6i6 



len : enbe maglj gfiereacnt tocjbcn booj bjoogfi RtW 

 toarm/tocl in Den bierben graeb. 



i. let a.ntcup!)o?biuni (jreft fiouBt tnbe tiocïjt f"ap/ 

 gantfeij tegen ben nerb ban bet «?upI)ojbiumfttijbcnbc. 



f Kracht ende Wcrckinghe. t. <£?up!)0£bt!im met<©Iie 

 ban Hein oft «6eeIe©iolieren (immers fDOjBefue feïjjtjft) 

 iae met cenijjlje anbere <©iie/ toatbatooti»boojeen<©ue 

 5P / oftootamet cenigbe falben bermenght/fian alle Ucis 

 uoube enbe toerfeilbe beelen bes litöaemiS op aojten tijbt 

 bertoarmen/ban buptcn baet op g'eftreBen 3nnbe; enbe i$ 

 Teer Braefjtigft tegen alle berftijbingen enbe berböobmgen 

 bet Itben/ bcbmgljen enbe fcfjubbingijen/ ttet&inghtn oft 

 fpanhigfien rnbc fmetten/ Brampen/ lamniigütbtn/ gfie= 

 raeeïitl)eben/beroert Jjeben enbe anbete gebjeaen bet 3enus 

 toen. lij et toojbt ooca beel ghearljt / enbe booj nut gï)e= 

 gouben «gfieri be bctouberbe tnbe ïangfiburighe pijne 

 enbe toecbom taan be jjeupen oft^tiatita/ taanbupten 

 Bhebjuptat. . .■.■.'.•',.., 



Ijet feltae «Jupfjojbhim ban binnen bén Iijftae gebjuprat/ 

 foo 'Jlëtiuov ^aulujs/Jlrtiiatiuss enbe jBefüe baet ban gb.es 

 frlyiebtn ijebben / boet boojben BnincrgangJjtaanonber 

 af alletaepefioubcfliimarljtigöe nupmenfrhepbens maet 

 mocttcrfttoelbrrepbt enbe gjjetemt toefen/ alötopljiet 

 «ae Icetcn fuHen:fjoe toel bat bet meer getaberi ijs/ bat fel* 

 be nimmennttt binnen ben lijf be te nemen» 



%. ï|tt Xnteupftojbium en pleegh ih bat lanbt/baet Bet 

 gijemepnitjeaen groepet/nergflengi in meet gftebjuptat te 

 toojben/ban ombooj fijnelioube enbe borftte epgentfiept/ 

 begfietoilbigfteficeteenbefcfjabelijcaebjanbenbe oft bei? 

 blupftercube aratfjt ban ijet C upïjojbittra te matigeen oft 

 rcnöbeeloteberbupfteteri. 



j Hinderniflè van Euphorbium: 3£et «rupfjojbium ban 

 binnen ghebjuptfit 3tjnbe / tg fect quarbt: toant Ijet onts 

 ftrccïit niet alleen be fieele enbe ben monbt/ macr quetft 

 oots be magjje / enbe be Iebet / enbe booiBnaegftt alle in? 

 toenbigfie beelen / enbe taetfttt fjcf gatuTdje ürtjaem bobtn 

 maten. 



UDacrom / frjjjtjftlBefue/cn bcjoojtmen fttt <£upljo^ 

 biumfoo filepn niette frootcn/ oft tot frjnpoebet te bjrns 

 gften / op bat fjer min laftigh enbe frljao cinrft balie : enbe 

 men moet bat taermengjjcn tnbe temmen met fommighe 

 bingfjen bie fijn ftfttrpigfiepbt betbnpfreren/ tnbe fijn &itte 

 matighen oft berminber en / enbe flibbcrathtigh maken: 

 toeltBe bingfien met fulrBegrootemenigfite oaerbp ghe; 

 baen moeten 3tjn / bat fp het «ruphojbiuin gantfth bebets 

 feen enbe bijnaetaettoinnen. JBaet (foo het frhijnt) baet 

 tnagh geenbtqnaemer bingft toefen om het «?upho?bium 

 tebebtoingftenenbe fijn quaebtftepbt te benemen/ ban 

 het Slntruphojbium / bat in be felbe lanben / baet het 

 . «Juphojbiuin toafl/ als ten teghtnbate Baet ban ghefe j)a* 

 pen fchijnt te 5iju. 



