Het derde Deel. Hcttwaelflle Bocck. 



fcarbanimtbanbetoclcftt (foo pp fcpbt) Beel stttoüffclt tooj.Dt/ oft 

 f» brpBt tea;tcl0 ;pn Ban tmtc janüt crupftt | oftnitt. jftactet 

 rtnc fcöMjft tip) t>« beft bgfbjoitclafiicKtogls ghchauoelt enBe 

 npcfmactftt ijccft / te toCtctl Bit Ban Rhaponticum, Ban Rhaucd 

 Scni oft Rhabatbatum , Ban bepbc bc •6;oott bantonen / root 

 fRonicftB-Kbabatbct/ bie fal lubttlijrk gtjetoacc bjoibcn ' Bat 

 fp ai rt (amen cnBc elcft bpfonbtt ten anotren Bbtlpcft «tf I "ft 

 fect luttel betfcpillcn. Dan om ftojt te maften / pn betlupt/ Bat 

 RhabarbatumcnBcRhapomiciim toojtcls Ban tcnecpanOe crupBt 

 jijn ' ale DoBon^ua ooeft. sfteoosBeeitJjccft. Dan pet onOctfciiii 

 Ban Bcfc ttoct is Bit ; te Bieten Bat moicti icraanbt bet Klja Ban 

 "DiofcofiBta fmatcftt/ Batt m btbinbtn fal ttn tocnmgli bitttc s 

 ptpbta;cnbe*cn ftst ftceehe t'fnmcntrcftcnoe htatpt / met «uiglje 

 lumtglrepbt ,' foHBct ftfjtrjjtjepbt/ fonbet teueft/ cnBc niet ftoaet; 

 mart Bot ftnautoenfie foo fal bp ooeft Bhetnt fafftacnatbtiabc bet» 

 n» UtBtnCtn ; gbeincft ala ben Kbabatbct gpeeft/mart alleen tt> 

 nuhc gcclacptiflpcpat / Bitlnat biiiptict ia/ cnBc als Ban pfet- 

 rocli Bat met **gn Bbctoaffcptnia:.ootft fait licpt ombitftcn 

 «pn / in bocgben bat pctfonBet ftoottn in ftiitftsfttna magh abc* 

 ü'.ofttn tootoen / bebbenbe binnen in gbcenlïnfl Be Bettoe Ban Ben 

 Kpabatbct ; moet «nule Beel Bunitct enBe fubtylct Ban fitecp* 

 hena ban Ben «habatbet / Ban bt miOBel tot m't uptttftc tonot» 

 ommt uptgftcfttctltt; afcbbcttoigp oft Btatuto / met Btoetta Ioo> 

 «nac aoetftcna Ban Bettoe ala haf oft fttoo. 5? e oitftte Ban Bt 

 atootftt ujo:tt I bic top gbcfien pebbcn / toaa gbdpeft Bie ban re 

 gtootc £>antoiit : be mioBelbaett ia cencn bnpm Bieb : Bt bet* 

 fepe ia boofet tnbt Oappec gptflottn Ban flofft oft ftibft.mnc Ban 

 een Kpabatbtc immcrmrct ftan toefen. 



Vallch Rhabatbcr van de ionghc Herbarium ia m't latijn Hip- 

 folapaihum rotundit'ohum gptptcten/ tnOt Pfeudo-Rhi recentio- 

 rum. dan Bat fiillcn top onBct bt foojtcn Ban patientte oft Pa» 

 titt)Bcfclpnbcti. 



Rhabarbarum monachorum ia bat ttupBt Batmen gpcmcpnlpcft 

 IDater-Patitp/oft'tgpcne batmen Patitntitnotmt. 



Rhabarbarum album ia ben jBcrpoacan/ batt top biet nat af 

 banbelcn fulltll : Bat CSCll qualycft Rhabarbatum lndicum QUt> 

 iiocmt tooibt. 



Rhabatbamm Amcric3iiuni oftlIDeft-JnBiftl) Kpabarbct ia Ben 

 Kbabatbct cue uw Peru oft anocte lanBcn ban llDcft-Jnbien in 

 £>pacgmcn ghcbiogpt toojOt/Btn auBeren Kpabatbct beel gelrtcft/ 

 ala .jTtonat&ca bttupBpt; te toeten tonb/iiiupn Ban ftpoja / bui* 

 tien tooD; met toir rtlicplackt/btttocnot alefafftaen/ bitttt. 



