Het derde Deel. Het dertiende Boeck. 



64'J 



\jooj ïjrt nnber in br bcrencn ban TuorrojiDrtf gcfrclt toiert frincbcn tajoibrv; te toeten Dcfe «rniccttfxhr/ Charraleuce, 

 Dan óc ghene Diere hier booniibtc vlc ghen upt te fcljyibcn Kiflos aarpos , Scllnias , Cis ftepUanos , cuüt ben JLatgni 

 cubc m't Itrljt te bjciigcn. tDcfc onfcmcpniiigebjozbtbc: fet)irnHcd<.Tnpluuutic.i. soanbtCruraxIcuceiij rpghent 



ïyftight öooj bieii/bat 3?iofto?iDrs be blabcrriibanfnnrn 

 ClumïciiTns frer pjrift om Dr striatira te berfoeren / cnfcc 

 «>t Dr gerlfurijt te generen : maa' in DteitDc bloemen bit= 

 tcTCïinnbanbcblaoereu 1. alsbe oubrbocrurninhielbeii; 

 fxo biarc ijrtoocl: biel rcDcn/batmü in fclbr iicber gcbmpc; 

 urn foube Dan be blaücrcn/ tii foubcr bepDt om De gt elfutljt 



iHrfe De Tiiflilago oft tyocf-blabt. Killos acarpos 13 Den 

 onbjurhtbactTii ©ciM tHemcntu'tllfltuiiHederafterüis 

 noemt. 5?.tn naeni Seliniris Vooibt bcrlc cruiiDcn tocghc-' 

 ergbent. 3?an ben nacm Gis ftcphanos r« rt?aio; , oft 

 Corona terra, Dat 10 Cctbt-Urcoiioft 4?crbt-ïiraiig /is Bc 

 «©nDcrljabe alDcrbrrniacmfhbiant mcu fict Dat Dit rrupbt 



te bcrDnibrir, gtjrincu «©alrntip gcDacn ijeeft / bie Doo? De met fun ghcblacbbe ftccllsnio aio btaticHcuo bc actbc ber; 

 utOojbniborrKeubansr'iofroubesbrDjoghen ïnaghgbe; reenbe bnitbcrcicnrnbcüroout. Hedera pluuiaiica, bat 

 ttwftja'n-. gnbtcuDanDcfcbcraitDrruigeenDcberbetrriu; ts ©cplban bcnrrgljcn/magljbitcrupDtooclibJclghr; 

 Bhc bet ïuoöJDcn ban TiofroiiDes plartfe grijpen magh/ noemt b;o?beu : Want m regenarhttghc tybcii fictmen bat 

 lbofaiménönfrh rrliemcpncii CcrDt-bcpI oft <0nDerljabe inerft rnbe albrrbicclBightijcIifl groepen, 

 tooozben ChamsdirusbanDcouDcrsnioghrnhoubrn: De f Aerd. ©uDfrbabciS heet cnDc Djooghrnös fecr bitter 

 bttibctcn fullen bacr mebc biel ober een komen / te boeten ban fmacrli : ent; fp ban Dooi hacc Inttcrhcnt af üacgen en 

 iilcuner ;nnbr Dan De ©epl-blabrmi/Dunner enbe fecr bits Dr brrfïoprbrpDt beo mghtujaiitc cprnrn cubc ontfluptru. 

 tct : De 'ftcelftcrtó ;tjn feec met blaDcrS bebjaffeti / bit UicI f Kracht ende Werckmghe. iDcn acht enbe ghcbiupcBt 

 tannïl tnbc boojtlifuppenDe 5O11 / norljtans fclötn berber bit rrupbt brei trgljru het tupttn bet ooien rnoc Doobtg= 

 batnen rpaiuicboojrgani/fonDfrmnghebcfclm(rhonciis hcpDt glirbj^cbcncnDrm D'ooiru ghcftclten 51111DC. 

