55* 



Cruydt-Boeck Remberti Dodonaei; 



tt batt ban geetcn fp Gcntianella omnium minima; De totlthc in Be 

 Siobcn tod a«ti/ mact alnjBthlcpn blijft. 



.tfabiua <Columna bctmacnt ban ttn AIBcr-hlcpnftt «ScntiancIIe 

 met ptttftljCTOOtJC bloemt!!/ Gcntianella pUrpurea minima gtjcbco 

 tcn/fttupckadjtigljtt Dan D'anottt. 



Ghefpickcldc Gcntiane, in't latpn Gcmiana puu&ata ban €111* 

 fine gljcbccten / heeft cctim gftthnooptm ftccl / aiiDcttjalBcn Hort 

 jjoogij / op De tooitei toat rooDachtigt! : fit ölaötrm ujn als Die 

 Dan üc <Gtntiaen/ tSjtttegljcn cm ftacnBt/gtjttibt; Ban Oe toclche 

 6c onDetftt stootte citBt langci ujn/enot optoooeftttlhtna ftaen: 

 öc opctfttljang&cn atn DcnftcelfonDet cpgcnfttclhtna: upt 'tmio* 

 Om Man Dm fttti liomcn ot bletmtn bomt / gheftrtept / am cltltc 

 ftjocban Oen ftccl 0:p bp tcn/ft!0m ttotc/Ban Böf blacutoachtighe 

 blaOttftma gljcmaecht / met ftoattattjfigtjc ftichtlhena fect ftatp 

 Sljcttcchcm / mtt Bijf Diatphetta (toicna nophena getl $im) Bet* 

 tittt: Dact nat bolgljcn facDt-tmpahcna ala otcBan Be «Sentiaen/ 

 mate hfepner. 33c toojtrl ia hlcpn/fttt gIjcBtfdt/gcclactjtigb Ban 

 btttoe. 3Dit ttupDt ia bitttt met toat fttjtrpigljcpDt : tnoc Jjct 

 blotnt tn Be •S>ogrtmacnot . 



©ulthe ia ooeh oc gijene Bie in bc Jjobcn ban 33cBct lanDt On* 



booj ctn fect goebt toonbt-raipbt flljettonBcn : tnfie bt toont! 

 Batt ban ghtffootcn / enDe paps-gljetona op oen buptk gljclcpot/ 

 BooBtt De tooimcn . tjet pocoet ban Bc hroitcl op bt Blieren/in ion' 

 btthtnOt bie atn ben hale homm/ gbtftcopt/ gbtnccfl Bit. ' 'Cooc* 

 bet ban Btft tooitd mtt honigh becmenght / neemt alle placfcen 

 enDe befmtttjtpDt ban bt bupt UkbD/ mot (jwit adettjanoe opt" 

 nt jeeceii. 



HET XX. CAPITEL. 



Van Galant- WorteJe oft 

 Enula Campaiia. 



Ghcflacht. 



DffcréniécpgöcmujeKmaercenroojre ban «èalant- 

 _ uiojreleoft #eleiiium/ bie top in bitCauitel gacn 



langha ghtbjoght ia / hceiBiocgh bloepenDe mDe ooeft fetc iaitgh: utfrlyijbett: ban om be lief-ijeMierö toat meer te bolboen/ 



toicna tooitei Dta tointtt» ooth oottbiijft : be fchoone ocmtia- fullfn top noch ban fommighe anbere fooiten ban h/ 



blamtot bloemt ie fecc gtoot/cnDc met filbtte oft gulpt ftichemena Icniurn betmaenen / bie OP OüloftOlibeö / «leonlna ftuJ, 



bmntn in Btttlttt/foo Dntft Gentianclla magno punftaro flotc fous aalmin»/ rntw «itiiIrtnK hcfTh, «ho.t ^!,,fc^'' i? ö? ' tUB/ 



Ot moghtn betten; Oe fetjoonfre ban alle ©cutiancllcn. m^ ^la^V ^, »? ««f r«? 1." UJO i? m / boe tof l f P 



Jsergh-GcntianciicmetbittDtbiaDermtnOttmgtootfMotmeie PJt «5».tónt-tooittI ffantftlj gtjcenc rrDcinepnfcfian en 



ban «afpat 23auhmua btcmamt / enDe Gemianeiia aipina utifoiu Jif boen / ir « laet (taen bat lp öaer meüc-foojtcn ban fou* 



magno fiorc gjenocmt. oen toefen. 



