6 4 8 



Cruydt-Boeck Remberti Dodonad, 



De iwt fp Ijaer om öc f;ccftercn/ boomen/dagett/ ftaften/en 

 al toctic bat fi' berrprhen dan plcegij tt ouiumiDcii/ enbe 

 ntct bcclc bctVDtrnnocn cnbcüjacpmgljcn baft te manen; 

 ban bcnebcii affect lcrglj brgljuiucnbc / ciibeftcrI)oogl) 

 nlimmmbc/enbe opüiacrtaktabcrciibc. ;Dc blaDrren.üm 

 bjeebtv langfj cnbc boot frf)trp oftfpits afgacttDe/ farljtcr 

 ban bt li>cpl-biaDcren/e nDe oocd bunncr. T>e bfociukriiS 

 3ijn feer blcpn / bnipffi-flijcteiiö •!*« "'• IjanglicnDe/ Wit 

 banbertoc. ' £facDtioDi,i(jacr6igD/ge(ijc& &octfc\oepo/ 

 maer dlepncr cnDc fuiart oft toutm bliticfecubc/ niet Dun- 

 ne / roobarhttgfte bcllcdcntf oft frdclfcrcn bcbec&t. 5?c 

 luojtrl ia lilcpn tnbt fio;t. 



•j Plactfe. ;g>bJarte Winbc groept in bc bJijiigaerbcn/ 

 enbe acn be hantcn ban be belben oft ban be jjoben/ atu 

 bt fiagfif n enbe tupneti/ tnbe tufTrdcn jjooglje crupben. 



9 Tijdr. 3n (©ogftmacubt enbc ï^rrf frmaciiDt/ oft in Den 

 toyn-tnbt/ lebert bcfe TOinbe boldoincii rijp faebt : enbe 

 ban faeptfe hacr ftlben / tnbe homt in lift ©oo?iaer baer 

 banboojt. anbrrsenisbtt rrupbtnictteferiigeit : toaut 

 ijetbergaetaileiaer. 



1 Naem. 5üefc lüinbe tooibt fjiec te ïanbc ;|>toarre 

 tPiube gheiicetcn ; in't ÏLatiin Conuoluulum nigrum enbe 

 Volubilis nigra ; bp fommige Voiubüis media, bat iS jBiD; 

 Dei-iBmbcm flrbcrbui'tulj s Wiitttl ZVtnbe m't^oogfj^ 

 buptfeft oft <&<i)in<\xti, ctxtinbi. *>pbcctm't<l3jicdifrl)bp 

 «Diofcojlbeti Helxine Ciffampelos e'a| 'mi Ki&sii*Ti\r>< : ^it- 

 morntuainfijn boccd itëcoiotiira normtfe Malacociffos; 

 bat iö op't llatijufcl) Mollit Hedera, als ofmen fepoe 

 fcaeftteu litepl. 3Hen toenaem Oflampelos ( in'tHatiju 

 Vitealis, bat is BPiiiigaertfi lümDe ) toojbf hacr gljegebeu 

 niet alleen tot onberfcbil ban be anDcre Helxine , bat itf 

 l>an be 1'arietaria oft <6faö-crupbt/ maer oocd om biro tooit 

 te/ bat beft TOiube fjaet fclbenbirdtoijls met bcclc omftec* 

 ringden enbe omfjeUmgden oft bier dtmgheit acn be Ulijn- 

 gaeiDen uitnbt enbe binbt. 



jRctt üinbt bit felbe crupDt Ijet f anbera brfcijjeben bv 

 tD(offo:iSro in Jjet Uoccü bat jUaiTClUis ©irgiluic glje- 

 b'iinc litc . ban bet gier ban ons bcfrljtcücii is; enbe baer 

 fjeef t fjet norft beef meer anüere naemen / ban Ijier gdrftclt 

 3ijn: maer be bocc&en/bie fiuclbus enbe «Tojnaniiö berbe? 

 terr enbc uptgftrgebrn ftebben / jnn baer in bed eer uae te 

 ö olgden enbe booj be alberbefle te fjouDcn. 



