Het derde Deel. Het elflle Boeck. 



facbt .ilortj.it ban Bt «Groote : ban fomtuDro in (h-De ban facbt 

 fcomctiupt bic aoctcbrclc m een gheOionghcn blabcrftrna boon. 

 «Bctooitcl is hlcpncr Dan Bit ban bc «Gbcmcpne Ijctts-roiigbc ; 

 anDtra ooeft gbcftroncftclt enDt ghchnoopt/ bupttn bmpn/ bmntn 

 tolt/ banfmaccftoocftala't IjcclttrupDti'famrnttccftcnBc. jMilc* 

 fttfooitt tject ooeft Biftorta minimai bat ia; 2(.lütrfticpn|te fooitc ban 

 Serts-tongbe. 



Aldergrootfte Herts-tonghe oft Biftorta maxima ban 3,afpat 

 «parDupn ara p. ftonDiua gbefonoen/is ban tooitclbijnae Dc übe* 

 mepncgbelncft/enDcbloeptmetOie/ ofttoatttt : «actbaer blabc* 

 rcnnjutocl ttnafoo groot/immers toelecncn boet langg/oft Iangtt/ 

 Doet) niet Bcel biceber/bicu ban <6root$>aticb gljelijcft / nietfoo ge* 

 rimpelt/ bat is/ met min aBcren oft jenutoen btlooptn/ tnat fpitfet/ 

 rnbe niet foo bot ala bic/blcccftee groen / op feer langbt ftcelltcna rit* 

 ftertbc, Bochfoo Dat oicBanbcpDcfyOen met cenen langbcn upttoaa 

 ban't blabtfelf afftomcnbebefct?!m. Den ftctl isanOetbalben boet 

 boogb/ oft poogöer/ met een oft ttoce/fclDen b;p/ blabertn bttoafïtn/ 

 ben felben niet foo biccDt omJcircnBc ala't in be«5l)cmtpnt gtbtnrt; 

 infonbtri(tpt!)ttonBtrfteblabt.>0aeropftaettcnttntfttltblotm- 

 abert / ttottmatl grootte ban Bit ban Den «6hrmtpnt/ cerft ban 

 meleft-toittei Date nat perfejaefttigtje blotmftcns bcrfamelt. San 

 Btfc bloemen ballenDet ettclHefteof/ enDe ?ijn onnut: fommightbln* 

 ben acn Den ftte!/ enDe tooiDen in ten ghetroeften/ enDe mattlicn tltft 

 rcnfacDt in ljaer fclbtn/ Batecnigb ia, met gbccu anoer blie ol;en om; 

 toonOtn/Oan allecn't gijene Dat ban't ingtjettoeften bfoemften homt/ 

 Diijhantigh/ roa/blintftenBe. 



Nacm. =tommigt)t hebben Bit ctupbt Den nacmbanRumer oft 

 #aticb ooeft mcüc-gbcBepIt/ om bat bet ban blaBcttn ben l&atittj 

 foo gbclijcft ia/ enBcbanfabebegljcflachtcnban jÊmtchel fomtnbte 

 toat ghtlncftt. 3?c lïlcpncia ban .fticbuusUDnfftenggcbcetcn / Dt 

 «Groote jKanncftemanDctc noemen 't ooeft Natcr-worttl nae't 

 ^OOgljCuptfclJi oftNatcr-cruydt, Addcr-cruydti oft OOCft Longher,- 

 rruylt; anoer Miit-cruydc , metongbemepne naemen. 3Sm naem 

 Jjcrta-tongljeiaDcPhyllKisepgtjtn.bracunculushortenfis, Darmen 

 in onft tatl -Diagon heet / toojbt onbrt *t jTloea btftbïtbtn . 



Acrd, Kracht endc Werckinghe. <Dt ijecta-tonghè btrhoelt tn< 



bt Dioogljt tot inDtn DerDen graeb . enDt oatr in en homt fp mtt De 

 foojten ban Dracunculus oft Serpentaria , Dat ia De fooitcn ban 

 jöpcct-toojtcl/göccnfins ober een/ al ia ' t faetfte Dat fp Dt fclbe ban 

 natme gljelijcft fcgónt re toefen. 



