Het derde Deel. Het tNvaelflte Boeck. 



ïjonbiu* titrcbjcbcn / tnbe nac fjm gbcbaentt tnbe plactfc baet 

 het ban BfteblOBbt ia / Coloc) nthts ouals Graxa ohetjerren / is 

 oocKceit fooitcban«Coioquint; bicupt «GjicchenlanbtBbtbsogbt 

 te; matt notbtans Ban ntbcgtjeue üu te boienban anbere bc* 

 frtjicüni »im / beel bcrfcbillcnüc. Ban blabertn cnbe Ulotmm 

 rtyélycht beft -Coloquint Cc pompen oft Pcpoencn rniigbmia. 

 ijacr ratteften Knippen laugbB ott aetDen / met iiirutuc bcfclm» 

 gyen gier cnbe tact Ut rwojtclenbc ; cnbe nonnen oocli om liooghc 

 gljclcpbt y»iOt bt latten bclilimmcn. «Bc bmeyt ia langtotooi» 

 jjtctjj / peel tpronti ƒ fonbercciuggeplaclien / ftrepen oft herben ; 

 ban grootte ais een mibbelbaer jCBclocn i fuwer ban gftctoigbt : 

 Dt ftgcl[ciBtoc!nictfcerbicR/maccfoogtrbt;alBfp yeclrgp ie f 

 Carmct ggernfins booi fnnben en han : Dan alfmet met gyctoclt 

 opflatt/ oft bstmenfc bon boogh lact ballen / foo bttftfc : op* 

 tjgtbacii ?i;nbc / ggteftcen hlepn reuchohen • maer met foo (leren 

 oft onaengtjenacm aio Bcfiltpne pccra-gbcmgfc bcoibcfcgicbcn 

 •Coloquint. l)ct binncnflc blcefcy iabictbt cnbe biel! / met fetr 

 boos ; bleten-geel / mate gccIDer cben Voel ban bc boouioemot. 

 '<E facbt afgycbcnlt met flibbcraryngljc lacpncno ; tjangUt biw 

 nenin aunnccpcpocncn ggefchict / mat hlcpncrban iDcpocn- 

 fatbt / maer ban fulth maechfel / bertoe / tiiDt flibbtracytigbt 

 Siacpcn; toar geclee ban liet mergp. ©tt booifcpbe bleefctj ban Deft 

 bjticljt ie onlnbclnthcn bitter, «öycfaept bcnij.apjil beeft in't 

 ïacfttban be£>omerfcbentb.icn rijpe bcenyarbrbiucyteii boojtgyc» 

 bjogyt. 



Eetb3creColoquint > ül't<G)ictftBColocynthiscdodimo!,i9ingtt 

 «.Capitelban bet nSocelt ban voobonjiia bcfcyiebcn met nacme 

 bantamme Éautoooiben. 



Aerd, Kiacht endeWeeikinghc. ©efen OtmU.ippcl ia tocl fftr 

 Syttoclbigtjbanhracyrtn; noeptana too;Bt tjp beel gbcbmpcttt: 

 mant batr ban moibcn brtlc bcrfcycpbcn gbcnrcomcngycltiigiien 

 inCtapctcHcngIjtmnccHt/aiBDiacolocynthidos.cnbcbtbtrmiur* 

 bc TrochifciAihandal , nac tclcmiiByeban jHcfut; biefcergorbt 

 jputcflgcnbc materfucyt / gcclfucljt / iat ooth tegyen brelOcrlcp 

 feojeftn. 



''£ facbt ban bit Bbetoaa en is niet foo ftngnfgp oft ggcroclbigb 

 om te purgeren ala ben appel felbe ia : mant top yebben bare af 

 inggegtjtbcn/ fcpbttobel /meet gbctoicgts ban ban ben appel / 

 met meerber nuttiggepta / citOe flljten oft beel Itltpntt beroerte bce 

 bupcha. 



•Ojpfabenban «Coloquintiba/ foo men ftpbt/ aenben baifeghe» 

 gangyen/ gljcncfcn bc beröcbacgbrtftc bojefe; bierban bt felbe/ ge» 

 iiefcnoebiccbcbaegbfcye. jTaacrbieroprnianitttcbctromurn. 