éöimmgde mcpnenbat^Iiniubinfjet i6.capitelban 

 fijn ii. bocca ban bcfe Hetane oft onfe 5>toarte lüinbe 

 ■ ïjanbelt ; maer bie jijn baer in bcbjoghen/ booi bien Da t hp 

 op bit plactftban bc Ixincfpjeeelit/bat is tianben tOittcn 

 Chamclcon/ bit top eibers befcljjrjbcn : be oo?faftc ban 

 hun btoalingdc is/ batiu fommige boccltcn ban $unwjS 

 Helxine in (icbc banlxinegualtjcd g(jercl)jcbcn cnbc ghr-- 

 bateftt (lonbt. '^toclclt be ghtïecrbe (tact teaenmert; 

 den enbc gaebcte flaeti. 



f AetdjKrachtendeWcrckinghe. i©nfe fetoarte tBinbe 

 m tjeeft geen dracht bit ergens toe goct oft nut 3p/ immers 

 bie tot nu toe ban iemanDen br rforttt oft erbonben id.3t)an 

 «Enofcoiibcsfcpt/ bat Bet fapbaerban/oft immers ban bc 

 blabcten ban Helxine Ciflïmpelos , ben bupcd toeerfï 

 ttiactdten damcrgangljbcrbjerht/ alfmenbat inbjinrat. 



BIIVOÊGHSEL. 



D«?n narm Heliinctooibtbctfcljtpbtn crupben Btaebm;matt 

 in fonötrljcpDC tiet Glas-croydt oft Patietanc ; Ms etfcp&t 10. 

 53ait Ot Helxine ban Pimma ia ücrtcupbt önttop eldctste» 

 feöiiibm met nactne Dan etitttooifri oft Carlina, ftpbtlobcl: 

 6it ono cteelijtht atibert cnipDen ijoêi! oe Helime Ciflbmpclos bes 

 fclj:gft / mcie Dit «upot in't laeijn Helxine Ciflïmpelos altera 

 Ampiios cffigie noemt / om bat ö« Dan blaDteen tnbe bloemen bt 

 Jïlclöe niet qualjjcb en aöelötht. 3Sefe étnarte lBinDe plcttirj 

 Dact felben gemtpnlj)eh 1'eec oitbt ronÈom ot bjrjnaaett tanektn 

 te toinaen / fepDt Oen felbcn ioflcl: Dt toelcfec fp niet min ctiDtt '. 

 Oiutht/ ooobct ofe ten minfïen 'rboctfel beneemt/San De j&t!»{fw 



3?itrgtjel!jr!! attoaa noemen Dit ban loaboua Bntg^U ; anbtre 

 Scammonea tcnuis ban piinhisf ten xv bat Ijtt natbolejtnbe ttupbt 

 battaoo! tt tjoubtn is; ) enbe nnbttt Orobanche ban '«Ttjcoptjia; 

 Puectnbt ia ïni-Tcljicn ten fooireban Libieba Ott èitihatnen. 



Helxine Oflampelos, nac de mcynin;;rie van Lobel , ia fonOct 

 tVunffel ten ntjcflatht ban tBinbe met melcftacrjfigt) fap / bat btn 

 bupthtoetch matten han. IBptottcn'fepDt öp) bat btTEhnbe/bie 

 in Be /nuftabtllt TOipigacrbtn / tnbe elbeta in't ianbt ban ï«n< 

 gitcooch / tnDt ooth bp Otntgitn in't eplanbttitn ban iio roafï/ 

 tribt bate ftlben allefinteomroinbt mtt rjatt fett langbeenbe bitpj 

 aStlgtlst tarahen/mei : hacc fap etgbena in sljemtnght'hamttj 

 nauglj gtjttft : tnbe fp en bttfebüt niet ban bt gtoote ghtmcnnt 

 tEinbt ' ban bat üe Mabete toat fmalltt ; bitnet enbe bleeehec 

 «reen «jn/groeptnbt «en dlepne ftttlhena enbe fetr langt rarutito 



Ul „ bt toelche/maer op anbete fieelftena/ bt bloemen groepen eb»« 

 nlitlocftbantcnflatnoe/ gtjïlnrfe rtlothattcna gtjcmatcftt/ moe 

 teiiBiibf gbtftteept ; met be fgben een tocpnigb inncbjoera etjt* 

 liroiiit /ban bei-tut tott/enbe Bun ban blabtto: tfacDt ia tjocthacü» 

 tinli / i» fciiopliena bit ban bc Konbt JDoltetluecp gtjelntli / maf t 

 bcJiflft lUcpncr: Bc üwjteUs roit/langlj)b»ciicfetgh; lucrenbe batf" 

 ItrimutiiDe/foo Bich ala ttiicntilepnenbingtjtc. soo toet 'tttnpbt 

 tnBê Bc blabeea ala Bt toojtcl xijn bol mclelucStiB!) fap. 2tenBtn 

 ^tefcant üja(l fp gtoottr. 



aenaatnbt btn nacm Helxine Oflampelos , Ölc tooibt ban fom> 

 migDe bc ft Icpnc TOinBc oottt mebt sbcbeplt : enbt bepbt tooibtn 

 ban anoete Vimola in't latfin/enbe Vitnolc in't jf tanfcl) aüetjto 

 ttn;be totlcfte ooch naemen ban Bt patictaric tijn. 



