5 8 4 



Cmydt-Boeck Remberti Öodonaei 



niucrfte booitten ban Bc ulabctcn#talBnaclDen/ cnbe Be ?cnu* 

 toen ban 6e fclbe in ficot ban btatpen oft gattn fïrcchra mo* 

 gl)cn Tit ban -ïmtrica noemen Dat Maguey tpDc Metl; fem* 

 miiljc S>v!ttnttia»tecardm; om Dat bet bede fteftclmgljcn tuBc 

 Beamen pnft a!3 Bt <tarebtn enne Difteltn. £>an ■Cluuua beeft* 

 fc al&uo u-:fel):ebcii. .Dtfe 3UBé beeft btcleblaDcrcn/ bpDcfcs 

 boeten langh ; üniuhct groen / Bocp wat afebtaertoia!) als De 61a* 

 Beren ban fcmmigljc «Tulipana/ slat cnoc effen / onDcrtoacrta 

 b;p oft biet Btocctfr taingberen Bidt/ tcnigbfine bol oftgoota- 

 Ebctons untaOetjaclt / fecc luttDt/ malftanBtrtu omtaattcnBc/ al* 

 6nnl)8hena boo: fpitfcr toojbcnBe/ enBe in cenen ftberpen Boom 

 ctmtenüc/ Die graEutoiacHOcDicfw eencu oft anBcrl;altacn Btotcr* 

 fèn Bupm langh / foa fteeeft bat bit ban ODcft-^nBicn Ben fel* 

 ben in ftcüc ban ceu elfen plcgljcn te gljcbiupcftcn / oft boot aen 

 bun pijlen in ficDc ban fcljtctjrcn baft te manen, ©cfe biaBercn 

 ?pn aen hare frjOt bunncr/ enac met Bitrgbelnehe matt ttojtcr/ 

 ootft onset üiccDc cnar neBcrtoaerta omgljcbooghBc ooojnen bt* 

 ferc. öan binnen jfjn Bcfe talaBertu aacrachtigb/ oftatóban 

 Btaepcn ncrgaflctt/ bol fapo/ mact niet bittcc ban fmateft. "ïuf* 

 ftberi btfc blaatten fpinnt ctntn ftccl/ foo men fepbt / foo Dieft ala 

 tenen arm / enbt foo boogb ala cm ha;re fjiettc. ©e tooitci ia 

 Bich/ langh / ala met IcDcftcnB oft Hnoopftcna afabefcbcpOcn: 

 tbaec imt ban tet fnben anBete blabeten tnDt ffcelcn fptnptcn; lat 

 fomtpBta gljtt ft fp Dertig!) bctftbwBcn ümgljc febeutftena upt. 

 tDitGtVoaaVuo'bttoo grootenöeftefrft/DatBictaanJnDicii 'tfelbe 

 Bftcbmptlïeu om Dart bagben ban te maftcn/omDcoiebcncuOe 

 tiiiacbtOocnbeta ban hunne botacn enbt bautolanBcn af te flupren. 

 <€t Koomtn enbt cIDcta ueeftmen Bi* fclbe gbctoaa tenen ftctl 

 ficn fttpnbcn ala cenen ©enncboom / lutl ttointigl) boettn langh/ 

 cmtrott firn tfop in tarnen btrbtplt : op 'tljcoghftc ban De toclche 

 ttntn hoop bloemen booirquam / Die mn ben gccltn gtotnachtigh 

 ban tacttoc cnöt foet ban rentlt toaercti : Dan het en fal mm* 

 mttmttt foo hoogh toojDtn / ten ?p bannen bt fpa-febcuten af 

 fnuBCi taant bit fouDciiBemotBtttactBmcftcn. iDcfc foojtc inagp 

 Bcrct ttglicn Be Kouter Dan bc ;il)cmepnc Slot. 



Ghewasals Aloë uyt Peru ia yirt nat mtt De DjemBC oft 3nb«* 

 frbttrirtiBtiibtftgttbm. 



Sap uyt Indien als Aloc isÓOtftbp DtJnDiftbe tritpBtll gtfitlt/ 



met natmt ban Ghitia icmou. 



Aloc te Avigoon ghewalïcn ia ootft in't lactfft ban Dit öoteft 

 bt) De 3nbifclje ttupDtn mctcctaooiBcre btfchiybinjhtbanüefe 

 Aloc brehaelt/om liict niet te langl) te toefen. 



Aloïtcs tnDe Abt' Gallica te Bc <ö!OOtc Otntiatne. 



