Het derde Deel. 



ie ban BeouBcra, cnBc bat (e Bien tuit tn beeft Bbehtegijtn/ fepot iro / 

 omBcnnuaBcnrciich/ foo b«Uc fcggljcn als Phy . eeniggc toillcnfc 

 Dacrom Nardina lictttn: rorlchm narm omggchctrt5t)n6t/ He Tcr- 

 dina ban ï>arattlfua toat gliclivcftt. 



Ghcllachttn van Wilde Valeriaene uyt Clufius ,Lobel ende an- 

 dere. T»t «egemepne ©rootc Baletiaene ia gbenocglj befetotben: 

 Dan DclEhIDe Baltriaene / (tp&t lobcl / groept bctl op botbtiglje 

 plactfmban <CnB!)cIanBtcnDc j3oimanDi|cn i 'chDeiB Dt Camrïic 

 Oalcttatne fect gijclDih : tar Dat meier ia / Detoojtel enDe bactcn (ot> 

 rentcurfc BheeftrckctmenOatfp Baltriacnc is. 3?tbla0tta«jtirc> 

 rrm boet ofr anütrpalüc palmt langts/ Diepte gljclilobfn / tnDt hlcpji 

 Bbthttttlt/ BlJtlDtnDicbsnDm feion,lBattt-<epptoftUcpntttt/ 

 mttrooB-incatnsctcblormcn, bnhanta Dit ban Botlhtna-cropat 

 JJiamithmabelOeft. 



tólepntlBilDt Baltciacnc toatfoork beel op bothtt plattfen tnDe 

 inbOBbtcthokinBbanBc IrmBm .fiooiDttoatrta Bbtlcgbtn/cnoe 

 tjceftsantfcgtlijch De gb,e,Datmt ban «órootc Baletiaene/ hoetoel 

 Batfebeci hitpntt la/tnbtbrnt&cu ttn Dtcl blaBcta IjtbbtnDt / Die 

 banDcIBttoeBiolctttntttügblïna gbclijch. 3nBt miBBcftbanDe 

 ftteltn ;tjn Dt blaBcta hltpnct tnDe gbcWobm / Dit ban De TOilBe 

 Baletiaene Bbclgchet.®cbIocmhcn0ï,gnaIabaniBi(üc Baletiaene 

 oft Sctgg-.43atDu8.33t uïe;rcl ie lansütc / gbtlmoopt tnDt htup» 

 jpetiDt/ liatcfclöenbetmtttowtnöe. 



JUis'tfacclitDat ïOoDonciiBDtftïiltpnt IBilBc Baitttacnt Den 

 natmban 3IOtTHlcpufïeBa!criacmflgt*ft/norbta»8btfcbjr)frio* 

 bclanDctc notg hlcpncr mtDc-fooiten ban 't ftlbt ggetoasi te toctt 11 



DtttocfruubOlggcnDC. 1, AlderklcynrteValcnaencbanï.obel/m't 

 latjfn Phu minimum, is bttl hltpnre Dan tmigticbanDcbooïgaen» 

 Dcfooncn/ DjagtjcnBehtoonhcuBmet lijfbcttoigljcoftblecch peet* 

 ftljt blotmtn. 33c blabcra »nn giicliloani / als Die ban De hlcpnc 

 Baletiaene/ nautoa foo groot ale Die ban Oen Beiar-Cpprcs. 

 '<C crtinBt ia ttu palmt googt). 3Dc toojrt! ia tolt/ fett Hlepn / tnDe 

 mernacr oiiDtrfrt btfelingljtn bijkante Dit ban Dm JSatDua gjti> 

 lijcli/cnbtbantcutkaleDchlcprie Balttiaenc. aDcfe plantcgrotnt 

 fomtnDtBopbtrghcn/tufftbcuocrtgturciibanDeflcmcn/fomrtjDts- 

 ootfc in't ko?cn omtrtnt jaiïomptllitre. a. Veldc-kroppen jgn 

 totlbanonatlDcta btfcgicbcn; maet moeten biet betmaent toó?« 

 Den/ omOatft ï.obcl Phu minimum alte'rum noemt/ Datia Tweede 

 AlderklrynfteValcriaenc. ijet toafï Deel in De fanOachtiBgc kcqcn- 

 bclutn ban gantfeg .tteOcrlanDt. vOcblocmciitnuctooitttaisjjtiDic 

 banütboojgatnDtilDttftlcpnfttïSalttiaeneBDciijthimactDebla* 

 tets ?ijn min gbcfnc Den. 



