Het derde Deel. Het elftte Boeck. 



toojbmbe / bat is /fioe nacbrt bp't fop hoe ulcimrr. Wet 

 opprrftcbanbefen fteelis ronbfom berrtrrt mctfomnii* 

 ge njrn ban bloemt n/ bic baer HiauS-gctunfé om baaffen/ 

 5!)nbr banbrrtoe geel / rJrfe btifonDrr ban f co fmallc hla; 

 berücnS ghemarrkt/ bis als eenfltaelenbeftcrreüinrop 

 ftacn / boojtBOmenbe rnt langhbjoipiglje bwsuens oft 

 hnopuenö wacr in Ijct farbt btflotcn light/tbjelcK tjlatta / 

 tyeebt / bun enbe plat als bat ban be ƒ ïlitrcn oft 3Ltu- 

 toion / ban tocrbic bjunn oft boiicner rofathtiglj . 33e 

 totntri is lang!) / birft enbe grof/ fomtiibts in ttoeecn oft 

 tjjtjen ghcbcplt/ gcclubje ban bertije/ als palmboom oft 

 2>ofchboom-hout/ban fmaccK uptennaten bittcc. 



£>entiaeij o/t £4oott <£>tnti<m<j). 



^ Plank. 3Bit mipbtbjaft geerncop ftfiabutoatlirige 

 oft boncttm getut ften/ enbe toojbt beel gtbonbrn in gta* 

 hcn/&Iabonncn/©ooghbuptfrhlanbt/l^ancfirncH/ ciibe 

 op bc aliebcrrljten ban Boigonbien. 



«f Tijdt. n&enriane blocpt in bm g>omer : ftet farDt 

 toojDt bicHUJrilS in ben Berfft bolsomcn nip. 



^ Naem. (6entiusben3SoninrBban31Ipjienoft ê>\m 

 bonnen Heeft be Itraffjten ban bit rrupbt eetft ucbonbc} 

 enbe gcmercltt; enbe bacrom boert hrt nat hem ben nntni 

 Gcntianc Ttvrixti m't <©jicr fiftn : bic het in be Xpotckcn 

 oorli behouDt/ al ïuaer bat Gentiana opl Hattinfch gïjcljcc^ 

 tenbjojbt. ^ejieberlanbcrs/Sltaüaencti/êpaegmaèrts 

 enbe franfopfen nocnicn't allcgaber met renen naem / te 

 toeten Gentiane , «Sentianc / oft Gemi.i»a ; bc ©ooghDupt; 

 fthen ■entüian/ 25iHcntmrtjtl; bt «Bnghtlfrhc Jctooue. ^et 

 Jjeeft ootft fommighc baftacrbt-nacmen/bietnen bp «pui 

 ïfiuabinbt; te toeten bcfe 45?ierMrhe/ Centaurdos rhiza, 

 Narce, Cheironion, Aloïces; en belé ÏLatijnfchr/ Aloë Gal^ 

 lica, Hafilica, enbe Cyminalis. 



f Aeed. T8ttoo?tel ban bc «Ccnrianeïjecftttnbcrtoar- 

 htcnbc enbe oodi een afbaeghenbe fcrarht / als gDioftojis 

 bes fefijijft / ghrirjuprsenbe het tooojbt rbyprice ,w„ij,. 

 'ttoclcfc afbaegbenbe enbe fupber-maHenbebcteccnrnt ; in 

 ftcöe ban't toclriie in anbere boct&en ban tDiofrojibes 

 fiypriceswTOw { maer heel qualrjrft ) ghefrhjeben ftonbt/ 

 'ttoeltH ftoppenbe/ fluptenbe mbc tefamen-trct&cnbc bc= 

 biebt; fultus als bcfe toojtel gheenfins niet en is. HDaut 

 ( foo <6aïenus bctupgfjt ) fp bsfeerferarljrigh enbe goebt 

 om bun te mafim/ tt fupberen/ af te bacghen / enbe ban 



555 



bf rftopthrrbr te bcrloffcn. tPan het en ig' niet taonber/bat 

 fp alle öcfe Urarljtni m Ijarr Ijeeft / naebrmacl iv foo ght; 

 toclbiijtiliitlicn bitter ban fmacth bcbonb»n UjojDt te 51)11. 



