Het derde Deel. Het dertienfte Bocck. 



681 



• Z. fapban be ulabenn / enbe bicfgljcltjcHö ootft ban be 

 lic;icii/booi ben ncufe otiaftfljaclt/ boet nieren / enbc fup* 

 belt bc licrffcuen / etiDc treefct bact booj upt Den Ijoof bc De 

 tarne fiupmen cabc auDrre rautec cnbc fcoubie bocl)tiglje= 

 MR/ bact bc liCïfTcncn nubc berlaben 3ijn. 



•■C fclbe faj? ia bc oojen gljcbacn / (telpt bat bctoubett 

 blotpttitonn cttetnrljtigljcborljtigljebenuptte oojen/én- 

 De gljcnecjt alle oubc fbjeertnglicn/fmertcn cnbc fchoxfthe; 

 ben ban bc fclbe ; enDc Dtfo^belncRiSoockMibencufgatcn 

 ou glictrocuen/ gljcnccft bc (fineScnbe uupftcn oft gcftoil- 

 len ban ben neus. 3nan moten Dit fap iemanbente fcljern 

 cft te Ijcet om alleen te gljebznpcfttn btmeuf te toeren/ foo 

 n\aglj Iyp bat met olie ban fioofen oft anbet foete flut 

 ïnenglicicncube temmen. 



©ommt oft traen ban ©tplbooSet bc lupfenenbe ne- 

 ten; cnbcbjaer bat fp gljcfttcfsen mo;bt / bact boet fp Ijct 

 hapt umballcn / cnbe macent be ulactfe&aèl: mant fp iü 

 foo Ijcct ban aetb enbe Brachten/bat fp ailengfjöfiensi bcr- 

 hi ahbt cnbc bccblupftett/ cennen bat gftebjaer ftan bJOj- 

 bcn- JDcfc <6ommc tö als een üJatetacfittgfje bocljtigrjept/ 



'totUhtbtclboomathrigbhwbt/enBtftartopfJntlitpgtiifttonrlt 

 fonBct te tuften oft teiugbonotrfctl gbclnrliujp gben™ bebbenin 

 fomimutjc bofTthcn Ban OngbclanDt / fepbt label. <Op foinrmsbt 

 ptoctfciibtcftbcnücplaoch huipn rooDachrigbe blabctcit. Knött 

 bebben gcautot bjitatb.tigb,ebcricu. Dcclc plautenupt Jtalitn gbe* 

 u:ogyt hebben nuttrtnot bjupnachttgcbomgljgetletjttien / ate fp 

 tnpnin. 



Klepnen BtpU oftlct«.htn©tpltn toojbt foo btel piet gbtBon» 

 firn/ cnoc httft altabt Dinhantigbc btabcta/ matthltpncttnüe bic» 

 pcruptBhcboolt/BanBieBanOe'Otoottfooitt. 



3tngacnbeDtnaemtnbanOtpl:httmteftbelitnbcghc tlaeht hart 

 ©cpl hict hict bOOltpBtB Hedcta alba, tnbt Hcdera Fcmini i ban ■ 

 fommighc Hedera iriigua, alB ofmen Witten Veyl, Veyl Wijfken, 



oftmtttoatctbtfpiopOtnScpIfcpbc : ccnanDergbefla'rbt biet Hc- 

 dera nigra.., Hcdera mas ban JWiniue / Swattcn Veyl, cnOt Veyl 

 ManncJtcii.cnbc cpgcntlfjclt DionyGaiin't ftooghDuptfch Schwart- 

 ierEppich.cnBt Maar Ephcu oftBaum Ephcu itn't ftanfrtj Lierre 

 (oft l Hicrre.atobanHedcra feomtnbt) noire. Jn ibcBcrianatljct* 

 rmBtfCCtupBeU00cllB»lforanjt8leuc,Yeue,tn0c leften bladeren, 

 Weche, Clem, Clim , Vclue , Ebich , mate mcdfl Clijf oft CleeF; 

 inaSiabant ootfeEerdtucl ; in CnghclanDt lui oft luie ; injta» 



