Crtiydt-Boeek Remberti Dodon^u 



vrrki<r(in"hc. J?flthttftgrt««bana(!t ghtlterbe/ mottmm&é 

 fttoarte fitcoWulbooiBeMmberhicfcn / fonBcrlinghcBbt» 

 &%?, ,«nn enBe qbetcmt oft betcpbt Dooi fconfrt. «EnBe in Be 



2 ?K*nm«tiwnB«Bi«-twi*t «De llooBhDuptfti, 

 ïtuSut Ifltttn (latn / atomen pet iiepliBh-fcerfi-triipat bin* 



" C HWnnilTe. 3Clmi0trt fctoartcBicB-topitel niet foo BöjtotRüft 

 fllsDcïBirrc/fpcnftannochtanB met fonbtt foiflhe mghenomen 

 tooiDcn/ ftmBcrlmBDenban BtnshcfonOtn: baant/ ala ftippotratta 

 fcpor/ De Bbcnc O" Bliefant ban Utljatmt <nn ia De j*icb-iboi* 

 tel fter foiaWh : tuant fp mattftt ftramp tubt fpanmn B be ban De 

 «men «r-nBcBacrom tnfalmcn bc Jötcs-tooitel mcmaiiBt mshe* 

 ben/ Danuifltootcficttitcn/cnDc DarDtnBhenen bicionsh enDe 

 fretclunnicnbcniet t'allc tjjBcn ban ben iatte / maer alleen infie 

 lente/ enBe 't fclbc niet Don nhccoitistetttnDcBlicbctettt. 



alleen m««m^JfiSS^SS^^^SPi!SS£!i^ £$ bom / tnbe fieBen ïtm toat i tube Ban Dnncfttn fp Den felbcn. 



632, 



«la IifocRBKetiB ^ol ƒ tnbe ntbtrtoactta af DanshenBe/aenbe fcnn* 

 ten/ in fonDethcpOt ban OtOip hmnenffe blaBcten / uptDtrt peet? 

 fcBcntnatftoartachtiBhbnn Btttoc: m 't miDDmbanBt bloeme 

 ftacn tbictoft Dip hoicnRena/mttBeclcDiatpHcnsomtmeelt. JEU 

 Bbcbjaa en ia niet langb IcbcnOc/maerberBactBcstomtcrB/ tnbe 

 moftaritiaetsbcfacpDttooiBcn /al» bet lenolitaiit ootl.moct/ 

 fcpBt «Iluftua: uothtana ghceft bet fomtDBra mtiibje fpiuptm ter 

 ffjDcnuptfrmchjojtt!. __ _ , ■ . „ .• 



Atrd, Kracht ende Werckinghe. I. £>teart 3<HC8-CltipBt 18 

 «jhtfonSet Ban het tóu/ fcpDt jBcfn* enBe men mast) Bate totl eciia 

 foobcelafgbebmptKenatebanhetlBit. lUet maeeftt ooeh frjn en* 

 Oe Bun ; fupbert/ opent 1 tnBttet af bet blcefchBat ober BequaBc 

 fhjecringtien groept. , , , , _ . . ,. 



fftoartt fiica-tooittlc/ te boeten btcctftcfomtc/ oft öepli?b- 

 fttcft-ctupót/ia een fonOcrlinghc rtmeoie/ ala top bcrfcKert rijn / 



entftcIrTömatijtighe oft ncghmatichc enDe ooeh blocDigbeboch* 

 tiBbeOcn: mantfp ghcnceft De ojatpinghe oea hoofta/ Dctafernpc / 

 ben Rancher/ De gbcrarchthept/cnBc lammigbept/ enocjet flcrcOn. 

 Jusbcarjcben fflnDc op bequaemen tjDt tnBc bcrjtiaemc petfoonen/ 

 maeeftt een beter tompltrit/tnBcDaeromoocft bttl beter «oen en* 

 Be manieren/ enDe 't littmtm sbefont enBe aloftlietiongftu)acie 

 (mant Bat «m baer cpgljtn roercfttn/alaoneöippocrateabtrclacrt) 

 enBe feergoet ban btrtoe enDe reueft. 



