r Naem. peflfyicc&en noemen Dit gfjcujas S.nilax Iria 

 S/«Aaf Kt* :«B«lcnujj enbe löaulus hctrni't oot U Milax lcia 

 M/W; as/*. ïifiiltatiinrcljennaniUGSmihxisius: uiclc? 

 ben toenaem Lzms oft £>acijt Du gljriiatijt gijcghcbcti 

 Sjojbt' oin Dat De roepen oft rantbrn Dacr ban geene fle= 

 hchnghen oft Dooincn en hebbcu/inaer facht enDe effen om 

 acn te taftcn 51111. 



fjn onfetaric hectet DfüeneDaegfiöHDmDe/ cnDeoocb 

 Ib'intnDts l©jange: int tëoogi)Duprfrb is het SÖinocfraut 

 ghenoeint; int jrraiu r elj Liferon oft Lifct-, tn't siuaenfefj 

 ctmfiaiu ymu. g?an om Dcfe foojte cpgöentli)eli ban De 

 anDere te onDcrfehepbcn / maghmenfe <©?oote ,£>acljte 

 ïDuiDc oft «Bjoate Islochohcng lömoe noemen ; in 't 

 ïjooghDuptfcij (Swft iZtfinoefratrt enoe V5to(j rocfft &o,c- 

 tm; m't 3taliarnfclj vïMabh mqgmi itt'tïLatijnVoliibiiis 

 maior enDe Smilax Isuis maior. grian het berfcijllt Dan Den 

 Dolichus , Die OOCb Smilax horrenfis, batig 'Catnmcoft 

 ^of-lBinDeljeet: tjctis ooch berfchepbeti ban Den boom/ 

 tnc ban De <©jtecftcn Smilax gjjehecten WoiDt / int Üatnn 

 Taxus, Dattji ^bcuboom. 



êomimghel)eetenDatoocfthcDcnBDacghö in'tlLatijn 

 Campanclla, Dat IS itlothstïcn/ Funis arborum , om Dat tjrt 

 fictj om bc boomen als een toutuc oft boojör bmDt ; enDe 

 Coluoluulum album , om Dat het firlj allefins om ölecljt/ 

 enDcuniiDt. ii>liuiitiBiiirgljeliictioin!)et5. eapitclbanfijii 

 ii.boech beef et ooch Conuoluulum. jBen IjouDt ijet oorb 

 booj bet Liguftrumaan De oube poëten; te loeten met 

 tooo;t ben Ijcefter Die run hier nae met Den naem 'oan Li- 

 guftrum fullen brfrfcjiiben/ Dat jjs JDonthout oftiïcel- 

 rrupDtv maerbeoj Dat Liguftrum,oaer Denzoet iDartia? 

 ito in het 1. boceUban fiiisc«?ptgranimata af bermaent/ 

 toiatinccr hp tegen $;tonIiu3 frtui)bcnDe/fijn btijfter/ ban 

 toittigbepDt/metfilber/ rneeum / itebe enbe 3ltguftrutn 

 tocrgclncht : enbe Daer ©rrgilmo af fp2rccbr m fim tuicc^ 

 èedïtloga/ irtrtDciDOOlDcii AlbaLigufttacadunt. H3clclic 

 tooojDenücn upt-Icggcr s>erbitiB bcDupDeiiDriftljmft/Dat 

 tnetöet Higuftrum alDacrüan ïDirgihuebcrttacn ruotbt 

 een bijftetuJittc bldemc-, De üiclcbe nochtans foo gbemepn 

 ober al 10/ Datmtnfc Daetom biinac bcrarht. «enDe booi; 

 toaer onber uptermaten toitte bloemen en iffct gljecn an- 

 fcrr Die mm gheaeht oft in hlepner bjcerben ghchouDcn 

 Voojbt Dan befe onfc HDinDe. (©och inDien men Den naem 

 ban Liguttrum in fien enDe aenmertben toil / Die ban bet 

 IrinDeiv in't ILatijn ligare , ghchomenfouDeinoghcntue; 

 feu / foo tó Defc H3inDe booi ijet bjacrachtigh enbe opterht 

 tiguftrumte houbcn: usantfprDtnDt/ bmDt / bletijt ctii 

 tie j)acr ftccljt feiten aen al 'tghene Daer fp bp pleegt) te 

 ftaen : Vuact ban De aDuptfche/ $ ranfehe tnüe gtaliaeiu 

 fchenacmenooch gebomen jijn. 



