Het derde Deel. Het dertienfte Boeck. 



Scythizare) nïjS Ktfienrus in firn 10. boerh te bennen 

 ghceft. tpnn De j&c pthen/bp ^ippoctatcsenbe fommighe 

 (inDrrf diiBc frjunbets toermaent/ entoareuaubcrsnirt 

 ban het boltb ban Itooghbuptfthlanbtv bat ober ben T>a= 

 iiduüj vuoonafijtiaü tuajö. ' Ctórlrh hier uut bluthrliirb 

 ghenocghis/ batfp ben flhijn fepben tn ècpthenlanbt te 

 blocbr n: enbe bat lp ooch ft hmben/ bat ben lïomnrti <üp; 

 xue ober ben Sfter oft apanouto tttthenit/ in be lauboit; 

 toen ciüwtjteii3eii oft lanbtpalcn ban £*cptht nlanbt ghc; 

 iiomcu lu.io. 



^beboajtoaerhebenSbacghSbjintHcnbcfntooonberd 

 ban H?ooghbuptfchlanbt ben ï©nïifonbcrcenigI) toatet/ 

 naementlnrh bicn ïBijn bie in htm lanbt ghetoaffen is : 

 "rfrivse boet corli {jet aiibet uolrli bat belanben j9o«öt= 

 toaettsgbtleghenuetooont. ,§>elfs fp en plcghen ootb bc 

 nnbetc uptlanbtfrhe nDrineit / bie Heel fiewher enbc hecter 

 3rin ban hunne mlanbtfthc/nict lichtehjch/iaebnnae ntm* 

 inermrcr met toatet te bicbni oft te temmen: maer plegen 

 it fclbr fonDer rental) nrlitrrbrntlicii alleen met goeben 

 finne rli trbjmrhen/nTen is barr geen toater met nllrn bp. 



BIIVOEGHS £L. 



IJB heetc lanDcn / aio èpacgnien / g,i C iiim / Jtalien/rtlbt fetfar 

 uoch in D;.mchrqch ia Ijct noorfahclych De n ractjtrn ban De 

 fónncn mtt toater tt matiggen oft tt bithen. in fonbechcpDt algt 

 bc IDuncn uock Ijfct tnoc ftttth ?gn : toant nu ttr tijöt gljclooben 

 alle mtnftljm / foo tod gljeltccbc ala onghelctrbt / bat ot btttt 

 toimtn fonOct toatet BbtOionchcn l ben mcnftgc nitt allttn bttlt 

 geert (Itclttctt bcrooifacthcn / mate ooch Ot DooDt bttbioegbcn/ 

 tnöe f als Dtn sgemtpnen man ban bt ftlbt/ tnbt infggciiKha ban 

 Om OhcfyanDm jopn fepot ) ot Icber bcrüianOen. jSothtans 

 tmllni fommigljc anOttt Doch met ongbclecrDt mannen / Dit m 

 tpDtn ban onfc booibaDera Bbtfclpebcn hebben / bttfektreu/ bat» 

 r.icn ben Wyn niet te tal gbeuwtert onnchen en moet / fcggrjcn* 

 6t / bat Ot Dicht foo roti fottt ala futtt l©imtn / toetl mtt tuattt 

 ggtOjonchcn/in fonOtrgcpDt aio htt toatet niet uptttmattn gotot 

 tn ia/ De mclactapcpDt oft laatnijt I oft ten mitifttn ectugbe tap* 

 pigpepOt/ fehoifthtpDt / hrautoagtcn/opDiJcgtiBgeOrn/fnOf beeft 

 nnOttc gljtbjchtn atn Ot Impt Doen homen : De toelchc Dtn U3nn 

 alleen fonDer ni.itcr / Doet) marclgchcn gticojonchen / gljetnfina 

 tooonbicnggcn en fouDt. «Ot felbe tootgbtn Datt notb, meet bp/ 

 oat Dtn ggctoatctotn togn nitt tetfltonot Bbtoionthen tn moet 

 tooiDtn nat Oat ytt üiattt Datt bp ghtoatn io / matt oamim 

 oitn Djanth t'famen cencn tnOt langt] moet laeten fiaen tttmen 

 !)tm Ojtncht / op Dat De mcngpingbe bolhomentlffeh Bötfclpeoe/ 

 oft op bat De fchaDelpcht gtobightpDt ban ben fclbtn U3im oft 

 bjattt te gtonDt maglj gatn : anDtta/ feggpen fp/ fal Dien DiantK 

 Den mcnfclje in melattobcpDt biengpen / nat het ouDt tntijnfeb 



SipietthbJOOlDt / Vioum lymphitum citópolatura gignit lcprani, 



Dat ia/ebematetbtntoijn hat(l BbtOjenthtnmattht Dtu menfebe 

 latetto oft melactfclt. 