Acrd , Kracht endc Werddnghc. n get ia tt BtttoOltBtttlt Bat 



bt Slot ban buptcn gbebnnicfct iifnisz De monDtnban btabctcn 

 finpt/enDt 'tblotbt fftlpt; matt ban binnen inghenomtn/bct blocBt 

 Dim maecftt/tnBtDeaBCftn opent. >DattomftpBt "OiofcojiBtaBat 

 bt Jtloc ban fttabitn ttptctmattu gocat ia om Bc toonBcn te Boen 

 Ouptcn / ala fclcbcnDc tnDe BitlimaftcnBe toeftnDt tnBt Bjooghcn* 

 bc/ ban bnpttn ghcbniptht / cnbe tot liacp bcttotcntnbt / cnBc 

 'tltthatm baft mahenbt. iRatt ban binnen opent fn foo fcet Bat 

 fp Bt fpcntnboctblotpcn/ tnBt Btmtnfcljtn bic ban bintten ttre 

 ;!)tt (in fortOci'htpbt op ftonbc tgbtn inghenomtn ) fett fthabelbtlt 

 balt Boot bet ftbiaptn;a,t!ctffntnBcopliaelen ban bc abrea. ,13och» 

 tana binDtmtn fommigc bk Bt 3Clot met hotibt toattt ingbebtn 

 om httblotbtfpoutotn tt flttpcn : cnBt/ala Plintue bctnpfjrjt / fp 

 tootbt teghen liet toobmcli;otn fect btquacmeliicU enbt nmttlijch 

 inghtnomen. "<Oan öact htatht ia mttchciijclttt om alle toaiiBm 

 te fupbcien tnBt Batt nat tt btden / ata het potDct Bact ban ght* 

 biooght ;ynbc Bare ut gljcfttopt too:Dt , 



öm Bc2Cloé tt gbtbjuptRtn/mottmentttfibebtffebttltitftn: 

 be totlcltt fupbtt/Blinthcnbc/ bitucnigh ia enbt bitht atn tiiinlc* 

 benBe/ ala een lebre/enbe fett bitter ban fmattfe : (iiitha ia Bt a.iot 

 Bitmtn Hcpatica noemt: notlitana toa:üt tt Ctncrim ( ala lobtl 

 6cttin(jbt)Bc Xloë Succotiin bobf Dcbéfic gcbouBtn,'Bic ooch fchoon 

 filattio/ uptatntoffcn ficnBt/ tnBt Batt tenen tSutaettlcfi ponbt 

 plccgh tt gtlBcn i mare Bt Hcpatica ia obct al sbemcpn gljtnoegi). 

 SDan boot al moctmtn totfittt Dat fp btt jp / fbnDre fanDt / Jjatff 

 fmiltcnbt: toant bt fanBattanght/ftoartt/tracgbtlntft fmilttnbt ia 

 flim tnBt onnut. jTltn fcanfe met gommt bttbalftben / oft mtt 

 het fap ban Statia :' tteclcn yaeft tt litnnen ia :toant ban ia fp meer 

 t'famcntttcftcnae / tnBt niet fob bitttt ban fmaeth ala Be ottghe» 

 bafftptc. JBtnplctBbfefcbttgabtrtninbe3:aethmaenbt. «ènbe 

 fp magö op ten btquaente plactft np tbitn iatttn Ianglj betoaett 

 tootficn. 5Dr3tiocbitin gipatgnien/ jtaiien enDe in befe lanbcn 

 in De öobtn ghetoaffen ia/ tn heeft niet btcl bittetbepbta in Bare: 

 Ban Dit banBt«l?pIanDtnbatibt iJ5ibBtl-?et ómrttnt©jantH< 

 tijtft/ Siieiiten/ Xftijthen heeft toat metr bittrebtpbta. JBactbtt 

 ia het fcltetfh Datincn het nptlanütfch btthitft / ala beft btftftit 

 jnnDt/enDe mccfl berfoepte fttachtcn htbbenbe. 



^ommighe mepnen bat bt afoc alle be Ktachtcn ban be iBu» 

 mie heeft / fegghenDt bat jTmrmc anDrea niet tn ia aan «lot met 

 menfthtn bet bremfngbt/ enbt langljcn tnBt onBet b'attbe gtltgra 

 ÖcbbcnBe. 



''Cfap ban XloiSa/ala't noch ban Be gsonntnitthtef gcBtooght 

 tn ia/gbtlhtK in Btntointtt/ tn ie ootft niet bitter; matt natatr* 

 hanot ftttjgbt tjtt cenen bitteren fmateft. 



3tioê Dichtogis gncömuchtcn gcDooght gbeenfina BatBcfhmet» 

 tnBt ooch btt gantfebe fichacm ban ttttigb onghcnccCIijth glje* 

 bicth Bbcqueltoft gbchttitiKf tooiben > maet fp fchctpt*>t finnen- 

 tnDe'tbtt|tanbt/tnDt mattfttbtttt gljtBatöttn. 