limHtdtto tllDC leJera. 33f6htmCpllC fOOJtt btct lobel Hcdera 

 corymbofa communis. SDe.lSIcpne oft OliOOttenOc fooitc ban ©tpl 

 ■"etLierrepeiiiein't.-l'ranfchttobcl nocmtfcHclit oft Ptouoluta 



^^VilVSöaffltSïïtaS^UfiS ncn " s ™™ <""'"*' **«°f< *>tnre.cnbc onBnubtbacrt 



bcnljceft. . ,-^i . 6ctMbanbt©nbtrhabt/bitfulchmnacmbocct;tnbtaIomHcdcta 



ai 't fclbc/cnbe nothtansi notjj een bjepmgOsSKen meer/ aquatïiu, üxmiiis, terrciiris, piuuutica cnbc humiiis gehtttcn toojor 



fthjlift 53lC. r COjibC0 ban bcnl9cpl: baant ÖP fcpbt/batbuf Hcdera Cliira.fp'mofa, aculeata oft Ciiicia, ie &ttlltnbt JBmSc 



ucjtcficujs ban bcnBepl glieftootcn / enbe met olie ban 

 fioofen in bc fetjoj ffe ban ecnen<6ranactapijcl bermatmt 

 oft ghcfobcn/betfocten enbe öoenbetgaen be piineenbe 

 tuceboin ban be tanben / alö Die olie gljegbten oft glje= 

 bjuppt Vuojbt in be ooje ban te fjjbe bie bjp ban pijn isf.' 



#p bctupg()t notrt/ bat be fclbe be3«n gort 3ijn om liet 

 fcapr fbJart te boen boojben. , 



5üefelbebe;icn3ijn ooch bequacm/fcpbt Dp/ "««bc 

 maenötftonbcnteberbjecfeen/alftnenfe 6lcpn floot enbe 

 «anonbcrtnlttctfit. 



3n beft onfe ttjbcn tuojbt ben 19epl feet felben gfici 

 biupcfet: ban alleen be blabetcn bact ban b> o?bcn gjjclcpbc 

 ou be loopenbe gactfeems oft pupflfienis enbe 3ect6cn(J/ bic 

 fommigljcom linnji gècfontöcptff totHe in bc Ijupt ban 

 Ijun btencn oft ban cenigfie anberc lebcn huns licliaemtj 

 plcgljen te boen inactfien / enbe fontanellen op 't %XA' 

 ItacnCrö noemen: b3ant op be fclbe göelcpDt 3nnbe treeften 

 fp alle bc finnicurcn enbc botijtigheten ban be anbere leben 

 op bie plactfc bact bie gact&enjs 3iin ; enbe fp beletten bat 

 öc fclbe niet en f toecren oft en ontftcaen / te botten als fp 

 brefrfjsïieifluclit/ enbenocfig&emfinsi bjoogh gljebJO}= 



ê>om*mtgfieb3illen ooefi betfefitre» / bat bebctfenban 

 Ucpl feer macljtigb3gnom te ooenpiffen ;enbe gfttbenfe 

 öaerom ban binnen te gljebfupcftm bc gljenc bit met bet 

 grabcel/ gfiebj often fleen/öft anbet bicrgöelijtfie gebjeHen 

 bet nieren gfttciutlt 3iin. 



^ Ander Ghebraycfc. 55e^oeten ban oubc ttjbcn phr 

 gljen branffen ban De aparte foojte ban «Brootcn .©epl 

 te Doen maeclien / om fttmne boof Den eaec mebe te fttoo* 

 nen enbc tt bestieren. 



* Hinder nifle. ï}tt gficojHpcH banï9epl en üS met af 

 te feller; enbc baten moet gbettifmö te onbebacfjtelrjrft 

 ohtbefirfjt B3o?Den ■ «oant be btyten oft 't fan ban Bepl 

 meteenigl) nat ingfjenomeu / iriaceften bjeecBftepat ban 

 jjerten / enbe beroeren te finnen enbe 't btcjtant/ aljsmen 

 baer bjat tt beel af inneemt. 



BIIVOE.GHSEL. 



