Het derde Deel. Het tvvadfïïe Bocck. 



bjormrn nomen boojt op minne tccre ftcclftcnd / tnffdjen 

 ben ffhoot oft oo?fpjongfj ban bc blabtrcn/ ban mat tUfcl 

 JangljUJOtpigh/ öati bertoe toitattjtiglj/ toat nar ben 

 bleecH-pmpuren oft Inf üertoigen trertienbe. jaae be bloe; 

 men bolgen lUepnc ronöe boof DeKcnjS oft facbt-bollclicnd/ 

 btcban be Anagallis oft €>upcljclijcplccndbcele gcliichcn= 

 bc: in beVoelciie ijcct lilcmi fa ebt liederen is. 5De ui ouden 

 jijn mcnighbttlbtgb/ gljdmoopt/ cnDcmlebenberbcpIt/ 

 enbe tappen booj t aio De toojtclcn ban het «©jaö/ enbe 

 fpiepDcn ter fijben enbe r.cDevtoacrtd af fcet beele bunné 

 beïelingüslienjï. 3?it gantfehc rrtipöt ia in alle fijn Deelen 

 gfjctoelbighlijrücn bitter batirmaccft. 



4 Pla«re. [ïiitfïupbtïuaft ban fclfd óp ïnrcftaHebe 

 bothtc/ poelatljnghe eubebfocciiarfjtigljegljetoeftcn enbe 

 toepen oft beembeii ban 2Jtalien / enbe infgijclnr&S oocu 

 ban ïjoogijbuptfchlaiibt. ï?ier te lanbe enbe gantfetj $t; 

 bcrlaitbt Doo? uS Ijct bjcmbt/cnbe en id bacr ncrgürnfi ban 

 in be «rnmbt-bcminuerd Ijoücn te ümben, 



% Tijdt. Qct bloept hier te lanbe in ^opmaenbt enbe 

 (©ogftmacnbt. 



5 Naem. 33e nienüje Crupbr-bcfcljjijüerd hebben bit 

 rrupbt DcnUatijnfrhen nacm Gratiola enbe GratiaDei ge; 

 gheürn. l?ct en heeft nier te lanbe gijeencn epghen naem/ 

 ten toaer batnien't <r>oötö o3iatic oft 45obts OMjenaöe 

 nart f)ct ÏLatijnfci) Graüa Deiuwubc nocmciijljoe Vuel men 

 ben iüitynfcijcn naem v|f>?atioIa in onfe tael beter fonbe 

 moghen gebjiiprftcn. %n 3taücn tootbt Ijetbanben ghe* 

 tnepnen man stme» c*h»Uo ghehectcn. LVilcniid CejDutf 

 noemt ïjft op't Hntijnfrlj Limncfion. ftnbcre houben't 

 boo^ ïjet Eupatoiium' ban Jtkfttc: anbere noemen't Cen- 

 taunda,oft Ucbei Centauris. JUngacnbe ben naem Eupa- 

 toiium, foo toel JBefue ald Sbiccnna / gjicfcoiibcpv enbe 

 alle anbere "önerfefcljefchzijberovhebbcn ccncrtjauDe Eu- 

 patoriumbefient enbe befrijjeben /'gljclijrfitopelberdbjec^ 

 Der betoont ijclilicit : ban Ijcttoclrlic Dit ernpbtfeer beef 

 bcrfcljilt. 3^an het magh met goebe reben en tpghcntlijrH 

 ghcnoegb Gcntauris ghenoemttoojben: toant gtjemerciit 

 oat Ijct ten mcbefoone ban Ccntaurium, Dat 10 be £>anto= 

 nc/ fchijut te jijn/iae Htarhtighcr iö ban bc suiit o;ic fel: 

 bc/bacteih en behoottben naem Centauris jjacrnietüjemt 

 te üJtfen / ald een foojtc ban fclepn Centaunum oft ban 

 opjethte jbantojie tocfenbe. ftotijtand en idhetgheen» 

 find booj bie Centauris üan '5Ihcoplj:a|rud te houbcn/baet 

 ïJlmnid oorfi af bermaent in het 6. tapitcl ban fijn ij. 

