Het derde Deel. HetviemenfïeBoeck. 



749 



i #}anb;agoia TBüffccn I)ecft fmallct/ hlcpner enbe 

 oocit finarter oft bjupnct groene blabcreti/ blce dier bc= 

 5icn oftöiuthten/ onbet biecbtft/ boben teat fpitfrher 

 teo'bcnDc/ als mi éojbe oft #ccre/ ban renen alloo 

 fttrfh enbc 't iiooft bcfluacrciibc oft flacpniarthrnDe als 

 be biuchfen uaii hu jliannehen. ^dc ïuoitel ia oorn 

 langh/ ban buptcn fuiartachtigci; / bantonnen teit= 



XjcnDc Defc tnipbcn cnljtbbcn ghcenen (tefeeitbt oeblas 

 berm liomcn upt De teojtclen felbe gijcrpiotcn. 



. Pl.ictfe. 3," hecte lanDen/ op bQfchachtujDe cnDe 

 beiglmrljtighcgljeiucftciitooibciibepDebefe fooiten ban 

 jteanbjagoja ghcbonbcn / als in ^ouglten op ben berg!» 

 öargano oft 2>aiit-&iigelo ghchecteti. 3ïtfii m bcfe 

 ©urtfrljc laiibcn en fictmciife anbersntet ban ban facbt 

 ra te honen boojthomen: enbtfelfs Ijet ï&rjfUcn is fo> 

 het ff lben te binDcn. t 



■ Naem. 3,11 bcfe entte meer anber* lanben/ais oocli bp 

 bf ftpoteferre/ is bit trupbt met ben €>cicchfrhen naem 

 Mandragora oft Mandragora* Ma>^p<x>óf« bcliCltt : ill 

 UoogljbupifdjImiDt beet ijct2t[raun. ;g>ommtge JBnctfeen 

 noniu n't ooch Circra iGfW« ; enbc bat nae bie toobcterfje 

 «Cirtc. ijet heet oocU Anrimclon A'*-n/*>i;u»',enbe Dirca» Ar r 

 x»«-, enbc/ alfmrn onbrr be baftaert-naenien bmbt mbe 

 felbe <6riCffifrhc taclc Xeranthe,Anumnion oft Antimion, 

 enbc Bombothvlon , tjan IDpfljagoiau Anthropomorphos; 

 in 't ïlatljil Tars malum, Tcrreftris malus , enbe Camna 

 malus; macr bp be ghclccrbe oor h Mandragora. 



1. ijet cerfte nhcflacljt/ Mandiagoras mas, bat 10 

 JDaubjagoian JKanneben ghehecten/ teojDtban fom-- 

 mighe oodi'Monon M«/>;oi<ghenocnit/ ftpbt ©iofco?iöes: 

 nochtans befchinft hp eibers noch eencn anberen Man- 

 diagoras Morion; ben torlcben ( foo beel als't upt be bes 

 fchzifuinrjhe blnckt) het fRanncbentoel ghehjebt / maet 

 in alle beden Meinier tri ban het felbe. 



2. ©et ttoccbc/ Mandragorafemina,batiöJRanbja= 

 nora TOnf hen ghr heeten/ luoiDt in 't <©riecbs oorb Mdas 



Mandragoias MU« MatSfa.yi(a; rjhetlOCmt / fllS OfinCIl 



«>u! aru jUanbjsgoja fepbe ; oft anbers oocb Thridacias 



löan bcfe foojten ban JDanbjagoja is ben jBanbja; 

 ttojas ban Cheophjalïusfccrbcrfrhcpben/ baer tep m 

 t booigncnbe Capitd af bermaent hebben. 



f Aerd , Kracht ende Werckinghe. ©c jDanbjagora 

 ficefttn hacrcenbeiboelenDe laarnt/ bie alle haeraiiDcrc 

 brachten betre te boben rjact i fulcbs batmenfe in ben 

 Derben graeb ban be houtec Dinghen moet (tellen. 