f Aerd, Klacht ende Werckinghe. <(5alenniö is ban gljei 

 boelen/ bat Dcfe5>atljte oft ïilocIiiSbeiiöïlDinDe in brathi 

 ten niet De stcbenDc ïlDinDc bijnae ober een bomt. 



53iofcojiDes fcljmft/Dat fonmugc gelooüen Dat öet faebt v 

 banDefe T©inDe/mitfgaOers het 5?o?pcnium/gtDjoiiehen/ 

 beel betbaerlt)CbeenDeb?emDe bjooiiienberoojfaeebt. 



^limus' mepnt bat Dit crupDt nergena toe nut oft tien? 

 flelnth eiiüs:nochtanj3 iö bet op fommigeplaetfcn heel bit= 

 ter ban fmactb, enDe bel melcba thtigh fap. 



BIIVOEGHSEL. 



DJt BljetDaB/in'tltarBll Smilax \xa\s vel lenis maior ffljtljnten/ 

 m't jpparafet) Ttdri emfma ,ia ban «nsuillata Malacociflus 

 Bamocratis op't «Jiiccltftlj gljtnoemt / ban anöttt Conuoluulus 

 maior Pliniji in't Cnafttlftg Byndwecd enBe Winde , ftpDt lobtl. 

 aengaenbe Dat ©tofroiibto ( tnbt uoch ©oboncua aliiiet ) ijet 

 hantathttflh fatbt ban befctBtnDtghtlnchtbpljtttonbtplatfacOt 

 ban De liipincn / batt m latten top ona bunthtn (ftpbt Om fdbm 

 ïobtl/ bat m ot bocchenban ïsüofronOto fttt niooibt 'li%* in De 

 plaetfe ban s<»m* süefHlt mott toofOcn : bat ia al oft hu liet faebt 

 met bat ban Den Eruum (m't «Sncthftb Hcruon fjticUeetm ) enDe 

 nietmtt Datbanbclupmtn (bitfpThcrmonnoemenj berabclchc: 

 bjant liet faebt ban be 2. iipmen tn ia nocli ftlcpn nocli finart ; als 

 bat ban Defc UDinOc ia. Sttlomua fchiijft bat beft Smilai in 

 «tiethtnlanot op t fop ban Dt lioogbe JDlatanua boomen Humt/ 

 tnbt batt alfiiot gtoen acn blnft. 

 53en natm Smilax honc?n(is oft Smilax ccpajatoictOt Oen Doli- 



chus ooth aötBlKbeii/ala 33oDoncus betmaent. 



53it Bhelnaa pleegt) in iSebevlanOt ooth Wccrwinde te h/etcn/ 

 met tenen nann bic anDere bet iGepttirblaDt ootl; gbeben. 



Kracht ende Wcrckirahe. 53c bjoitcl ban Dit gthias tooibtban 

 fommigfec ghcbcftgtit in al 'tghene batt bc Smalte tDjiiDt gocDt 

 tot ta; nochtans is fp min meltftathtigtj Dan bit/ enDe epgcntlrjck 

 onnut, anbere fcgBhcn Dat fp toarm cnOt Djoogl) ban aetb te/enbt 

 bcquacm om te betttcren mBc te ontboen. 



Het derde Deel. Het dertienfte Boeck. 