Ooeh ia fp mcrcftelncK gotbt ih De ghcbjeiien Der herffenen / 

 JjooftftoceO in fonDctbepDt aen o'een fijDe Dea hoofta; ooeh m het 

 IoopenbanDt oogben/ booitahibcghebiehei! enac uecRttn ban 

 te iuneturen oft liotmaten / ala Itnobbelen enDe hatoe ghefbnllcn/ 

 fclitren enBe ftropaebfigüc ftoccringhtn : fp bicnght Be finnen op 

 batten «cl : fp ftcreht oc wuibjen/ enBe tiet mBhttuant / oebtafe 

 enDe De mecDcr : fp fupbett bet lichatm ban btwtcn enDe batt 



Ooben beferi ia bit #ic«-crtipDt goebt ttgftcn De Bhtbitlten Bcr 

 rnilrcn/enbe ianBhblirbenDcnoitfcn : bet Boet oocfttoatctmacftcn. 



33ic becfroptopbebojftis/ Die fïtBc bet ttupbt ban jtujarrc 

 JiJiea-toojtclmttbjjjn tnBc met Ijoniflh/ enDe nigbc Dat oooiccncn 

 flipbertn Doccft/cnbebjinche hier af Bta abonta ala iro dapen gaet. 



«la Dit cttipDt groept aen De roojttl ban cenen boom / Dan 

 Bfteeftbtt DebmcötenbanDicnboomeenpnrBcrniDcfttactiticnOe 

 omtrent tenen togngaen Bbeplant / maeeftt Dat Den mijn ooeft 



'"'«Benghtefttu bebödjfépbe tj6e6!tfteri6ttnac60lgtjenbepócDet: 

 i^ctmtcen oiagbme tooitel ban Staart JütcecnipBt / iüantci/ 

 Bencftcl/ Stnne/ iRaflicft / ban eltfta cenen fcnmtl : froot bit te 

 famen/ enBe neemt ban Dit potDtreencn fcrupdoft anbtthalf; ten 

 booribfttn ttotc; met tentgbnat m, Cnbe Dit ca fett gocot om De 

 fanta5ntnteDocnberBacn. 'j-=«,w - « \ *_ 



iHct Dcnfunrften ghcfepDt/ .flttB-moittI(fth?tfft lobcl) laghe* 

 lijtftecn Cbetiafttl / enDe/ om foo tufegghen/ een mccicöne ban be 

 mclatofcljcpt; ftanefter/ ejuabe?ecriat)tpt/ loildtbitr/ quaoe blecfttn 

 Dea lichatma enDtbooitaetenDeftDcenngben.iRct a;nn gemtngtjt/ 

 entcop De gupt flhtmicbtn ; uccmtwtgöDe mifmaechtpepOtban 

 bc ftlbe / tnbe be rooDc pupfien aft blaerftena bp Be oojtn «ft febet» 

 mtlhepBt s enDe fp btrttctt De roiatten alle 't litljatm Bo0> i enBe 

 fttt potBrt ban Ban UJOibt nuttrlntft sheBaen bp De afttenOe 

 Crngbcn. 



<?tn plaefftr oft pap ban Dcfe bw.tel mtt <Gtrftcnmeel enDe ttmn 

 flbemaeeftt ; iafcer soebt op Oen bupeft ban ben taaterfuthtigljcn 

 Cbtlept; tebjetenalafpltlepnBöepocbtrtie: mberfclbetbocggtn 

 iafp goctop'tflettnngbelepbt. 



aaefe tooittlbanonbct gjerneft cenen pcffaa ghefet;btrrottRt bc 

 macnDtftonbenj/ enBe trecht af Bc DooDcöuicbrcn ; enBe DooBet De 

 icbrnbe. 



!I3ef«H)etDo»teIinDcoo!enttBtcoftb!pbagIjrn(anghBhcfteftcn/ 

 ig feer gocDt totftat qualgcN cnDeftnf tjooicn; tnbt bet tnpttn oer 

 60ien> 



Ijetfgnftofoftpoebw banbe giroattt iBiea-bwjttl berfttrcHt 

 bttghtrutne. 



JHamenoocftbtnmonBtfpeeltmtt a^önbact Dtfc tooittlinrjc* 

 faben ia/ fbo betBaetbtn tanbffroetr i enDe bc feibe roojtclgbcnecfr 

 alle BuehitfeeuBco monbte. 



x. «êt bJOittl ban Bier-trupOt in tonn ghctoepeftt enbe ghe» 

 bjontften/maetfttftamtrgancft ghclnck ^toarte /iica-toeïteltirn* 

 Ut Dient feertoeltot alle De gljeb:eUcn enDe iïceftten bacrstsarte 

 3%teB-roo;telBoet tot is. 



