Het derde Deel. Het dertienfte Bocck. 



6S 



lYorutana' ala Columcua bctiipgljt ; bncridbcclacngljc- 

 Itgiirn ban bint gljrflarljt bat örn TOmigacrt tjts bic gijn 

 planten Wilt/ cnbe m Wat gljcfrcltrnio ban locljt cnbc acr= 

 öc oic alberbcqtiacmlt te plantin fottbc inogijcn biefcn: 

 Dooi ötc» bat bt bcrfrljcpDentljcDcn bep iorijtjs cnbe ba 

 lauooubim bcrlbcrljanbc jtjn. 



Want nis Den ïHimgac'rt teer/ cnbe ban aerb niet al te 

 tntf Ijtbatr uSi" baitfal benboojfirljtigljen Innbtinan bru 

 feibcn ou cen geebt tube bet lanbt ftdlcn : maet ala ben 

 IDijngaert ban fijnen epgenen aerb bjucljruacr enbe bccl= 

 Diagijcnbe t.6 / ban fal Ijp Ijcin op ten mager acröc plan* 

 ten : ben HDnngncrt/bicbrelliaubtd cnbe beclcblabcrcn 

 tiooitb?engI)t/fal Ijp op een birbrc baftcaetbcrettcn : ban 

 ben gljencn bic niet beel looft! nor Ij ooeE niet beel Ijotibtd 

 rn tjceft/ maglj tn renen Iirljtrn cnbe openen gronbt ghc* 

 fielt üioibcn/ cnbe boucn allen fal Ijp nenmerriien bat 

 öcn lüijngacit / bic tecre bjttpbcn cnbe gtootc bejictt 

 boojbicnght / gljccufnid op borfjte aerbe gljcfct maglj 

 Wojbcii. jDnrr op bocijtc aerbe moet ben U">ijugacrtg|ic= 

 plant bio:bcn/biicne bjttpben tjarbe/ langljbiojpigljc oft 

 fmallr. enbe met brrlcftccnrnbcgnrfbcbe.ïien (jrbben.i!?p 

 btoogljcngronbtmoct ben lOijngaert gljcpiaut biojbcu 

 bic üoeljt enbe bjatcriglj ban aerb ia. 



3Hcn fciucn frljiiïft / bat ïlutnie Colttmclla ben onben 

 ond gnntfrljclucli berboobt ben IDtjngacrt te mrftcn : 

 vnant Ijp berfe!<rrbc/bat Ijct beter biad om Den1l?iingacrt 

 bjutljtbacr te niacritcn/baf men Dacr alleen ficeljtc enbe bp 

 een gljcracptc cnbc ban obccbloebiglj loof oft berrottc 

 afgebaUcn blabcrcnbrrgabrrbc aerbe om foubebioipcn. 

 ©oojta foo ui aft *-cnH>ringacrt albcrlicffr onbet biar? 

 mciorljt: norljtan Ijp ruWaftnictaltegljceruciu btifiet 

 fjcete lanbouvucji : Ijoe üjcI ijpbaer beter acroct batim 

 fcoubcenüc bo^ftarljttgfjrlanbeii/Dic fjp gantfrijclijrlt met 

 brrb:ngljcn en ban. ^Dacconi firfniea Dat in De warme 

 Innbciibcn fjertcn enbe frerrben bign obcrblocbigljlijcli 

 plceglj tcuiaffcn : inner bie ïnbonDe lanbcn groept /tö 

 Dunner flcrljrcr/ onfrcrcbrr cnbc Iirfjtct / foo bat Ijpljccl 

 luttel oft btinacgaiitfcljgljccnbiatcr ban Doen en beeft/ 

 alamrn Ijem bjtneften fal/ om fijn firarfit cnbe Ijtttc tiiat re 

 iiiatigneii/fuleftc ala ia ben genen bic te Jlobni enbe eibers 

 in Bjabant ba aft ; enbe oor It ben gljencn bic in iJeljcincr- 

 lanbt enbe in *>affcii enbe tn De omliggljciibt gljrbjcftcn 

 plceglj te groepen. 



are oojfactfte baer ban fa" / bat bc J&onnc öc bjupben 

 fterrfter cnbe itrarimgljcrmafrftt/ mart iiifgfjrlijrüsj oorli 

 foeter ban fmaceli/inDien men Die booj Iirarljt ban 't bier 

 biarmcr tnacrltt/ gljelijcü De ouDe frljjijbcra <Quintilii in 

 Ijttnnc bocelïcn <(5copoiüea gljcljeetcn bctupgenibetaiclclte 

 baer ooeft norlj meer bp bocgfjen;te bieten/ bat bc Jl>neiie 

 De Djiipbcn rijp ban niarcficn : maer Dat bclaubitgljcpbt 

 tiaiiüc Marriten De foctDeptbau bc frlbebcrooifarrlicn ban. 

 ©en TDnngncrt moet alle iaer nootfaeciieinrli grfiiocpt 

 oft gljefiitbcn biosDcu / eer bat De fpjuptcu begljinnen 

 nicubie botten nut te gfjeben / bctupgljt «üolumella; oft / 

 nla 0aIlaDiUG fcjujjft / m bc niarubt ban Jbptoeliellc. 