«ScfcttoccfooitmtooiDcnbanfommigbc Valeriana campeltrisoft 

 arucndsgljcbecten; mactmtefl Valeriana minima. 



Valcratnevan Indien , in't latijn Valeriana Indica.iB giet te 



lannc booirrvheiiomen ban facat Dat uptjftalitn ggcfonocu toaa / 

 feptt filtifmi <©cfc ia in't cetfie uptfpwpttn De BelDt-hcoppm 

 r.t'tonjtjtlgtft : upt 't miDDtn ban bc blaDeccn homt etntn ftcel 

 boon/ etntn boet hooglj/oft googbet/bol/ teet tnDe mals/hantigb/ 

 ghi': noopt/ amelchcn knoop mtt blaöctcnbttoafftn / ttote buptn* 

 öjtcDDralangb / half foo bittBt / Bithatbtigg / fomtgBta gbeplopt 

 oft phtbontoen / tnDe ntn De f JDen toat BhefneDcn / mccrtenütti 

 fmeta oft (bnoet fmacek:eltft fi)D -ftttlktn Oiatght op fijn tjbp beel 

 bp een öbehoopte blocmkcn s / lansptoojpigl) / atn batr uptetfle 

 open BaenDt;en in bijf fnipptlinfitn gijeDtiilt; ban Dt torlikt De ttote 

 bobtndc koittr ?ijn tnDe biccDct/Dc onDetfJe af bangberi abj üpbtiia: 

 ftct mi0Dtl(te ia langhtr Dan De bitt anDetc : alltflaDtr lijf btttotsD / 

 oft htelfhctntoit; fonDet teutk: Dtftknoophena ofthoopkena ban 

 blotmtn tooiotn Date nat langhet enDe biccber / enDe berttjoontn 

 ticliatlitigy DooBftoattatrjttg!) fatDt : Dt tooitti ie ftlepn/toit / Dit 

 Dtarointtraflcrft. ©efe Baletiaene blotpt rfi fiütpoft Bjacth* 

 inaenöt; fomnjDta notbtanabloeptfp tot in't bcBbinjei ban Den 

 BDinttt tot. 



Iaerliickfche oft Somctfchc Valeriaene, in 't ïatijil Valeriana an- 

 nua fiue Tdiuagtjctjetten / htijgbt upt !)atctoo[ttlBetIe ter aerDtn 

 btrfpftpDcblnoeten /srotn/atn Dt kanten sljekctttlt enDe Diep 

 ftoojfm-amalcDicbanüc Caicitrapaioaet niffctjcnfpuiptenctteijK* 

 kcronOe/ holle / gbttatktc ftccltn / Dip bocttn ftoogj/ gtoen/aert 

 bepDcfijBcnbttoafifcii mtt tcgtjen Den anDetin ftatnDc blaDtrtn / 

 kltpntr Dan Dt anDctt/ootiiBbffnebtn/Dit ban De «Gbemtpnt IB11 ; 

 DeüalciiatiitgbelijtkïopDetföpptnbanDtftttltntnDefijD-dtelen 

 komtn bEtgaDttmgbcn als hranfftn ban bloemen booit ; eltk 

 blotmktnbanöttotlckcbanbnf blaDttktna Bbtmattktia/ala De 

 tilotmktno banOc JnDiaenftbe Oaletiaenc/bleetlttBoDbanbtttot/ 

 nacpmfyfbtriwgtjttittecftenDe: DefcktatiBkenatooiDen tenlaet^ 

 fienlangiitnbcalakltpnetackakcnB/ enDe Diagfttn fatDt bimae 

 alaDatbanDtKooDt Baletiaene / maet ktepnet. 9e tooittlt» 

 bjit/bouttgt)B!)enotg|i/oothDefl tomteta bet«asnoe. £p bloept 

 in Den èomtc/ tnDe ie fomtgDta tot m Den Ijctfft lot met bloemen 

 tnOefaeDtshtlaDtn. 



Ban OietsrfjciDtke Baltriaera bttmaent SnDits» «efalpinua 



OOfl;: Dtctip Valeriana annua Ilua;infulinoeim. 



