Het tweede Deel. Het thienfte Boeck. 



toannctt bic tuflrljcn De bingljctcngnetojcbcntoojbcn. 

 ^cnftcclisbun/ gclinoopt/fomtnbtsbjp Hotten Ijooglj/ 

 bitKer cnbc langer Dan bien ban bê JDille : bc üranJTcn 3nn 

 fccrgtootciiDeWiit; bc blocmuenstoit; Ijct facbt langt> 

 toojpigl) i als Ijct IDcnrful-facbt / maer langljcr cnbc bir= 

 lier/ ootk grootcr ban bat San Comrjn / bobenbien oocfe 

 fcfierper ban fmacrfi; anbers komt \yx bacr mcöc feer beel 

 ober een/ niet alleen aengaenbe bebertoc/ rnacr oochccï 

 nighfms acngacnbc bcnfmaecrt. 3DctoojtcIiStoit/tori= 

 riccltcnbc/ cnbc fincht btep in bet aerben. 



2.A. UDiIbc *>etmontaine toojbt omtrent bjn boeten 

 hoogiy macr ijceft ftoartcr cnbc grootcr blaDcrrn/ bocfo m 

 tocel ulcpntroft fmallcr fnippelmgftcn ban bc boojgaenbe 

 gljefiicbcn cnbc toerbeplt ; anbers is fp bc felbe fcec gchjeh. 

 tpe feranffen met bc bloemen 3im oocü bicrnljelntH; 

 macr Ijct fatbt «f Hlepner/ niet feer frijerp ban fmaccli/ 

 cnbc met ftcreu ban reurfi. tpc toojtcl is ban bupten 

 ftoartarrjtigi) / ban binnen touvfointyDtSm brei: bcclcn 

 fccvfpjcpbt : opfommigfte plaetfcn/ bufonber in bt ho* 

 ben/ g&reftft» centglje bcfclmgrjentcrfnbenupt/ met bc 

 toclrfte bit mmbt boojtlituppt/cnbc alfoo firlj fclbcn bet* 

 jucnigbbulDig'üt. 



<fyific ^ermontaino. 



499 



B. ^tcrgïjeuïrfcgïietoas/ macr met nkpnctl}.abcrcn/ 

 toojbt in «engljrtanbtglscbonben/ cnbe Sax.ftaga s oatijJ 

 ^teenbjefic gljrfjcttcn/foo ILobcI bi tfupght. ; * rMrtf j 

 ■ m Plaetfc. 1 Sennöntametoaft ban felfs op bc liarbe 

 ' routoe toocfte bergfien ban Statten omtrent <6enoa / cnbc 

 oot 6 boel eibers. %n bc Ijowcn ban flebcrlanbt Bomt fp 

 tori taooit ban faebt. . . - . f 



i.A. ht anbere oftlBiïbe &crmontame toojbt in font* 

 migc toepen «nüe tootljte bccinbcn oft bribcn ban lp janch- 

 rritnfomtnbtögliebonben : in bc hoben ban £*ft»nW 

 toflt Tp oock feer tori aerben. B. ®c mebc-foojte ban bit 

 GDetoas to01Dt m «jngiielanbt gljcbonben. 

 fev ^ Tijdt. iEcfc crupben Wocpen inbe Somcrfröemacn* 

 ben : ban liet rerfte en ralljier telanbentet UrJjtclnrU tnp 

 facbt Hriigficn/'tcn 3P bat ben £omct toat ïjcetachngrjer 

 3P ban fip IjietgijemepiilncH is. 



f Naem. i. %tt «?etfte ban befe crupben toojbt gbc* 

 ajtpnlijrft in'tiLatijnSikrmontaniungrijcctw: cn&töaer. 



ban is Den besomen nacm *>crmontainc gïjeuomen/ Die 

 foo tocl m liijanclimcli als m 13lacnbcren bon ben gljc* 

 mcpnenninn gbcbjupcftt toojbt : fomimatir JluotcticrS 

 noeinen't Scfdcos. ï)et en ld norljtans gljccn Scfcli, norlj 

 alleen nicDe-foojtc bacr ban / gljclntu mcrriieliicb gl)e* 

 nocglj bli; t ben f al upt bc capitclcn bic liiev nac bolgcn fut. 