50c fclbe berbfBft Be gttlfutbt: cnoc met honighbttmtngbt/ia 

 foiiDctlinghtn gotbt om tt rjenefen De beiftotetitiBbcn Bca mannts 

 fijjfttitpBtB; tnBt ftttlt toe bt gtfcbeurbt toof hena booj aen btr hin* 



Btrtn roebthtn : tnBt gbencefi oocit 'tuptsatrt ban ben aerobarnt 

 tnDe De fclobcn Bact omtrent ftomcnbe: matt ban bmnen genomen 

 Doet het Dcfprntn upthomtn tnbt blotptn/ala boojftpbt ia. J|l>cn 

 honotft booj goct om De fmttttlrjcftc tnDe bynae onlnbclntht ftoee* 

 ruwben ban Bc naghcla te fiipbctcn tnDe tot tt Doeit gaen. 



lDmi/Koofc-toatcc/OtncUcl-faeDt/ofteentKtl-bjattr/Bareaitot 

 in gbrtotpcKt ia/fupbtrt Bt oogöcn/cnBe ftljerptt h« sertebt/ tnbt 

 nhctittit Bc ttancnflt oft loopcnBc ooghen. 



jj loc ban buptm mtt o|Ttn gal enbt 2tnjn op Btn nabel gbclcpbt/ 

 b'.tunbt Dt too:men biin Be iongbc ftinBeren om. 



ïïobcn alle De DcughDcn ban illoê ta btfe tod ten ban Bt boojü 

 natmftt s te toeten bat aloc met Be aHBcre purgermBt oft btn 

 buneft bttocttnbe bmghtn btrmtttBht / fonBtrüuBpm Bit get 

 lieljaem Boot hare gtoot gtjttotlt Oap mahtn/ Bt fclföt betert /en? 

 Bc bate BooatjcpBt btnttmtenBe matight. aBatrom bthoojt fp af* 

 tijBtabp Bt fclbe scDacntttooiDcn/ala alle gclccrtt boot bttftrt» 

 Benen Bacr toe gtjtajcBcn ?hnBc/ t'famtn btaottn tnot boot gotDt 

 abthoubcn hebben. . ., , . ,. 



jEcn mneclit bijnae ontallijchc Bbtnctfmtngttingtn m Dt 3po* 

 KKtn/in bc toelcbe Be aioe Be mcefie bracht heeft/ oft immers een 

 ban Be metft toerchtiiBe Btnghtn ia/als spit bedt foojtenban pil* 

 ten / taan Hicra oft Bitttthtplighc / tnot taetl mttt anBtrt / Bit te 

 fanglj ;ijn om tt btthalcn / tnbt ooch onnoobigD «m btrmatut te 

 toofBtn/ghcmttdtfbat fp alle man bcficnt?im. 



Jillaet atngbeficn bat 2CIot traeghcUjch totrebt / foo moet fp 

 langh boot btn eten inghtnomen tooiatn/ fepot lobtl/ alfmcn Btu 

 buptft Batt mcBc toeeth toil mahen. «fnBc op Bat fp betre toert* 

 ben fouBe/ foo neemtmen 5Bottnmnfcatm/ fotlHl «antef/ &pica 

 JSarBua / «almus/ Cubebcn/ gihtnanthum/ öafcltoojtcl/ iKa* 

 (tien/ «Siroffda-naghcltn/ ban tltha tbtn btti/ tnbt half foo bet! 

 ièaffraen : enbt men ficBt Bat in fta matl foo btel toatrea/ op een 

 facbt bier; enbt 'ttoattr tot ttn DtrDtnbetl in gcfoBtn ;önBc/ Boet* 

 men fca oneen Ulota in dch ponBt toattre : tnBt Bare nat 

 btoojjbtmtn bat famen / f erft upt bc gionnc / Bare nae in Be 

 S>onnc. Jïiacr %5bt!lium tnDe «©jagant btttrtn be Slot bobtn 

 alle Dmgbcn. 



a3acr ?ijnBtt oocit fommisc bit bt Kloë rafTctjer boen tocrtftm 

 mtt <CoIoquinth oft ïutbith / tnbt aicrgbtlndtt fieteftt binshtn. 

 JtnBtre fttttnft tt totpeft in toatct Baer De bootfepbe fpcctrijtn oft 

 fommiaht ban Dim tnDt bictghtfncKe in gbcfoDtn ;tjn : tnoc nat 

 Dat het doo? gbtDatn ia/gheben fp "tfclbctoater te btinehtn, 



iKtn foubt noch breit anbttcfctadjitnbanDtXtoe'fconntn jj tt? 

 balcn/bt totlthc tt famen totl renen gtooren boteft fouDcn bullen. 