^45 



52t 3talucnfclif mccflcro bcmpBhcn/batlitt fap bat uptOebia> 

 octcn ban alle Defc fooitcn ban rpmot ( alfoo toe! ban oc Wtpii« 

 als ban oc <ö;ootc) BhcDonnit ttoiDtbtnbupth tocctltt/ tnCcfttt 

 lubacm fupbert : enbe bat lier faebt met njijn geD'-ontlun / fect 

 boet piffen. fep btfliileren ten toattt ban bt blocmtiii' Dat fp te 

 Dunclicn ghtbtn tegben bc intomDisbe ontftehmgbtn : ban bt bla; 

 Dtcm DiftMctcn fp cm toatcr teghen Dt bjoppclpiffe i enDe Bbebcn 

 Dacc ban fmoighma tmee oft Djp oneen fcffcus nuthrctm te üjmc* 

 hen. iDc felbe Jtaliacncu taDtn bc shene bu liunbjattcntctbjcl 

 Bhcmakcn tti lioiintn, oft inct bet gtabcclrjtquclr«i)n;in htttoatct/ 

 baet bc Wabcnn ban alle be foojtm ban IïIockshciis in gljtfobm 

 xijwtt Rttm oft te babeu. 



Ander ghebruyek. 3?cfc lDinbc ia fect bcquatm om bt piieeltn 

 ban De hnben batt mtbc te bthlecbm enDe te bcttitctn. 



HET III. CAPITEL. 



Van Kleyne Winde. 



Ghedaentc. 



Kï-epne Motbobens TDinbe is De boojfrfKebrn 

 ^jooteHDinDegenoegljfann gbelntb; moer lergbcr 

 tecrer/ enDe in alles bltpner blnbenDé. Tefreclhtno^im 

 óoeb Dun enoe rangljatljtigb; ban De vuriehcfoiumigljé 



langbö&eraetDenbrutiBen/fommtgficWtmmcnopöebii-- 

 ftacnDe t riii'Den oft heefteren Daer fp ointreüt toaffen/ en De 

 utuDcn baer fcIbeuDaev aen met beele cnöc ineiuglibulDige 

 blecljtiiigen/omunnDfckn enDe Djaepiugen. <!?c blaDeren 

 3t)n njat langhbJotpiglitr/ bleiiner Dan De i3cr>I-bIaDcren/ 

 baeeeb enbe faebt oft effen enDe glaDt. a?, e blotmc us infgr^ 

 IijthaooebalöecnltlocUsibenoft lüojfften gefatfonncert/ 

 toat rciir bc l)ebuenSc / ineeft vuit / norl)tanö met c enughï 

 boojfebijnenDc blcerb purpur rooDc bertoe bcrricrt/alg een 

 ftracleuoe fterrc. ??!acr nae bolgbt hlcpn taebf/ glieljoetbt 

 al? Dat ban De greote foojtc. 53c rnoxtelen ;iju Dun cr.De 

 teer- «ut/ootb betbjatrtö enbe Derraaerto ftruppf nDe. 



f Plaetfe. zpcfcïDinDcbjaftmceft mgDtüoutobelan- 

 ben/op De bojen-taelbcn/fonberlmgljni tufKhtn De (toppe= 

 len/ fointijDtf(nort)tanjSooebüJclinberlatcn enbe vBoeffe 

 plaetfen . enDe neffenss De banten ban ï>c boubilanDen; enbe 

 iö Ijet Itojcn / naemtutlijcb jtie ïjabtr enDe 45,-rftc/ fecr 

 moerieliieb/m fonberljepDt alö Ijet regenachtig!) roeber «s. 

 f Tijde §>p Woept met üt <!5joote in ben êomer 

 ï Bactn. ï|ier te lanDc noemtmtn Dit trupDt ïtlemie 

 t©mDe oft ïalcpne asiocbshcng iBinöe ; m 't Boocth- 

 DuptfcIjIanDt XWri ZUlnbctrotit;, inl3?antbrijcb Petit Life- 

 ron ; rngtfllitn ytiHcchtcminr, : in'tlLatiin bcettt nu ter 

 ti)Dt Volubihs minor enDe Conuoluulum minus. TOv heb- 

 ben bat cpghtntlijcb ben naem bau Smilax l*uis mf- 