Ghcboir Rha, met de bladen van Atom , ia Ban lobtl Bbtbcetett 

 'tftlbceriipüt E>at3?'OGoncii8 ipttBooi btn KliaUaibcrBanfom^ 

 migtje Bbefielt beeft. Ijp noemt htt Rba capitaiüm folio Enula:, 

 Ccmaurci maions facit: tnBt bit flêtoaa ia Bttooniieii Ban •Tuttha 

 facBt/Tcbnjft labdi enBe met fltoott nectflisIjtpBt Bbcocffent xgnt 

 bt is in De botten Ban fiefc lanoen lansb blijBtn stocpttiBt : cnbt 

 Ijttfi Bc blactr3 Ban «3:ootc iili|Ten:matt lanflliet / tnbc niet foo 

 (eet b'.tcDt/ ctibe Baetom bie Ban oen aiant oft IBollc-tnipBt r}e* 

 Üül'.cr : 53» bloemc ie Bol ban pmpurt fafelmgben / Bbelpch ala 

 *,dti in Be bloemen ban Bc 3lttiftbiotlien tnBt putputc Cifttla: nae 

 bc lueltkc 'tfatot bomt / Bat in Jimio enbe 'Julio tilp ia. <Ot 

 toouel ia boofaciicuj'o. Beoottt cnoc Beu Kljab.ubct Bbclgckcr ban 

 bc ^jantoiie / gijciijcii top bv doBotuua ooeft betmaent bebben 

 npt Btn cerftcn Uiucft Ban fonni-Ctiipat-battli. 



Andct «hfboli Rha met l'malle bladcrs , m't tattm Batl tobtl 

 Rhapoxiiicum altctum Bbrüeeten/ ia Btn boo>sacnocn l-xbafect gt> 

 Igck l enBe ia ban Jtaliatnftb facüf bitttt lanBcabttoonnen/ ala 

 tien fcibcn loutl betupunn maetbeblaotta VJnBtelfmallet/ban 

 grootte bic ban Ben Panel) Bbclnck / ciibc ooeft atatnto -toit op 

 ö'abetfesK f.Jlv: ben ficel ia cecbtopganiBe: toact ooeft tenen bol 

 op bomt uut fthelfttcu bebetftt / enbe een bloemt bol putputc 

 {nacpltene/ban btctot ala Xttiftgioeftcn oft Cilhle. ' <TfoeBt ia 

 plat/ ala fiat ban «Cattamus/ eiioeteoifit biet te laube tiualpcft 

 rjlp. «9t tooïttl ia Bit ban fit «Stoote pantojic sbeluh / maer 

 böofcr/ban fmaetft ban Bc gtoote falifft toojtcltn. CnBc lucrbooi* 

 tilfite plcoljtn fonimigc bc tooittlcn ban Bc Oieatt s..imo:ie Booi 

 liet Rhaponticum te pouBcn. <èntc Bc ttoccCc foaitc Ban «ö'.ootè 

 4>onto;ic tooiBtnum s>patBmen Ripoiuin v»~gar flbcüeetcn/ m 

 Pojtugacl RÜfcmifi m't iatnn Rhaponticum quorumdam. 



a ieban «lonftantinoplcn/ ftpBt ïatilonuia/Bbcben ar sjtirtic 

 bic bet Rhaponticum Ban bim. begbecren l ccntgbt laiiBbtooipigbt 

 buptcn ü:nmic tooitcltn/ ban binnen Be vooitcleii ban «3:oot <tn> 

 tatitium Bbebklt. Piofptt aipiuua beeftet te <oifti ten frruprh 

 ban Beften / aloact npt Pttutn gbcbiOBbt: Bc toclefteban blabcra 

 Den paticlj gtjciDth toaa/ bocb biecBct/ Bicfttt / enae met etn toittt 

 bona ofttoolacbtigftcpfit btfett. 