Winde met bladeren van Ahha-a oft Witte Maluvie , ban lobt( 

 Vremde Winde van Ctufius, Oft Helxine Oflampelos van fommige 

 Bbenoemt.'Bctft teetc enbc biipsljeiDttie rangbaUena; anBcrhalbcn 

 boet boogb/ten tocnnigl) gljebapit s be toelefce ombatten ai toattec 

 omtrent (tart: be blabera ?ijntoat gomactjtigl) ban finaecli/ enbt 

 toat bitter oft fcDerpactitigü up Be tonghc/Be blabcrcn ban tDitte 

 jEalutocghrlncrï/ mtt Ijaet gijetierfBc enbe een tocpniglj nljekcr« 

 trlbc ranbrnr fiorft mertkelrjeh hlepnet Ban bic. 33e bloemen ka* 

 men boojte m'Ben fileert oftapul/Die bon Be iSrochalienaïlDm* 

 begelricli/fomtSCtaupt ben pcetfctJentoltatl!tlg!); , fomtóbta rjeci 

 pecrfcli/ooeft met bgf plophcna/ (fntiiBc op langtjaetjtigc (tcelheua. 

 a?t looittl ia iangti/biin/aerbtbertoigtj/cnBt kriippcnDc langye Bni 

 rifrlibanbcc' atrorn/ enbt ban Baer toeber uptgroeptnbe. jJJtti 

 noemt bit gBctoaa in't ï.atnn Conuoluulos pcregrinus Clufij oft 



Conuoldulus Scammonij facie, fommige noemen' t Scammoniurri 

 tenue ban SnBiiIllara / in't Jtaliaenfeö Scammmt* pitticU, in't 

 £>pacnfch cimpaniiu, in't poitufiuia Vitdixjüj. Jtnbetc berfehtrtit 

 batttt tjer Scammonium tenue ban ïoliniUB fouBe mogben toefen. 

 5-ommigtjt'ïtaUaenen noemen bit ghitoae ril»«W» fmjUcn oft 

 Vi'mccIiw ™» fogit di AM'tn -. bie ban ©altneen noemen't Conuoi- 

 nulus folio Althiat. Om be gcljjiftcmflc ban be felbe blabcrcn met 

 bic ban 3ttonie mogtit hee alfoo tocl Condoluulus foüo Betoftica- 

 Ijctren. Ijet fouBe be lafionc ban Plinma mogtjen toefen / fcpBt 

 "Clllfma. 33en nacm Cofluohsulus peregnnus toojbt Bt It3c(}-3n> 

 Bifcbe IBinBc ooch mcbe-gtiebeplt: Bt teekhe ban ona bitt nae bp 

 be jnBifebcoftminbchenüe enipben befebitben tooibt. asclio* 

 niue bermatnt ooth ban een fooite ban Conuoiuulusmetmcltkigft 

 fap/ in Cgpptcn gbemepn/ biagöcnflt batt fatBt in [anehroojpige 

 batutoen/ ala Be ÜPilBe Smilai, be êtammonic feer gtjelnck. lilt 

 cent tooittl fpmpecn btrfelicpbcn rnfen : toaer mcBc be Cgpptti 

 natre kunne IpJSB&en enbctoegtjcii/ ban bette klamme atebe oft 

 klep ghemaeckt tpnbe/bcklcebtn. 