 oft bjottdiicns m ber acrDcnbafr re maliën ; fooDatmcn 

 btpfeggijenraaaö/ Dntfpbau ijaer bjojtcllicnp af bcguu 

 jiènbt/ iuninrrrinerc langer biojücn ban ten fpanne. Jlcn; 

 ttarnöc bat 3DiofrojiDcs De bloemen ban fijnen Chamaxif- 

 fiis met Die ban Leücoï.i pcrgelijcfit/ baer norbtans bie ban 

 De ©nberljabrmctbrblonncnbanbc Lcucoïa oft jrilicrcu 

 neen gTjcuicBcniS en hebben/ Daten hoeft 0110 niet te bcbie; 

 gen: mant men maghfc foo biel met De Ixucoia bergijrlrjcv 

 hen/ alobceleanberc bloemen baer meDc ban TnofrotiDre 

 bergl)eic!icnb3o;Dnv Die iiothtaiipDacr ban niet min Dan 

 Defc bcrfcljtpDen 51)11. lUant De berbir oft ftacnighcpbt 

 ban dc bloemen is Dicabii)lsoo?raneDatmetife ergens me* 

 De hoctuel niet al te bcquacmelncuberghrliirat: euDc foo 

 frluiiftïbofroiibes batbe bloemeban Calffnupt oft An- 

 tirchinum met Die ban Henroion ober een Bomt; cnbr ooru 

 Dat De gcele bloemeban Spartum to als Die ban Lcucoïum. 

 «?nDcfoo frliiijft 13linius ooeliDat Dc biitte bloemt ban 

 Conuoluulus oft 1l3inDc De ILrlic niet ongljelijch en is/feg^ 

 genDcalDitöinhct i.rapitclbanfijnn.boefh: 3Pacrbjaft 

 ren bioeme bc iLclic niet ongfjelijrB aen bat rrupDt 'tloeleü 

 Conuolualusljett/boojtftoinenDc bp be hagen en m De ion* 

 nc boomgaerben/foiiDer rcueft norljtans/tn geen faffracii; 

 atljtigc Djatpficns oft noufeens in Ijcbbcnbc/allcen be bjit^ 

 tighcpDt enDe Ijet roub) frijepfel ban be iLelicepgljcntlijrlt 

 berthoonenbr. 3n fulelicr bocgfjen heeft 3Piofroiibes Dc 

 bloemen ban Dc <©nDrryabr ootu brrghelcfien / fcgghenbe 

 bat fp bntter rnbe Dunner 31111 Dan Dc bloemen ban het 

 purpur Leucoïum, Dat is iXóoDe oft ^cerfrljc J^ilieren. 

 ©oojts om tcmauDt in't sojt De mepmnge ban 3?ioff o- 



riDcs te üennm te gebcn/ghelncli ujp Dien hcelcu fin berbe= 



trrt hebben/ foo fullen De ijfciecfifr jjc uiooiDcn alDus iuv- 



bcninonfcfacl: CharaiciflUs, oft «2crDt-0cpI/()ceftblas 



beren als bie ban fficpl / Dori) blcpncr enbe bed bunncr/ 



rnbe ban fmaerït ftcrfliclijriini bitter ; fteelliens ban reu 



rpanue hooglj/ mctblabcrcnDirljtbcUMffen/bijfoftfcs 



npt Der nerbrn boojtltomtnDt j bloemen als De Leucoïa 



oft f ilieten/bJittrr nochtans enDc bmincr. 

 Jöijnac bierghehjcfie befrijiijbinglje ban Cïjamctiffus 



{jécft ons ^liniüs in het 1 5 . capitel ban fijn 24. boeck ghc; 



gheben: Dan fijn tnoojDcn ^nn oocü crnbjcpuighslicnbc- 



bojben enbe qüalijrhcn ghtfrclt ; enbe men moet baer Dc 



nacboighcnbebioojbcnuptbocn/ SpicataeftTritici modo; 



bat is/ ép heeft aberen als be 'Cerbic: Dctoclciic ban ers 



ghens clDcrS baer b» gljeraccltt Jgn. é>ijn opjer l)tc tooo;; 



ben hebben ben bolgljenDen fin: Chamcciffus heeft ghc; 



mepnlijfK brjf ghcblacbbe tachpHcus: als fpblocpt foube; 



nmifc bnnacboóf be lPrtte©ioIe (DatiSDc filiere ) am- 



ficn: Dc toojtfl ï.ö Dun. 

