&97 



HET DERDE DEEL, 



Het viertienfte Boeck. 



Van de fchadelijcke endedoödelijcke ciuyden. 



VOOR-REDEN. 



a E de purgerende ende den buyck weeck-makende foorten van ghewas, moeten 

 vervolgliens beichreven worden de hinderlijcke ende der menfehen licha'em fcha- 

 delijcke cruyden. Want ghelijckerwijs onder de purgerende cruyden veele zijn, de 

 krachten van de welcke al tcgeweldigh, te moeyelijck ende dickwijls den mcnlchc 

 oock hinderlijckende doodelijck bevonden worden te •welen; foo fietmen oock da- 



ghelijcks,dat het ghebruyck van de uytcrmatenftcickeheete oft koude dingen feet 



hinderlijck ende vol fchade , iae campcrlijck ende doodelijck is: ende ghelijck de 



purgerende dinghen eenighe andere bijghevocghde droghen van noode hebben , die haer kracht ma- 

 tighen, ende, om foo te fcggen,haer onghetemtheydt met eenen toom oft breydel bedwinghen of t be- 

 teren, foo moeten oock dele feer heete oft fcei koude cruyden, met een uytgelefcn ende ncerftige men- 

 ghelinghe, ende met mate ende bereydinghc ghebruyekt worden. Gheen van beyde die fooi ten van 

 cruyden zijn door haeren eyghen aerd nutortbequaem : beyde hebben uytennaten ftereke ende ghe- 

 weldighe krachten : beyde behoeven oockeenigh temfel , dat hacr krachten betert ende bedwinght. 

 Daeromduncktmyoock, dac icknictonbillighlijck de fchadelijcke endedoödelijcke cruyden nae de 

 purgerende oft het lichaem beroerende, in dit vierticntte Boeck ftellen ende bdchnjven fal. 



Ende voorwaer , de Medicijns ende andere meeltcrs, die hun met de gheneeskonfte behelpen ende 

 gheneeren, moeten oock nootfakelijcken de kennifle van de hinderlijcke cruyden foecken te krijghen, 

 alfoo wel als van de andere; te weten, op dat fy de felve, als Scribonius Largus vermaent, leeren fchou- 

 ven, ende de andere vermaenen ende waerfchouwcn, op dat fy de felve door onbedachtigheydt oft 

 onwetentheydt niet en ghebruyeken : oft oock de felve fomtijdts leeren gebruycken,als den noodt dat 

 foude moghen vereyfehen-, doch met rijp beraedt, neerftighc verkiefinghe, ende met haer eyghen be- 

 dwingh-middelen ende beteringen vermenght oft ghetoomt zijnde. Want dele hinderlijcke cruyden 

 hebben oock fomtijdts haer eyghen deughdenende nuttigheden , ende doen den menfche dickwijls 

 cenigh goedt; ghemerekt datter feer luttel fdo fchadelijcke oft doodclijcke cruyden te vinden zijn, die 

 in gheender voeghen oft tot gheender tijden, op gheleghender uren ende plaetfen ghebruyekt, góedt 

 ende nuttehjekkonnen wefen : in fonderheydtals fy met haer eyghen bedwinghfelen ende beteringen 

 ghetemt.endein tamelijcke menighte ghebruyekt 'worden, ghelijck wy van de purgerende dingheU 

 oock vcrklaert hebben. 



HET I. CAPITEL. 



Van de foorten van Hanen- voet; ende eerft van de Boter-bloemefi. 



Gheflachten. 



HKncn-boet/oft Ranunculus, afei tStofeojibcgen <<5a* 

 lenws fcDmben / ia bicrbcrlcp tan gljeuarljten : 

 ren met bjrtbcr M.ibcren : een auber m toolacbttgbct 

 cftfjapjacötigfiei: 'tberbe ie 'talbcrlilcpnfic ban nllcu: 

 'tbietbe beeft fnccubiitte bloemen. JDnn bcljalbtn befe 

 3ijnütt ban be nieutoe Cmpbt-befrljriibcrsi notjj beel 

 meet anbete gfienarljtrn ban 'tfelbe rrupbt acngöctecr= 

 Sent. jffö.m alle befe mogen in ttocc cerfte oft Sooinecm= 

 (Ie gbcflarljten bcrbcplt toojben; fulrtta bat Det eerftt gfje; 

 flarfjt ai> ben «Stammen $anen-bcet/ binnen 23otcr-bloc- 

 men noemt : enbcalle be anotre boof TPtlbe foojtcn ban 

 $anen-boe t gefjoubcn toojben. 1Dan befe jijn be fommi= 

 ge gemenn enbc ober al be bent: be fommigljr 31J11 bjembt/ 

 robeuptanbere lanben gljcbjogijt. ©orufooiffrrccmg& 

 onbcrfrfitl tn be toojtelen ban be felbe/ enbe een anber on* 

 berfrfjil in be blaberen: mant bact ig een foojte met Imob- 

 belacfttigetbjoitelcnban bc anöcrefjebben/enöe cenfooj; 

 te met langftct blabftrn ban bie ban bc anbtre/ btemen 

 Ranunculus Flammuk noemt. Igan aHc befegfjeflarfjten 

 fnllen top btrbolgijcnd fpjefsen / borjj in btt Cauitcl eerft 

 banttoee foojtenban rSoter-blormen / battó -Sommen 

 lianen-boet ïjanbelnibe. 

 f Ghedaentc. ajotet-blotmen (batig be <£etfte feo}= 



te ban dammen oft $of-ï?ancn-boet l Sebbrit bóut&ct 

 groene/ aenbe bantcn met ettriyefte berbrngiicit niitfhr- 

 be Wateren/ bieinnotr) fommtglje an&ece bcrMittiben 

 bcekn gljehloben 51111/ enbe in't aenfirnafe biiiMabioh 

 frfjnncn te toefen/ fomtrjbtp oorn bnf blabiglj; op be toèle" 

 befomtoplen oorft eenrgDetoittcpfarhcnfrijrinenteWr- 

 fcen : be fteettn3nn roiibt/tamtlijcïien rttpgh oftnatafafc 

 fontmigljeban betoeiebe tcracrben-bJacft gebooctfennf» 

 omgbcflagljcn 3fjn/ enbe Jjaet fclben baeraen/ ïutótdaa- 

 bcrc emigije Ulepnc fafclingljSStn^/ ba» ma&en/fommt 

 ghc (laen etnfpannt fjoogij oft mat meer obertpnb • on 

 betfoppen ban brtoclebe btjfblabigfjc blotmfensfiomrt 

 gl)tfpjoten/ fcfioongoubt-grelblmrUcnbcban bettoc / in 

 ^'V/" 00 ^ m r e ?ï ronöt booföcftcn rtttlnrla kta»S 

 Bjaepbensban be fe be bertoe ftaenbe fjcbbenDf toric6 

 fioofbcucn grooter gIjetoo?ben/ bcele fabcti irt f «i rn«s« 

 bollefeen gheöoopt 3! ,nDe begryyt; ban SfiSS 



«en bmbf bit gftttofljg fomtijbfiS met ficef &o!*«.t. 

 btotmtn/ anbetfms ban bc n.ü.miwraBen/fflS 



©otfi roobinbtmen bit felbe getoa^ toat betfrhüfeiöe/ 



mtttn bHn bat be fbrbn enbe be blaberen fontf^!«t 



jü n n ebant 



