*,o Cmydt-Boeck Remberti Dodonaei. 



' », ^, „ ™nalsbcfiecbtenietgeetratS/oftbenuraiulieiigtjeen 



in bc purgatirn niet ghebjupcBten heeft. £dfS «atatttf £ * r £ m beeft/foomaghmen hem in togn te toepebe (leb 



lobangctioclengctoecft/ wtneDunmoftfimtmtar «oru- f° J ; o f tba ^,n Cb eteDjmföengljttacti. 



tigfje (lofff/ Die Daenn is, tie t'famriitrcchrr.Dc bracht tarr- ïcn/ui bnl „ t f it DE „ ahabarber fomtgbts oorft gerooft 



meerbtrenenbetorrtaoozberm bofte. tt>ant,fch?i : tt ftp/M J«* Jj ia ^ r „ or ï, t an!8 tn fulcher boegen bat Jjp gcenfing 



fijne Dunne lorhtighe fibfft en belt tt be arrbarhtigye Uo u- W™ m m . J mt aïö „s berepbt sijnbc toojDt hp ftec 



lue niet met allen uietarel eer/ om bat fp be aerüarljtimj- uü' , - hct roootm elJ5oen enbe allerhanbcn 



ungijt enbe m be btepten t>cs hrhaei ! ö ff™ : ;£L op tc Doen ijouben enbete Helpen: toant aija-- 



>oi tacrftrrr bt enbe bermrerbei t ft' be t fa- mina i»m j &at j , naeDemari öat ^ 



Ijcpbt taoojDtr b 



torrtaorrt, baer Dooi tacrfterrbt...- 



niciitrcrbmghe taan be feltae ftoaere aerbachtighe (tof. 



fiorhtansiobpm fijne mepninghe bcbioghcn ghttocc|t. 



tatiant bc feltae lorhtighe bunne (toffe taan be fiMiarBet 



beeft een fiipbeimabeiiDe/ oft purgermbe/ enbe allebei 



froutbcben open enbe bracht, gljclnclt bebensbacgbs een ie* 



Der feer tod berforht enbe behentiS. 



«anlusJtrgmcta fcljnnttoel be eerfle getoceftte 31111 bie 

 be purgerenDe bracht in bcfe toozttl bcbent beeft : taiant 

 in liet 4 5 . tapitcl taan fgn cerfte boetb / alp i)P ben «er* 

 nienttjn onbet be bmgijen tehent/bie be ghefonbe liepen 

 Den bnpf b teectb mabcn, bocggt Ijp bcfe tooojben beier bp : 

 als top begheeren bat ben üTermentrin ben buprh norlj 

 toeerher mahe / ban boen top baer een uiepuigbshcn aha 

 lp. 3?acr nae yebben be flrabifrtje ïnecfters bcfe tooztcl 

 taöozts in gemepn grbzupch grbzoght/enbe taooz een pur* 

 rtrrrnbc bnigl) ober al boen ijotiben: enbe boojhun tor- 

 boen Jheeftmrn bien ahabarber/ bie taan belanbciibati 

 China tiiiam / rerft botaen alle banbere bcgofi te beriite* 

 fen : toant ben feltaen is hrarhtigber ban be anbere fooi* 

 ten taan aha : enbe het «urrbfrb aha oft aha #ontt; 

 ram is flapper enbe onfïcrrher in'ttocrcben/ borg met 

 flaiitfrljelnrli fonber purgerenDe oft ben buprft torcrb-mai 

 beiibe hrarhten. araertoojbtoorh een foojte ban aha 

 ghebouben meenftabt taan 'Sartarijenbiemdié>amat= 

 ranbar noemt ; 'ttodtb onnut enbe niet goebt en is/ enbe 

 alleen gljebmi'cbt toozbt om be beeften enbe 19ce baer 

 inebe te geneten / enbe hunnen.buprb toeerb te manen/ als 

 «©arriao ab ©zta betupght. 



©ooitsfoo laegfit ben ahabarber ban onber af alle be 

 jjrelc galadjrigfje taorgtiggeben / enbe fomtijbtö ootb be 

 flijnicriggrpbt Die in be boozganghen/ naeft bt mage enbe 

 bannen jnnbe/taafthanghen oft bliibcn ftebcn. 