't t <CpI btmtnbtbtrïoubelantim: immtrBin httl htttt lanbmtn 

 V brnbtmmbatgamfthe!8cftmet ?3t oubtto hebben Daet beei 

 *an ghtff^ttbtn/ fonbctImgl)tnat¥>oc«n. öttotltHtbtnietcntjat 

 hMcmttnpbtiBbm <5oöt Sacchu» totgUctpgrjtnt. fJSm ftubc 

 kati breit ghtflathrcnbanhonncn macefttn ; mact alle mogbtn m 

 tnjccfooitcnbcgrtpmbjojocn/tctdrttnfnbt Otoottcnbe lïlepne. 

 50t «Croote fooïtc iu be ghemtpnfte / enbe ie mccftcnbetl mrr ttn 

 maiitoefchniffebcotcftt.ïDc Waöeten ?nn batb / bmpn groen ban 

 btrtoc/fomtijotecttliroubathtigbtale ©obonene birc fchiflfr.tn-' 

 b«fommiBheani««mrthfm) tnbt battnntgbeliantofthoethigh/ 

 fomtntayalelobtlbttupgl«;m'tectflbencDtnmctboaghB.atn)ofc 

 jiftritfecls-ghetaijfe liotcrunoftBbtlrjthhalbc manm/Oiohantigb/ 

 5t)H9tft bicBanèbellcbtr-cropot ; mattouï)tghrtoo:Btn?nnDc/ 

 ronCatbtigtj; ghtlijdt Dietwti Cprtamm. ©tblocmtn bjafftnop 

 hattlanght fretiftttie I btel Dp «il ; ghtlnth ttn hfcpn HreOtHttn/ 

 fnot;ijn ban fiettot blnchgnl. 3Bt btaehtna ton omtwnt ctn 

 «ettottgroot/bttlbjitmfttrftBtom/tnötnaemaele/alefptnpghtJ 

 toojW» «n Haart. Vtrandcrmghc. «emmtae-fooitt ban <0toot 

 «{pltó'tSÖtMöatlUOtlRechc opgtoeyende Boom-Vryl noonti 



Hcdera mollis ie De ètoartc iöinbe. 



Hcdera; folium, CiflophyUon,Hederula,HederalijRuellij ,ia Be 

 £>tnalutrjo;rtl. 



Oeftcningljevati Veyl. ©tn Bcpl / foototl <5root abJ liltpti / 

 toil opbochtctnbtBKitfrathtighc plartfen gbtplant sfjn b.ui.Oo* 

 bember af tot /©tctt.'Ora ben Otpl hoogtj tt Boen bjnfftn; faltntn 

 ban omtrtntttmghtnl)Oogl)tn boom fttttn / oft «tn tenen ouben 

 rtuitri Ben toelthtnljp nothtatio ttnlattlitnbtBtrft.Dcplfalfchoo» 

 iiEbtsitnbïagbcii'W'tDatghnpotBetban.l.lupn oft aflïhtiiban 

 ghcbMnBcOcftcre-fthclpmDactopflropt. ©toartcn Bepi fal tuit 

 toojDciiy iet Bat glip a dit Bagljtn Ungli Bc uw: tel ii.it mjcrltc met 

 bjitttattBtmroater gbéb:o!tcn. , 



Aerd , Krachcende Wcrckinghe. JJepl ie frtt \)ttt ban attO / 

 feberp tnBtootKt'famtntrechtnOt/tnbthcrfbteht oftbooiBjinfrbt 

 Bc rrmitn/fcpör 3DiofcoiiBce.33an Bc •Gtootcfoojtcban Dtpl tnotot 

 meeftBbebjiiptKtiuiaiitBt lUcpnc tooiDt Ban Be 3lpottkcte ncr> 

 ghena toe gbcfocSr / om Bat fp gbetrtebc;itn / cnBt oiifiraclitiglict 

 SlaBcrcn enBt onnutte «Gommcbctft. 



plmiuo fctjMjf t D.i t alle bc fooitcn ban Dcplbcrft otlen/ noclitnne 

 fntoön gbcfoBcnnjnbc gbcbmptht rooiBcn tcgben 'tfcbubbtn tnBe 

 oebtiitiauBe hoitftn; cnDcBnthiugbtribanbt UouDtbotötijbtbnii. 

 cnbc bat fp tot Ben felben cpnDc met ronn gbtflootcn tnhc gtbniptht 

 roo'.bcn. 