'■C fapban ben groenen Oiinitappcl ia fecr goebt bc ggene bie 

 littflercijiilicbbni bacrmebclBCIgbcfirrhcn. 



iRarch ban «Qumtapptla tbjtr fcrupela met tjonigb toarer / 

 flycfobcn öoniglj/ Jï5prrrcnbe *>alpctct oft Niitum gycmcngyr; 

 enbe pillm bact af gbcmaetbr/ beroeren ben bupth feer frcrcfcelgrh . 

 '■«E felbe metXIffcn cnbe font gycmcnglit/ nctmttotgp bentanbt- 

 ftoctr; maer pet tap met a:gn gycmtngytcnbcroarm gycmacclit / 

 mate h t baft bc lotercube tanben . 



33c ggtbjoogljtjc appcle ggcftootcn/enbt in een hlpff erie ggtbatn / 

 ?ijn feer gort tcabcn lammiBbcpt/ pilue inbt benpen cnbetoltjrhc , 

 ttibcttn fuppofitojit batr ban gycmacclit/ onbec inggefet/ bott feer 

 fiere!; tt hamer g^cn. 



Den reueh oft gtt aenraetften ban beft «Qnintappelcn matthe 

 fommiggc menfehén ben bupcb toeeclt i cnbe bermetlit fommigijc 

 bfontucn bt maenbtfionbtn. 



poeberban ggebumbfiioloquintia feer floet om bc fmetringen 

 in bt grpmebjche oftftgameipcsclcben te beclcn. 



'•C mcefteBljcb)icl)tbntmcnbanbe Coloqumtibaingbttft / bat 

 jgn atljt oft tien grepnen tftffrns / ractfptoop ban ^itiebaa oft 

 metïvoofrn Joniglj: anbtra ia fp al te foigelgch om in ee nemen: oft 

 men üJtpchtfe tn bc iEiccbc / jiRaibcfcpe cnbe anbcrtn fhr foetcii 

 togn: men futfc batt oocfe in; enbt men onnckt bacr eenmepnigga^ 

 fcenban. 



HindernilTe. TobonciiB btrgotlt in bet baetft bat yp Ob- 

 fcmationes oft aenmetthuigben bet mtbicnntn ; oft bc Otjtncea- 

 bonffcbelanBlitnbt noemt; bat ctn feer ftcteft enbt lirrtbangl) 

 man /bit een DjaghmcColoquintmct ctnhlp(letiebanoiiberin> 

 Bbenomen habbtt batt ban infttr holten tnbt ggritoibtn ia; enbt 

 bat gem nac fijn boobt ten groote menigbte blocta bon onber 

 afgbcgacn ia. Oiibc boojmatt / ala «©oooncus yicr ooclt ber? 

 maent beeft / bel Coloquintiba ia Set gtrt / Itbtt enbe maggt 

 ftcr tcghen tnbt yinbctlgrlt / tnbe beroert enbt qnttft bt bar« 

 men cnbe inmenbiébc lebcn : (elfa homt uptocn Igfbe langft booi 

 l)et ggene bat fp beroert enbe I09 ggemaccht geeft / oft piirgwtr . 

 ^Ren maggft bc oubc liebcn / bc iongl)CKinb«ren;nocbbefban< 

 pbcrbioubjoinimmcrmccr inggebtn. Jnbtnimifeggtftthen bott 

 fp be bjoiitocn mif ballen i tiibcban biipten opgtjtlept boobtt fp 

 Gcbuitgt. 