ïTan 5Diofco?ibcs üerljaclt Dart brele bnfoiiDcre hrart> 

 ten ban; üevueldse nochtans Dit crnpDt niet alle epghen 

 en 51111 / ban alleen bc gtjenc bit ban hacr fiacp-maccbeiiï 

 be 'oft berboobenbe macht bcroorlaecbt üiojbcn. ©cfe 

 öcrDoo'binrjhc is in be frhoiffen ban be Vnojtelen meer Dan 

 ïiihaet anDcrc Deden bltjcHclijcIt. qpe appelen oft üjuclj; 

 ten en 51111 foo glieWclDigh m 't rnerben niet: buantmen 

 ftpbt/batfcmenöepctenbeanberehectebingljen ghefo; 

 ben/ oft ghebjaDen/ oft anbers berepbt/ als een fpnfe 

 ghrgljcten mogljni tooiben. 



«©altniiö fepbt oor!i/bat De ©?urfiten cenigfte Jitte enbe 

 borlmgfccpbt m ha ir hebben: banbatbcfdjoïffenbanbe 

 ïijoitelcniiptermatcnftcrdtban Krachten 51111/ cnbe niet 

 alleen berhoclcnbc/ inaer oocü brrbjoogljenbe Vuojbcu 

 bcbonben. 



iDoojts foo te as bit crttpöt Circxa in ciube trjben geljee= 

 ten/om bat be'booifcpbe toobtrerffe «Cirfebetoo^tclbaec 

 ban bp hacr biancfirn pleegh te beïmcngheii/ om be iong? 

 man 3 tot hef De te bctteerhen : iaaact m be felbe hebens- 

 bacrjljs ood; öUdooftruozbteentcfteKrachtenteljebfeen. 



BIIVOEGHSE L. 



D<H jBaaÖiBBO'-a io Dier Dooitgoto fetr gljcbnipthdijcft Btjc« 

 toec(l. entitaatomötrormiïe söcDacnrnjanöKtrluoitd/Dt 

 tutU&t ( in foiiMdjtpDt ban 1)« iJïaitiitlicti ) groot is cnöc tmr / 

 be teoitelsn ban oen UaBtjs met fcer onshriijtfc ; in ttotcoft Orp 

 otclcn atjcBcpIt 1 bic fomerora ober malhariocrtn toaflim/ fcljitr 

 C6cIijchtiiDe het oubcrftr (ijf met De tttjee betnen ban een menfehe. 

 33actbiinfcg(ji'.enfonimit,5e/0athctMan rfro^hen cnOtmet Man- 

 dragora beboenben te heeten, imnursnae bie ghcoaente is yet ban 

 IJtirhagoiaa Anthropomorphos gbenocmt gheiseefi/als ben raen> 

 frfte toar gelneft toejenbc.tOit felbe ghetoaa heet m't ÜoogtjDuprfch 

 Alraun Mcnlin ; in t' Ji3cDcrDliptfc§ OOCS Mandragora Manneken 

 Oft Witte Mandragora, of e ooch Alru tnbe Alrun , oft Alruyn 

 Manneken , in 't Jfranfopa Mandragoracnaflc i het anficr Aliaun 



wciblin, bat is Alru , Alrun , Alruyn , of t Mandragora wijfken. 