3mmcca Dt ^.cpttjen enOe top ^!cDctlanOtra / Dit allom niet 

 btrlieti en 5tm bah goeOt toatet / fulltn Den toijn licbet onglitnia» 

 tett Dimchcn/cnDe Dat mtt mattn; Dan Datt route toatet bp Oocn> 

 De / onft licbaemen gubtigl) oft ten minfttn tappigg tnDt fcgutft 

 mahtn . IDant Dtn Kgnfthtn toim tn bttcpfegt immtta afttcn 

 toatet om tt bcthoelenvtnOt Ocn-fvanfcrjcn/got tjttt gp ia/yttft foo 

 bttlt toatccatrjtighepDt tnOt OgmttigbtpOt / Oat bp btmttifeften 

 ban Oiamhtgch / al Docnfp Daet fttt BOtOt toatttbp/alttlitg» 

 ttlgch bolcrautoagicn matthr. 



Doojte ooch/ Dtljtttt êpatnfcgt toijntn toosbtnnnanglitnbe 

 onlitfftliich alfmettoattt bp Doet; tnOt Ot Jtaltatnfcbt toéitiee» 

 fccuOt hectt togntn / ala ?gn Oit fp vin G«» oft «Siitchfcbt b)g> 

 ntn nocmtn / Oit fgn ban ottltn ?gn ; tooiOen onliefftlgth ban 

 fntaeth alffet toattt bp gbtbatnis: DanOt ftettht Oithctognni 

 berOiagljen tocl toater / in foiiOergtpOt D« ffiiciliaenftbt / bie Dan 

 ooch beter ban fmaech too/Oen Dan fp fonDer toater :gn. 



yier fouDemen mogbtii banDtlen ban be bcrhoelingge Otr tDg> 

 nen booi iie/fnttuto/ oft fonott 'tftlbe / Die in betllttgauDtmiODt* 

 len 8!)tftl)icotn han : maer htt tn han oft get tn masg al in Otfen 

 <CrupDt-borch niet gtitfepDt tooiOen. 



Wijnen van ïciichcydcn cruyden oft droghen , totfmaecht* 

 iDciibcpOt oft BbtfonthtpOt OienenDt / ;ijn intt nat al t'famen ban 

 ona in't hoit befcyiebtn bp be Jnoiaenftht oft bitmot !D:o< 

 Bbtn / aio top ban 3nDiamfcb« Ojanthen oft lBgntn b-iiü 

 telen. 



HET XXXIII. CAPITEL. 



Van Ghebranden Wijn. 



W'STöm IBrinfeanmen een toatet Briigfitn/ bat; 

 mtnop't1Latrinft()A<iuiviM, batisTBattt bejS 

 letenö notnit / in onfe tatl ghemepnlncfe. <5l)cli}anbcn 

 IDijn/ oft/ als rommigl)t feggtjtn / Aqua ardens , bat «5 

 35>anbcnbe lPattr:'ttotlth upt be albrrftcrtUfre en Iitatl)= 

 tigljftt TOrinen booj bnten enbcghcretbtftljap bit batr toe 

 Stmatdit 3!jn/ Ditmtn aicmbitlKn notjtu/cnbt oocti booj 



6 9 J 



bebratljt beo Werd /gfietrot&tntoorbt; min nortjmcer 

 bnnmen upt bc minbeii oft aubrrc tiigijcn \jttftljtpbcu 

 toaterni plcegl) te hnigljcti oft te biftillecm. 



3?it toater us ban be bertoe enbe glie ftelttiuffe be toater 

 ten breinen upt be trunben enbe anbere btngrjrn plecgli t« 

 biftillcrrn/ lae ootü (jetgfiemtpti repu tnbt ongtjeuieuglit 

 fclaerput-toatetoftregljen-toaterfitel glielnrli-, marcuan 

 firatljtcn ts ljtt baet fctrberreVianbrrfttjcpDcn. 



TDtn toenaem Aqua vita: oft TOatcr bes lebens fteef t fjet 

 gekregen/ boot birn bat tjf t bequaem 10 om fmeiiDrljen lt; 

 ben te betoarcnenbeteberlengtjcn : ban ben n.iem Aqua 

 ardens oft ^janbenbe toater / oft epghentlnrker in onfe 

 tael 35janbe-TOnn/ Ijecft Ijetgljekregen onibicotoiilcbat 

 het foo haeft onftchm toojbt/ enbe ie blamme foo lirljtc* 

 lnrkbat. TBant aengtjtfitn bat Ijet biiiiac anbrrs nirt en 

 is ban Ijrt e belfte enbe fnnfte beel van ben Türjn 1 bacrom 

 en is het niet toonber/ bat het frer Ijaeft üjanbt / alfmen 

 bacreenighc blamme oft bier bp boet. 