Wilde Bergh-Valcriaene met breede bladeten , ban «tftifiUB Va- 

 leriana filucftnsalpihalarifoliaBbthteten/toaftin »tietmattkttnDt 

 ontt omtrent/ enDe ootk op De btrsbni ban «ito!/ enDe ftact obtt? 

 tpno met een fltelfcen ban ttn palmt hoog»/ fomtnDta boogtt/ tonD/ 

 ?ir,„f"! tlcr0 " Dtllctoa,, ' £nmtt fanabtooipigljt blaDeten/ Die in 

 n!£r .?.?."' Dltpc ft£CD ttiBl)efneDen w\ : Dan lipt De owittl komen 

 grootte Biaccrcn boon/ De gljeDaentt ban Bepl oft Bala-ernpDt 

 öiaoctcn fat nae bp komenDt/Dotftkltpnet tnDe tteter oft malffet/ 

 hlafZ ^. fmatc ^. : "f'* r °P Dan ben (ttcltoafftnoe bloemen bgnat 

 h.^"ii?r??£. / r ,,lt? "' /tolt;Dacrnacl,oi 3 [ i tlilc P"f |ttot '' o« ban 

 -1,iJ1,i2 ^'"«fooittban Baleriaenegbrintk.aUt toojttliekrup* 

 pence/ toiwtbugj,/ totlcwtftenBt/ tnDt mtt cemggt f famewtetkin> 



Het elfttc Bocek. JÉ . 



nanotrtn flnenDt; fmailct Dan Dt booigjenDe / tnbi hit miri> hli 

 toittt blotmktns 0'.agljtn,alB DiebanDe ansttciD ia- H?irr., 



ValerianelU (,cpDtbp) tooiDtm SMÜWB^Stta^^iaïten 

 Du Dm jfiaeous tn Den rtutk ban batt tooitelcn ourintftcii / Vrinï 

 mogötn alle m hn sbtflatbt »4n P li ■ oft Na'tdifnKVÏSiSS 

 tUOjbtm tnDt fiütka m De gljcnt Dit lobtl Phu minimum hm/fr^ 

 De De SntiwDitpoDontuatlBttBBtlbt-hropiMntiotmt/tnbeoJi; 

 Ott üctmoca fjefiftirjft: mant booitoatt allt DeBaléïui Sn nbO 

 rneften Belüt-falact tt toefen / cec fp fieelm ktoghta 0B 



1. <etnfO0ire noemt gp Valerianen» cornucopioïdes. öatttom* 

 tel ia Btelatlitigg/tittfitmttnualijtki BtblaBtrtn ;gnftoit'etMDt/ 

 ttoet oft Djurtiaclaücfuipptlt/ allengljaliena banonDet afkiemiet 

 tnBt klcpntttooiDcnDt : oen (ieclgtcft ccnltBt metttutefna-fteeltn/ 

 mat bic totBctom ttoce / allegaBtt met bttfcbtpDtn (tuótn oft 

 SÜJS?"' ,^ 00 ' 1 »! D J a ffÖcnDtopgatc tfop ttttlijcht bupakenaoft 

 wottuna/Bobm bictatt BanonBct/mctfinalltklcpnc biaDcckcna 

 Ottoaffcn: tnBc toc!cltcltnoppenboo;tkomcti / met ttn blabttatti» 

 tiggtgofc, btrbultmtttjtt! hltpne blocmkena f gbclyckmmaen 

 Soicnban obetblntDiggcpt fcgilDert JalaDicbail Balcriacne oft 

 JSacBno/ upt Dm blatito-ptcrftgm toat toitactjtigl) . TDit ghetoaa 

 laeenenboet boogg/mDcoockecnen boetbiccDt.ifnCnneii tan 



t. «ecnanDecfooite noemt IJpValenanclIaalteraicuuifoliT^fu 

 ïtnneScabiofa ftcllato, mttfmallcr blaDtrtn -, Die atu Dcn.ftcel toaf« 

 fcn/fomrmggc mbicrcn / fommtgliem bofbtn gfjtBepIt: Denffttl ia 

 etntn gatten boet goagy/OiagntnOe ftftim bIotmliranafccna/tto« 

 tSl.ïhl ' mrt J cpttt upt Dr " lD " tm PwrCrftatötigljt blotmktne: Dt 

 b!iKütcn ? D!iflcrtce-geto U obetDepIt.g!jcIgcktnbJacBl i e 1 .3:bimun 

 toatgol/enDeUnotftlacgtiBg/alaöitbanOefttabieuftwotltturmh 

 tnOtggenabtltoftgbtklobtnala Otcftt/ maerDtcpcr Sonitgbw 

 heeft oen (leel btcle fgD-ftctltn. fep gett oock Vakrianliu Su 

 vmbiheato. ffim gljebmptktfcbooimocB-ttupOt. 



