Het derde Deel. Het elffte Boeck. 

 <=9uïftofoc^ia Cfematitifi. 



& 



Xfw'tt £l [aha»*, mottmeti ïcfrn/ t? xpo/* f* ,ui!x;>.« : mant De 

 blocmé ban bit tmvt ;nn geelacljtig!) rtiDe niet fboart ban 

 berbie : enDe fioitjS Daet nae / in fleoe ban ff a\<rtt» mort 

 getïclt toojöenTfU?»» ; gemerr&t Dat De blabcrenban bit 

 gljctiaisbitban Alfine oft^ucrnietcngljcIncKen/inaet 

 teel eer bic üan bt Helxine, oft be foojten ban €lim. 



^ Plactfc. 3?egheflarjiten tan Jïnftolorihta blaffen op 

 toette cnöc platte belben/foo löltutujj bctupglir.ban alle be 

 bjpboojbefcöjebcnebjaffenIiecl2>pacgnicnbooj : maer 

 öc Hanghe enbe be öonbe 31)11 in gtalicn enbe JLangue? 

 boen oorfi boel te bhtben. ïir <C Irma titioio ban ^etnu* 

 23ellomuc in Ijct «CpIanBt «Canbicn op ben bcrgl) 3ba ge= 

 toonben sö^bceft. Caroltijs «ffluftujs bctupgljt ooeö/bat 

 Ijnfc in ë>paegnien op teele bcrftliepben plartfcn / enbe in 

 lonberfoepbt omtrent jDaDjiI rtiffcljên be fjagen/ hegghen 

 enbe turnen gticuocgt) Ijerft Tien groepen. 

 f Tijdt. 2tlie be foojten tan Jtriftolorljia bloepen in 



' ficScrlanbtmiDcpnibe Biaetltmaenbt; maerelDerjS/en; 



• te nijfonber in Jjeeter lanboulBcn üloeprn ft> bjoegljcr. 



t f "Naerh. qjitt crupbt Ijeet in't <6jiecHfc]j enbe tn'tla; 

 ttm Ariftolochia, om bat jjet op't «Sjiecufrh «pi's-u ■"£< \ix*it 

 arifts tais lochoi» ijs/ bat ip/ feer goebt t o o j De t; o uit e n bie 

 ghebaert Rebben. 



1. ^Cifftrfte iëin't <J5lirCKfrï) Ariftolochia macra A'piro- 

 *»xï* /■<«*?»> in't ILattjn Ariftolochia longagljrïietten/ nae 

 Dtghebaentrbanbeboojtci; infgclijrIioooc¥Da£tyliris a«- 

 xrvMTif, Melocarpos MnAÓicap^©- enbe Teuxinos rtüjii'©-; 

 fbmtilbtjS OOth Ariftolochia mas, bat iü fllnftoloriua jiBan; 

 ne6eri/oft Hanguc Striftolot l)ia. 

 i. tDe ^teeebebJOtbttootftriftoiotIiiaTOnflenöb> 



ftoilben/eilöelieet Ariftolochia ftrongy Ie h'ü^tyuLtfyfliM\ 

 in't ILfltljtl Ariftolochia rotunda, oft Ariftolochia feminajm 

 onfetael&riftolotlua ■JBijfnen/ oft fionbe ftrtfrolociua. 

 £>ommighe hectenfe in't Hatijn ooris Chama:mêlon x«- 

 lnui^hiv , als ofmen <Cert-3ïppcl ftpbc : baiunrn pleegj) 

 ten Cyclaminus oft Jet ©crrueniS-bJoobt ooch Terra Ma- 

 lum, bat us 4?ert-2tppel te noemen/ bk norl)tanjs feer teel 

 ban te 2triftolotï)ia berfcfnlt. 



}. 3T>e 5Drrbe jjeet Ariftolochia Clematitis .Vpis^o^/a Ka»- 

 fWTiV*f in't €>jiecHfrhy aljs ofmen 111't ILatiin fepbe Arifto- 

 lochia farmentiüa , oft üijfacljtiglje auftoloeijia in onfe 

 tael. 



55p 34puïciuj$ «jnDcr nor ft ctttln'tïic naemen be 3liriftolo* 

 rliia toeofiefcineben / te toeten be <6jiecl«fd)e ; Adra rhiza, 

 tphefia, Èphèftios, Pyxionos, Dardanosenbc Opetis: b)elt= 

 lic naemen frijmien alle bjp De foojten tan bit gebjajjgej 

 mepn te lui feu: immens het ia onjs onbeftent/ toot foojten 

 ben eenen meer ban ben anbevcn cpgtjent 1 ijt lier t ocgef rljie; 

 ben bcljoojben te toefen. 



f Aerd. xile bt gjjeHartjttn tan «riftojoeljia jrinber? 

 Rittenbe enbe terbjoogenbe tan aerb / enbe itojben gerc^ 

 Bent onber ben berben giaeb foo toel bantoarmte als tan 

 bjcoghtt; eubeftrtibenoocu cenigl)eaftacgl)enbe6tae!)t. 



5 Kracht ende Wcrclcinghe. 1. 3De ILanglje Sriftolo^ 

 tijia/ fepbt 5Dioftojibej8 / te toeten be tiojtel bate tan / be 

 fltaerte tan een bjagme oft ticrenbeel lobtö met toijn ge= 

 t jontlicn / tjojbt feer nut gtatljt om be beten tan be dan* 

 gen te genefeu: enbe alle tergtft te toeöttfiflcr.: ' tftlüc boet 



fp óotfi tan buptên op óe ItonBe g Ijelepot 5ijnbe. 



