Het derde Deel. Het tvvaelffte Boeclc. 



59J 



liliVOÉGHSEl. 



ABittnna/ /Remt enDe £.erapio rn ftlitjntn mncrttorc glit* 

 (latbttn Ban jilciercon bekent te hebben i te totrtn De <l).i, 

 nuicatnDcBc'irhpmclca/ Biefp ©mal mDc öiccat jRcscrcon 

 nocmOcti. 33an boot ttn mtbc-fooitc Ban 0c felbe ib bit lactfie 

 triipatootk tt bonben > ghtmetckt bat het ftlbc Bc anbtrc ttoee 

 Baii ftratbtcn enDe ghctoclBighept ban toercken feet gclntk ia; tn* 

 Se alit Dtp Deo menfehen lichaem tbrn ftliaBtlntk ballen / als fp 

 nitt bebobiiytk DcrciiBt cnbc gbtcemt $n: iacal?Dnfp ghetcmt 

 foo ratn beft kan/ noebtana houbtn fp ten foobanigc toilDigbcpbt 

 tnOe tcghcnhcpBt ban Ben mcnfebelnchcn aeta/ Bat bet febimt bat 

 Btc öatt mtt gbeent konft of t neerftigbepbt benomen en Kan toon 

 ben : toant fp :nn fect beet enfie Diooglic ban aerö / bolkomcljjcft 

 tn oen DerDengraeB/ efl BcnbierBrn tcnighuna ghcnacthcnDe..<Dt 

 ghene Biefc cnocanum gbehceren hebben / ;ijn Be fclBc tocl bekent 

 gtietocefi i om Batfe Ben menfebt feet bacft met gtootc brroerrenif* 

 ft tet ftameren boen gaen ; matt notb meet ben Bhtntn bitft Ra- 

 pitns vitam, Bat ia '"CIcbtnbencmcnbe/cnbeFaciens viduas.oatis 

 JI3tButocnmaccftcnDc/ genoemt hebben/om batfe ben mcnfcbcfcct 

 lictu om balft bicngbru Ooo: baec totlbe cnbc ontembacee kracht: 

 enDe booitoacr alle Befc bjp foojtcn ban jTtocrcun plcgjicit bt 

 magyc/Bc lebcr tnbt alle intornDigbc IcBtn groot letfcl tt Botn/bt 

 felbe DerpitrcnDc/tuictfcnbc tnOt open bijtcnbc/ gaten enBe fbjecrin* 

 glltn in De Barmtn maetbenbc/ enbe ten lactffcti bloebtgen kamer» 

 gangl) booirbienghcnBe :. tnBc m Bt tcecc menfeben / ala hmbecen/ 

 bioutotn enbe anBtct / bc boobt bcrbiocghcnBe. 



©ooita foo 10 bit gemepn öoogbouptfch / Jicttceon in beft lan* 

 ben mtt Ben IjooghBuntfcïjcnnacm Zcdbait ghenoegt) behent enDe 

 Kemelshals, in ftebcban Kelleihals; oft ooth met ben nacm Mczc- 

 rton nlleen/oft Mezcrcon vandc Duyifchcmiat bp fommigbe tooit 

 htt Pcpcrbsom gbcbcctcn ; bij anbete Ecrdfche Leeuw, ï)et beeft 

 bp iobcl ooth Beft naemen / chamardaphne , Laurus pulili»; bp 

 .fucbfiua nualntK Daphnoïdes: ht't «ïngbclfcb hceret Douch Me- 

 zcrcon. 



_ 33c febojffe cnbc bfabcra ban ©tiptfcb iRextrcon / fepbt ben 

 fclbcn tbbcl/ ;ijn bonchet gtocn: Be rooDachtighc blotmfttiia ;nn 

 als bic ban ben Prrftfcoom/ maer lilcpnct: De bc;ien njn Ben pt* 

 pee ghclnch : be toclckc op gbcbiolim innbcj ' tfaebt bectoonen/ Bat 

 feet beet ban fmatctt / bc heel enDe Ben monDt betbianBenBc / tae 

 feet langh enDe betl fmerrenot to : enbt baetom totubf Dat ghebcc* 

 ten -Boeten -Peper, enbt Boot miebecffanBt ban Bc Hpottkera 

 Granum Gnidium. 3n Jjitctt blocpt bet/ enbe in ©ogftmacnBt 

 teoiDen Dctoobe benen inp. 



