6 g Cruydc-Bocck Rembcrti Dodönzi. 



" ^BtS^mmmx bnbcr te baftacrbtXmci, 



oft biuchten boojt. 3Defe toejbt bp 'anjeepljjaftua 

 noch fommiglje anbete meöe-foojtrn te rbeplt. ïB.ini : De 

 renets grotn cr.br grafbcrtoigh/ 0" oocütorlmeeft gljc= 

 bonben toojbt :be anbete beeft toittc blabctcu: bt bet&c IS 

 totrfrhcpbenbantertoe. 



ïMintup tetfjaclt/bat fommigheban geboden jnn/ bat 

 beëtItrbanbranberefoojtmban©epl ncrgljcns mm 

 bcrfcbrit ban allctn in oen ouberbomicube bat btcn©epl/ 

 bit in fijn ionghent Helix (oft foo bP fcbJDft Helice; raag/ 

 met langfjepbt ban tnben in bm opjechten ©epl betfeeett 

 enbebrranbetr. 



3?en fclbm ^beopbjafntsboeght baetnorb bp/ bat be 

 foeiten balt ïjclire notj) Ijac* epgijen bctfrbepbentöebcn 

 tnbe byfonbere mebc-foojten fjebben ; enbc elcn een ban 

 bc feite/ fepbtfcfl/ ftljtjnt tan be anbete mcrcfitlricHen 

 toat te betfröiUcn. T©ant onbtt be ghene bit gtapüet- 

 toigb jnn/ hebben be fommiglje bunntt blaberen/foimufe 

 gbeenjijnfoo finaloft bun niet / tube en jijnoocB foo 

 grafbrrtoigb niet als be anbete. «E>e anbet foojte niet 

 betfebrpben bertoigbc blaberen is fomtnbtS gtootcr / 

 • Ibmttibts felcpner aan blaberen : baet is öock bcrfrhil m 

 beterrrhepbcnt];cptbtrtettot ; in boeghen/ bat beregjje= 

 toaffen foo toelm grootte als in hacr bertocbanbenatu 

 beren berfrljilknbe jnn'. ©oojts oocfe foo is De grafbet* 

 toighr gfjetotlligl) in 't Maffen enbe groepen/ enbe fp ftt 

 hart feiten fccrwijtctibebjerbtboojt/mcct ban etnigbe 

 ban alle De anbrre foojtett ) alp ben feiten -CbeopbjaftuS 

 baet ban gbcffhjcbeu beeft. 39an bc ftlbt lattfte toooj* 

 ben heeft #iiuius albus oterghcfet: ©cpï met grafbertoi* 

 ghe blaberen toojbt totl bet alberlangljfte oft teogöflt 

 ban allen. <©acr nat bolgljuuen TlDitten ©epl is be boa- 

 men fchabclncft / iae boetfe flcrbcn enbeberbjoogfjcii. 

 TOeltbe tooojben niet te fierftaen en sint ban be IWitte 

 ïjcltrr/macrjünban ben Witten ©epl/bic bjuchtbacr is 

 enbe bejien boojtbjcnght/ gbefebjeten ban ben feiten 

 'ClKopftjafiiijï: upttoietisboecfteir^ltjiiusmhct H.ra- 

 vitel ban fijn 1 6 ■ boet ft al 't ghene bat fep ban befen Wtpl 

 tetbaelt /gljenomtn enbe opetgfjefet heeft: banfjplact 

 baet ban feetbctl tipt j enbe en |jtcft btfe bcfrbjtjbingbe 

 ban ©epl biet nttt bolfiomcntlijcu gbeftelt.- T>an men 

 foubc fect toeï in bc boernen ban #Iinius be fclbt beftbjn* 

 bmghe bollet bonnen maetftcn / nlfmcn be tooojben bit 

 öacr ontbjcHcn met netrfligljcpbt enbc acnbat bt upt bt 

 boeefcen ban lljcopbiflfms ban be brfebjijbüigbe bet 

 trupben foubc bJillcnijaelcn/ enbc in bat boetfi tan Rit- 

 mus ftellcn. ï?ctfeubemifïcbienootanictheelonnooDigö 

 toefen / be fcjjanbelijtftt bbJfllingljc enbe uiifber|tanöt 

 ban ^lintue Iiict te betfjoonen enbe te ontbttben / te toe- 

 ten fn bit fcibc capitri ban ben ©cpI/ fieel in 't begfjinfcl: 

 alttaetijPbcpbe be foojtenban CiPujS/fooüJel Jl)anne= 

 Iien als IPijffien/oiibcr be gfieRatfiten ban 19epl telt enbe 

 ftdt/ om bat bc gfjclgfftcniflcban be ttote tuoojben Ciftos 

 K/r®- j bat ië Ciftusf enbe CiHöj kv»©-, bat ioBepl/ Jjem 

 bcbjogljenfjeeft : ban 'tfelbt i.s ban anbete feer gljelectbt 

 ïicben boo^ onji obet ïangfien tijbt btCKbJijljS betmatnt 

 enbe aengljetcctfien gf)tbJee(t. 