33tfcn (6heb?anben TOijn is uptennatcn heet ban 

 aerbt/ enbe gljanaetkt ban bhfltr fiine rnbtbunne bre* 

 len/ inbenberben graebt toarm enbe bjongtj/ enbe bat 

 leer hoogh in ben felben / iae biinae tot Ijct bcglgnfel ban 

 ben bierben / in fonberhepbt als Ijp ban ben tuften enbe 

 fupberftcn is .' toant hoe Ijp nuntoatcrarhtigliis/ ijoe 

 hp pork heeter / tyoogljer tuit bunner ban öcclen bebouw 

 ben toof bt te irin. JDner om tt toeten torle k ben fupber; 

 fr rn enbe ben beft en is ■■ foo is het te arnmereken /bat ben 

 ghfnen bie birkmiils ghcDiftilleert enbe hcrghrbiftilleert 

 10 boot ben (tcrtliftcii ciibcmiiittWatcr.uljtighrntehou« 

 ben is. 



noojts - fsb is bit toater oft <fljhebjanben IDijn frer 

 imttelnr li gebjuptbt ban alle be gene bie/ 'tsv öoo? eemge 

 langhbunge fiecbte ,'tyv booi ouberbom / brriumt 31111; als 

 31111 be oubcenbeberballcn meiifrlicn. HDantl)pbergmrkt 

 enbe bermcerbert be into enbige ljittr/ betoarrt it brarhten 

 brs Iichaems/ enbe boet be üerioirn ftrrrkhepbt toebet; 

 komen/ enbe brrineetbett begljnic bie bacr is. ^obrtu 

 bien foo is hp bcgtiatin om 'tlebru te berlengijrn / alle fin; 

 nen teberblottben/ be memorie oft gebrnrurnifTe niet al= 

 leen te betoaeren/ maer ootb toebetoni te boen keeren: hp 

 maecbt'tghefieht ftfjerp: is goebtbrghniebir ban Jjerfje; 

 ntn brrkilt 3nn/enbe be flapenbe ficrhtc (borh fonber koit< 

 ft) hebben; eribe ootk alle be gijene bie teme bcubc finalen 

 in't hooft oft in be herffentn hebben: men maglj hnu corb 

 nutttlijtk ghtbjuptben om be Dappighepbt bes herten te 

 rjhcncfen/tnbemfgfjehjtbs ootb btbebinghe oft bïoppmge 

 ban' t ftlbt te bttettn. Tic flappe oft toeecbe maglje toojbt 

 baetmebeootb fetttoelbertoetbtenbebertoatmt. ^acr- 

 en-bobrnfoo ïshpgotbtoinbetoinben enbe opblarmgeti 

 foo toelmbemaghe alsm Ijct ingfjetoant/felfs ootb in be 

 bannen ftoatmcnbt te Victbjijbcn enbete ontboen. Oorli 

 iS hp fttt nwt om be fpijfc tt boen bertecren ; we is be; 

 tjuaem om ailtthanbe boubt betgift ftrtckrlnth te toebet; 

 ftaen enbe te bertomneti. 



ï?p Ijecft fulehtn krat ht enbe epgfjnitijepbt om 'tfjert te 

 berflerrben/ enbc it breien oftgheteebtfrhap bet finnen te 

 betquitktnenbete bertoecben/bat hp niet alleen banbin; 

 nen inghenomtn 3ijnbc foo beel aljs eenhlepn Icprlbcn/iae 

 een half lepclbtn mhoubt / maer ootk ban buptcn opghc; 

 Upbt oft acngijtftrtbMi 5ijnbe / feer bratbtigh too?bt bc; 

 toJiibein te torten alfmen hcmboojbenneufelumbt/ oft 

 atn bcOapenbanbtnhoofbe/oftopbeflaglj-abcttn/ bat 

 is bt polfen ban bc armen fttijrbt. 



gitlfs in biet Uocgijen gebjuptbt 5iinbe kan hp bc men; 

 ftljen / bic op hun ftetbtn liggtjcn/ het leben renen tijbt 

 langhopfchojtenenbeberlenghen; j ae boetfomtijbtsalji 

 ban bc boobt btrri jfen biemtn alreebc booj boobt grrebrnt 

 enbc ghchouben habbe; naementlijthbengljtnenbicUan 

 ben beften enbc uptghelrftnfttu «3ijebjanbcu TOijniS. 



«©Ijtbjaiiben TBijn in benmonbt ghehouben/ berfoet 

 oft ücrbjijft bentanbtftoctt : ben felben ban hupten op 

 bc 3eMutoathtighebeeïcnghcftreben/ neemt toegOallebe 

 pijnen enbc fmetten ban befclbe/ bicbocj hoabebcfooi; 

 fattbt 3i)n. ^onuniglje betten Ijem ootb tn it bictbe; 

 bacgljftijc boitfcn booj htt acnhomm ban it ItVat mghe; 

 toen / tn fonberhepbt als bt fietbtt tot hact hooghfte giic; 

 komen is. 



©aninenmoet bcfen <!5l)tb}anbtn ïDijninöefictfitfti 

 nittalttUtljtelutk gljebjuptben / maer alleen met gtoote 

 tooojfifhtight pt en goet oojbcthtoaiit gemcrebt bat Bp foo 

 uptetmaten hret Dan atrb is/ enbe bijfttr Dim ban aeeicn/ 