I»p iafcer foigriijcU ban birmm gcbuipcht ban alle bioutocn/fon» 



bctliughcbanOefmangcrc/enDe Btc ltoitebaubinDc bcrlecgbt ;pn. 



Aanban hupten maghmcnDcn BcplfonbcratbtetDcnchmgbo 



biitpthen. Jn o|te gljtfoben enbe m bt oojen gbcbmppt; beneemt bp 



i>c fmCTttnDact ban. 



ïOtblaStrcnbanOcpI gbertooten mctasijti cnöcUoofcnmatct / 

 tnbe foo atn't Oathban Ben heofDe gljebouBcit / cnbc am't Sooi'- 

 hooft/ Bbttrcftn Be ijbcl-rmnigbtpBtenDerafernnc. 



33 1 blabtre Ban Otpl m ingrt gbtBacn/ enac te mepefte Bbtftclt / 

 oom bjatet matchen/ cnb.e iaegbtn 't grabeel af. 



3De bla&cts ban Scpl/ ectil gyefoDtn funotintogn / gbcncftn Be 

 mifmacchtbcpOt beo acnfitbte. 



Om De fcbo?ftötpt. te gbencfen / tn fonBcthcpt acn bt Ijanbcu rnbt 

 tiorttn'/ ficDtnfommighiBc Bcplblaotren in raatet / cnDctoaffcn 

 bun Bacr meöt / bare eenigrjt anbtrt roatcren bp BoctiDe Bit Be 

 ftratht ban Ben Otplbwt matigljcn oft temmen mosben. 



Ctfiimirfe ohtmaethr Ban Sepl-blaOtte t'famcn gtnaept/ tnbe 

 op't Ijooft BÖtbonbin banbeiongbt ftinbeta; bietenquatt fcjojft 

 liooftbtbbm/fal Bpfetbc ghtnefcu. 



feommigbchouBtn Batbt hranlTenban Otpl6labcttnqtö;ont'> 

 fienfebap beletten / alfmrn Bic op't hooft Boet alfmen rotin gact 

 Biincfttn :toant/ ale fp gbtloobrn/ ©tplDjbft OcBomptn Ban Dtn 

 totfn nebct. 



?De(lccllienBbantieBcplblaBerBmtti>onigijnatB!>cmattIit/en# 

 icinbtbtouvocliKHbiptflhtdehtn/Btttocclitnatmaenbtrtonocn/ 

 alfoo toeialsüt bc;ien cnBciacghcnDt DooDcbmtlyt af. 



©it bütlctrupBtiu trjfttci: ebefoBcn/ beneemt Btpijntatttanam/ 

 als ben tootlttoarm inBtn.monDtftomt. 



ütocmenhan ©tpl gbtBjoogbt enbe ghtpoeDert/ foo bctl ale* 

 men met Dinümghete griipt/ tijjttmatl 'BDatgbe tn rotm geojonjj 

 hcn/BbtncfenBenroBDtnhametBaruTft. 



^>ebe?ienBan»eptBbtltoatcp/ tnbe Ban pnber ghtlp.uncftt; 

 bptrtbtBïoiiuicnharentaenatftouBtnbtbbtn.aisolicftpatteanajt 

 ingenomen nat Datfp batte matnDtltonbtii gbtbaDt bcühcn ' t gljV 

 BjttbtBaneenOiagbfnt/ömemcnallchopcBautcmogcnontfangtn. 

 33tbe;itnBan^ihjarttOcpIBc0c Uonedtt Doen'm fijn Want* 

 fctn cm 't roatet af te iat gben : iattop fclBe btbbmotr tot ten omt 

 totbpflheBatn/ fepBrtobtl. antfeibt beften gbtflootcnAfiiac" een 

 .DjfiBtlwefDJHtrmtttoan BÖtbjontttcn/raeaben 'tgtaBerifmwatn 

 ghrtJWhtn flcen af. 



36'tbatmenB)p btaen Ban ©epl in etttfehoon Ignen Doclio* 

 Jwvnwt tenen Bta« Ueft ghtmattbt öenjjiüifucbtigbmatna'm 