Ti|dt. ïOc tooitclcn ban Hlj.-.pottritiim too'.ficn in ben >Cogft 

 bergaBctt/ m^t Bbebltft Btn r.tjabarbci m Bc fenne oft in Bc loebt 

 Sbcbiongtit: enbe teoificu fi?p tact betoattt. Dan Bc ttioncltn Ban 

 fthnbatbh tooiBtn upt bet actben Bbtttotlicnin'tbcgtitnfel Ban 

 Bc lente aio Be blabcteu tteft bcGljmncn upt te fpmnttn; tnbe 

 ban nju fp beft cnBc ftraclitighfic : toant alfincufc plucitt ut ficn 

 fomtt / als Bc frcclcn gbcfcljotcn ;D" Ban :pn Bc tooitclcn pficl en< 

 fie boe» cnBc tn bebben ala gUrui geel fap' m batt ; mot tooiBen 



639 



baetom alaOanboo: onnut glKljoubcn. tïbaUarbcr tooift ootft 

 fiiP oft bictiaet floebt BbtbouBm/ met 'ïtcmcntnnciiBelBafctj 

 Btoetltt oft 111 tjóniBb Bbeltpbt / oft m facat ban Pfylhum , bat iff 

 v lop-ttupbt/oft in 0ita. 

 Acrd, Kracht ende Wcrckinghc. 3?c mtefte hraebt banWfta» 



SontunmistfamenttcchenBc mettoattoatmtt. Dan Uljabac» 

 ^cc beeft metc pntgctciiBe cnBc Ben biipeft toeceftmafttiiBt hraebt 

 jn alle fitthten falmen Bat Kbaponticum ingtjtBcn foo Beel nbc» 

 toicbtB alfmen boet ban Btn XBantua / enbe met Bt frlf Be ttocü» 

 tialitfltn/ 1» toeten met ïjoniBb-toattt oft JUtcbc/ alfmtn Oc fto't» 

 ft beeft ; enbt io't batmen uptajooaljt/ met /Batocfcpc: tcgbcnOt 

 Bbebicftcn ban bc miltc/mct lioniflb ban S.?rJ U : macc ala Bc magt 

 tocttft ia/ tt toeten Botft be fppfe met en bout/ foo tooiot fiie abe» 

 Bnoutot enBe mabtnomen fonDet tcnigbe BocbtiabcpOt. Cot oicn 

 tpnBctooifit Ben Kpabatbet ootft BbcbefiBpt. 



Ubabatbatum/ ftpbt /Ilcfnc/ ia ooeft een facbte enbtuptnt* 

 menot mcBicpne/Bit alle DcuaUBen beeft ƒ Bicmnt btsbcett tt btb> 

 ben in cenigben fupbetmaftcnBcn oft pntBtettnBcii Biantft. het ia 

 toatm tnBt Dioogb eet in Btn ttottben Ban ui Ben ettftcn ataeb. 

 De bctftbcpBtn flofft Baec ban fcbepBcn top ban een mettotptfttn/ 

 om fiat Bt toatme enfic putBctenoc fouBc abebioabt toosBtn int 

 toatet Bact bet m Bbeftntn Ijccft/ oft Bc toeptftingljc i cnBc op Bat 

 fit aetBisbc t'famtnttetheuDc atbtet fonBe blpben / ala eenaaccla 

 boo:fcpBtia. 



He temanbt ban boogljc abcballcn ia / fal ijp nuttrlijtft mogen 

 innemen ten bictcnbccl loota ban Beft tooitcl met jTUinut enot 

 jnccetappt infitaffen enbe t'famcnttccftenBcn tobn. 



©och tooibt bt olie baet HbebatbetmBbeftatu beeft fett nut» 

 tclpcft geftrtftcn op Be BbcpIcttctbttnOebcrfttompen mufrlen;cnbt 

 beclrimrlite gljrliltitftc enfie BbcflaBhcn tccltn Bca liebaenio. 



Ëommige betftftctcn/Oat bt acne Bic bun setoeuntn tot Ijtt gt> 

 fiuciflb abebüipth Ban Kbatbatbct/nict allten ban becle fittfttcn 

 bjp *jm/ maet ootft sheqüetft oft abt 1 onbt tijnac bed eet generen 

 ban anOctc Bie Bat met en scbmpcftcn. <?nBc liet 10 fehet/bat ben 

 liomneft .ftanfops ban Dianthtgtft/ Btn tttfltn Ban bitn naem/ 

 nctsbeus tn tcpsbt fonbtt tUjaborbct tnbt jUnmic, iaebiotgtl 

 batfelbe obct hem; altoaetbatbpsinsb- iOen lioufit Ijrt ooeft 

 Baet boo:/Bat betlemenfcben ban alletlep" ffaet/ iae tjtoott l-;onirt* 

 giicn / bun letten Booi Irct abtbutieb Bbebiupcft ban Upabatbec 

 betlcnabt/oft immtts in Bbcfontliepfit bttoaett bebben. 