 Voren . : toant bat en ie anbevo ghcen ghctoae ban ijct op* 

 rerïjt «Öjoot Centaunum bat tob bojen bef rhiebcu hebben: 

 acngheficn bat <anjeopIiiaftud in fijn 9. boeeft fcljjijft/ Dat 

 bebicltccnbe grofbc toöjtelen bacr üan/ tien oft ttoaelf 

 iacren laughongcfchcntcnbegütbtbctoacrt uoimcutaoi-- 

 ben ; 'tvuelrliincn aen gljccn anber mcDcfoonr ban <£cn= 

 taurium / ban alteen aen De <C'?ciote ©antojic en bc 

 binbt. iBaer al id't fabe bat üjp in De bcfcljf ijbmgöc ban 

 be èantoiie be felbe een fooite ban Pahaccs gfjcfcpDt fjefi; 

 ben te toefen/ notljtand en belett bat jnjeenfini» batinen 

 bat baetoin oock gijeen Centauris en foube mogljen fjëc; 

 ten: roant nae fijne grootc Itrarljten enbe toonbcrbaer= 

 Irjefie toerrfiingljcn magljmcn t>c 5>antojie Panaccs noc* 

 men; enbe om bat Den Centaur <£[)iron bat eerft gfte^ 

 bonben enbe berforht (jeeft / bacrom magfi bat ootft 

 Teer bequatmelijrli ben naem Centaurmm rnbe Centauris 

 boeten. 



©oojtd foobinbtmen onberbebaftartbt-naemenban 

 Set gtiemcpn Ccntaurium be tocnatmen ban Helleborihc 

 enbe Multiradix; be toeleue (jet grjemcpn Mepn Centau- 

 tium oft be 5»anto'ic niet feer bequaemlijtli t"orgljcfeljje= 

 ben en mogjjen üjefcn/maer paffen bed beter enbe epgenb 

 lijtötr op befeonfe Gratia Dei oft Gratiola , bic top nu be; 

 trljjrjben : 'ttoclrtt hlaerhjclt gïjenocgfj blncfien tal; toant 

 mm btbmt bat fp bijnae ald het jfncd-rrupbt oft Hellebo- 

 rus purgeren enbe bén buprn beroeren Ban; enbe bobenbten 

 foo id fp in ber aerben met feer beele tooxtelttend enbe befe^ 

 ïingljolicnd baft. 



f Aerd. «Bjatiola/ ald grjebJcIDigljlijtfien bitter ban' 

 finaeeb toefenDe/ idban gljcftalteniffc bevtoarinénbe enbe 

 berb^oogenbe/fjebbenbe eène rncre neliirfic/ iae feer ftcrclié 

 rpflBtntjjepbt off bratljt om ben bupen toeeca te ma= 

 fcen/ mbefoo toelban boben ald ban onber te prirge^ 

 ten/ enbe {jet gantftfte lithaem te beroeren enbe om tt 

 faeren. 



^ Kucht cndeWerckinghe. mt ftupbtlfpbt uptben 

 Wf Ut "»* intgljt af ban onbtt enbe ban bobcn niet alleen 



537 



betatpefltirmunenbe (lijmcngtje/matr oocnbtgaUirljti; 

 gbeDitlicnoctjtigljcDcit. 



. iRcu ujijft dc «öjanola feer tcgljcn fcc bcrouöctbr Ijeup- 

 gtcljt oft ncrcim / enbe teghen bc langljbungtjc foo tocl 

 bnibaegijreijt aio anbere ongtjcftabigljc rnbe \i:ccicnDc oft 

 berfrljictenöe hojtfen : fn fupbert bc Icüer cnbc oe nul» 

 te ; toant fp ontfluptfc enbe berloftfe ban allcvjctftopt^ 

 tjeben. 



jbp id oocfi goebt om be toéimen bejs bupcfed om te 

 mengfjen enbe upt ben lijf be te Djnben. 