j&ict tcghtiiltaenbe alle bcfe nercpbingcnenbtremmm= 

 gen ban Ijet €up fjojbium/ foo ia bet te toeten/bat ftjet feer 

 moepelrjtft/ iae bnnaeonmogljelntBijs'tftlbe foottbcbets 

 fien / betoinben oft betmengfteh met eenigfje anbete biri; 

 gfjen/ bat Tjet fijn bïanbcnbeenbeberblupftcreiibcatarfit 

 gantfrtjafltggJjenfouDefionnen. IBantaliiSijetmct feer 

 beel (£Iie bemiengöt/ notf)tanö fittmen bat flet ban trap* 

 ten op be jjupt gefttefien 3ijnbe/baet Wacsaensi oft toatet* 

 pupftKcns op boet Bomen / al oft baet öeet toatet oft bier 

 op gljebaen toaet gijetoetft / in fonberijtpbt als ben mens 

 fcfje teer enbe toeeefe ban bel is. <©aeroin buntat mp meer 

 gljetaben enbe fcKetber te toefen/ 'tfelbe binnen 'tlitijaem 

 nimmenneer te iaettn aomen/alsitopboojrepbtfiebben. 

 ©oe ftftabeliitfibatbitrapus/ fian öiet upt oota alaet= 

 ïijtU genoegl) bïijraen/ bat bet met gtootc ftnge enöe b?eefe 

 gfjeftainpt oft gcfloottn moet toojben/foo bat be gene bie 

 bat ftainpen/fjun neufgaten feerbicjjt gtfïopt enbe neer; 

 ftighltjta betoaert moeten Ijebben. TOant ala be (cfjet^ 

 ijepbt ban bit fap tot ftof oft pocber gfjebjoght 3tjnbe in be 

 neufgaten bltegjjt / foo berooifatcat bat tetltonbt een 

 icurhfel/enbe berto ctbt ben men&öe tot niefen : enbe baet 

 tiae als ben bjanbt oft hitte baer ban noefi bermeerbert/ 

 foo boet ten grootc oberbïoebighepbt ban fnot enbe Hijs 

 inetatljriglje botïjtighepbt afkomen ; iae ten laetften boet 

 het oocu biotbt boojtöomcn/ niet fonbet flöebwigfte trae= 

 nenbKuptbeoogöenblotpetu ■ 



Cruydc-Boeck Refnbinti Dodonaü. 



B II :.y, O. E G H S E L. 



H<?t «riipboibiutn en is tiirt lannije bthtnt sbttottjl : maft 

 rata 3?oDoncu0 tnöt lobtl betoont ötbbrn ) bttiBcmfnB 

 oft Romme ban «moö jrthtnDt oft ooomatönjft BijttoaB/Oatupt 

 oé tBtftrtfcjit lanDcn BjtbjogBt toojtit. anataliwbKrtyttOrn 

 naemr»firW., in &patgnitn E«firm«, fn ©janthtuth Euforbe. 



Bcfchnjvinohc van Euforbium , nac de incyninghe van de oude 

 rchnivers. TsTofcOiiDtB/ pitniuB/ gitïapto tiioe nwttouOEmKj 

 flets ftBBbtn DatdifojbiumKiisommt ia/öie upt ctnm boom 

 loopt oft biocpt in 3«Dia. £p bocsbtn Oattnoch bp/öatttfe 

 comme fect ftt)etp tn OtnmoHDt cnot oom ban teuth. totfenot/ 

 Oactom ooth ban De Ifcben ban 3n"ia alDUBbttBabctt toojftt: 