 Tan men buiDt bp Den felben ^linius noch fommigfje 



anbcrefoojtmbanCljamettffus : bjant bi» Ijrm iffrr ecu 



bic een opjechte mebefosjte banBtplis/ bichaafelbcn 



nimmermeer ban ber aerbenop en heft/ enbe Dacromrps 



grntincUircrbt-Bft'l magharnoeratbJojbcn. <©oc6ber; 



marnt hp ban een Chamscirtus met ren ceiuglj blabt / bic 



Jjem booj be berbe fooitc ban Cycl_aminos getoont ïuierbr/ 



"alsfjp berljaelt in het 9. capitel ban frjn ze. bóecö. 

 «©nbcrbcbaftaert-nacmtuDiemDebocfarn ban T>io; 



fcojibes en eibers ftacu/ binDtmtn ooch norlj bevfcljepben 



anbere naernen ban Den ChimxciiTLis-, ban ïie biclrhcbe 



fommighe met bit crupbt niet qualijch obcrrenenliomen: 



rnbe fommigtje moeten auDcrr crupDcn t pgriitlucK toege; 



Jttatthiolus bcrljarlt/ Oa.t l)tt fap ban ©nbtrhabe met 

 ïiugooftbopcrroejtbertnmght/ op;De holle boojt-ctcuDe 

 gatru cnDc ouDt scerru nnttrlnrBen gljrDacu mojDt. 



Tiiofrojibep fri»uft / bat bc blabcrcn ban dtberhabe 

 'tgrb;irj)t ban cm lialbc bjagljinr, in bjp liroifcu oft roo= 

 mniirno bJatrrs/ brcrtiglj oft bnftigh Daghni acljtcr een 

 CheDjonrbcn / fecr gorDtjnu DegljcurDte Ijet èciatira/ 

 Dat tspijne in Dc heupen Ijrbbrn : cuDcDat ftnuDcr fclöec 

 bocgiien fco oft febtn Dagen bcrbolgciis glicbjupcat enbe 

 inghenoincii,DcgccIfucl)tfuiibcrrneiibcgl>encfcii. 



<j3aIcnuS/ais boojfepbt is/ljceft Dr boojfchicbrn firac[)t 

 Dc bloemen totgljc-epgljctit; cnDc fouDc Dacr 111 groot gtje= 

 lijrh Ijebbcn / biacr l,ct fabc Dat 1)P Dooi DcbJoojDcn ban 

 T>iofrojiorS niet bebjoghen en biacr gl)cb)Cf ft: nar bJirns 

 bebojben boerlicn h>> grioaft ftreft Dat 'Dcfe bloemen bittc= 

 rer voarni Dan De blaorrcn fclbc: bacr fp norijtans luttel 

 oft brjnar gfjrenc bittcitcpbt fn harr rn jjebbrn . =>tm 

 bJoojDcii limDeu alDus : 33r bloemen ban Chamiduus, 

 gl;cmcrrlit fn ui'ternuiten bitter ban rmaerb ;pn/ oprnen 

 bc Icber/rnbebrrloffcnfc ban alle bcrfioprhcpt/ cnbc ujo;; 

 ben nuttrlijeli gbrgljrbcn be gljcnebiemct tic Ijrupgicijte 

 grnucit jon. 3?>aii b.p, om Datmen btbmDt Dat Dcfe blaDc= 

 ren bitterrr 51)11 ban De bloemen/ fullen be fclbc bcel liebtr 

 ban be Wormen ghcbjuprljcn. 



BlIVOEGHSEL. 



