e 



barfteooctncn- «m Be ftfbc oojfaccftt Doen fp toelDitfe mcr httit 

 flucKtn berfeoopm : toant öoc groottr fhicfc, Hoc ritt laimtict ootDt 

 blijft JDocljtnnatooiDt rp8llcmcpnlbchbtrfcoc!)tin rondt fclinum 

 BDtütpit Wbtl oft inRItpncfiucfttn Btitöjohtn. jliarröt glimt 

 öitft rot poeBtr fihrbïogtjt ^ftnDc berparrrn oft Prrftcoptn / Bom 

 fret quafijcfc : toant Dan tiersatt allt tjacr Srathr.33an alfmrnfe gljt* 

 opiptftmtoil/ moetmtnOe ftbojffe eerfr af fetnabbtu / tnOc öanit 

 toojttl rot potitt bjeiiBbtn / tnüe bc fclbc stjctyuptfttn. 



HET IX. C A PI TE L. 



Van Stekende Winde ende Zar&a tmll*. 



Gheflachc. 



10 bit «apitelfulïen ton De s>teïienDc fBintsc befrfjjij- 

 ben /mibtfgabrrp be Zarza Parilla j Die ban foinmigfac 

 boo? rrnrrlianDE glKtono gbcljouDcn tooiben. 



^ Ghcdacnte. A. ètcKctibc 3©inbe öeefr beel filepne 

 ijïinnc ranrachr np/bie met Doojncn enbe ft rficlmgljcn hu 

 let ;tm ; toaer mebc fp fjact fclbcn om De boomen / Ijrcltc* 

 rcti/fjagfjen enberupnen toinbt.-eubc al bat fp glicnalicn 

 Ban/banonber af totbobcn toe bcbiimmcnbe enbc bc; 

 iruppenbe / omjjclfr / enbe ombat. Ce blaberen 3tjn be 

 ©cpI-bfobeKtintctfcctongöcIncK/macrlangntoojpigcr/ 

 booj fctjrrvrc / fonbet fioerften oft Santen / Rlepncr enbe 

 1; eiber ban bic ban &acfjte tömbc / fomttjbtp'mct mirte 

 placlicngfjeteeebent. ©e bloemen jnu toit/toelriccIieiiDe. 

 Ce buirljtni ;im ronbe bcjien/ in een ülepn troplien beet 

 bp malKanDcrengclncR alp De Djnpf hens ban DenTOilDcn 

 lOijngacrttoaffenDc/ bie alp fp rijpen roobtoojbrn/enbe 

 tamrlnruciibiitenbebanfmaecB3rjn ; itiljoiibenoc ftoart 

 oft biupn toob faebt/ ban gfjcDa'cu te ben Xtemufabe glic- 

 ïncfi. Cr toojtcl ia langö/ toat göcBiioopt/UerDt / tnbe in 

 meeranbere mnrfiSöcnö oft hlcpnc fijD-tooj.tduenp tocv.; 

 Dtpltenbeberfpjcpt. 



Het derde Deel. Het dertienfte Boeck. 



% 



•^US.m'ic ^in&O. 



ï-Sarja^arina nan^ctutooiDtbanfomnrige boöj bit 

 f clbc gfjetoap gbeboubeu : ban alleen ben naem tonfr upt/ 

 bat pet blaberen beeft be £>teftenbe IBinbe toat ggjelno 

 fcenDe/ met ftebelingljen oft Doonifiena befet; enbeboben 

 brenlxtttnntn be rjjjtne bie upt America Bomen/ Dat bit 



trupbtbc f.paenfri)crar5apanlla eft fcrcBcuDc tBinbt 

 ban loof mbc anbere gljcbaciuc ijtri gbrtrjtb 10. icetoo^ 

 tcicn bare ban jnn ons grjcnocgtj brittnt : toaiit bic iuo:= 

 w n rft l "/ tc J anÖ i aIIC r n ^"Bijffcnbcn upt a.ntnea oft 

 TDcn-3nbien/baerfpiu'runlr groeptn. Tuft toctclrn 

 31J11 langlj enbc bun/ De traite enbe bimftc tooitcltn Pan 



SS? V, t1 i n ^"«Ö 01 "^ Giycyrthizaguclncnenbt/imntnta 

 Peel urt eencn oo?rp?onrli of mibbel-luoitcl ter fnbrn af= 

 ïjangöenbe ; bc toeltbe binnen in een U»rDe nubbtn «nue 

 Jjebben. é>pUelirjtn luttel fmacclïB/ enbcoocb olj'cenm 

 nicrrftclncben reutti. 



5 Plaetfe. A. 2>teficnbcTOinbebja(t op rounjc onttftc* 

 bouüie toocftcplactren/omtrentbe Ijagijni / banten ban 

 be belbcn/ acn bergen enbe in balni/rc toeren in beetc lan* 

 boutoen; als 3nn 3taIien/HatigueBoc6 êpacgnien enbe 

 afmtHOt : toant Ijier te lanbc en tooiDt Tn niet gUcbonbcn 

 ban in fommigljeerupbt-ltefUcbbcrB hobcn. B. ©t Zat' 

 3aparüla ban 13eru maft m bat booinoembc TPcir--lu- 

 bieninliet lanötfcijapDonburapgUcbccten 



T Tijde. 5>tefjeubetlDiiibcbIocpr m Dellente- bc bedien 

 oftbjufiitcnriiiieniu beu ï)erftt/ oft toat bjocrtltcr. 