 ^cpbe heeten jicr ee lanbeoock Ecrdt-appel cnbe DoT wortel, met 

 onepgem nacmen : tonnt Den natin Terra malum ia Den epghen 

 naem ban Octchcns-li«oot.£>p beeten Mandtagorain 'r<Dnecho/ 

 om batfe ghicene tuaffen op bc plaetfen Daer Pecröcn ente <S(ftn 

 (lallen/ te toeten ui Dontltcre holen enbc fcyaDuüMthttglje gciDcfitr./ 

 fepbt lobel : nochtans bjaffen fp tjicr te lanDc licber op pi 

 bic tocl ban be fonnc bcfcljeneii -,im / out batfe ghcen houDc bcrü 

 biaghen en feonnen, jïlen nocmtfe in 't .-fr-infopa ooih Mande 

 gioire; in 'e Jtaltaenfch MudragoU ; in 't ^pacnfclj M.mdr«°»lj 



tttbt Mindranla; 111 't «CngeKtlJ Mandrake CllDe Mandrage. yet 



tl9i)fhen heeft appelhena be helft hlcpncr ban bic bant iïlanne* 

 hen : be blabercn ;tjn fmallct cnbe hlcpncr ban oie tliBcrcn ban 

 be lattoutot/ cnbe fbjaer ban reuen. uSc tcoitei ta oacfe in ctnecen 

 oft brijen ghcfplctcn/ ober malftanbcren njaffence/ rilepner ban De 

 tooitel bKii'c iKanncften. 3fn g>icilicn ia het fcer ghemqin' ;nbc 

 in fiipacgnien/ ala Clufms {jctiipgtjt. ^ct blocpt baet m g-piot* 

 hel/ enDe heeft ftaita baer nae rijpe appelen : hier te lan-ic toift 

 het met tot! aecben : ban het jKaimchcn bcei brttc. goc ben bun? 

 eet houCer fal toefen/ boe bit gtjsvoas Dieper m u 'acebe Mrunpty 

 fepbt <£amcrarüi3. 3Ke blabtccu jijn fomtubca tocel grootec ban 

 ïicccc. 



Mandragora Thcophrafti ia ban T»ODoncus in 't booigacnbe 

 «Tapitel bermaent : oau •Ccfalpinus houbt Öt Xfearabillitn ban 

 pent Oatt boot. 



Circaja, een ban be nacmen ban JRanbiagoia/üJOiDt bcrfchep> 

 ten ernpben mcbc-ghebcplt : toant CirraraTragi ia De .Irhunecl- 

 bloemc; Circa:.! Monfpchenfium ia be .11(8 cailliiCi m.ICt Circaea 

 Lutenana, bat ia iiccia ban Pacps / heeft blabcren ala bic ban 

 pcrfïrnria/tflacht-fcabe/ oft «Qtoote KlocRsHcne IBinbc/ bjaf* 

 fenbe aen eencn bunnen hiaten blincfitnöen fïcel anberhalben 

 boet langhy fepbe Jtoöci : op frm tfop btriieet met bcclcluitacyti* 

 ghe tilocmbena. 



Aerd , Kracht ehde Werckinghe. ©e tboitclm ban JÏUnB'.a* 



BOia/ foiibtrlinghcn be fcl)oiffen/ ala ctna-bcclaBooifcpot ia / ;i)n 

 nour enbc biooglj totbijnaeinbeiibiccbengtacb : Oebmchttnia 

 foo kout niet/ aisoocJi gheftpDcia. ''iEfap Ban bc fdjojffe Bes 

 ujojtcis toojbt uprghcpct|l / gtu-oiooght cnbe beüjacrt; alaoocl; 

 ttpc bc appcla. -De fchoiffc ban be tooitel tooibc oock acn ecneu 

 Innen bjacc gbereghen enbc opgtjehanghen / tot batmenfe ban 

 boen heefc. 



"'ï fap ban be Bctfehetobitctai baniKanbjagoia/ ingenomen/ 

 iaeght af Dooi beu ftametganek enbe ' t biaecftcn bc (IymcciglicpLt/ 

 tnBt oods beftoaeceftnane bocchtigheben toel foo ghcüjcloighfndi 

 ala be ^toartc JTurf-toojtcI : macc men moet bace niet meer ban 

 rcnenfctupel froaer af in-iitmcn.-ojant anbers hec foube ben men* 

 fetic boobcn. 



'QZ felbe fap is oodt goebt ghemenBht bp bt collnricn ban Ce 

 ooghen / om bc póne enbe toeebom te becfoeten : cnbe ban onber 

 ingbefet met cenen peffaris / teceftt be naegheboone enbe boobe 

 bjuehcen af; enbe Bccbjcckc be maenbt-flonben. 