IJi5SoogljDuptfcl)lanDt ia BitgrjrtuaottottBctbanDcbangtnart)» 

 ten. tjtt gtootftHB tol)cmtpi\(tt tnOt obtt al gtKömiBtn : ljct 

 ftlcpnftt ts ftatper Ban bet ianOer; met recette Bplt.iciiDc ftcdkcna/ 

 hoitfr/mtt ftlepntr tnöe fto;rcc BlaBcthrna bfajaffin / cnac mtt 

 btaculDcr bloemen bercicrt : cnBe von|r smtcntt Dc cnBe Ijoiit bcr> 

 rotte boomen/op uocl)tt gt)etue(tcn. 

 é>oiW9ötal)«t Bit BUtmaa m't latijn Humilis Heden ïittis 



Bt Ckmatis repens oft Chamxclcma ban : OlbBSI Bat 18/ leegtjc 

 bmpptnat Clcmatis. Jntt t« latlD» liettet Ot.clt Hcmdtsdraf; m't 

 noog|lBliptfct)tanBt GundclrabcOjGundcltcbcn, Grundrcbcn. 



SiccnOaderhavc (ban fommigt bBOj ern (boitt banLamiumoft 

 aSaobc.RctclengbeliouOeii ) m't Latijn Afanna oft Afarine er.se 

 Saxatilis Hcderula, ia ban Lobtl befcbiebrn / cnBegijtBonü.n op 

 fteenatl)nBegtbecgt) tt " l ' !l11 Jiiobcnct/aBolfmt cnBeïanancBorll: 

 ban Bc rotlchc bp betfeljcpHen fooittn gcfitn becft/alIcsaDer Bc «Da? 

 Bctbabci telneten ban BlaBcta cnDc blefcIi-Durpurcblocmtn/gciijc;. 

 henDc/mate grootcr cnBe lancr.öct. 33an iRatttpoiiia fpitethtBan 

 noib een anBcr Afarin.c.Dc ujclchc bp fclpnft te Blagen bloemen toan 

 Bc Canaille. Oen fclücn l-obcl btfclpnft ona cm Klcyn Wacct- 

 Vcyl , in't latijn Hedcrula aquatica ( anBcca Tnmtas aquatxa) ge* 

 noemt/om Batfe Biiiltantigc blaDcrliena beeft Bic ban Ben lilepnrn 

 Dtpl niet ongtjclntU/macr bcel hlenncr cnDr blctclt gcoen/bie op't 

 toatec Bujbenilicbbcntie banonDcc hlcpne btftlingcti.'gclytlt <?nn> 

 Bc-gtoen oft lBattc-iinfcn; Uiicna mcbcfomtt Bat fcljimt te tücfeif 

 enBc men binBt l;et in fusbnmgrjc plactfcn ale B'<6pube-gtotn 

 'Ccn UjO'.Dt nctglienatae glicbuncht/Oat top cocttn. 



<?cn mcBcfooirc ban Bcfc £>ttcn «SnBcttjabt ftrjijnt te tbcfen bc 

 gljfnt Bie top clöcra Bcrgh-Hoef-bladt noemen. 

 . 35en lecglicn Soom-Sepl magb met beter teBcn Chamarciffbs 

 ofti.ecglicn©cplticctcn:tnBtBclïlepntlBmBetooiBjbanfommi!> 

 ge ooch foo gtjenocmt. iRact Ben Chamarciffus Onbafi, i« h C 't 

 eagben-ttooft srae. ' J 



Xn Cymbaiatia ban Jtaüen foufit ooch fetr bctmacmclnth Ice* 

 BrjcnOetDt-Seplmogiicalieetcn. iobtl ntfemtfc Cymbalaria i ta - 

 lica foho hedcraceo. ^et ie een hlcnn etupbtmrt Bunne Bupflirac* 

 me htuppcnDe Heemene/ emen Boft oft anusriptf lainh / aliVmna 

 bertoomltnBt.iHaertoanneetDattwbpttntoi, 

 Ben mittt oft itt anatra gbetaUtn han/Baer bat op ftlimmen 'tnde 

 fict! felben acn blecljten cnBe (jtctjttn magtj; Ban berfpicnsr tjctlkj» 

 bal bJÜB/cen Bitljt bofth ajojBcnöe/cnBe ma fone Iicfltincitc 0on- 



blaOcrcnl 