ïteteft alle Be OmtiantHtii tBafTcnopOtlJpÊtnttöftghtnootfl: 



^tant-ticzUt oft ^flfant-fiJo^tef.. 



ttiBt too;Ben Rcpcrct ghtljttttn. 



Gratiola üjo?Bt ban femmigt onBet Be foo:ttn Banl ; iltpne<!5fn* 

 tiant glretelicnt : ban |"p Uttft mtct gljtmtpnfcbap mttOt i'ilepnt 

 ^antoiit/ bottotl fp m«t (ttatljta hetft Dan oit/ató uptöatt bt* 

 ft jnnbingfK hier nacmat Ia bïücftcu fal. 



Pinguicula Gcfncn bod-t ctnigpnna bp Oe "6entiantntn ; 

 toant fp beeft biet oft Bijf blaBtta bjjnat als bit ban Dt «ötn? 

 tiantlle / bp Ot tooittl bitcot / Daet nae fmalltt tooiOmDe / btt 

 tnBt fappigb / Doel) malfcb I bltcclt-grom / bitteiatiitigl) : Daer 

 tuffetjen fpiupt een fteelftén oft meet/ Hat! / bijnat «n palme 

 boog!) / tett tnOtDun/OiagljmOt ctntoitte oft ptttftgt blotm/mtt 

 ten iipt-ffcfttnoc boitnlitn / als Bat Ban Ot KiQOtta-fpoitu oft 

 «Ipmbalaria i oatc nat Bolgtjen ronsc bollcfittia/ met ten fpitftlj 

 fop/inbouütnBc hlcpn langt) bmpn faeot. 33e too'.teltn ?rjn Bun/ 

 BftrBcftlt tttüt toitatbtiglj / oft ooth geel. 33it ttupBtftfn toaft 

 in OofentStK/ ScpctlanOt / «?ngl)elanflt/ tnoc ootb tod e lotta/ 

 infonflttlitpBtop OtPpjtnttbergBcnBieDiantlttijtKmOei&pae* 

 giiicn ban ctn fthepDm. é>ommigtjc Ijttttn't Cucullata > fommige 



Cnas Apulcij ; anBttt Dodccaihcon Plinij , miDtO Oat bet blaOt* 



ten fjteft ala iattautot/ Dotljnitt altijDta ftBtn/ ala ftet 33o0e* 

 tatbton plttgij te hebben. Ciuftua ttoijfftlt oft btt Oe Lingua oft 

 Lmgulaca pimij (óuOt mogrjtn ?gn . j&tn houBt l)tt booi ht# 

 tiuatm om Bt toonDtn tt ghciitfen / tnDe in fonDtthtpBt Oe göt* 

 fthcutttttpot ban Bt iongt hinDcten: Oan btelt m Dttten'tbp gttn 

 hrmaten Oom / miota bat tjet ot toonotn Ooet ttatntn / tnoe bxt 

 nliDttoattt afttttht. •<Dc<engflfcl)t htttcn't Batteiwott,tnBtootft 

 in't tatijn Buryn radii, ala ofmtn froOc ^mcer-tooittl / om Oat 

 Ot tooittl Bol BtttigtitpDta is ala fmtct oft bottt: Oatt fp ot ftfa» 

 Btn Ban Ot liotptn fpttntnoftttiBtte mtDc eötntftn. ©tnnatm 

 Pmguicvila Somt ooth Ban Bic BettigbtpBt. ^>t fdat ■Cngbelfeije 

 nocmm't ooth Whijt root, omBattjctbe g>thaptn Oott ftttBtn/ 

 OitOactBantttu. 