Kfiabatbct tocttftt fttacbiiBcc/inaenomcn tooificnBc met lötpt/ 

 fonBetlmabc ban ©epten-mclcft/ oft ooclt in Cito:tpctnoe«!?ppt- 

 toattt off IDccbbje-toatct gbtfobcn/ gtmepeftt tnBt fiooï-Btbacn; 

 enbe bnibiiBtt met s>pita .fiacbi / bit fpn toctcKinflue feet pelpt/ 

 getocpclit cnfieiiptgcBoutot.-in bc ncbjtftcn batt Bc bO!ftgcb:upct» 

 men het toatet Baet Kbabatbct tnBt •Citers in BbefoBen tgn. 



Aio nac bcbooilpcfte tcpumahmgbt ots liebacma ecnigijc flop< 

 pinghc ban noobc ia/ ban falmen Kbabatbct gcpocOett in acben> 

 tnBt Ban ftcttfct bp pet ingbttoant: maet om peel tt (toppen abc» 

 biupehtmen ben Kbabatbct Bbetooft: om nocb beel nuet te ftop» 

 pen tooiot pn abebianbtcnbe foo erbebmpeftt. 



Jn alltt mameten ia pp gotBt abtbiuptftt teapen Btn toitttn 

 blott Ban Bc Bioutoen. 



Potfict Ban Kpaponticum inghenomen boobct Bc tootmtn in 

 ben btipch- 



Elfcntic oft Extractie van Rhabatbcr uyt Lobcl. De apc/foo» 

 ttn Klinbatbet oft ftlepn alicfncben / Bbtbioogljt yjnOt tuffeben 

 papiettn in Be fijnnc oft bp 'tBicc / falmen etnen baab niDtnacLt 

 laten toepchen in IcBenBigljcn bomp oft fllBcflBanbni aloctbc» 

 fftn topn ( bocp niet in gftcbianben topn / Bic abcciftiilcctt ia Ban 

 toiiu-Biocffcmoft bict-gifl) up ecntoatmaiUrigljc plattft : 'tfaiu 

 BctBaeBbB falmen Bic met bt panficn upt-boutocn / botnbt Batt 

 bp toat Cantcl : toatt af eb» irmtmen moabt foo beel ala u abe> 

 licft. Dactuac Boet Btn eStcff ban topn in een Blaa ujcl totfle» 

 flopt met ten oceftfel: ban met Boet tctftonbt tococt op Bcnuooi» 

 fepBenuptactoioiiBcnHpabacbcTBetffchcnBccftbaiitopn/alaBo» 

 ten. liet tticlch BbeBacn too:Bt tot Bip off Biet macl toe/ oft fao 

 langp tot Bat Ben seefl Ban btn topn met meet Btbtt roten tooiot 

 «Ten laetfttn tooibtn Btfe toatctc in ten glas gcancn tod gelurcctt 

 oft gbeftopt ipnBt/ enBe gpcBifhllettt in toatm toattt/oftmet ben 

 tomp ban beet toatet; cnot ' tgtonot-fop Bat onbtc blijft; tooibt 

 betoattt tot Datmcn't ban boen hetft : toacc af batmen fcffena 

 magp innemen omtrent ttn palf ttitcenbetl loota / toat meet oft 

 min/naefiencpfiftbanocuecftte. Den geeft ban Den topn maan» 

 men Baet nac tot anBct gptb:upch bctoatcn: toant Bit ia tet ftoü* 

 pcnBe Ban ben bupth tocceft-maftenbe. 



Dact ?pn noep Btclc anbetc Cttvattien ban Kpabatbtt nac Bt 

 ftenfie ban Patacclfua cnbt banBcHltbPmifttn/bic pitc te lanali 

 ballen fouten om bcrbaclt te toeibctiitactom falmen 01c in hum» 

 boceften mogben lefen. • 



Vctkiclinshe. dm Den gocfien «babatötc tt hebben / moctmtn 

 nemen btn genen Bie betfep is/als gefepbt ia/cnac Bi: geel fan Ban 

 öem gecft:toant aen ontmtttii en Bcttot gccm'tna gtel Dt mttlicra 

 fcggm ooeft ecnB:acpt:!ocli;bat ben beften Kpabavbec is Bic fmir 

 iBcnDcBeelcaOctcn pceft ; ban Bit Itcpt aepoeüttt tooit alfmtn hem 

 bitttt /tn ia niet cott/eft ia Booj ouattbom oft totptftuiat biOwt 



Eynde van het tvvaelffte Boeck. 



«?bö * 



HET 