Vcranderinghe der bloemen van Mezereon. Ijjict tt Ianbt binbt* 



men befc bloemen fomtnDta bleech-tooD / fomtyBro boogb-roob 

 ban bcttot. 33an Pttrna Ijonbiue lire ft bcbonOen / Dat Ijct fatbt 

 ban liet bleecii-tcob fomtijbta boomhene boottgcbiogbt beeft bic 

 boogJ-tooDe bloemen Diotgcn;cnbebet fatbt ban het hoogb-rooD/ 

 licl,t-tooatbIoemtnb!oegh. Ijicr upt blgcht Batbcfe beranbetnu 

 gbt ban ecnerljanbe gbctoaa gebomen ia > cnbc bat bc facpingbc 

 onftftet io/gljtlntftmcn in bcele anbere crupDtn ftct göebeuttn . 



DuytfchMezercon met witte bloemen toOlbt Op fommigc plaetJ 



fenban googhBtmtftblanDtgbtbonbtn/ftpbt «ramttarttia. 



Itahaenfchc Chamelxa beeft ttntn rtctjttn gbttatkten ffccl / 

 bntigljelqch/ met een taepc fchwffc btBctftt/ mtt Bvcbt bp etntoaf* 

 ftnDt gbclofbigtjcblaBetcn/üt blaDcttn ban lautcolafcetgeljth/ 

 maet bed bltpnet / onbtt aen metfltnbetl (tti)B tnDt vupgb. 33t 

 bloemen 5im tp een gbcboopt / ban bier biabcthena gljtmaetht/ 

 fitte bleecb pttrfacbtigb upt toolacbttght filbcrbtcüiigc bttpoftena 

 boottahomtnbt. 4?ltfet bcae itrtwuBt mate ten faebt / langbtoo:* 

 ptgb / metten Dun menicbertuig!) Iitahen bebcthte bol gbclflfbigb 

 bltefclj/ftbetp oft ht« ban fmaceft. S>P blotpt biet tt lanbefom» 

 tnbta ttotcmatbj 'aiatca : enbe iaona <0uptfct) iKeyreon bcel 

 ghcjnch t maer tjett nae bet Ianbt bate fp mceft toaft Chamelata 

 Iralica, bat ia Tftaltatnfcb /Rt^trton. 



GiscuwcChamtlaiaïanUolonien , in'ttatönbaniobtl Cfca- 



me:aa incana Bononicnfiiim gbehrtttn / iBbangheBatnrtnieton;; 

 Bbeliich bet Dorycriium ban/Bontptlliera. 



Graeuwe Alp-Chamelaea , in't latrin Chamelxa Alpina incana 

 gbchteten/ fepbt lobel/ ia Dt Cb«ntlea ban iKonrptllicra fecr 

 Btjclijtk ban fmatclt/ geDaeHtt/htatbttii/biaBetcnenbtboittatbti* 

 fijt eijshena / Dit Dun $i)"n ƒ enbe ban Bc fcibc bertot befetttot mtt 

 ten gtümpelbc febotffe; notlltana is befc fete goctt upt bit tt ben* 

 tien / mibta batfe bc betfc Ijerftiirc ban ben Ottptfrbeu jT!e:crcm 

 ChtliieS/ enbe nitt btp bp ttn treotpenbt : o6ch beeft fn fle opptr^ 

 fit blabtra niet biiipn groen / tnatr met een btinhc ebbe fachre 

 gtaeutoe toolacbngti?pbtbthlcebt;gcliich oecbBt bloemen blcrcb- 

 roob <«n upt totttc HeaRena boottteomenbt / bk ban Ben tJotun- 

 appcl ghclucli/ maer hlepnte.Öefe bc;ün gthnou'ajtm.ictiiiii fttr 

 groott Jittc in Be hcclc/sbtlDth bie ban btH slctlbaft: tnDt batt* 

 om toojben Die Ban ben gbemeprtcb man troeft ijoertn- peper gt; 

 hotmt. «©eilaberarrbeftnontot gcbcnecnfljjmatlrrigbfap gtlytk 

 bc XettoinbcCftpmelca enbt « bamtlca ban .nacbeme. ©it gt> 

 toaa ia te bmath op bê gbebergyten ilpta / gyclcghtn oen &&-, 

 bopen enbt io5anen. 



Mede-foorten van de Chamela-aende Th> mclaca. 33efefulltnban 

 ona upt <:iufiu* enbe anbtrc btrmaWt ttoibtn f namentlueft get 

 Cneorum enbe bc foojttn ban Sanamunda , enbe meecanDcrci Die 

 elbcra gntcn bcqnacmer ftïbcen moghtn hebben ban Ijicr . 