 len : macr J>ct is 't opuriit Ligufticum pan bc oubcrS/ bat 

 ban bc <6jiccBcuLigyfticon A/>v<-uur gl)cl(cetcntoas/nat 

 Jjct lanbtfrrjap uan altalicn omtrent «écnoa gljclegljcn/ 

 Dat Liguiia m t Hatyn/cn in't <0;tcc6fc() a.>ü F /« gijcnocmt 

 toojbt. «Svilenws noemt jjtt Libyfticon aiCi/s-wj» : anbere 

 Ijcetcn't Panaceia Tla.vin.wt ; anDcre Panaces nimtxa. 3£at 

 ijct 't opjerljt Ligufticum is / bliitht cenpbeelis om bat ïtet 

 foo tocl ober cen Komt met bc bcfcliuibingijc ban Ligufti- 

 cum Die in bc boeraen ban Tiioffóube.o (tact ; eeiiBDeels 

 oor & om bat bt plaetfc cnbc ftebc ban grlioo: te m bepbe dc- 

 fc rrnpben ccnerljanbc ip: toant befeonfc éenuoiit.iiuc 

 iö sorli mreft in Higuriett/bat ijs omtrent ëenoa te bin? 

 ben/ bacr Ijct Ligufticum Dan STiofcojibcs plecgl) te toafs 

 fen/ cnbc toacr ban bat fijnen naem gDebtegljcri cnbc be* 

 Jjoubcn Ijceft. 



i. A. tocïtnöcrc- oft TOilbc foojtc banbitgttoaeiöbaix 

 fonmuglit Scfeli pratenfe ght[)ccten / oft Scfeli Monfpe- 

 licnfc ; ban fp en is gljcen foojtc ban Scfeli •. maet fp isv 

 nac nmn gocbt-bunrhcn/bcelcer eenfoojte ban onnutte/ 

 toilbc oft baftaert êermontaine ; cnbe bacrom maglj* 

 menfe Silcr altcrum pratenfe, oft Ligufticum fpurium noc= 

 men/bat is lüilbt ^cembt siilcr/oft JSaftacrt gnlcr. 



B. 3?c liIennciCtigcIfrlic mebe-foo?tcbanbitl9ilbt M' 

 Iet ïjeet Eobel Saxifraga Anglicana , Dat is Cnghclfclje 

 «)tccnbiclic. 



\ Aeid,KrachtehdeWerckinghe. i. f>crmontaineöccft 

 ren bcrbjoogljenbc cnbc bertoarmenbe hrat{)t m (jaet 

 facbt/cnbc bat-in bi\\ berben gracb. 



'Cfelbe facbt ban bc é>criuontaincinb:anrftg!Jtno= 

 men Djtjft.ör jriffc cnbc De maenbt-ftonbrn af; cnbc is feer 

 goebt om bc fmerten cnbc firimpingen bet bannen te ber* 

 foetcn/bicban fóiiUfigDepbtbeioojfacrlit 31J11. 

 1 l?etfclbe facbt bcttoarmtbeinagc/boet be fprifc bertee* 

 ren; tnDc oetbjijft bc toinbtatljtigljcbcn/ftoillirighcn cnbe 

 op-blafingcn btg liupcfts : 'tfelbe id oorfe goet tegen bc be* 

 ten enbc (leliën ban be flangljen enbc Dicrgelnrac bieten. 



Tc toojtcl öceft bc fclbe lirarlitcn/macristoat onfittc; 

 het: toant fp en ip foo heet norlj foo bjbogljc niet. . 



1. A. trje t©ilbe ^ctmontainc is onnut/ cnbc en toojbt 

 nergljcns m gljtbjupclit. 