 H>ant inbien Ijp lactet gljefnebcii toojbt/Too fal Ijn nlle frin 

 boebfelaltracnenbcberliefe'n. a?eb!iipbetiU)o?benalbcr; 

 licfliiaenicliirfift m De inacnbt ban èttobeï gljcplucüt tn- 

 be bergabrrt om biijn te maeelien. 

 gnbictt Ijct oua nootfacrfitlijcfi ff fjijnt te bicfen/batme u 

 Den TDijngaertberfetteoft berlenbe / bat fal alDernuttc? 

 ïijtfiftc gljcfcbieben in Den l?crf|t/ etrüatDcHouïuc onö 

 ütgijmtteobcrballeii- 



<f Naein. 3?cn CammcnlOijngaf rt bio?bt m't "öjifffiö 

 Ampelos tfnophoros \" i*nti\&' liwtkQr , in 't ILatlJll Vitis 

 vinifera gljeljtctcii; aUJ ofmeii Diucljtbaeren oft IDinbjas 

 gljcnbcn lPijngaert fepbe ; oft Ampelos hemeros a>tsa©- 

 ii>'-F®- 5 bat ia 'ïanimen oft «©yeoeffenben TOijngacrt; tm 

 öc bat nirrftcnbtcl om Dien ban De ttiiet footten ban Bryo- 

 nia enbe Tamus te onberffljcpDcn / Die ooth IPijngacrocu 

 oft Ampcli Ktjaitoi gljeljcctcn bioiörn ; maer gijrenfiua 

 onophoruVoïjfci, Datia lDijnDjagljenDe. qjien iLatijip 

 fcliennaem Vitis , ala ©arro bctupgljt /id gljeiioinen 

 «juöd inuicetur ad vuas pariendas , ala Oft bfn lüljugaert 

 tietbieeht enbe gljenoobet boicrt om Djupbcn boojt te 

 bjcngljen. 



i . Den «©fjemepntnTOijiigaert fjceft be boojfepbe nac- 

 men cpgentlijrlr.aan tot onberfcfjept banbc anbere maglj' 

 mm ben felben «©rooten ïDijngaert noemen. 



i. 3?mïtlcpncninnglj ben naemban Itlepnen IDijn= 

 gatvt in onfc racl fect biet boeren : ban tn tit 3tpo t clien nlc 



gljen De Wtpiit flljtbioogijbc btjt&enfl ba» btffiWriiigatrt 

 Coyntbjetv oft op't iLatijnffljPailUlx dcCoruuhoteljcc- 

 ten. êommighc n'.iclrtrDr gljcurn oefen UMjngarrt Den 

 tocnacm ban Vitis Uii.--. üan Den bjclthcn 'STljeopIjjaftuö 

 iu fijn 5. üoctli gljcltljjcbcn Ijteft/feggljmbt : öMrrluaft 

 renen lüijngacrt acn Dien Itant uaiil-j'üa Dtcmcn pijala 

 eraa noemt: ijp ia een ftruprliiglj gljfoiafi/ met Mtpttf 

 tiptgefyjepDe rofphena cnDc vanrliaHcna hminc anbrr jjal 

 ben bott langlj begaeft; ter fiiDcn tian be tiiclrlic Ijangljen 

 ftuarteDiupbcn (oogtoot ala booncn te bieten yerroto 

 booncn foct ban fmatrli / bicbiatlittrnarijttgliainljou- 

 ben.^liniuatnrim i ibocrUr.Ujrt j.rapttel noemt berm 

 3Pnngaen Vitis Afcxan«kina,mm befrtjiijftcn met De ft l = 

 be tiioojben / bic uip uu upt -aijcopljiaftuB bcrfjnrlt ijeb< 

 ben. Tiofeoubra niaeefit Doet betuietbe foo:te san ÜMl- 

 bcn IBtjngacrt ban : bantopljcbbcnijembccllteberon: 

 Der De Cammc foojten bantDijngaett te tebtnen/om Dat 

 fijn D?upbcn foet euDc fecr gotbt om eten ytju: 't bitltli in 

 DeüiilDefoojten niet bcbouDciienuJoiDt. 



j. ÏBilDenlBiingacrtljeetin oufetacl öitn TOringacrt 

 bic in 't ILatnn Labrufca gfjelje eten/ enbe ban Utrgiltue m 

 fijne l?ueolira btrmacnt euDc met luttel oft ijbelt bjup- 

 ben bfffljicbcn Uiozbt ;tn't 45?terli6 Ampelos agria a'^sï- 

 m< aytk. J5p Dit glje flarljt ban TfilDcn lögngam Ijootrn 

 Die iDimgacrDciv Die ^(tuiuoinljrt 17- taptttlttan fijn 

 1 6. boerft Triftr* cnDc Infinae uau foumuglje frlituft glje^ 

 Ijceten te bicfen; ala ofincn arullen oftarnnuacie bjagen- 

 Dcn IDijngaertfcpbf: om bannen iitbcfen lüuugacrt op 

 tenen tijDtfotninigljc bloepcnbc / fommiglje gijefpeenbe / 

 groepeube oft fuitllenbc / cnbe fomnuglje typ biojbcnDe 

 b?ii!>bcn plceglj te lunDcn. 