Acrd, Kracht ende Wcrckinghc. JJEaBcIgttr OOOJ ft)n gtOOtt 

 bitttrfttpDt fupBtrt tnoe gljmteft Dt toonben / alfmen bie toafi 

 nier tonn oaet fp ingöcfoDen ia / oft bet potOet Oatt in (hopt . 

 '<£|clbe ttnpDt iaoorh fttt gocot gödtpCt op Oe fifttla oft Ino* 

 ptnoe gattn / cnoc alle quaOt Diepe ftoectinghen. get ia ooth fier 

 gotOt ingiicnomcn in potBtt oft mtt ttnigbtn Biantk / ttghtn 

 aütthanbe bctgift/ enDe alle fenijmgbe oft fmttttlijthe tnoe pe* 

 ftiltntiatle fiethttn / tnoe ttgbtn Oc qHaeBe loclitcn oft buple 

 Bomptn. 



©e blabettn oft toojttltn ban iBaBtlgtet ghtfoOtn enne 

 ghtOionthtn / ftipbcrm De boifi / tnoe Bom De tatpe flunmen/aie 

 Oatt op betgaOcrt Itggtjcn / lofftn enDe rupmen ; enDe fijn gotOt 

 BhtoiuptHt Oen ghtntn Die mtt Oe BalltnDe tïtthtc befmet am. 

 JEetcmen toooibt ghefepDt / oit ttupot oort at 'tfelfoe OatOe 

 <Sioott oft opittbte ©tntiaene betmagb / maet niet foohtath* 

 tigblöch. 



53 e Jtaliamtn ftouDtn bttl ban Oit ttupDt I in fonberbtpBt . 

 in Dt gti'i'ccs-miDDdcn oit fp bctepom ttgbm ot peft/ bctgift up i "** anom boojt met feer groote blaberen / bie een 

 enDt beten oft ffehen ban aiittbanot quaeot fmimigt) oft bet* palm oft Ijalben boet bjeeöt / fomtiibtë anberliaibcn 



f Ghedacnte. <©aIant-too?teI oft «Iant-too?tel Bomt 



tV m^" r " , , mD r t "f 1 ," V tstn ".i?"*"»»- &e!fs fp fcgrten oat boet langfi 3tïn/ banbojen fuitö/ bie ban beTOacïtoóitd 

 oft owt ih tettn gbchouDcn tt tomom / mbë in o? boTbc ' E"""'. ?*J" W m PW&** W»*t/ UPt ben groetmt 



unnae göelijtBenbeban gïjebaente/ maerratfit/enbemct 



« hü? n AS*"ilW e ™ m ®' m toto'**' Wbcti groenen 

 toaertte toeftn; oft ten minden/ om Bat tjtt 0e ebene Bie Bat ohe* «wltnrt)ttgjj ban bertoe / enbe acn bt onberfte filbe tCC 

 buipchm btti oott toinnm/ mat oe boifemtt genot oom bHi* atrbenbjaettö toitter/ ban aen be bobenfte oft upterfte 



' £n |^jn bttoeta ban ©n«fe W a„0t BB ebtn Oit tmpbt ghe, gS$g? ^^Rt^SSmSSXS 



ot bttthenen homm mtDomoaniterftmonott f 1)n t f op mfommigetatBen oft fijb-(leelen betbeplt ; eltft 



TOattt Batt otft tooitei (in fonBetbtpbt ban oit foone met hia* l m ba ." öe ^elr fte / groote / bittüt enbe tonbe bloemen 



fitten baa ptoaiu-teoitti) in gfttfoDm ia/ götOiomhen/ Böenteft öjaegfit : bie met alleen aen be omtoaffenbe blabcrëensi/ 



üc ghenc oic met Jtn flctn Bbtgucit tnn. ' maer ooc& in be mibbenfle ftrupiie oft bollcsen neel ban 



©c aiottwepnfte «n»i «tfc fttt bitter toef,«o«/ toojot btttoe m : totU6« Imipne ban ü£ & Sïnfcin mtïu 



lijcUe 