'<C fetbtDottfpootft/maermetmterbtrftrarht enDe shcbwlt / 



BhtpoeDett/ enDe een bieccnDcel (oota froacr met tntm ingsfnomen . 



©t ftltcbjo-.tclmtt lAuptetnOe 3tgrimonieoftï3oclfttnB-trupDt 



intoatecBbtfobcn gtjenteft De getlfucljt ; enbe taetrbt af met ben 



bamergamft Datseelroater. 



teaet ooeft in tobt ban ftctftcn Defe tooml m'tlicljatm Bhefïcftcn 

 fimlot/DactftomtalfeftnnncttDebttrightpBtBatin't litbatmta ■ 

 tnbt baetom ala bet Bec mtt cmighc baeftiBbt fictftre bëbangben 

 tooiot/ fooftehenDtlanMliebeuDefetDonelin tenplactfc baer fp 

 mirrtt ftmBeten enDetniact Doen magh/ enfle baer Itomt tttftont alle 

 «IttattenbeblcrigbeptAtnBtbatSte too:it Dacr Dooi btijonben / 

 •la tSeooneua ooeft rcb'.gfr. 



?. Hupa-ttupOt ban be IiooghDupttcfccn / oft Be ©alfche 

 ftwoarte Jiltta bx»ttI/t|tertechnro!ttIBiein't fmattftcnfettboct 

 toalghm ; enDe ramjtaliengbcb-iiptfttom bc r offcnenDelBoU 

 btnomttbjenghtn. SBefttot aen Ben hals ThtbOTSTgen/maerfttbat 

 DmmmftbeBbetttbtcBMftfeöaDtneTirinri.'ttp tsjciicBat bug* 

 nroiea beeft/ 'tg» bat fp ftniot raogtjen nemen. 



afmtn fewattc ^tc«-b»ittl met ïangh JJepcr / ƒ fopt/ faeBt 

 Dan ©Sutua cnDCIniJB ingüccft/ foo Doet fp beter toevch met mm* 

 berfombc. Jücnmaflh bctpocBtr Ban Defclbe ooeft innemen mtt 



Bt »« Iroéptftèn Ban'be ^martt J?.itB-b30jttIin anöB-mater/fepbt 

 lobcl/ teo:Bt feet BbtpJtfm/ ala 't anga-faeBt eccfi m ghcBiftillcett 

 llaneel-toattt Bbctoepcfttbjoibt/ enbeDan op dc BbefupbetDc tnDt 

 nticfncDcntüOjtcrghegotcni tnBc Bacrnac/ale'ttoatetaf Bbcgoten 

 iB,'Dclnouclafecrfletcft enDe metctn pttffe npisljcDjutfet too!» 

 Dcri ; cnDc 't ftltic untgljepttfl fap in tenm DifttlItTr-pot gbtOacn; 

 'ttoattrfoo langbtaf gbcDifülltert toojbttotbat l)tt bcboojlatft 

 bitftghcrooibcnia. . , ... ^ ..... .. _ 



fcommighc laetcn mepeften een tamtlncftc mtntgftte ban be 

 fchóiffcban öc bjonclftena Ban JlitB-trupBt in latnoc jEannaf 

 Bic ghclncft fionigbia/ Den rijDtbanacht uren: Be totltftt Boot et* 

 ncn Doccft ghebaen ;imBc/ Btbcn fp Bic in tt nemen: mant Be ftratbt 

 BmtDc <aicB-too>ttii8 bacc in Blittcoelitn. •€ fclfDe moietooclt 

 ghcDaenmctijonighoft gocnDtt fop/oft auDcrblccfehfop/oft mtt 

 «Ówmcl oft foctenbjirn/ oft metfautt oft fptoop; oft temglien ght> 

 foBtnuJiin/ Dacr bpbotgbcnDe een pappeftcn ban /wout oft ban 

 «ja i cnBcmoiBt tt fupptn Bbtgöebtn. 33an Be ücitc bctcpBingije 

 ban Bcfe tooïtelcniB oatmcnfe in etnen «auccappcl fieBt/ oft in 

 blcefchfop/oftminatcToftBÖlbanlUnfcTi. 