«©mnlicrtjanBtn blott te fïopptn falmenbttoojtelban bit trupBt 

 in toattr oft Koobcn totjn ficben / enDe bat toatcr te Dnnthen gbc* 

 ben i oft men fal bet potbet ban De felbt mtt UooBcn toon in» 

 jjtjrbrn. , 



tBttomtcl ban fterra-tongbe tot pocBer gljebjogljt/ tnbe baet 

 ban een bierenbecl loota f toaer ingtjtnomen/ ia goet ttgtjtn be neft / 

 tnBt bcrDnjftfeaooi bet ftoecten. 



<©c fclbe met etnig Jen Djantft ingenomen/ betert bt b'.oiuntn ban 

 ItinDe te mif ballen: mttfapbanïUtchbjc gtjtbjonthtn/gbtnttfiDe 

 gbene D ie hun piffc niet gbeljouDen en (tonnen- 



<©e felbe met Doptrtn tnoctnitbaneptrtntnbt mttlghcmcnght/ 

 tnDtBan op ten tichel gbcbacftmmBc ingbenomen / belctr hetober* 

 gtjebenban galnctjrigbebochtigtjtDtn : 't poeDerDactbanmettoijh 

 ban «Sranaten itigjenomen Doet ooeft 't felbe. 



J®attr oft tofin Oatr .Defetoojrclingijefobcnis/ totbttfratt alle 

 bergtoft/tnDt ia gott ttghen Dt ptff/cnDe in oc ptfftgbc ftortfen baet 

 Jet pepet-ftojen liet) begtjint te bctthoonen : iac fommiglie toiltcn 

 bcrfefttren/Datfpüaerom Serpemina oft JSater-raojrtl ghebecten 

 tooiOt/ om Dat fp met toon gbeojoncfttn alle beten ban be Hang jen 

 enDe aDDcra fcjaBctooa maccfttcnBcghcnccfi. 



TBc gljcticbic mergijtDiirtgtje Bnippmghc Des fatatagtqucltinn/ 

 fulleninat Dattjun kctjaemttrfttocl gbtpurgeert tnDe grjtfimbcrt 

 ia ) een bierttnbttl loota ban 't poeDtr ban beft tooutlmtt gcftaclt 

 toater feer nutteltjtft in mbgStn nemen. 



«De felbe tomgVjt Dt tooimcnom: mtn Doetfe bp De toonbt-biane* 

 htnl in fonDtrbtpt ala ïjct ingbttoant gbcquctfi ia; enDe iagoèr Den 

 gbtnen Die bloet fpoutoen. 



get ghtbiltillttrttoattt/oft't toatcr bacr btfetooitelin gbefoben 

 is/ ontboet Oc klonteren ban 't geronnen blott/ ghtbjontftcn ;ijn* 

 Ot > cnöc ia gott om Dt gttlfuctjt tt gbcnefen. 



•©eftteoittlinDcboIIc tanDengljeftelten /alltcn oftmettoat 13p* 

 «tbmm/ bonigtj etioe gljtbianDeu Jllupn/bttfott Dtn tanDt-ftoter/ 

 tnDe fupbettbtt tiooft / tnbe belet t Bc uncftmghtn Die Daccop ban 

 ben joofDe balen. 



. 'C potDtr ban Dtfe toojttl in be toonOtn gbtffropt / ffelpt bet 

 ilott. '^t felbt mtt eDitft op Den bupeft/ feljam enDe Itnbtntn / oft 

 op Dt nieten gijclepbt / Doet Dt piffc öptiouBen. 



>Om De maenDtffotiDtn te ftclpen / fullen bt tacutoen in 't toattr 

 fitten Daet Defctooitelen in gtjefoben ;mi . j&ommigbe bjoutotn mact > 

 hm ten ftltftettt ban bit toattr / tnot fpuptcn Dot in be mocDcr / 

 om Die te Dioogben/ enDe Debuplc «erigljtDtn ban De felbt te gbtne» 

 fen/miDta Daet ettcitjebe anDcre t'famentretlienDe Dingtn bp Dotn* 

 be . j&p maeeften ooeft faibcu Daet ban/om het niifoallcn te beletten; 

 tnDe ten anDct falbt om bet bloet-biaettten tnbe anBtre biaeeftm» 

 Stjtn te ftelptu: totlcfte tt langb fouDtn ballen om tebtrbatltn. 



iïiattbooi allen ia IjetgbtDiftilltctttoattr ban Dtfe toojttl feer 

 goet op De beten enDt fteftcn ban De Oangljtn tnDe fpinnt-ftopptn 

 gtjtltpDt. %jct ia ooeft feer gotDt om te bertreren be boofc urnen 

 banbltefttj bit in De neufe-gattn groepen / ggtnoemt Polypi , enbe 

 bcnhancftecDitfoo toelinBen ntufealBin'tbihnenfiernDe'tglje» 

 mtlte ban Den monbt ftomt : Dan baet moetmen to« poeDtr» ban 

 bt ftlbt toojttlopftropen. 