Eerfte Sanamonda bjaft in jBpattjnitn / tttngt)t Otifttie/mbt 

 ia ten bttflcratljtigb ghctoaa / taefttii ban anuttpalbtn boet 

 hooBöbDojtbïtnghtnbty tatp enat bupsgfatm/ mtt ttn oittpne 



oft ftoartatbtight ftlio;fft beDetht- onDtr Dt torltlie noch een anSt< 

 re tacpc enDe in Dunne e:ae>ibrna btrbcplbacrc fthonïc iclmplt: 

 De blaDtrm san aio Bic ban het iljcarron oft Bt C hamei, a; 

 Botli kltpncr hoitce / ghclufbiglj / Dit ban •-«-ttJolfnmcttk "oft 

 JupüuB aiDcrnacft bnkomtnDe / Dcth tuat tungbachtigb ' om 

 Dt fteelheiiB tuin enDe gbeftljukttlijth toaffenfit / gomatlitigl)/ 

 ban fmaetk eeeft bittte / Dacr nae ftberp ntbc heet : tuffebtn Dt 

 blaatten Voaffcn oc bloemen ala bictari De «Mpfbt/ geel/ langta* 

 tooipiglj / clth m biee blaoeckene BtrBepIt : Bc tourbt ie bijnat 

 ala Bic ban Bc -ÏThpmtlca l maer ftoartathtiglj ban btrtoe . 

 üüctooitcl ie Bitk tnBc böueachtigb. êp blocntin Jlictttcnbe 

 3Cpiil. 33c boeren ban CuwaScn üoemcnft AfiVnU rr»^, om Dat 

 fp foo kcatljtigb ia om Den burch te toectken i enbe eatrom ia 

 fp in Bic laneen ftet gljibmutkeincb . « e gclccrbc notmtnfe Sa- 

 namunda. 



Tweede Sanamunda ia ootb anbetbalbcn boet hoogb / cnBt 

 heeft tatpebupgbfamt tatken / met etn bukc gljelnfuiglic fcboifft 

 bcklccat; Be toeltkc ( ala Bc mitcrlrc fchcllc tocgb glienomcnio) 

 m langl)c bclclinghcn ala Biaepcn gljclnch lienntp oft i-ijnen ge* 

 Oenlt enDe ban een gbetcotktn magij tooiDcn. 33e oppcefte tatka* 

 kena lijn betoaffen met cenen grootcn hoop toolatljtigbt oft Donf* 

 achtigbc blaatten / Die bobenklepnerirjn/ cnbebooj fpita ; toat 

 foutacDtigb ban fmaeck/ maer aaee nae toat ftberp cnBc heet. 33c 

 blocmlicno ;i)u ala Bit ban Be .Oüifboomcn/ gcclacbtigh; bed bp 

 een. 33e toostelia bitk enac boutaclmab ala Die ban bt boou 

 gatnbc fooite. .Offc fooitc bloent in't rijdt ban «SianaDen in bc 

 maenDtban ê>B)Ocktlic. 53c ÖSooicn ban <5:anabcn uotmcnfc 

 ooth Sanamundai enbe fp gbebmpckcii Ditbccl. UDant etn D:agj 

 me f toaer ban be ftlbc biaOeten mghenomen beroert tret litbacm 

 feet kratbtighlbtk . 33an op aiibcce plaetrcn ban ^pacgnitn 

 toaftft foo oberbloeBigliIiiib/Batfè nergljeno tot gbebniixkt tooiat 

 ban om Bc obcna Dart meDc btct te macchen:eube bact nocmtn fp 

 be ftlbc Burhaligu ih tjuti ghtmcpnc tatl. 



Derde Sanamunda ia groottr Dan ttnigije ban Dt ttott booi* 

 flamDc fooittn / enDe fteeft tolttct rnbe taenee rotnen oft tatken/ 

 met een uptctmatcn taepc enae qualijck bfcechfacmc ftbojffc be* 

 Oeckt : Dt upterfte tatkehetiB ;r,n met oona bekleebt/ mot D:agen 

 tenen Dichten troo oft hoop ban blaatten ter acracn liggbcuDc : 

 taclckc blabcrcn eltft byfohDcr fcer klenn tjn/ggclïlrbtib , bic Ban 

 SlaBcloofc oft Jlliierpcpcr feer gbclntk / ooef! brnnBcnar op bc 

 tonghc: Debloemm »i)n oockala •Slijf-bloemen/ fcirttgma geel/ 

 fomeiiDta grafbertoigh- êp blocpt "mtt De bco:cacn'>c fooitc Ijeef 

 Diocgfj m't iaer. fbp toaft in ^paegnieu opbrrle Dficrfèn. «tiu* 

 fuia noemtft Sanamunda remi. 53an Bietffftcl:icfc ijnctoaa te ban 

 fommigbe Cncoron glKhectcn/ ban anBtte Huca Aleundtmai Dat 

 nóthtana gbttn Bcpbe en ia / maer ban ona met cc foo: ten ban 

 ©clbt-Cppiefa bcfch'.cbcn ia. 