©ictcbetlbanbefebjoiftl inobenomen heeft / faI«GcplcnmcItft 

 Dniicfttni enbebatr booj fal alle ött quaebt/ Dat bate ban ftomen 

 is/ophouDtn. _ ,^ _ ^ . . 



ExtradiievanSwartcNies-wortcI. iüttmtfchO'-fTenbanDetoO!* 

 ttla ban g>bja«c iüita-tooitcl / ala 't mattft uptBbcDaen ie : iaet 

 Die roepenen in gljtDifiillecrt 3tnna-njattr Dm tnbt bnn bitt-en- 

 ttointiggntcn/enBe bant'famenfoo lange fieDen tot Dathetbjatct 

 bijftautBinBbcfobcniB.aBaernacfalmtnDc fchoiffcnmcl ftgf tipt 

 Doutocn/enDtvJgbcn: 'ttodtft ten iaet ficn met fpcoop ban boofen 

 folutijf inghffoocn ?jjnDe /tot Dat bet bttl; ghtnsegh ia / in tenm 

 pot ghebaen bwibt / enbe bewaett tot batmen'tbanbotnl)ctft. 

 San Btfen fptoop geeftmtn t'fefftnsecncn fetupel oft balbc Djagh* 

 me/ om af ttiacghtn Dcmclancliolucftcbocbtigbtoni/tnbcbtiietft» 

 tcnOiebaeruptgDcfpïOtcnibn/teberOiDBen. __ -\ 



Omoemojtchnban /gicaetiipDt fotiber fchabetcplueften oft 

 lipt bet aerben te ttteften / plegten be ouDcta cerft looeft te eten 

 enot tofln te Bnntftcn \ enDe Ban ttotuen fp Die met hatftt upt Der 

 atrDtn: toant fp söeloofBtn batfc bttbooft metbaer Dompen ftc* 

 fbjaerenfouben/alBfpanDcrsgbtpluefttbjatrtn. 



Ander ghcbruydt.SHommiBlJtmenBbtlen'tpoebtr ban betpofttl 

 met eenigbc leeftere fpafe ; enbe DooBcn baer mtbe D» tatttnetiDe 



©e'iVghctsbanfommigbt ïanbtn pltaöen mtt bet fap Ban Befe 

 tmpBen bun pnlcntcbeftrncften/om De bnlDc Bieren te BbeUJiffctte 

 qtietfcnoftom te biengbcn. JSotbtana bttupgtnBcoiiBc fclnnbcrs/ 

 Bat Be toilbe Bepten enDe De rraacftelcn met Bit ftlbe trupbt Wt Boe* 

 maecftttooiDenrDan De Boffen cnDclBoIbtnftetBenoacv ban. 



HET XXX. CAPITEL. 



Van Svart Nies-cruydt van Diofcorides. 



Cheflacht. 



I3Ü öft Catjitel fullfn tupMan norRftn anbtt ^itsatt 

 fiitS'Vcupbt liatröeltn / nan^iolcojiörs bcftb?rtJtn i 

 't toelcfe ban öt taojijttöatl&c foojten üan j&wait j9it^- 

 tTunbtftfrBKltomrljrtt. 



f Ghedaente. »>UJnrt jtütö-mttibt / trttf tPtoffOjlOcö 

 ftj)?fift / tjttft arome blaDran / Die »an Den #iatanuö 

 göcliica ; macr altpntc / tnbt natber ftomtnbc bp bie ban 

 hrt ^>ponbp!nnn / notfjtanö mm gljtfeluücn oft booj' 

 intben/tnbe int gljflDcns ooffc f matter ban bic ban *>»D!V<= 

 bpihtm ; bobtnbttn coch touü)acI)ticI) oft Ijarbacüna!) 

 int flhtbotltn.^Pen ftttl is oodtrouto oft oneffen om aen 

 tt taften. 3?t bloemen ^bJit veerfröatijtbjl) / oft nae 

 Dtn-jjutpumittccHtnbt/ ban rjjjebaente tnbefel)icüinsy c 

 trturrfs-gtjtioijiS ofttros-göetogfi booitaomtTibe ; tnbe 

 baer onbtr ip be bjurtjt oft fatbt-bol aljsbte ban ben Cm* 

 tug^i toojtrttn jnn bun/ fbjart/ oijtlntS ban ttn felepn 



jjoofbcöen 