'•ar felbe ghtbifiilleerttoattr ia ooeft fonOetlingtjen goebt tcgtjnt 

 stnbloctloop upt Bclebet/BiemctiFluïushcpaticus noemt. 



537 



a.nDetefch;hbeiiDatüertB-tong!)eaIIt Be hrathttnban èulther 

 nteft. 



33t Jülepnt aipinftbe oft ötrob-gttta tongbt iabanftrathtrn 

 Dt<Orootcljeelghelijcft. 



®tI3:itanmMban piiniua (biconftljtrta-tongtjtrett gelijcftt/ 

 ma tliiliiiB/ tobeltnDemccranDcrcgbeli-ecDcggeloobcn) taooea 

 fetr goebt om BebooitaettnBt*,eeren ban BtamanOtltn / enbe ban 

 tbrnntiiftt Ban Den monDt enDt heel tt gbcnefen \ cnDc ftan toetc* 

 nm al t gtjene Dat De bctftoelenDe enbe t'famcntttchcnüc oiughen 

 bermogtjtn. Oalcnua febijjft ooeft Batfp ban fommigljt ghtfteU 

 too;bt onDct De ecupben bietitnDe tot Dt ghebieften Oer maglje. 

 <©oeft ia fp dc pjonDcn fetr sbtnefenoe / ftouDt tnbe Dioogh ban 

 nature. 



iBattomttbcthoontnDatBiterunBtgrtttntgbtlöcftcniflTe mtt 

 btöntannita ban*ötfntrua tnljetft/ lullen topbt felbt 1-itt in 't 

 langgtipt lobtlbefcbiijbni. 



Bntannica van Gcfner ende van die van Lions , fcpDtbp/iaDC 



25iitannita ban 12>Iintua tod ban blaBeta enDt tooïtcl gijelDeft ■ 

 maetljaer ia ter bcel ban Die t'famcntttcftcnOe ftraebt tnbe ban 

 te belpen cnBc ggenefen De fmctringgtDtamonbtDtnDeDttamanOtJ 

 ItngljcbicftcnDe. •©oeft tafp fectbitttt / tnbt ten toepnigtj hm/ 

 tjtbbtnDt teuigljrine bebertot tnBt fmatrtt ban Bc «lonpw. 33it 

 trupBttoaff bcel omtrent Iponft tnBt en beeft glttmepnlDcft matr 

 ttnen ffttl / Dit tonDt / hatDt tnDe blttcft is/ anDttbalbcn boet 

 ftoogb ; enbe acn Be ftnoopen groepen Bc blaDcro : ban Dc totlcfte 

 fammigheonDcrftcoicbanïOupbcte-bctegljclncft tgu/matr Ulcp* 

 ncr/ buipnaeljtigh / enBc ghtlijcteubc cenfBeclB Dit ban Dt Conpvi 

 oft ootkbanDe /RaBeltcbcu. 3?e bloemen homenboojta in 't op* 

 perfte atnftlcpncfnD-tcDeutfttna / Bic ronD ?iju/Bc bloemen banoe 

 <ronp?anictonghclijcft/ mact graotcc: Bctoclefte'ala'tfaeDtrnpie/ 

 in ttn toolachtigbcpDt berfhipbcn : ooeft ie 't facBt niet ongbttücft 

 DatbanDe «Stoort Conp?a.3?e tooïtcl ia ho:t/ Bun / initathtigh ' 

 faftlacljtiglj/ ftlepncr Dari Bic ban aDupbelabttc / oft DicbanDe 

 jïiabcIicbcngljclncK/fccrboousloofienOc. 