B. ^cmc.*t-foojteüanbcïl?i^c f>etmontaine/oftbe 

 <£?ngljclfci)c Saxifraga;is Dacrom Saxifraga, Dat is Jbtcen* 

 bjcltc gcijceten/ om bat fp in Cngclanbt 100 Iirarl)tigji ge* 

 Ijcuben toojbt om ben (teen te boen rijfen/ bat fp ben jtceti 

 bjcBcn cnbcmoj3cltn ban; 



BIIVOEGHSÉL. 



OiJil Dcfc crupben tuathlactct te fccnnm tt ghcbtn / fuHcn top 

 bcrtjulcn 'tghencDat lobtl Ontr ban ftblijft : ©cemontaine/ 

 fcpöt t)vi ia onsyclijtü fchtrpcc cnOc htatfitigbet Dan ccnigl) git* 

 ftli : Dtn)lcfl ifl (lochaclitis!) ! Dctuoitcl latocltittftmt.c/ Die ban 

 ttgufïitum gljciótft : tt blaDtrcn ?ijn toat fmallcr Dan Die bar! 

 ligiiftiutm Oft Hofmatnn/ tnDc faeht. ©t hroonltcna ?ün Dit 

 ban De ïngtlica gljtlijclt : bet facDt io DlaDcracijtigl) /blttcfi ban 

 bcttet ,' cnDt Dat mtt feupthtr gbcconfijt ;ijnDe fclurptr ia Dan 

 'tfacot ban Scfcli Acihippictim, 'rtnclrlic <!?iofconötB ftpDt bet* 

 ttr tt Uitfcn Dan btt Scfeli ban iEUrfilim : bp nocmtft Silet 

 montanum officinarum tnDt Sefcli Maflilicnfc baii iKattl)lOiu«5 

 in 't «Hngbclft!) Silcr mo'ntain : Ijtr pltcgl) ootit VciJt-Gomiin 

 te betten/ tnDt OOCR Salmoutain , Surmontain , mtt beDo'.btrt 

 natmen. 



Vcrandcringhc. Jft Dtbobtn ban 53tDtrlan5t grotpt ttnfoojte 

 Dit bitcDcr moe hoittr facDt boouüimgtjt. 



Dt IBiICt fooitt ban é>trmontainttoo:Dt ban lobel Scfeli pra- 

 tenfe Monfpcllicnfum Bhcbttttn / Dat iö StcmD-Scfeli , om Dat fp 

 »n Dt bermDcn omtcent JÏJatfilicn aiDc ¥>ariio bed grotwr. 5Be 

 tootttt is Dit ban Den 5©aucua oft Bcttlttua-Btnthtl gtlijth/ban 

 bupren ftoart/ tnDt bitltitthtnDt. öp bc hroonUtna gtotptntoit* 

 tt blotnrtn/tnDc Dact nat 'tfatDt'Dat ban Dta iEtum gclntlttnOe/ 

 ftoarttr tnDt gtoottr Dan Bcr.tfttl-fatDt/matc onDtc allt Dt fooi* 

 ten ban fetfeli min|t rtuch bebbtnDc / tnDt ia Datrom nitt fttc 

 fetjttp : toacrom Dat fbmnvigljc bitt booittjota mtpnDtn Dat htt 

 Sefcli Maflilienfe ban <DiofcoiibeB toaa, 



53t lïitpnt <?ngl)elftljt mtDt-fioitt ban Dit gttoaa oft Bcemd- 

 Steenbreké, tn't ï.ati)n Sijifragia pratenfis ba» Dt «Hngtjclfcöt/ 

 ftpDtHobtl/ia DtïKilDt gittmontaint gljtlmh/nocbtanB gtiwn* 

 fina 'tftlbt : Ijpnotmtft Enghelfchc Stccnbrcke , tn't iatijn Sair- 

 fraga Anglicana , facie Scfeli pratenfis Monfpellicnfium . <bp 



toafi bttl in botbte btemDcn / De blaDtra bebbtnst btttDtr Don 



C t 4 ban 