Bctennghe. ©it te beel <o!oqtiintiba inghrnomtn bteft fal 

 ggtncfen/mibtBwatttbaettofnnni ingljcfobeinSn Dmultenbt; 

 met olie ban Jtmanbelm oft ban „fiottn / oft ijonigy-mater .Ooth 

 ia yet beter batmen bc «loloquintiba niet hlcpnen floot : ttaut ban 

 bottfp müifcynbe. ) anbtttnem:n benhofttlgchen gtotnen ftern 

 bitmen §imaragbna oft •Cfmaraubt noemt Itnbt gytbenbenfcl» 

 ben mtl hltpn gbtfloottn ?ijnbe met togn « bjinthen : anbtrt 

 biinchen fijne 'ïbcciahel met togn/ tnbt <6trftt toatecmet fupt» 

 titt / tnbt met tmet bjagbmen jBafficb ; m« ©utt-trupbt. iBe 

 fjiltnt bit bt <ColotnuntiDa gycbmpttttn fonbtt bt fcboiffe oft 

 fcBtlle af te nemen; Bmalcn feer 1 toantban iafp tt htatgtig!) ; iac 

 ftgabclijth. 



Vcrkieünghe. coloquintiba moet gctl wit toefen / binnen 



fcj 



Bbcbmpthm fal 1 toant be fmaete ib niet tjotbt : bt befte io bt 

 groote ; oichc / mate fecc litljt cnbe booa ; enbe bolliomentlnch 

 rgp tocfenbe. 



Aadcrghebriiyck. tOlicbie gbcfoCcnbecft in eenen ©mntappel 

 inb'alTtlini Btjelcpt/ ecr'1 (iet mergtj itntshcnomcit ;nnbc ,. cnbctjtt 

 bapr bate mtbe gyeflrehen ; bott 't ftlbc ftoart toojoen / enbe bt< 

 bleebtbtgriiIijijtpteiiDc uptballra oacr ban. 



H E T X XVII. CAPITEL. 



Van de Witte Kies-wortel 

 oft Witten Hclleboruc. 



Ghefhchtcn. 



DO 55tc$-toojtcI oft ^rilcbojtni Vrad tm bc ouöe 

 CtuiiDt-bcftljiüüctB mtcbctér.nDc ; Dr ÏDittf cnöt 

 bc ëüKim-. I9an neBDittc tullen \sp m mt <£npucl Dans 

 bcltn/ tntbtfi barrtiBtc foojttn af bctcDjtibtnDc 5 cm nut 

 jojitarlitirjijt/ cnBtccn ïnct fruartartjtigljc bloxiucn- 



^pittctj o^efff 6wué o/t 53?it (\\ie^-cïuj,'btv 



j Ghcdacnte. A. x&t t&tttt jBte0-totr?trt fictft etoote 

 üfcebe gfjcnbbe MaDcren / De Wabcttn ban «Öroott 

 tDctljüic/ oft beter uanöt«J5root£ ■aScimaiie gljeliiCHen? 

 be / Dorli grootcr cnbe meet tjtjetibt oft n» tt cljeftaept / 

 Diepe üozen mte lengt)*" ais üfiubJcit Ijefjbrnbe. «litn 

 ftecl toaft tccljt op 1 cnbe 10 als Dien ban be foo2ten ban 

 fcrula/ batts Itccrfï tnbe bonfactjtiglj/ feer langij / on= 

 bet atn met betle belltlaaiö oft totiöftenö bet blaberctt 

 litlBonoen cnbe bcftïcröt ; be bJeJene Ijp bcrlicfi oft lact 

 ballen bJanneet IjpbfaüintttbrrboitencnDe te bctgarn. 

 ïen b'oppetfie ban ben ficel 6omèn be bloemen taooj.t / 

 bcenbobcnb'anber ala betftljetibtn abertn flïjcrrijicht. 

 53efe bloemen en 3rin niet fect groot / in fes fmalk ghe» 

 booz.be oft gfjcftteeptr blabctfetns gfjebcplt / bie blccra^ 

 beibitglj luit oft met groene oft gratactjtigöc ftreepfiens 

 obrrtogljen 3qn : enbe als bit brrgaen/ foo feomrft fiae 

 tkkt bloemt bip oft biet tmallefelepneljaumbensboojt/ 

 De facbt-ljupshcns ban ben Sefamumgfjcliichenb* / baec 

 in Iepbtb{ttbt tnttttottatjjtigfi facbt. ©e roojtel ig bitü/ 

 «© g g njrt 