f Kracht ende Wcrckingc. 35c bJOjtcl ban «©tutiatn ge= 

 poedert/ een half loot fbjacr/fciibt^iofrojibco/ mbefoo 

 met bJijn/ ïuat lïepcrö tnbe llDijn-niptc gljcDjoncUcn / ie 

 feer goebt ben ghrnrn bie ban teniglj feiiiinigli rafetibc oft 

 bcrbJortgheoierte (in fonbcrhciibt ban Dr Ranghnt / be^ 

 tupgljt ^limuB) aljcbetcn oft gijefteüen iini/ moe ben gc^ 

 nen bic etnigh bergif t tughniomcn btbbcn. 



53c fclbc üio?tel met bsatcr gijcb'.onrlicn/ ftclpt enbe gc^ 

 neefl be leberfuchtiglje inmfthcivrttbc Dr gljcue bic ItraucB 

 mbe vucerh ban inaglje ;nn ; enbe fp boet bc funfebertee; 

 rtnenbcm bhibcii; tube is fetr goebt tot bc fcoübc gljcbje* 

 6cn bccinbjciibigljc leben gljcbjurelit. 



3Cls een €oIlpjium oft falf Ucn brrerbt iiinbc/oft gclijclt 

 tenen peffus ban onber inbemocber gljcfrtt/ berbooj; 

 bert het baren/ enbe bjiïftbcinacnbt-rtonbcnDcrbjou* 

 toen/bc nae-geOoojtc/cnbe bc lebenbe ru boobe bjurljt af. 



Ban buincn opgelcpt (trctftt oor li booj ren Ujonbrrupt/ 

 bics acngacnbc het iLpfiuinbimacgclijcIienbt;mg|)cnrefi 

 bebiepe holle boojtscrenbc en luuppenbcjecrciv oftfi(tcls 

 tnbe loopenbe gaten : 'tfclbe boet het fap ban bcfe bjojttl 

 alfoo lncl/ iae beter/ ahj hrt poeberbaer ban. 



&P bacght ooru af/ ehbr fupbert bc fpjoetcn / platUcn/ 

 befmethtben enbe aKcrhanbc inifiuaerlitijenDt ban be ljupt 

 bcff mcnfcljen lirjjaems/ alfmenfe mrt 'tfap oftafftebfel 

 banbefelbcbeffrijrHt. 



^linius fcljtijft ootft/ bat het jBrribanbetoojtelbati 

 bcfe Gentiane met laenbj luatcr een boon groot te b;inc? 

 hen gegeben/ bc gebjehen bcsmgcü)antsgcncfen6au:cni 

 bc bat het fuleficn hrarht Ijceft/bat l)ct be ^ccrbcn/©ffcn/ 

 t nbe anber groot ©ce / bic met ben hoeft ghcguelt vin/mi 

 oorö met langft cbel oft gcbjelien ban De Icnbenxn enbe in* 

 gfjcuiant bijnac fonbcrbjagljt 51)11/ liter bcfmlpigl) ts/alfc 

 men Ijan Dat te bjinencn gljccft. 



jBrn boetbefc bJottel ban «©entiane oorft ïir> bcSntibb* 

 ta enbe göcnees-menghelinghcn / binnen tcgljen bc pefte 

 mbc bcfmettelncfte ficehtcn/ cnbc tcgyen Ijct bergift plccgft 

 tcbcrcpbcn; alsbpbe^Töenaea 3?iatcffaron/DcbJrlrlie 

 ban «êttus om Ijacr UJonbcrbacrhjcUe Iirachtni m't 

 <6?ittüfelj Myfterion ghehcctcnbJOjbt. 