«5ên fupjioftroriebau btt fap gljcmaecht / mDe ban achtertnin; 

 ghefec/ boccvoeiaacpni. 



«Glicban jjianbjogoja Doet flaepen/ cnbe bctsacit allebcrhit? 

 tinghc. 



•De berfebe blabermbaniBanbingoiamet jjïcclban <Ccrf?en 

 jTSoutbctmcuBbt/ ;ijn goebt ghclepbt op alle heetc ghefojültncnbe 

 [bjceciughcii:tiibc oomallc outffcfimebr fcbepacn/ghciaicbcncnbe 

 baer op gbcicpbt ?imoc. ïse felbe met Ijafcl-toOitel enbe g>afftaen 

 brrmcnghc / uctbjijben De hntoighcpbt BnnbciEilte s enbc Doen 

 alle bianbttctHentn bergaen/ fomtnbts baer roebt ghtlnrcbcn, 

 53 ace tot uioiDen fp ooch in penel bétoaett. 



5Dï bw^teitn felbe op bt bette frottringljen cnbeBbeftoillenght- 

 iepbt /.gbcneftn bit : enbe met ©lic enDe-ftonigh Bermcngt/ ghe^ 

 ncfen bt btcen Ban be bergiftighe bieren. 



IBijn/baec Be hjoitclcnnan i&anbiagojam gljcroepcht hebben/ 

 oft in flhrfobcn}Bn/ boetflapen/ btrfoet alle pijnt cube hJeebom: 

 cnbe to gotbt stBBcBcn bc gijene Diemcn ecuigh ÜDt af fubOen 

 oft b;anben toil/op batfp bt pune niet gheboclcn en fouben. 33e fe 

 fiacpmaceStnbc bracht Ban bit crupbt heeft gtjeblchenin 't laait 

 ban 2tfrijftm U3ant illcljarbal/een BelBthcttüanDiebanCar» 

 thago/ tcgben bjilDtlicbenooiloogljcbocrenbc/ beeft DitgljcbJaa 

 bp fijnen Uijjn met mcnigljte ghebacn ; enbc ala booi b'.eefcban 

 hun bluchtcnac / heeft ijiin bien tojjn met een gtoot bcclban fmi 

 bagagicn adjtcr ghtlacten : niaer Dooi (n fcer bccblnt hjojDcn? 

 bc/ ?nn ban bien ujijn cerft bjoneften baer nat Qapcnbc glictoov 

 ben. «?nbt }hn foo al te famm bau ben felbcn ÜSahacbalBcr* 

 tooannra cnbe btrOaBhtn ghetoccfl/ eet fp tod tnachet mocüttn 

 tooibcn. 



jïBanbjagora jTBoiion ia ooch fcer Rtatbtigh: taant trtköaif 

 loot fmacc bau bc felbe/ mghenomen met ctniglje fptjfc ; maccht 



De appelen ban antrbanbc JKanojagoia / alleen BBtrol-en/ 

 batn Oacpen: Oattom Icgghtn fommigljc bt rclBc acljccr hun mui 

 als f? te bebbe eaen. 53 an bufe te langft riecken / rooibcn heel 

 ftom. öetfapbanbt felbe inghenomm/ boet bat uocb ftcrciit^ 

 iBdiet. "f elbt tooibt noeljtans gheprefen om 't fcreuu te b£ 

 foeten/ mbe'tfltiirisoftificefetcbttfgbcntegljcucfcn 



'^Tfaebt mgöcDjoncken/ rtpnightbe moeDctmet Icbenbtfolfec/ 

 flopt be roobebloebcn ber bioutoen. rff"' 



Hindtrmfle "Zftp ban be tooitden ia forjhclncft ingbtnomm- 

 taant een luttel te beel genomen/ boobrt bén menfthe tec^mi TSe 

 blabercn enbe Bjuthtcn ;ijn oock foigljeüjch enbc p.itacbt : cnbe fü 

 matchen ftoaetcn fiacp / met ra|cmne / gljtinck ijet *öpuim. 



Ktt } Bcterin- 