arjiipbenuiojDcumonfcfnclbcbuirljten oft ben Doop 

 enbctroo ban bc bc?icu ban Den llDijugacrt gfjeljerttn/ 

 ban foiimugljf STroJTcn oft 'STroe-biupbcn / tn't Uatim 

 Raccmtis enbt Vua; m't &%ict ha Botrys Ekfuf enDe Staphy- 

 le 2t*$ia.(. arebstirljt ban beu TUilbnilDungaert Ijcct in t 

 «©jictliB Ocnanthc o;VaVa« , nla TiofcoHDre betungljt. 

 !Dan «Calcnuo inljctS. bocclt ban bc <C>licneca-mtbbclen 

 natbe plaetfeunoemtOcnantheuiet alleen bebiueijtfelbe 

 ban befen iDiIbrnHiijngacrt/ maer oocli liet cerftc fprcnfcl 

 cnbe frljcp fel ban De fcibe iniOtfgaDcrB bc" bloemen; ban't 

 boelflie metter tubt bc bc5icu banbefeu lOilbeu TPijiigacrt 

 bolltoiuen plegljen te tuoj Den. 



3?e Lïofijucoft DtuiibcDir m be ^>ouuc gljrbjoegljt iö' 

 blOlbt in 't iLatlju Vuapalfai ala Tolcm palTa, Dat lOöt 

 *)Ouiie gljeleDen Ijcbbmot bc;ie ) in be Jtpotetienl'afluli 

 atjeljftteu;iu't ijpntrlio Staphis st«?«, oft/ gclijctt Die ban 

 letljeucn ftPben / Aftaphis A' r <t?; f . g^c bjucljt ban bet» 

 Wcpncn TBijngaertnoemtmcnCoiiutljen/alabooifepDt 

 ia/tn't ÏLatijn Paffula; de Corintho.tc bieten in b'2tpötetté. 

 Cleftebejic/oft bjupfben bijfonberlürli / ia in ouft tacl 

 IBijnbe^ic gljeljccteu ; int Uatijn Acmus , cnbe oocli Gra- 

 nwn;m't<6jitefta Rax i>'«j enbe Coccos Kox.icc( , ala ©e- 

 morri tua betttpgfjt. T*fc besten Ijebbcu berfcljepben Dec^ 

 lm; te bieten ijctbliefrlj oft incrgjj/De biijntgljcborhtigf)- 

 fjept oft 't fap/ Dat booj bit fjrele bleefcy oft mergij ürr- 

 fpjeptia/boojtaooefiDe faDen oft tarnen; cnöc baer bc-^ 

 neffena ooeft bet bcllelien/ frfjclle&en oft feljojfjc oaei be 

 besieniebc beDcebt enbcbebionbcn id. 



'5De fabcn / bic lup Ueernen oft (tcenen noemen / fjeeteri 

 int l.atrinVinacca , cnbe fomtijbtd ootii Nuclei; m't 

 «öiierlta Gigara ró«»T« ; tn De 3»poreften gljcnmnilijrft 

 Arilli, ala ofincn Anduli fepDc/bat igtDtoogljc oft anoitc 

 frernlicne ; om bat fp Ijeel fónber nat ^ijh / enbe gantfcfi 

 ghern fap ban Ijacr en gebeii. fiolmnella naetnt norljtans 

 Vinacea al 't gijcnc Dat obcrblijft/ nat bat be T©tjtibe5tcn 

 uptgtjcboubitcnbeonber bc perffe ghcbiccft jljtt. 



5Te Dtoogctacüfilicna oft tancbarijtige ftecltöücna/ bat 

 IjetmibDcIfteban bc troffen id/enbebiactaeit bc bejtenin 

 be ronbe gefefjielit fjangljcn/jijn ban <0alenua Bot'rycHós 

 EÓTpi/^ ,f j enbe ban Barro Scapusvuarum geljcctetr. anbere 

 ftggfjm Dat bie epgcntlnclien Racemus genoemt Voojbtn. 

 'C gene/ Dat itaeljet uptboubien oft tiPtpcrffcn tfan bi 

 bfupben obcrbliift'ljeetin't <6;iccHd Stemphyb^Téu^xa, 

 (ban €oIiimtlIa Vmacea,ilagf)efepbti6; enbe ie gantftn 

 obcrtolïtgij enbe onnut/ te bieten be belatfjttgc Ijupeftma 

 oft fcljojffenban be be5ten/cnbcbc beerntn / ïnibtfgaDcra 

 beftecbeltend oft mibbclfleel&ens baer De be?icHcns am 

 fjanglien. a?an bte ban Jttfjcuen (ftpbt Culenüe; nomen't 

 gfjene bat obcrblijft/ naebat Den fBaft gljtinaeclit enbe 

 iiptgljtboubltlö/tn Ijtm tatltBrytiaB f ÜT«: mattSrera- 



? hyU 