 g>p nemen ten ©ocftsbtipt oft eens anOetsOtcraljupt/ tnotfpatw 

 ncn Dat om btn boom: tnöt Dan gaenfp lofjtban Den boom/ cn> 

 De tooipcn oft (tchen met tjimne lancicn oft .fpttxen acn Den boom/ 

 tot bat fp Dien tuel Diep ciuetfni : enDt Datt Drri boom fliiebjonöt 

 tooiDt Daet loopt Dat fap u)>t / gbtlDth oft uptccnUionDe bloeDt 

 liep. <CnDe alfoo lans&t ala Dit fap tiptloopt/ foo en gljtiwfttn fp 

 Den boom niet : uiant Bet ftincltt foo fcyetp ( fegjjhcn fp j oat Jet 

 Dooi fijnoet fcBetpftepDt Dtmenfcbtn OooDct. mt BBeftBitDt in De, 

 J^onDtoDagBen. JtisDan Dtfe gommt geDjoogBt ia in De Bittt Dec 

 fonne / foo nemen fp Die af: cnDe Dan too;0t ijet Euphorbmm gijti 

 noemt. anDcrc maechten Dart ttott foojttn ban:ecne OoojlocBtigyé 

 tnDe De £artotoI(a etylttb : een anDtr ooeft blincftcuDe ala glao, 

 5Dan ©iofcojiDca en ftögnt Dat nittmcl gBtKcnt te Bebben. 



Breedec befchrijvinghe van Euforbium uyt Lobel. '^gliemtpti 

 bOlcb/ ftpOt lobel/ Bteft Dit gBttoaa Tortfe oft Flambcel van Peru 

 fleljtcttn i tn't ïatjn Peruuianus cercus, oft Euphorbij arbor cefei 

 cffigic , Dat ia 22oom ban «CüpBojbium met gjeöaente Dan een 

 tojtfeofttoafftBtn fttctfft. IBant Bet grorpt biet oft toijf pptlttn 

 enDt ntgBenticn oft ttointigB cubifus BoogBe / met gtjcljeel «cht 

 gBettotbcn fttetptn gBeöoojt : in De fjiiprcnffcuptftihcnDe botte 

 Botelien Bah Dt ffrtpcn (iehtu (hrtththa upt/ upt Btm mibbelfle 

 met Bojcnacöttge (ïblftena (ttatla-gBetorja acn alle fyicii gebcett/ 

 BcbbenDt maet een alleen Dat boo;toaetta upt|tecc6t: 'tteclcft ootfc 

 'tlangBfie ia. 33e BöeBcelc plantc jjteft eentgöf sjfjtirjchi ni'Te/ rnbt 

 SbelBcKbernhgBe oppet-gefialtenijTfe Dan Den Èchinomclocrdos, 

 tnDe ia effen ober alfoo DicR ala eeneu atm/ gbelaclt een tojtfe oft 

 flambeel : tipt Bet miDDel ban Dtfrn/ cnDe upt DtriiEBötn ban De 

 fïrtpcn gtoeptn Djp- armen gBelijcft BanDtBabcn / Die fmol ban 

 [jalfe #t/ enDe Den bupch ban Den <Concummtt bebben ; De totlefte 

 nla langBtooipigBe tonDt Dicltt blaDeta (iaën / cnDe EBtlDtltfOfis 

 miolj ;ijti nat Den tpfcB tnbe gljeDaetite ban De felbe to:tfc. sin» 

 ntn ia een fett BatDt tnDe tonöt ijouthen / ban ttt tnpff Ditfc; 

 'ttoelclt met hjcttatötigö öleeicBbfbleeDt ie/ euOe b«l >.ómathtig$ 

 fap / Dat ban Den Sloe niet feet ongbtltlCH / fret taep cnDe bitter. 