Ccnen bjanch taan ababarberghcmaedit/ is feer nut 

 enbe bcquaem al be ggrne bie met cenige fierbten taan galle 

 beroojfaecht geqmlt 3rin ; als 3!Jn be gene bie be geete enbe 

 bjnbarghfrhe bojtfen hebben; be gijene bie geelfud)tgeb= 

 ben / enbe taan centgljc ghebjehen in be letaet onberhectaigfj 

 3tjn: ben fdben b; anch 10 oor b feer gotbt in be pijne bet fi)- 

 ben oft pleuris /in longherfucgt/ fqumantieoftgheftoil 

 aen bebeel/ in buUiggcpbt/ pbelfinnigljepbt oft rafernije; 

 enbe botaenbien oorb in alle gjgcfyehen ban be nieren/ bla= 

 fc enbe ontflebinggen oft füiecnnghentaan be intoenbi= 

 ghr beelen bes lirhaemS/ enbe in fonberhepbtbegheb^c; 

 ien bie met eeniglje taierighe pupften oft göef toillen / ery- 

 iïpclas giir lirrtr n / foo tod taan binnen als ban bupten ben 

 lybe pleggen te bomen. 



l@oo?toaerben figabarber ifi btiftcr nut enbe behulp* 

 faem be ghene bie tn be letaet oft galblafe ontftelt enbe gua= 

 Inrbtepaffe 3ijn : toant/ hehaltaen bat hp begalarhtigfje 

 nuabetaorgtigtjeben fupüert oft uptbenlijtae bjgft/ rnbe 

 Dat lm bc boojganghen bes iirhaeius opent enbe taan alle 

 taerfioptfjeben taerlofl enbe ontflupt / foo is hp bobenDieii 

 ootb goet om het ingetoant feer te taerflerrbcn enbe bracht 

 re gljetaen ; intaoeghen bat ehabarber niet fonber reben 

 iu'tlLatiin Vita hepans.Dat is tytt leben bes letaer/ban rom- 

 «nigöe toegljenoemt fthnnt te toefen. l©ant/als «5ale* 

 nus betufght in het clfftc boetb ban fijne JBetgobus/bier= 

 ggeliirbe bmgen 31J11 be Ieber albcrbequaemfte enbe alber= 

 nutfte; tt toeten be ghene bte ggemenghelbe epghentbepbt 

 enbe bra'cht hebben/ foo toeltaan te fuptaeren enbe te ope- 

 nen / als oorb om te Hupten enbe matclijtbtn t'fameu te 

 trecben. 



®m tt toeten hoc taeel barmen taan ben figabarberfef: 

 fens in magg neinen/ foo is't batmen baer taan brquame* 

 Web 'tgetoirht ban een bjaghme tot ttote toe in't iir Jjaein 

 fal mogen gl)ctaen:ban alfmen bet tooter/baet ahabarbet 

 111 te toeptbe gheftam heeft/ totl gljcb?upcben/ foo Talmen 

 taananbedjaltacbjaghmeahabarbers tot b?t> bjagljmen 

 toe ftffens mogljen nemen enbe te toenche flcllcn. 19ooits 

 Too is het oocb te totten /batmen ahabarber 111 be hectadj- 

 tigfje fiecfeten m geeft oft te toeucbe fielt in het af ficbrd oft 

 ghebiftilleerttoatertaanCicojtpe / «2nbgtae/oft m eeniafi 

 anbtr bietghtlgcb taetboelenbt toattt/ oft ootb inliep. 



frhabcliirhe otaerbloebigheben ghcfuptaert enbe upt ben lg= 

 üegheiaeghf3ijn/tenlaetftenben buptb flopt/ enbe ben 

 bloet op boet houben. 



ahabarber in bcr fclber boeghen op ttairrgfjeb?ooght 

 enbe gherooft3ijnbe/ flelpt ben oninatiggen bloet bet 

 maenbtftonbeii/ enbeallerhanbe bloebt-Ioop / taan toaet 

 bat liet ootb 5P / in fonberhepbt boojbebiafe: maerals= 

 Dan moetmen baer feer luttel feffeno af in geben/ enbe bat 

 niet anbers ban mibts baer toat t fameu-trttbenbe bp 

 Dociibe eiibe bermenghenbe. 



3n'tbo?te gbdepbt / ahabarbet/ als JKcfuc frhztjft/ 

 iS een gantftljonfchabeliicbbinglj/ enbe niaghrn alle tij s 

 ben/ cnbeiiiallcrljanben ouberbom enbe ghebaente ban 

 menfrljen fonber bieefe oft acljtcrbcnrben mghegljeben 

 toojbem iaeio bc feltae feer nut enbe ijeplfaem: fclfsmagft 

 ban bc hmberen enbe ftoangertajoutoen gebjuprbt too^ 

 btn : be toelcbe men norhtans alle anber brroerenbe oft 

 ben buptb toeerfi-mabenbt/ bat is purgerenbe binghen 

 pleegh te taerbirben. . 



