtrupbtbooibcirPanaiHeraclium 

 glietboont/ te bieten l)tt Kobecta crupbt/ban ons bojtn befc!)iebm : 

 bat fttt beet ban bit etupbt betfcbilt. ©c IBitot <0;cga iooibt 

 San fommigt)t OOCh Panaces Hcradium gljcbccttll. 



Tataiiavan Hoogaiijen , ban Ctufina TatariaHunnarica gjt* 

 noemt / tjoojt bn beft crupbm ootft / om bc BÖtlDcncmffe bcc bla* 

 beren : toant D\e ;gn onDer cnbc natft bt toourt Vut! biecbt ala 

 3Kaep-Ioof / bocb ftoirct / tnbc bit ban Panat Dtraclium bctct 

 fitjclnchtnbt / rupgi)/ bletth-stotn;bact nac bolgt)cn anbccc toat 

 Ktcjinct Bbefntbtn/ ooch toubae blabcttn/fpHiptenbe npt een bk>o> 

 te bitht too-'tel / tenen .urn bich / anSertialbcn boet langt) / bitf 

 ntnbe booi bioobt mtgbni ban noot : Oen (teel bie baet mffehen 

 komt is bp Ot ttoct boeten boogt)/ etnen bupm Bieft / gljtbooït/ 

 |)ol cnbe itnoopisö / oocit tupgl) / met hlepncc cnbc nortj meet 

 Sljcfncbtn tupgtje btaberen betoaffen cnbe ombat/ in fpn 'tfop etn 

 Stoont biagtienbc met bloemen ala bic ban $anaï : enbe bare 

 nac bolgtjcn fttt biefce gl)cftreepteBtootefaben. 'Bitfonbcinif* 

 fcgien mogen toefen bt cEararadix.bact Juliua <efae fim hciigja» 

 PoIck eentn tobt langl) mttbotbc/mibta Bate toat mtltts bn botn> 

 bt : oft bttisbe Baltiacan bare 3(o[apl)at Sacbaco ban ftbtjjft: 

 toitne fatbt ia ala Otnchel-ratbt/maec gtootet/ ftcrcR banteueh/ 

 botb goebt ban fmattlt : cnbe toiens blabctcn in ■'Cattaricn oft 

 Catarttn gbtfobnt too;bcn / om bat tontct bate nat noubt te 

 bnnchen/om htt ingljttoant tebtcboeten : toicna toofttl ooch booi 

 fpnfe ftcccBt. 



Panaces leptophyllon , in't latijll Panaces tenuifolium , bat ia/ 

 panacee met fmalte btabccen / ia be blepnc *>antoiie ; gScüjefc bc 

 •OïOOte g>anto:iC bOOl Panaces platyphyllon oft Panaces latifoliom 

 Theophrafti gtittjouben tootbt. 



Aerd , Kracht entte Werckinghe. ÏBat men met bCfc Ctllpbm 



iipt-teeliteH han/blijtBtgtjtnotgbupt baten naem Panacea:toanc 

 alle be Btflacljttn ban Panatcs tjtbbcn Jactn nacm gefetcgtn / als 

 oft fp alle ficthten cnbc pgnen bctb)ijbenbetoatcn. 



2 ommigbc ?jjn ban gtjeboclen/bat ött Opopanat «Pt beft fooitc 

 ban panat blocpt : ban aaoboneua beeft Böcnjoont bat bp bkn 

 een anbet gtjeboctentoaa. nDactom falmcn Ot Itcacbtcnban Opo- 

 panax ut' t «apittl ban Fan» Chironiuui befchitbcn binben. 



495 



©eftboifTcb.mbttooüelban }»,inaecn/ fmütCalrfiar licrft 

 oocRcmtgi.e«t'rjrtBDenbehcatl)t. Onbt l»t poebitbaiiftjielio:ffe 

 tooiot beet gbebmprht om alletoonbtn te jota; m lonOcrttoDt 

 baet t)tt been ontbtcht ta. 



HET XIII. CAPITEL. 



Van Panaces Afclepion, uyt Dioicot ides 



ende T heophraitus . 



Ghedaentc. 



P3lnar ep ïtfrlcpion / bat te bc tujceör foajtc ban IJamv 

 ttf$ bp 5?iofcojtbep bcfrljjebcn/gijceft tipt fijne \Lo;tcl 

 ecnen teeren ghthnooptcn oft Rmci-rrttVDiip gljebtplDcn 

 fteel/ omtrent anbciihanjcti boet l)ooij5i>pftl)itreiiDc: baer 

 acn toaffen Wabcrcnteat grooter ban bc Denelicl-blabe; 

 rni/ Doelt rupgtjcr/ntbcüJClriccttetüJc/Dtt üan be Cljapfia 

 g^aucUcnöc/maenuat bifUctvIcpat '«Tijcopluaftus. löp't 

 fop bomni tic üloent-Utanalicitp boott / tuaer m ftaen 

 gouötücrtüigtje bloancn/ ff !)crp uan fmaccU / cnbc vucU 

 tiecttenbr; oft/ fooanbere ftggljcn/ fltrtlt tnbc fvuact ban 

 rcuc6. <c,e tuojtel/fcpot beu fcroen ^hcophjattup/ tpren 

 fpannc Iangïj/ uiuv feer öich/ niet ten bitbc groijc [tfjojf* 

 k ixituUv ou' cenen fouten fmaerlt heeft. 



•panacee c^fcfcpittiij.foo mey mtpiSLs. 



Tit gctoapipfiebcnpbaegljfi nocfj onbefient: enbe al io't 

 raUc bat jl)attl)iolup baerban öere frlHlörctic oft aflitcl= 

 bniglte glicgljrücn heeft/ nochtans en heeft ljp baergheen 

 l)ctrI»t)Binghe met tooo^bcn biigtjcvtocgijt. 



%obü heeft een btcrg[)clrie ft ghete tp/ cnbe mifrljien ootfe 

 rrelne befcljtcben/bat i)P fent bol obcruloebigh mclruath* 

 ttgl) fap tetoercii/ alp bat fap ban be fcmln; mact norh* 

 tanp niet foo Wjerp ban fmactS alp hetfapoftmeiruban 

 öc ghcflarhten ban ƒ crtila ulcegh teuJtfen. 



f Naem. xcit mipöt is in't >©2tCfl:fri) Panaces Afcfe- 

 pianiLtrajisf AVuii,Vn»(jr)tf)€etm/ in'tlLatiin Aefculapium 

 Panaces, oft Panaces Afclepmm. dommige / fchujft @io= 

 fcojibep/ hebben beTOilbe ©jega Panacee gijntocmtiinaei; 

 in Ijet Capitclban be ©^ega/alp rop boojeu bcrmelt fteb^ 

 ben/ frltjnft hp oncfe öat fommighc bc TOiIöe ®itan oft 

 <©jobe iföariolepnt ben naem ban Panaces Heraclium 

 gbebcn. 



<3t t i f Aerd. 