5De feite met JRpjrtK en&e ^eytr gljcbjoncUtn / f aegïjt 

 tipt al 'tgent bat in be JRocDet nae (iet bacren oterbicten 

 ijs/ enbe bjnftbemaenbt-lionben af/ enbe boet bctjuttjt 

 gt)emarfitli)rh toojrjj nomen : 'tfclbt boet fu oorè alO 

 mtnfc met eenen peffariö tan onbee m Irecrut : tjant fp 

 tcrlirht ben arbtpbt tan Ijct batten ttJOiiDerlrjrfeen feer. 



i. fionbe Slriftolorljta i,é nut m al 'tgljene Baermen be 

 11 ange in ghebjupeut : botenbien foo ie fp feet Ura tljtigfj 

 trgcnallcrljanbetefgift : fp ijs oorft feer gbet om be öojtï 

 jjcpbt ban bc bojft te beteren/om ben jirlt te genefen/enbe 

 bt huptennghe oftteriiiitljepbt tan befiojtfen. <©ijrncc|t 

 oocl; bc miltfurj)t/cti alle inujciibigcbjeiiclien/ftfteürrelcii 

 enbe qtietfuten bejsingeïuantei/tnbc be fmertcu bcrfiibeiij 

 in fonbetljcpbt met uiater oft anber nat inghenómen. 



Jlïcn gebjuprfetfe oorfe orn boojnen/ftecthclingen/fplin* 

 tens enbe anbere biugen in De teonben oft quetfuren taft 

 ftelienbc upt te haelen/enbe De tJouDen te fnptcren. JSp bt 

 plaefteren/ pappen enbe biergelijrhc binghe'n bermengljf/ 

 neemt alle frljelferingentai. Ijctbtbojttn gebeente t3eg(> 



2>p is corii feerbequacm om alle inUienbige oiitftc!un= 

 gen / Die booj terottinge enbe terbojten tiarmc tochtig* 

 ijcpbt ttroojfacrlit ;ijn/te gijentfen enbe ts egt) te nemen. 



Stlle ttcrtuplDe oubc jeeren / toonben enbe loopenDe ga= 

 ten lts ojbeu Ijier mebe feer fraep gereppigjit; en fp tertult 

 De holle en bolle ^eeren/enbe oube tieDctfyannige teonben/ 

 met 3,riaiS oft HifchAcojtelen enbe honigij termenght/ 

 enbe boet Ijct niriiiu tlrefclj grotpen/mitB be otertloebigï 

 fteben bie bat beletten Wstglj nemenbe. Jijen iioubtfeoorn 

 feer goebt om De tanBm chDc Jjet tanDt-tlecfri) repn enbe 

 fupter te malttn: enbe fi> Doet bc tanöen taft fiaen / alfï 

 menfe DicfctDijIjSimt poeDertan bcfrltebJjtjft. 



3^e 3rerDe/Hnfi0locI)iaClcniatitis gcOeeteu/i0litatfj5 

 tighcr tan rcucfi/ftpbt «©alcnuo : enDc Daerom plegljcn De 

 falfinaerficre be feite bp öatifalten teboen/ om Den gaes 

 Den geur Dir. fp tan haer geeft;maer in De anbere Vuctrnin? 

 gen/om De getnelièn Dcja lirhacmp te brteren/ijS fp onHrarh* 

 tiglitr enDe oubcquaemtr Dan eentge tan Be anbere twee. 



SlH'e bcfe rrupben 51)11 be gcbjclien tan De tiouüjen / Die 

 Baer nae ljet bacren plegen acn te Ijangljetvfoo feer nut tri 

 tocgljcBacn/Datfpbaerom ben «©jiccUfrljcn naern Krifio? 

 locljia gtftrcgcn Rebben; Die foo teel betttcfitnt/ al* ofmen 

 fepDc/3tlberbcftc rnipbtombetjoutoeunac fjet baren bp' 

 te ftnen / enbe tan alle ncè-toecen tctcrloffen enbe te be= 

 tjrjben/aljj tip tojen oorb tetmaent hebben. 



BilYOEGHSEL 



BRecdcrbefchrijvinghc vandcghcllachccn van Ariftolochia. ^Ih» 

 fins t)ttf 1 33o6on: na Bt rtt j)tt fttnnifli tan Brfe ente men au* 

 Dttt toipDtn glitgtjrtim s &acromfnilmtopBtbtfcliiiiWngijtfcnrt 

 bt felbe m't feoit upt et botchtnbait «fefiuB trtljarim; tetottcit 

 'tgljcnc^ooonniB Daet Ban niet toctmeimt tn hrtft. 



Eerfte Langhe Anflolochia jjrtft bitthantigje (ïccltn ttcec pal* 

 mtn langtj/ oft langbtt / fectgtjttactit / ttr actDcn UcrfprepOt: De 

 Wadertmtjn hltpnrr nan tic ban beKontc/baflct / blrrtfecc 

 Bötücrtot/ open langtjjr firtlktn (laenDc / bgnac Bt blaDfrtn 

 ban é>auttntllt ghtlijtk. ïOt bloemt isooeft langljtoO'.ptgij / bol/ 

 upt Dttt giotnen tohatljtigl)/ atn De itpttrftt ftjot tost grafnre^ 

 toigft/ ban binnen timgh tnDt haptigtt / aio ut tt anBtn (botern 

 wch gebeurt : ©eBjucöt laEMts-BCbJÓa/ ooiij bobra ratt fob 

 36 % + «W 