3. ©tBetBefaoitcnocmtgp Valerianellavmbilicata altera Isui 



& nudo femme: De blotmtn »yn gtoottc / maet De bloei» htanflen 

 hitpntt: DcbiutmiaglaDt/Ojgftantigri/BBtnabtlt; nicïtunabibe 

 booigacnBe in allta BbtlgtU/ tot Datfc blotpt. 



Ber«h-Nardus öan iobtl / Oft Nardus montana , ia fett hlenn / 



pc l-acpnt Baleciatnc ban blabcre enbe bloemen gbc Inch, bc toelc* 

 liecoopacgtijgtgn/cnBcgbeklobcngbcIijth Bic ban De Uachcttt 

 tijpt «toste Balrrtatne. OnDtc Detoojtel ;nn ttote tanghtooipigne 

 lililttta/gbtlgthDicbanHuIlehcnB-ccupDt; toatt upt De Itctlcu 

 fpiuuttnanottbalbt palmt googg.^ioftoiiaea fcgljt Dat Brcah- 

 ^atBuagottiorotDtfclbtDuiBtjmBact DciaatBua Cchica'tne 

 S>um, öaltnua / fiatft foo btactjtigh, niet tn ie. 



«Hiilïue bteft Birtgbtlgch gljctoaa btftbitbcu foo Bat ttrft unt^ 

 rpiuprupt batt ünobbtlacbtigctooittl/Bic bccle affetfclacnact uut 

 Baf/babtnenBeonDtemet yapca-göetotjfc bcfctoiBbm bctoafTtn: 

 DattupthomenBeblaDeccn/DicacnDebobtnftcfODcBoitttittaèocn 

 WnenatblmchtiiDe/ onDtraenntctgbthetft:OattiiacbolBbcn an» 

 DcteblaOcccn/ Die (eet gbefncDratgn/ aleDuban De «Qroatt Ba* 

 letiaene / matr hitpntt/ aftgbt ttote tCBlKUtentoaflinBeaeii Be ffttj 

 Un: op tfop nan Ben ftcel maffen bceU bpeen gbegoopte bloemen / 

 Die ban IBUoc Baletiaene fjgelDtfc/totlticthcnat/ botg niet ino (itt 

 5»r li?' ' £tIal, miZk 0elö ' u ' c5)al «> ac <wto»!te{tn toat 



A^ ax i. is ^ I i;fi < l ftN " du i A1 P inJl,att « luliuB beftbieben toa/i 

 P"' lt S BÖe 1 » t «t)t nüan *»«nia«ht/ mDe cIDeta: fp bloept 

 in De <^B(tmaenBt/bDnat onBet'tfnttuto:Battnatbolg ii Dcbla' 

 Demi/ Du Bbephicht tooiDcn ala fp btgbinncn geel te tooiOm/ om 

 Datfpoanlufftlijtfccrbantturé-,nn Dan ala fp uocg tetftb tnDe 

 gwen «n. 3Be intooonottB banDic lanoen nocmeitft Spyck fot 

 gungctcnBeehy fitt , Dat ia bloemt ban tDicntn ; om Dat fo ban 



Detia uptUiWl. %t ttitppt feec bitcflt enDe togDt langba Dtt aerDtn 

 onOtt get iRofcg toafftnBe : De ftcclfcena Inn langlj: t t atrBm 

 tSSSli ?" n ' "« tta ' tb ' a ^keKa alaftbtrfetUÏnoacmaffeiw 

 fomtijDtatoatstautot btfelinsgakcnB uptfpTtpacnDc : De b abc' 

 tïï,^!)^,^ 81 ' l° Stn «"WBbakmBbieeDct tooiBcnDc / bicft 

 oiOe ggelnfbiBlj/ cerft gtotnban btttot / bactnac gtclatbtiali 



ficel/ gljthnoopt/ ttn fpanne oft min tjoogh , batt gbtnotcli / unr 

 tlthtnhnoop ttote hltpne blaberkma gcbenDe:op ! t fop Uw Dm ft«i 

 homtn hltpne fgD-ftttlhma / mtt ttoee oft bip blocmlima ° l taSt 

 banbtttoe : Bact naeboialjt fatot ƒ Dat ban be feïttn Sa ltn«« 



he Ö rfl U hrt , , £,0 /n toat "l'l""- "* Ö " 1C B ClBaS IS fPwSltwS S3S 



SJ^S SSSf ^"-"t ««hmafa betbalfcbt mtt ttn tcupae' 



hm Bat «Utfiiio booj Hirculus oft Tra S os ban ©toftoiiw* 



J3 b U 2 hooit ; 