JBct eentn tobojbc Dcöjatiola 13 leer Htathtiglj om a\- 

 le berrotyepbt enbe intotiibigc ontftchingc te beletten enbe 

 ix btrbuplmgbe enbt beberffenifft ber bortjtigljebcn oft 

 humeuren bed lichacmd te beteren enbe te repmgrjen . 



itJcn pleeg)) üan bit ttupbt gljcniepulijcd bctoaerteban 

 een half b;aghme te nemen/ totcch oft tüitc bjagtjmen 

 toe/ enbe fomtijbtdto el toat meer/ tiiDebatmtoaterte 

 fieben oft te toepcfee (tellen / oin ben üranchen bat foo te 

 bmic&en tt gijeben. 



33e <6jatio(aijsoocH beciuaem om be ücrfclje toonbra 

 te gljencfen enbe tot Ijcclinglje te brengen/ 'tip üerfch/'tsp 

 'tbjooglj pocbet ban't ftlbc bacr óp gijcltpDt 5ijnbc. 



BIIVOEGHSEL. 



D«?n naem Gratia r>ei en ie bit trupDt niet epgönt : toant mm 

 bmDt ten footrt Batt Gcraiiium Dit ooch foo gtjtljccttn tooiöt: 

 D.itrom falmcti tint nncm Gratiola jjitt btfl söffciupcfttn. *"» 

 Dcro tjerft Cir getuna btf It anbtcc nncmen bv tictfiljtiiDch trtipOt- 

 bcfcji'-gbtCB : fbmmiBljc normrn't ScfamoTdcs, rnortc Ccntauri- 

 dcs:anötre liotiörn't bao; ent fooftt to»n STtp-trupDt/ fommifl» 

 boo! tDit Bchcn oft «Otpmaflrtiin ban ot utlöctt 1 nnöctt Papauct 

 fpumcum, om Dat Stttrunbt felue cmiglirmtftoitaciina!) u,tnbla> 

 berm to. inDete nonnen DntHcrba puheum oftölóp-crupct/om 

 bat bet foo bet cnDc hl«m ban ftctlcn 10 : foinmiolje «joogtioujit? 

 febtn nocmeri'tWcirsAunn. 



Gratiola met gcclc bloemen ia ban CnmtraritiB omtrent <3e> 

 nsa gijfbontien/enoe Gratiola lutca üt't ïatijn gfttljecfm. 



Papancr fpumcum van Diofcorides, Bat fommtijbt Onft «Sta* 

 riola fcggen tt totfm/ io ttn tuit cnDt glitbtel Ictjupiiiachng!) trup> 

 DtKtn / Dat Dt too:tel in't opptrflt ban Dtt attotn l)tcft loopcnDe. 

 3n Dtn fomtrüio'.Dt littfatorgtjcplmrit als't gljflBCtlopgljftoafj 

 ftn to; toant tjet balt af altf't Dioogt) ia : Dah jrabtua -Columns 

 bouot onfe Coien-bloemm boot ijct opjeebt Papaucr fpumcum 

 ber ouDcra. 



G iibcocch van dt Arabcrs ia anDetB niet ban tjet fatDt ban Dtfe 

 onfe Ciariola : 'ttotkft bn Ijtm tu groott at|mngt)t toaa : tnW De 

 JKooirn normen Oat btDenaDacgtjo DotK alfoo. 