% Nacm. A. trjrfe ïöinbe ia ban ons ètehcnbc 

 IPiiibc gljenoemt ; m 't ïjoogljbuptfrii etecijcnb cajinb • 

 (fit ƒ rnnlrl) Lifet picquant; jn't H attin Smilax afpers ; pan 

 fommigbe Volabilis acura oft Volubilis pungens : m 't 

 «Sjieclip Ijeet fp Smilax tracheia Xfuhuè T f *yjZ*- üCIjtoDoiuö 

 45a 5a/ ben oberfetterban 'Cljeopljjaftuö / fjeefrfc Hcdera 

 Ciliciagijcnocmt ;als ooefi fMiniiu*: ben tocirf.cn baei-cn- 

 bobeubetupgUtinlietio. tapitelbanti4. bocen/batfp 

 fomtiitp Nicophoros tocgUenonnt ulccgjj te toefen. Ce 

 gtaiiaenen ban 'Cofrana oft bc Jflojentinen nocmenfe 



Hidtnftmofa tnbC Runt» ttruimin (pilt tad ; Op 't Êatljllfffj 

 Hedera fpinofacnbc Rubus ccruinus; bc .fepacgniaèrrs / 

 enbc epguentlnefj bc «ralttlIiaeiien/aleHaruna betupgdt/ 

 r)cetenfcz*ri.*p«n««, alsofmen fepbe m 't ï.atiinRubus 

 vincula,bat iöi2>?acm-ï©nngaerbe6cn:toaitt/als ben fcU 

 ben aaeuna tupgfjt / z««« betterfjent m 't ibpaenfeb foa 

 tocel alp Rubus m 'tjlatijn/ enbe 33jaemen m h fkDcu 

 buprfrl); enbc ^«.ais /Battjiolua uptlepbt/ beDiebrfoo 

 bed alp ofmen TDnngacrt fepbe •, enbe bcrbolgjfietip foa 

 hctcctüent rtriii* cen blepn 1©.jiigaerbc6eii. !3oonp foo 

 Jjccft befe onfe rceliCRbe Hi)inDe ooeft norfj befe nacboIgen= 

 be <6iierfifrUenannen;te toeten/ Epatitis,Lycanthemo% 

 Cynosbaton, Aniccton, Heliophyton , Anatolicon, öyticon " 

 Hehdc; enbe ben 3Latqnfe()cn Metgina, 



B. een naem zan« t' M M» ip du ^cruaenfcij rrupbt 

 cocbmebc-gliebcpltöijctoceftingipaegnieincnbcbatbin 

 be grootc gficlntbtnilTc Die Ijet ijceft met De boojbcrrlucbeii 

 étcbenbe T@mbe/ bie fp / alp boojfepbt ip / z««.» e*r,u* 

 noemen. *>clfti bp be intooonberp ban ^cru / baer't beel 

 nroepty Ijceft liet cenen epgen naem/bte foo beel bcttecbent 

 alpofinen in 't Hatijn Vitis fpinofa , m onfe taclCooin- 

 oeljtigjjen IBijngacrt fepbe: 't toelcft oup <fi>arrias ILopcj 

 berupgiit'Caerom fullcn top bat fclbe ZanaBarilla bart 

 ^&ecu mogöen noemen/ in't Hatijn Zarza Panlla Peruuia- 

 ha ; ombarfp foo niet ban gficbaente / ten minlienban 

 Brarfitcii enbe plaetrcn ban groepen / ban be êpaenfelie 

 «ar5aparilla oft onfe göcmepne ête&cnbe XDiubeber» 

 fcfjilt. i©antacngaenDc Dat fommigbe nieutoe Ccupbt- 

 berrrjf ijberfl baftelijeu toillcn berfeueren/bat be Ear3apa- 

 nlla ban #rru cenerijanbe gpetoap ipmet beanbec zar= 

 3aparillaoftS)teaenbe11DinDeDie in «europa groept/bat 

 rnbefmtnen anbere gljelcerbelieben niet. Cnbe boojtoaec 

 bciifelbcni6arrtapEopc3/eenen^ojrugicrrfjen-rt|)igber/ 

 bcKent toel bat fp onfe gemepne «jtebenbc IPinbencInefc 

 ip ; maer notötanp en laet Bp gccnfmp toe bat fp aantfrhc^ 

 Iijcfibooj De felbc te fjouDen ipitoant menbmbtfomtiibtö 

 e ttcliiehe bcrfeUepDen erupDcn / Die malKanDeren m meeft 

 alle Hingen gfielntb 3rjn; mare nochtans m ecnigbe hlcpne 

 tccenenen bcrfeöiHenDe toojben bebonben. ©ooité ootfe 

 De betfcfiepbentlitpt bep locUtp enbe bet aerben maccat een 

 bcrfröepbcn toefen enbe gficftcltenifTe ban Dingen bie een* 

 betganbefcljnntnte jrjn. «nbe Daerom ip in be Zar?apa- 

 rtlla ban^eru te aenmercfien/bat fp cen bjemot enbe utn> 

 ïanbtfclj getoap ip/tnbc upt bcjSieutoe ï©crelt oft De fihe- 

 itnban «merica / bat ip U5eil-3nDicn / gebjogljt pleegh 

 te toojDcn. IBact Die Dingljen / bie ban baer hier te fante 

 ebergljeronbcn 31 jn/al frljimt fjet bat fp met be gene in<<?u* 

 toiia blaffen ceniglje gljclijeheniffe tjebben/uochtanptooj, 

 ben f? baer ban bicBtotilö atngaenDe fjacr Bracliten ber= 

 frïjtllenBtbebonötn. l©ant be berfcrjepöentiiept beraer^ 

 3 «« 5 ben 