i. iJlipnen ©epl is ben&toatten ©cpl göenoeghfafm 

 SbelrjtS/ maetis filepner ban bic : rijn ranefteftens oft 

 roepben» 39» bun enbe teer: fijn blaberen jijn ftantigft oft 

 gtjedoctbi/banbcrbjemteSgroen/ enbe fomtnbts gije- 

 platbt oft gefpic6rtt. ©eftn ©cpl en ftliint op bc boomen/ 

 muren oft toegfjen niet; matt ftrupptlangjs bet aetötn/ 

 fieb feiten baet aenbafïttfaet&tnöe enbe fjctfitenCrt : Jip 

 »n bjmght ootfe gljeen bjucfittn oft btjitn boo^t. 



f Plaetfe. 1. A. Witten ©epl UJOtbt in <6?ictften5 

 fanbt gljebouben. B. 3J)en j&toattcnötpl toaft alom 

 tn Stalien/ ^oogfibuptfthjanbt/ IScbitbuptfcfjlanbt eiu 

 bcoorfe©janc6tncb/bpoHbe muren/ bupun / Vnanben/ 

 baben /enbe aen be boomen enne fjaglien / öaer hp hem 

 omtoinbt cnbebaft aen maetftt. 



1. MepnenBepltoaftDtetalmteooffrtjen/bontHfK 

 ichnDutoathtigljeplaetren/enbeHruppt langhs betnet^ 

 ben tuffdjen't JBog;enbtopplaetfen baetteefeaangljtn 

 enbe abbcrscJbcbonbtnbsojben: want bitbeeftcn nemen 



nficccficiiti te»Jctcnint<!5jiec6s/ Kitharon Kiflaron , 

 Cfiryfocarpos, Poëticc, Corymbethra,Kyffiön j Dionyfion; 

 tthytherionj Perfis, Kcfeos, Afplenos; enbe in 't Hatijn 

 SU112 mater: : . .. A .. i. . 



1. ©e <©roote foojte/ ban ons ©rooten ©epl gfiefiee^ 

 ten/int iLatnn Hederamaior , is ban 'ïThcopluaftus Hy- 

 pfos kiflbs r'4&- *!*&- genoemt/ in t Hattjn Attollens ft 

 Aflurgens Hederaj oft (foo <©aja Obeïghefttftetftl Hede- 

 ra excelfa , als ofmen >®p(taenben / ttoogljopuiaffenbcn 

 enbc ïiooghcn©cplfcpbe. tjet frjjijiit batfc #Imius Ri- 

 eens Hedera noemt. $£ nicutoc «irupbt-bcfchjijbcrs noe- 

 men ben ©tpl bie om bt booincn bonfl in 't ILattjn Hedera 

 arborea, als ofmen fcpbc 3&oom-©epI.; mbe bicn bit 

 lauglis be muren enbe uinnben groept/ Hedera muralis, 

 bat is iRuei-örpl oft H3anbt-©cpl. anbere 3311 notfjs 

 tansban gljcboelen / bat alltrljanben ©epl bit ergfiens 

 opftIimpt(ljocbaiiigI)battet ootK3pbatrI)p opbjafl/ 

 enbe baet fipball aen blrift öangljtnbe ) Hedera arborea . 

 oft 25oom-©tpl totgljenoemt beöoojben te toefen / enbe . 