 ïOe bloemt stoept in't aloetopptrftcbaiiOeplante.-Dettielcht/fóo 

 ona Beeft gBeftpbt Dieft mtDtgBtb'.ogBt Beeft / Dit ban Bet toobt 

 ©rngbcrBoet-triipot gBtljjtltt: nat De toeltbe ftBoontoone bnteB> 

 ten bolgBtn/ bijftanta göelijtb bijgbtn/ gotDt ban fmattft. iouge 

 plante van Euphorbium. 32>tfe plipitttftBlÖft Den fclbcn tobtl/ffn 

 booigaenDe bjoojDen bctbolgBmoc) Die upt ¥>cru homt / ;a Bet op* 

 teebt Euphorbium , foo ona bttfehttDt #Bü'pa itfftlieta hoop» 

 man ban antmetptn / Die Dicrgbelijcne plante / t'famtn met Den 

 Ameuphorbiumupt3nütenBBcb;osBtbaaDe : banDeüJtlthe ten 

 blaOtiu D'attOe gBeftchetusnDt/ mcDttom min nocB mett ala De 

 UnDiamfcBe BfJaB'/ betlt blaDtta enDt ttn Ditftt tooittl in DatiDt 

 uiijt uptaBcfpjepat gttft. ©tft ia ban Den booifepOcn Cercus oft 

 •«Tojtfe allten bttftbiHmDt in Dobbel ojDcninotefi ftant banDoojp 

 ntn. t©t blaDtta ?&n langBtooiptsB/tonDt/DirJft/gthtomt/uptBe* 

 Booit/enDtContommttB-BBfbjga / ban tenen bott oft anDtthalf 

 lartgB. 



söt blaDtta ban SnttupBojbitim ;ijn beel bidse» tnDe gtoottt 

 ban Die ban De Pojtelepne. 



Aerd , Kracht ende Wercltinghe. g.ommigr)e OllDt ftBltibtta 

 brrfcHttcn/Dat onDtc alle De gommen geen bctet tn ia Dat Bet fap 

 oft gomme ban <l?ufojbmm : noebtana foo ia Dit fap foo ft Betp 

 ban fmattft / Dat Bet maer aen De tongBc sBeBouDcn ?ijnDe alle De 

 fpnfe Baet nac Doet fmactftcn. 'Cfelbe fap gbcDiontlitn / bjau&t 

 tenen söeBeelcn DagB langB in Dt fteeic enDt magBc. 



<t felbe met UitltittfttnDcn Diantli ingenomen/ ia fttr gotbt te* 

 Btn DepBncbanDeDpen. '<CBae!tuptopDenfe!benDagljDatBtt 

 opgelept tooiDt ot fcBcIfetingen ban gebjofttn beenDtra: matt De 

 Bene Die'tfclbegebiuptften/raottcnmetphitftfel oft tenigijentetatt 

 gtt bletftB bttoactcn Datt DtbtenDeta meDe beftIctDt5&n. 



anpttebebbcn bp gBcfcBiiftc naegBelacten / Dat een Die ban een 

 üangtjt oft fcngtiighc beeft gBtbcten ia/gten BinDct en fal Bebben/ 

 aiimen tbtl ban Den BoofBc tot Den bttnc tot optnt / tnDe Dat Dit 

 fap Oaet in gbcDatn tooiBt/cnDe Dafmen De toonDt Dan roenaept. 

 Pillen ban «etipBojbium 5ön feet goeflt tcsBcn De bjatetfutbe. 

 iRtn maecfit ten «Tttoen ban «rtipBcnbmm / feer gotDt om Dt 

 BBtqtietftt oft gcfntDcn ;cnuüjentc gütncfeni' ttoelclt aétuiB in fijn 

 i4- botclt üefcBiBft. XRtn mateht Daet ootft een ölicban/ feet 

 gocot in ot booifcpDc enüt itatboIgBenDc gBebieften. 



'Cfap ban <?iipBoibium / fepDt SDioftonOca/ bctoiiift Deboto^ 

 ttghepDt ban De oogBen Die 'tatOcIjt Dupfiet mattftt'Dact op goe* 

 ftteftcn:Dan het mott mtt bonisB oft anDttt oogBfalbtn gtmtngSt 

 tooiOtn/om fan fcbtrpiatitpDt te matigBen. 

 i " 9r, ' cI H! *" nutlta , t!lEn f«» SoeDt tegen Die laliighe Booftftoeertn/ 

 IammiBbtpDt/ qualtn tnDe leemten ban De poeften ftomtnDe/ fon* 

 berlitiBBe Diebetouüert ,pn. -eufoibmminOcneufBatcnontfan? 



a2ufc*> 