'C longljcr-crupOtbaiiCcioiiBhc llcrbariftmtooibt nntcrtijOt 

 ooeft ban fommigljebooj De Ciitannita gijcbouöcn ; mate Batis 

 bangljcBaentc/ blaBcrcn/ bloemen cnBc nijmcrigljcpDt BcIBacl- 

 toojtci ghtlgtft /eiiBeiaUanpna eibers &cquacmclrtcltcrbrfcb;cbra. 



HET X. CAPITEL. 



Van Kleyne Eerdtnoten ofc Bolbocaftanon. 



Ghedaente. 



KEepne <t?trbtnotm Ijcliben bunne/ tröcfncbm / enbe 

 in beden rjtrbcplbe blabtren/ ftlepnetcnbe fmaHcr, 

 ban be <£ppe-blaberen / bie ban ben Crittjinuis / oft tp* 

 gljentlncüer bic ban bc tpille in ghebaente beei beter gtje- 

 Intfeenbe.'iluff'cljcn bcfe blabccen lp?upt een bnn fletlken/ 

 omtrent een fuanne langlj : baet op toaffen öc bloemen / 

 bte ölepn jijn enbe toitar Ijtiglj/beel bp een in ronbe braniS* 

 fcend oft feroonfienis bergabert. ^et facbt bolght bacr nae/ 

 enbe en ijs niet groot/ macr langfjtuoïpigjj / rmallcr ban 

 Jjct ©encftel-faebt/ be bupftctc fnjartacljtigljc berbJe ban 

 ben «toiniin feer tod ghdtirfecnbe ; enbe jjeeft toat reucfeo. 

 tJDetoojteltsronb/Ban gljcbaentceenen toojbd oft een 

 fclepn 0aep6en gljdnrB/ ban bupten itoart / oft bjunn ; 

 enbe als fp bjoogij enbe boj gfjetoojben iö/toat gerinipelt •, 

 toan binnen tott enbe ghdnfüigb/ ban fmartli censbedsi 

 be €aftam'enenbeeenssbcdi8 be^aftmalicn gfjdijrftenbe. 



% Plaetfe. ©tt trupbt too?bt op fommigljc bclben enbe 

 boutolanbcR ban Zcdanbt enbe oorb ban %oIlanbt gfje= 

 iJonbcniinfgIjdijt6ss ootatn <t5?iccitenlanbt/enbembe: 

 «Cplanben Cijioji enbe fijjoboe / foo <6uilanbhmis bc- 

 tupgljt. JBcn ftpbt ooenbat ijet in (Cngbdanbt groept. 

 3n ^oogljbuptftïjlanbt ijs bat fclbe oocfi tod te btnben / 

 in bien onö onfe mepningfje niet en bebnegijt. IDant be 

 toojtden üit Honiterufi feteuft te toaffcu in be faeplanbcn 

 tnbe Jjoben ban at lanbouto en aen ben ann|troom gijde* 

 gen/ bijfonber omtrent J^)cnt5/ jijn gantffijdijtti be Wbe 

 bie top nu raet naemeban Mepuc<2erbtnoten bcfdjxiiben/ 

 enbe gfteenfinsi/ foo Ijpmcpnt/ bte ban ben «©jnitljogas 

 ïmn : toant l)p ftljjijft bat fp ronb jijn / tan grootte be 

 «Hajiantcn gljdrjca/ban bunten bad/oft met een gtautot 

 feïjojffe bebetltt/ ban binnen bol toit bleefrlj oft merth / 

 £oetbanfmaedt -, betoclffte goebt 5rjn om t'etcn/ foo tod 

 rauto alss in toatet gljefoben jijube. ©oojtjs fepbt fjp ooru 

 bat fp een bun enchel enbe tect Itctlucn boojtbjengijtn / 

 nae beneben oft tentoo?tdcntoaett bloot/ nae bobra 

 betoaffetimet blaberenbteban ben Coinijn gdnrB; ou't 

 tron bjagljenbe branghenö met bloemen alss bic ban be 

 3DilIe; fuïcnjs afes top onfe lalepne «Cerbtnoten biet be= 

 fclntbenöcbben: enbe bacrom en lioefimcn niet te ttoti* 

 fden oft adjtcrbenc6.cn te fjebbcn/oft bcre onfcCctbtnoten 

 3ijnin©oog()buptfrl)laii0tgi)enocgij te biubeu. 



f Tijde, ©e bloemen ban bit tnipbt ftaen op pet 



frijoanfte 