üliet teghenftatitDt alft Dtfe Deughbtn/ noebtana en is het gbc* 

 butpth ban Jlloc niet goebt De ttctc mtiifchcn/oic flap tnDt mager 

 Doo i cenighe bootgaenBc fitthte ghtblcbcn ;i)n : toant/ala fommt* 

 Bbt fegahen / fpbïcngtrt hun tot etn tttringht; in foubcrhtpBt mtt 

 Cttmtmnn ghtnómen ^nnBe/ ausfommigheBocn. anbcraghc* 

 neeft fp Dt ghent Bic bleette ban bretot sijn / tnbt boet batt tm 

 klare cnBe totlgtbcttobe hupt Krijgen. 3Dat fp Dt Itbtt bmBtrlijtfe 

 t3.bctft ^OoBoncuanat B'e mtpningt ban fommigc ootft taoojfept. 



i.Aloë van America tootBtbccl gcbniptftt/ foo totl in b« gtmfcn 

 ala in anBtrt Binghen. tlDant Bic ban ƒ11 ento (Batt Bit trupbt 

 betltoafi/tuBt een aatte ban blotmtn cnbe facbt ftttjgbt) gcbiupt* 

 ftcn Bt fttupcfttn Bare bnn om Batt biet mtbt tt maften : tnDe ban 

 bc affebch ban oe ftlbt mahtn fp bun loogen. >De blabertn Dienen 

 bun boo? tichelenoft fchaUt/omhunnthupfcnbatrnttDttcDtcfttn. 

 *jp ptcfftn Dacroot ttn fap upt/btt toclcft gcfobtn :rjnOc boot ha* 

 nigbftitckt: gbtfupbttt;tjnbtbitnt hctbootfuptftre:mttecnan* 

 bcrtooitcf gtmtnght (bic Ocpatly tootDt gbchccttn) toa>Dt ycttotjnV 

 Bic hun uptermaten Bioncftcn/ macr ftincftcnBc Ban abcmmaccltt. 

 JIDt Dt iongbe fpsuptcn enbt ftlepne blabctftena maften fp eert con* 

 ferbt. liet fap Da t upt Dt blaDtttn op rjectc holen silicbjabt n ;pDe 

 bloept/ia goeDt om BttoonBtn enbt ;ccrcn tt%tncfcn. ijtt fap batt 

 bctooitclcntnüt iongbc fpimttmmtt fap taan Xlftti baiiDit lanDcn 

 bermenght/geneefi be beten ban Bc aBBreflangtn .53 1 biabettn bit* 

 ntn ootft om batt papier af tt maften : men pleegt) bacr ooeft. totl 

 netten/ matten/ titmtn / ftooiDrn/ Bafttn / iat ootft licmBcu tnDt 

 ntanttla af tt maften / enbt ttonn oft garen om mcBt tt natptn/ 

 ala bctnpghtn Bit bat ghtfttn hebben. 



®ommiac taetbaltn/bat bit taan amtrica Bt pochen mtt bitgt* 

 toaa alDua grjtntfcn . fbp nemen etn ftutft taan btfe blabertn/tnBt 

 fnijben Bat in ftlepne fnippclinghen ; Bic fp in renen grootcn acr* 

 Btn pot mtt toatet boen / tnBt tod Btp uren laetcn fieBen / nat Bat 

 fp Ben pot toet Bieht met flijtft toe ghcplacftt hebben : Ban ntmtn 

 fp Bitn pot foo heet enbt fieBtntat ban ben taicre/ tnbt Bocnljtm 

 open/ lattnBe Ben fttaneften Btn rooeft Btt Bare taan op gatt in aen 

 ncufe tnBtmonBt ontfanghen: toatt Boot hP foo fttttfttincft ftott* 

 ttnat tootBt/ bat bp ban Bit fictftte mttfftnbttl gbencefi. <Gft ootft 

 ft btabtn een blaat taan Bit gljttoaa op breit Itofcn/cnBt Iatttn Ben 

 neeften bicn rooeft ontfanghen ala boten. J3s*aer bcfén roctft 

 maceftt De ftranefte foo flap tnot onftcteft / Dat fp Ottn niet langber 

 ban Btp baghert breatagben en ftonnen: in toelcftcn thBt niet gljo 

 neftnBe/motrtn Ijun mtt anDewghenteaBmgbm btöelpcn, 



HET III. CAPITEL. 



Van de üena. 

 Ghcdaente. 



Df istna ïittft rttijt ouftacnöe buiinc tecre tatfeü* 

 Btnjï/ omtrent oen anDerljaltocn üoct liotwh tooj^ 

 bniöe/ in cttelijcfee ftiij-tarfi»6enö bcrDtnlbt : aen öe 

 toeUfjc Ujafftn lanfrjjvjjojpigfje frfoomtt / ban toctl 



öetftöcp- 