^ Vetkiefmghe. 3Den beften aha oft aijabatber is btn 

 genen bie upt China gebjoght toojbt/eifüe taan bc 3trabcrs 

 aataeb ^>eni gljeljeeteu iS: baer nae taolght ben glieuen bie 

 omtrent be lanbentaan ^ontus groept/ oft 'Surrbrefj 

 aöa/anbers ahaponticum genoemt; bentoelrben riappec 

 in'ttocrcben is ban ben taoojfepbtn: ben albcrfltrijtfleii 

 iS ben gfjenen bie upt 'Cartaricn gjicbjoght is / bie bnuae 

 nergDeno eibers toe ghebjupebt en pleegij te tooien/ ban 

 om De beeften enbe ijet I9ee baet mebe te putgeten enbe te 

 ghenefen/ als top upt Sardas ab <JD?ta botaen taerhadt 

 hebben. 



^an onber alle be foo; ten ban ahabarber is ben albrr* 

 bequaemften bie taan be meluwen ghccnfttis g Ij r grien oft 

 Dooi bu acgljt én is/ enbe ben ghenen Die nopt gcfoben en is 

 ghetoeefi * biant/als ©alcnus / Sltairenna enbe JKefue 

 betupgljra/ ben taerfchen ahabarber toojbt in bie lanbeiv 

 baer hp gemepnlijcb toaft/ ghefobcn/enbenae bat Ijctfap 

 baer tipt gheboutot is/ toojbt hntoeDctonujijebiooggt. 

 éoobanigen aijabatber heeft fijn purgerenbe brarljt geel 

 oft biinaeheeltaerlojen/ enbe is meer t'famen-tretbenbe 

 ban oft hp niet gljefoben tn toaer ; ghcmetrbt bat booj Ijct 

 toepthen oft fieben alle be firargten taan ben ahabarbet 

 berfpjepbtenbeafgefonberttoofben : te toeten betoatme/ 

 fijne/ bunne/ purgetenbe enbe opencube bracht toojbt in 

 beborhtighepbt gjjetrotben / enbe baet en blgftniet ober 

 ban alleen be aerbarhtighe t'famentrerhenbe flof : enbe het 

 öirbfte oft 'tghelnbighfte bat baer taan obcrblnft nae bat 

 het gljefoben oft ghetoepebt is/ en gheeftgeen oft feer bltp= 

 ne faffraentaertoetaan hem: enbe als bie berfrhepben btr* 

 toe bergaeu oft berlojcn is foo en fietmen baet anbers niet 

 aen ban eenfüjartarhrigljeoftbrai'nebermeurbetaertoes 

 enbe fulcbcnaijabarbertoojbtlitljtelncb ban bemdutoen 

 boojboo? t tube bcD o jtacn. 



BIIVOEGHSEL. 



D«ouBe «Ttuptit-btftft'.öbtts/Die obet tttclijtht honnmtamn 

 Pan !)tt Ktjabatbamm tittmaint ötbbtrt/ malitÉ Oact DjijBet* 

 ÖanBe fooittn ban / niet nae ot StrftbepOtnthtpiir ban ijcr weftn 

 oft Ot alltBaetitf^maet allcm nae tjtt becfc^tl ban de plactfm tiaee 

 ijtt boo:tquam enöt Btbonötn toitcDt. a3t tent toicsin }3onto/en> 

 öt toitcDt Benoemt Rhaponticum. 33t Ctocttit quant upt Sar> 

 oatgcn/Dat m ot •Oemtjme tibabaibtc : De Dcrfir utu 3n0itn;c« 

 tilt ta tetRhivedfeni oft Rhavamfcni, foo gljtljttttn/ om Oat ijft 



(aio fp ftggtjtn ) upt £>in,i shcbsoaljt murot. iUefut maetftttc 

 bitt fooittn ban : ban imota bat |jp btt Rhaponticum niet 

 tn notmt 1 foo mtpnt StlloniuB / Dat Ijtt Bittbt gtjtflactlt ban 

 JWtfutbooi littoiJiettjt Rhaponticum tt Uoiiitti ia. atngamOt bat 

 poboncua ftbülft/ Bat Be JnBiatntn 0119 btn Hbabarbtrbft» 

 balfctitn / Btn fcIBtn JiRtfuebttljatlt/Bat fp Btft tooirele tn bjattt 

 pltfjDcti tt totptfitn/enbe Baet tjtt fap upt botrbvn: ban tótltft fap/ 

 btth ggttooiBtn tnBt ghtBiooght ^jnBt/ fp toHchtne oft Kottfta> 

 «tna mahtn; cnBt Batr nat ttptgtbountbe too:trltn totOtt Bioogt» 

 mafttn/tuBe Be PiemBtlmnhm bctftoopm 



© tn twogftgbtlttcBtn 13. iobtl ijttft ban bit mmbt bet! gbt' 

 B^ï"' ^' ' r" 86 om " btc Wt" ia= Ban Ijp bttinacnt tpgbtnt* 

 bjefe ban ttote foojten ; tl toeten ban Rbapomicum tnbt ban Rha- 



barbaium: 



