5§o 



HET DERDE DEEL 



Het twaelflte Boeck. 



Vande Cmyden die purgeren oft den buyck wecck maken, 



VOOR-REDÈN. 



^ het voorgaende Boeck hebben -wy ettelijcke cruyden befchfeven ; de •wortelen 

 van de welcke in de Medicijne nut ende gebruyckelijck waren; nu volghen deghe- 

 ne die purgeren ende afiaegen , den buyck weeck maken , ende den kamergan»h 

 Verwecken , oft oock het lichaem door het fpouwen oft braecken fuyver ende le- 

 digh maken konnen. Dele zijn veellerhande: want fommige zijn cruyden,ende pur- 

 geren met haer geheel , dat is mét haer bladeren, fteelen ende andere deden,- andere 

 hebben die kracht in haer vruchren oft faedt: fommighe zijn boomen oft heefteren 

 : toonen de ielve werckingen met haer fchorflen, andere met haer vruchten. Dan al'tgene dat de 

 boomen ende heefteren belanght , dat fullen wy op een andere plaetfe bequaemelijcker befehrijven: 

 ende en fullen in dit oniè twaelrfte Boeck neighens anders van handelen, dan alleen van decruyden die 

 /öodanighe krachten hebben. Maer om dat onder defe cruyden fommige flap ende onfterek van ftee- 

 len zijn, ende daerom haer felven in de hooghte niet oprechten en konnen, maer met eenighe fteunfe- 

 len oft ftoeken onderhouden ende beveftight moeten worden; fommige andere zijn fterekende recht 

 opftaende s ende en behoeven daerom gheen fteunlël oft hulpeom teghen te ruften oft aen te leneiij 

 de welcke tefaemen foo veel int ghetalzijn, dat fy niet vel in een Boeck begrepen en koften -wefen: 

 daerom hebben wy die in tweeen ghedeylt • ende (uilen in dittwaelffte Boeck alleen van die purge- 

 rende cruyden handelen die haer felven fbnder fteunfelen behelpen , ende in de hooghte houden kon- 

 nen : ende de andere, die fteunfelen ofthulpc behoeven^ fullen wy tot het naevolghende dertiende 

 Boeck bewaeren ende uytftellen. 



HET I. CAPITEL 

 Van Hafel-vorteleoft Mans-oorenj 



céi«(c(-ttMtt{ o/t Q/yiané-ooxetj. 



Ghcdaenw. 



H»fel-tooittI Sttftglabbt/ blint&tnbt/ groent Mabt^ 

 rtn/tonbet/üieebet / tatjjttt tnbt teettr Dan bit ban 



©epl/ tnbt giittnfina glitnant oft ghehottfct. <3ruffthen 



tnbt onbtt bit blabtrtiv bp be toojtelen/ ff hupltn bt b\ot- 



tam/ aen bt ftfrikenptoanbeblaberenbaft gtljtrfttvrnbe 



op epgtaiüoitetftttlKtna (latnbe/ bjupn ruiïuiirarljngh 



ban «mat / ban maerkftl tnbt tojtftn bt Jjupsfienp ban . 



J3iUtnratbtghrlntfttnbe/ maernorljtana luat Mepner: 



in bt bJtltSt batr nat Mttmt ftantigt tnbt wat ïomiiatrjs 



tigftt fabtHtiiobooitSBOimn. <©ttuoiffItn3nnbttlmt 



gljeral oft tijnbtbtrfrjirpbt/ bun tnbttttr / Isrom/ btu 



Vpatrta tnbt örrïBatits m malfeanbtrtn bmutrett toafc 



tnbt /ban fmatrK imt ftmgljtfrjjttrjljtpbtmttonbe- 



IjatgWnrli tnbt ïicffcliirb ban rturft. 

 f PJaetfc. ©rtrrupbtbjaftgljrtrnttnbontfitteijlaft- 



ftn/ batr bt tl lommtr tnbt fchabutot ia: tnbt gt mtpnltirft 

 ia {jtttt binben onbtt be ^aftlnoten-boomtn/ fool&Ues 



rats «Toibusberftaeït. 



f TM. pafel-üjoirtït is gtburigfiujcfi gtotn:ban nocrj* 

 tans ari?gï)t fp alle iatr in be Eentt mtuujt blabcrtn/enbe 



nis ban blocpr fp oorfc. 



ï Naem. ©ir ttupbt Fjttt in't J&tbtrbuptfirïj JBantf- 

 oojeit nibt^afcI-üJOittlr; int ^oogjjbur»tfc{j jfjufetoum; 

 m t jfranfots Cabaret ; j n t S>pnenlft} A*.»r* b« mm; i n > t 

 gt.nliatnfrtj Af»™-, in't «Cngljeiftij tfolfootc; in't SLatijn 

 Afarum; tn t «©liftBlrh infgljclijtUs ooth Afaron a'« p ,. 

 sommige noeinen't in't Hatrjn oota totl Nardus nifticus 

 oft Nardus ruftica, tnbeforninigljeanbtrtl^erpcnfa : pan 

 19lmius IjeeftbitnnaejuPcrpcnfiootBbtn Bacchaiis tot; 

 Cljcfrtjztbtn in rjttai. tauittl ban fijn *i. botte. jftJaer 

 bt fRana-oort ia ban btn #oet /llarer in't lattin Vuf- 

 gsgo gfjejjcrttii gtujrtft. ^tetBooitrjDtsrJleratnOeoiiDe *-,♦. e* * * .,■ . 



löuftn oft JBarf bat frltol raiPtit H^ffS r« n , , S n i lt J ,f !L nw ? v Afata toccara STltfiomtn ti tot* 

 a p«« , m't latrin Marris fanguis te fietten ; bat ie J5(oebt JSti J?! Ü«»tnSbatgl)ïi m bt «pote&en tnbt bv be «>pnf < 

 *->n Din <J?obt iBat» ; tnbt bt ohIk ftanfopfcn Baca r r g""™ ^etauprbt toojbt. JBatr bi Baccharis ia nSri)^ 

 gljtlntainen onbtt bc baflattt-natnuu bmbt ; enbt bati \X% tofrötpötn ban be ©afd-toojtef : nitr-tt-min 



x l0 ° ^«fï Ctattnas fnne Baccharis ooti Afamro toerbtï 



nbtrht/ 