Cneoton van Matthiolus (betnpgbt bnt felben «Cuilïlia) httft 



btclcbuime btipgbfatme fteclhene oft roei'kena/ tutvi tct atrDtn 

 bcrfpicpBt : Baerom toaffen ongljcfcStchtclijck becl'srocnc b!.i> 

 beren/ ala bic ban bcopiectjtt 'Chpmtlca' eeeft onlicffclnck / Dacr 

 nae bitttt ban fmaetk / met ftcé fcherp : op De 'tfopptn ban Bt 

 roepkena komen fea / feben oft meer bloemen / Bicht bn een 

 flaenbc / bierblabigh / peerfett upt Den rooBen / brjuac Dt hlcnnc 

 pantonc bloemen ghcInckcr.Bc/ oock onlicffelijth ban fmaeck/ 

 Botb lit ffchick om ficn enDe tocleicekenBe / ten laetfttn liet hoofat 

 bcfuiacrtnBc : Bt bmtht ia bltpn / aio Bic ban Bc Cljnmel.a/ 

 nitt tooo / matr toit / langbtooipigh / inhouocnDc afcbbertoigli 

 ronD facD. 33c tooitel ia langl)/ foo Ouk ala «ntn ftltpntn bui* 

 ghcr/fomtnbta toitacbtigh / meeitcnBccl geriatljtigb/ tacp/bobcn 

 glicmcpnlntk Dunner Dan onDrr/ enac becftcepDen fpmpren tipt* 

 gtKbfnBc. 33it ghetuaa ia bcel te binOcn omtrent lötenèn in ©o* 

 ftcnrijtk tnbc tlbete/ ala omtrent jfranrftfbit / oacr htt fom* 

 rnBra totttc bloemen boo!tb>cngt)t . tftt blocpt mttflcriaecl in 

 2lpiil/ oft toatiaettr/iac fomtrrOté Oigmatreiacco ; fooDatmtn 

 opeen iaer ttoce repfen rijp facDtOaer ban bcr(jaDerenfcan.*mm> 

 migbt nocmen't Stein rotefin. ijtt en ie gbeenteebte fooitc ban 

 •Cneoion/ noetj ootb ban Cbpmelca:toanthetcniafooUcct niet. 

 Dorycnmm met ffln mcbt-fooitcn bctftooch cetuglie gtjemtpn* 

 fcjap met Oefe crupDen : Dan ie eloero norb btguacmei gtjrfteit. 



Aeid, Kracht ende Wcrckinghe. 33it ctlipBt laeabt af B001 fta* 



metgangh Bc grobe enae taepc (Ii)mcracljtighe botl)tijl)cöcn/eiiBe 

 feb'.aotaf Be fchabclingben ban Bc Barmtn / footorlaleBe Lau- 

 rcoia; toien bat met ongliclnch tn ie /maer btcf t ut htm cm fiere* 

 fttr ftratbt/ cnBetooibtootkalfooin.V,nntcto£ntftenghelcpt/ora 

 frjntuiacOtbcpBttcbcncmcn. ' "-"»•'•• 



©ekeetnen ban Dit ghetoaa ?fln foo beet tnbt biaiiBmbc ban 

 fmattft/eat Bc gheue Bic maer een gramken Daerbnnenccr/Bic en 

 kan hem fclbcn nittonthouben ban geButistjInch te BimckenenDc 

 Bc keile tcfpoelcn. 



3fnBicn bit ghttoae bc Crjamcbaphnt ban aüioftoiieta ie / 

 ala fommigbe mepnen/ foo:nn be blabcta Baer ban ftictm ohc* 

 flooetn fecr nutttlnek opghelpot teghtn Bc pnnt ban Den liooV e/ 

 enae berioetcn Den bianDt Ban bt maghc/ niet bom bctkoclmabc 

 maer booi hitte, so» ftlbetooiben met toijn mgtjeuomen om e 

 fhllcn Dt ptjne ban bt baimm / bic Dooi ftoubc oft ünnoen fto* 

 men ie. 'Cfap met toijn gheoioncken boet toatct maecben/ tnbc 

 bertocekt bc bioutom baèrliebec maenotffonsm. 'Ci'cUDt Boei 

 Dat oock met cenen pcffua ban onBet ingtjtfen. fBaer het ft* 

 ö" V-n anDm I,t<luaemttmiS0tlen l " "m felbt cpnbc tt b?k* 



Bctennghc. aScbtnbemiffcbic ban't ggttjiuptftban Befeccui»* 



ben gekomen ia/ tooibt ghebeteet mibte be êicga aioag, oft 



Btoeninmmtnbcoft ghttftc-toatcc mtt poebetban fupchetDatt 



33 DD j bt 