Aldcrkleynfte Winde , ban lobel Conuoluu!ns minifnus Spieas 

 folius,vel folio Stachadis citrini aut Linans BCheeten/ i» OOtkban 

 fbmmigljt Scammonium tenue Pli/iij genocmt. H3it ttupbt tooibt 

 luttel BöebonBtn ; fepbt bp / w anBtte (aiibm ban in piobrntèr^ 

 êaboi>en enBe tanguebock : baer gtoepet acn Ot kanten ban bt 

 athera enbe >einf.|;oDcn. Het bloept in IBcBemaenbt enst öop* 

 matiiüt. 33c bloemt ia tcer/rtnblaBigk/bocebacljrigh enBc itjfber» 

 toiglj)bön gcBacntt een klockoken oft kojfktn Btlnth. 'Cfaeitür 

 oock boctbachtigb cfi plat/grocpenbt aen bede rcejrtt tangtjahen»/ 

 bit iipt etii houtatürigc tuitte tooitcl ban anbttjjarbt palmt booit* 

 komen . 33t blaBtra xijn tango cnbc fmal/ban geBaente/btrtot enbt 

 BracutoigtKPbt Be blaBtra ban Be Stcechas cittina oft Linaria ge» 

 noegtj gbelnck. ïOeii fmaeck ia BioogbcnBe enBt «iitotpniBbbtt* 

 toarmtiiBt. 



Winde met fmalle bladeren, in't ïarijn Conuoloulüs tenuifolius, 

 ia betl fmallet ban blabcrcn / enbt flhcltjrkt beft iDmbtn alBtts 

 rninft ; tnbt ie bier nac befctptbm mtt ben nacm Quamocüt oft 

 3.afmin ban ïmerica. 



Aerd, Kracht ende Werckinghe. X(B fommigbt feggen/étoaï* 

 te UDinoe ia toarm ban aerb enbt berbcplcnbc.èP berfekcren ooch/ 

 Bat Be blabcrcn göeflootcn/ fcljtpben tiiBc bertceren Ot Böeftoillen/ 

 Baer op gljclepbt/ala «Salcnua fcti'.nft. <3otk fctjtjlbcn bt felbe/ flat 

 bet fap banOt blaBtrtn ban Btft UBinbt sbcBionchtn / ben bupth 

 toecthmactkt. 33an (alai.obtlbctuPBöt/tiiBt33oboncuaooch« 

 ktnntn Btsebtn beeft) bit etupBt en tjeeft geen mculKhjckc kracht 

 om ben bupch te beroeren; 'ten toact Bat iemanbt mcpnbt Bat het 

 /RclDc toaerc / tnbe bactom hamecgangli fouBe honntn Bbtont. 

 iüoetjtana ia't fektt/Dat BtfcètoartelBiiiBcoiigcrnch minktatbw 

 üctfe Ban Bc ghene Bk omtrent Bt Sec toafï/ enBe ban Eobel booj 

 Be tjcltmc •Ciffamptloa gljcbouben ia. lföant beft Bcirme ■£ iffam* 

 pcloa banïobcl maeekt Ben bupcb toeeck / cnbc men han bate 

 mebe iboebmctcmaebt bebiogliJ bt é>tammonie nacmahen/ tti 

 fonbertiepbt in bt lauocn atn bt Set gbtlegeivtoatt batfc groot» 

 tooibt : enbt baer mtiifibcn fp Bit met fap ban Sec lOolfa-melth 

 enbe Colopftome-tMtll. ê>ommtgüe intooonBcta ban bt cplanben 

 banbcjffiibbcllanbtfcbexct BotnBittrupBtbpBctoi)ntn/om bie 

 centglje hraeöt te Btiebtn / enbt ooch tenen fmaeck Bic kenbaet ia: 

 ban gljclgch Oacr beclc fooiten ban bit ghetoaa inu/ foo wonen (f 

 ooth berfctjtpbtn hrachren. 



33t 5>patBniaerta btrfcfttrtn/ bat bt Biembc löinbe mtt bla* 

 beten bnnBDute iClaltttot fttc goebt ia om alltrhauBe xccrtn enbt 

 ftoetren 'iac biepc guetfuren tt gjtnefen. 



33 e JllDetktepnfic IBinBt ban iobclun bim fp tjtt blepn £icam* 

 monium ban jsimiiia ia; ala fomtmght mepnen ) mag!) met <©(ie 

 mot g\aut gelgch moea ggegtten tooibtn: enbe bcttoeckt hamer * 

 Bangs. •arftlbeerupBt tooiBtmetlon-fatotcnbc tjarbenoftfuo 

 ren torjn gbcbmpcftt enbe ingjenomen tegen Oen rooBen kamtr> 

 gangt). 33t blaoera tooibtn mtt meel ban «5er(ten-mont gelcpOt 

 op ot loopenot opgbtn/iiitt ttn nat bocthaken batt obtt. 



HET 