 battotonbetfffiilban ben ïtlepnen ©epl / bit langftsbtc 

 aetbcn ftruppt. A. DelBitte foojte ban <6rootcn ©epl/ 

 etntn bichttu ttos bt3ien boo2tbjcngI)cnbe / toas tn't 

 «©nerts meefrenbeel Kap,«c/« Corymbia gljebeeteu/maet 

 batl bit ban Sttljenen Achamice ardeuomenc A'xtfnm df 

 ttvtian , bat IS op't Hatljnftl) Acharnica irrigila, oft ©epl 

 ban 3tc jjarnen/bie met toater berpjopt is. 3s;e mebe-fooja 

 te ban ben fclben/ niet foo bteftte troffen hebben be/ is ban 

 idliniusSelinitisoftSelinitiumgijeljeeren. B. ^)eêtoar= 

 te foojte ban oötooteti ©tpl is ban fommtghe Dionyfia 

 gftefieeten/ als 30iofrojibcsftf)jtift/ ban anbete Bacchia, 

 om bat beboeten baet ban bünuebranffcn plegben te 

 b Ier fj ten/ba et fp Ijunne hoof ben mebe fttoonben enbe Ucr- 

 rieröru/als&lmtusbEttipght in het ;4- eapitel ban fgn 

 16. boetfi. C 53e betbe oft beonbiurljtbacte foojte ban 

 •örootcn ©epl boojbt In't oBtietbs Hehx e u% ghcijcctcn/ 

 ban fommiglje in'tlLatgn Hedera Helix, maet ban ^li= 

 ntus Helice. 35iemebt-foojtt ban befe met blaberen ban 

 terfcfjepben bcttoe toojbt ban fommtghe Trachia ghe« 

 jjecten/ alp ofmen £crDe ïjtlir fepbe. 



z. 32e ïtiepneoft leegde foojte ban ©epï magö Ëlcp^ 

 nen©epl ghenoemt toojbenMn't ^ooghbuptfrlj lltpii 

 £t%ms in'tfLatn'n Hedera minor 5 in't «©lictftS Epigeios 



kiflÓS -E'vlyuot x/arof , Oft OOCK ChamxeifloS X*n<uiu<B-M l 



tv betftfjilt nothtans ftet btel ban ben Heeghen oft 

 atrbt-©tpï/ biete bojen ban ons befrhiebcn is. ©eele 

 snnbcrbicincpnen/bat befe fooiteban ©epl in 't ï.atjjn 

 Hedera Helix oft Helice enbe Clauicula gfjeljeetcu toas : 

 ban-SEheophJftltus betoont/bat ben^cur ban ben Epigeios 

 aflos, bat is ban ben iUegfien oft «crbt-btpl/ bttfthtlt} 

 enbe ©linius telt bt Helice boot bc berbetoojte banbeji 

 <C>rootcn recfjt opflaenben oft Mmmenbcn ©epl- 



^ Aerd/ ©epl/ als «JBalenusfthjijft/ is met berfejep» 

 ben enbe tegljcn ben anbeten flrijbcnbe6tarl)ten begaeft t 

 toant hpb«eftceniglje t'famtntnclienbe aerbatljtige enbe 

 Hoube (lof: beeft ootb toatfrljerpigljepts ;be tocltbeheet 

 is/ alsupt beutmaecb alleen gljenoeglj blqcfecn ftan : Ijp 

 Beeft ootfe een berbe fiof/te toeten eentoatctatbtigfjc feoel- 

 arbttgöept/ in ftuberhept als bP notj) groen iorteant ais 

 W> bjoogb oft boj toojbt / ban ts't nootfaeefeelijtfe bat bit 

 firatbtbooj allen ecrfl berbtorint enbc uptgatt; enbe be 

 acrbarbttgbe/ feoubt t'famtiitrtcfetnbt ftoffe blnft ötw 

 bp/ mibtrgabets be anbtre bie beet enbe febetp is. 



^ Kracht endeWerckinghe. 53e groene blaberen ban 

 ©spl/tntonn gbefobcn/ teelenbe groote toonben enbé 

 ftoeeringljtn/enbe genefen betwabeboojlSftenbeseeTen. 



<De felbe Wabeten als bojen gljebiupcnt/gbenefen ootfe 

 be Waeten enbe blepntn enbe 3eeren ban be \>upt bit ban 

 bet bier terujanbt \$/ oft ban beet toater berftljoutot/ 

 tnbe maecfeen bat bie een ftboon lirfetectfeen bcbouben. 



3Dt ftlbt Wabeten met ebicfe gbefoben/ ght uefen bt bc» 

 fittbt tnbt berftoptemtlte/ baer op ghrlepbt. 



^^^^ &^ÏÏ^&*iï£3tëSSR 



Sacr onbtr/ fchthft JÊatthtolud 

 c Tiidt. ©eplbWpt omtrent ben »nf»- »■-.« h^h,,i~, öö ïu, ^ u J n ' «noe met ïPaitn tnbe olie bermengbt / enbe 



\Ztoa 