^ct fap ban bcfe bJojtelDcfuJacrtebancen bjaghmt 

 ingegeben/ fepbt 53ioftojibeS/ gijenee(l De fmerten btc fijï 

 ben / enbe is feer nuf ben ghenen bic ban Iiooghr gbcballcn 

 jrin/enbc bicecnige berbijongcn/berltuprütc/ cjeurompen 

 oft gljequctftc leben foo bjclbanbinnm aUSbanbuntcn 

 ben lichaeme hebben : baant l)tt Doet het (rtjeironnen blocbt 

 frliciibcn/ enbe gljmccft be plaetfen Die nijcriuctft 5ijn. 



'-Stftlbe fap Uiojbt ooth feer nuttclrftfe op bc óïitftcficu 

 t>ft fbJccrcnbc oogen gljcftrcftcn : cnD8UJO?btoot&mctbe 

 frhenie cnbc ferathtigbc CollPjienbetmengljt/in fiebcban 

 jjet Meconiurh oft fap ban ïpieul. 



Extcacüc oft Sap uyt de Gcwarie getrocken. ©oojts foa 

 bjD:'ot ijtt fap uin bc tórctf el ban Gentiane aldus gijerrors 

 rien/'tbJeltB f e fbmmigc iCrtrartic noemen: flién ftclt be? 

 fcboojtelstocl filcpngljeflootni oftghcftamptpiinbc/ biif 

 bagen langl) in mater te njcprücn : Dacr nac fitomenfe in't 

 fclti»tisatcr/ tot bat fp censbeels bobcn b?oogh Hgghen: 

 ban boctmen bat boatcr booi renen boeclt : enbe men fiebt 

 bat bjcbcroin op / tot bat üet foo biru bJoibt ais öomgij. 

 Onbc bat üiojDt bebiacrt/ oin te ghebiuptücn . 



B II V O E G H S E L. 



D<e fletltM bart Déft <3ioote «5mtiam tomOcn fomtijeta erna 

 manalcnijljDclioogliimac De blaDtrm xijufDmtnOtersnDam 

 gticftctft: 6t tboittl is banlniBtcii atrabcttoigi!/ ban binnen getlf 

 fomriiBtBBntn arm Ouk/tnttc bxp botten lanah- 



Gheflachtcn van Grootc Gcntiacn Oyt CluGus , batlhem OpÖC 



bttBljcnüanOoltmrrjch/ êiticrmarrfet tiiDtootUbanlionuacjifn 



gtlcbon&tn. I. Grootc Geotiaen met purpurc bloemen 10 ijr <Gtt\t 



ban ons brfc^tbent ntngaenat Itfere Blieöatnrt ban blaStrcn niet 

 fcerongBelijth j Both ttjn tttwrtnOtaoncltcrtr.Btocn: jjnctefrtt* 

 IrntBoitttnttott tnBc fomtijota bm bottrn Uaagö ; macr fti rn tott 

 in at tpben eöttnnn» aetorn. öd hrctfc Gentiam prima oft Gen- 

 tiana maior purpurco florc. sBt ütocmtn tint niet geel oft (tarra 

 gttojja btcfpttpSt (tathDc/ala in Oe gcmrtmt fcoittf maer ptttfch/ 

 grootcc/ üol/ amOt ftantenin fea aft mtct botf» "ncRcnetiEtDrpii/ 

 onDtr atn tonacrjtigti oft blttciitr gtjtbtttot / marr mtt fommiaiie 

 piitpureflichtmtnagnetcltcntfonOttrcttca/metctttlnclKBiatwn 

 m't miDCcn btttittt/ Oit ronOom ctn langtitaatpigl) taccuouBisIi 

 fatot-lmpaftcntoafftn : DactbtelfaeOtinltptit/ 'ttofltü plat titó» 

 hafactjriijlj 10 tnOt rofactjtigb; niet (fco gtaot als Oat ban Oe stek. 

 5©c toojm u» Dith / kngj) / ouptrn rattflenOttl gerl/ öinnm teft/ 

 3! a a npttraiarnr 