Gratiolavan fommighc. <!?tntgl)t l)ttttn bttfcDeBDtttfooltcnBan 

 •Ctatptnbtth niet allrcn Gratia Dei, mactootli Gtatiola. ^nDe 

 baer ia ooth ten Gratiola cirulca , ban fommtaijt foo gbtnoemt/ 

 te toeten Om Ot)tl)t(müen VDtDtrttft/ oft lyfimachiagaltricalata 

 ban lobc!/Dtt <Ccfalpin:ts Tcrtiaria riocmt. 



tVondt-ctuydt vanden bergh Guaido, ban <a|io!^3titantcfcer 

 Sbcpicftn / rnbe bp Den ïjtpoen-yföp bctmamt ; met Drn naem 

 Vulncrariaherba,mog!)ttotlctnmcDcfootttbanDtfc©:attolatocfrn. 



Acrd , Kracht ende Wcrckiughc. ^JOmmiSÖe fttmjticn Dat Dit 

 ctitpDt alle De hratljtcn ban lileptte S>anroitc beeft : anOtre fcg» 

 Bbm Oat btt be JRagoelgtcr oft Klrpnc «ötntiatnc tori gljtlDtlit. 

 33an liet natt tt babm in bittctljtpat rnDt in purgerenDe oft af* 

 laglicnöe kracht De fttoe tntpDen. 



5Dit ttupot tootot in a;on tnDt mtlth te totptftc griclenDt gtiiith 

 be Cfula/op Dat Ijtt bctlitfcn fcitOè fjn qnaBt ftnijnigtjtpDt/ moe 

 etnigtie ftlirrpigljtpDt, 



jrtarn mattltt titer af een htat Ijtigc cttrattit mtt geeft ban tojpt 

 oft gbcbianDtn toDtt/omOc toaterfnrftt te gbmefen. 



^P iacgljt bet toattr ban Dt toatttfuctitiglit af; alfmen 'tjioeDet 

 baer ban mtt etnigljmB-.anth inneemt/ 'tgöttttcljt ban tenen ftru* 

 ptl/ met rtnigl) fop oft nat. 



©an om re beltttcn Bat fn Be magc/Bc lebtr tnBe titt anBtt in> 

 e/bttoant niet btnOtrlgch cnballt/foo mottmtn Dart ten totpnigiif* 

 rttiKraiittl/Xmja-fatDt/^alifTitliouttiiOeëiinchctbpOotn/tnBt 

 Bt fclbi mtt tjet rfarbanCrtottn oft KóoDc iirtra higbebtlt. 



3>t liotrtn pltgcn tbicn blaocrtn ban Dit gttoaa lUepn glitfïdo^ 

 ttn tniiBt iit een atitotlhtn gttoonDenin tt nemen tegen Be Ko'tlcrt 

 Btc alle Dagtic enOtobtr anDerc Dagtn plcgbcn tt Komen. ^Oeouhe 

 bioutocn oft tiuathfalbcrtfftn ban ^irotftüianDt abtbcn Dat m al* 

 IttrjanBt ftoirftn mtt cenigtj natte Duntncn. 



Ban Dit gtbjas matthtmm ttnm fetr tuttrtlneRm Dtartthrn fuic* 

 het boegticn als bolgbt : jlMtn neemt een Half ontt ülaotren hart 

 «tatiola ; Ztttotikm Snljo-faeDt/ban tltha ttote D: anhmen^itne 

 tmtjalf onee toet gljtmpbcrOe Koftiotn. 51 Bit ftcomm n torii tot 

 Datttt mart btif onctn af obtt en btnbea. &n t 'tghttie Dat Baer 

 ban booiBebamra/toojbt lactito ingegtbcn ttgtit Bcbooifcnoent* 

 fcclttn: enBe te bobcnBren ooch feer ,nttt in h tt fietthn/i nbelanóte' 

 oft bcrfeUirttnBe hojtfen, enoe ftercht Be leber/ De Suite opnS 



SrioÖ* n ' tm ' mat öatt ÖRn mi * wSSS 



Het fap in Bt forint Ditn gtjtmatBt/oft tot een falbe btrcpbt mtt 

 n toonom teggnufen. 



