Het vierde Deel. Het feftienfte Boeck. 



roobt / als «STragtiS bctupglit : nodjtans in be ïioben 

 ban ftcbcrlanbt gliefacnt vmbe / 10 bet Taan brrtoe 6e 

 ■Zeem oft <8erftc gijenocgyfacm gtjelnthcr.De boon- 

 «hcïiomcn. , .- 



T phetfe. ;pit boicu toafi niilct tnbt op berfchepben 

 ptaetfen ban VJooghbuptfchlaubt/ mroutoe cnbe bcrgl> 

 arljnnhc gheteeftcu. 



f Tijdt. 3n öcn ï?rrf)t tocibt bit gtatn mtt anber 

 ho?cn gbefaept : Ban bet tooibt fp?eber rijp ban b'anber/ 

 iaf fomtiibtö nut boo? bc Ucrffhnatnot. 



f Naem. 3.11 oi'.fe tarl Ijttt Dit gl;ctoaS <een-bo:cn/ 

 nac ben öoogijSuntfcbcii narni öntbjw/ Bie bat omtrent 

 beftafctTPoiniB boert- tockftcn naem foo teel beteer 

 fenit als Monococcon op 't «Sjiecuo / foo bat op 't 3La- 

 tnnfch ooct; gbtnocmt tooibt. £>ominigbe Boogbbupt* 

 fthen betten ~'t octti .©mefel enbc -©itirfiifo?* / anbere 

 @<mt ï>rtnstc.Jn / m't B.atr;n D. Petri ftumentum j an= 

 bcre 25ücf(ii. , .. . , ... 



•Tc Crupbt-üdcijiriberS ban onfetiibcn/sls booUcobt 

 iS/ rekenen bat booj cen gbefiarht ban Zea oft *>pdte ; 

 cnbe Willen bat liet De Haplc Zea a Nr*J zU oft Simplex 

 Zea, Dat is ünebde spdtc, ban 3T>iorro?.ibe0 jp; enbe bat 

 niet !)ee\tcglien alle reben- 'C felbe magft oorttboojbe 

 Zea ban iUncfttljcus giieliouDcn teoiben ; be todebe lyp 

 fepbt-arger tc.tocfni Dan be <Eppba:ban tiet iö te toeten/ 

 bat ben fclbcn IKncfitbcuS booj fijne <3Tppba bottbt niet 

 be 'üpplia ban De anöere otibe fctjzijbcrs / maer bat felbe 

 gljelimo Dat 'Stheophioftua Zea noeinti enbe bat bp tatt 

 bes ca Dctiacnten banbefe trupbenbanb'een opb'an? 

 öer berfettenbe enbe obergjicbenbe ) een gantfeb anber 

 ghcflacht ban 2ea brrftact ; be toelrüe beel flechter enbe 

 rrgijcris Dan be gyemepueZen / Die be «Stietben / als 

 '3L"hcopl)?afrus enbe anbere/ Zea noeinbrn. IBantbe Zea 

 fimplex' ban 3?iofrojiDto/bat 15 Dit ons «?en-HOjen/ frljyiit 

 inet DeboojfcpDc Zea ban jRncfitheuobceltod ober een 

 te bomen/ enbe om gljceu anber oozfneclic in 't gbcflaeijt 

 ban DeEea begrepen te 51111/ban alleen/ om Dicfwifle Datfe 

 met anberp gbernen naem ban met ben fdben bekent 

 toas cnbcbatfc Jthiriïtljcus 2 ca nocnibc; gbancrektbat 

 BcZeafirtiplex oft Ondidc ,s»pcItcban'5rtjcoph:aftiiS / 

 triorlra rnDe anDere CrupBt-bcfrfjjiiberB / bie ouber ;nn 

 ban tPiofconBefi/ niet bermaent en ig gbetoeeft . 



Biiza. Calcnus ttoiiffelt/ boeb niet rönbrr ghctoithrfa 

 rjïje rebenen/ bat befe Sea JDnrfitijei nitffrötcii toel 

 ober eetifoubemogbeii bomen mft biefoojteban ïioicu/ 

 bM bc intooonberp ban /tëarebonicn cnbe Shjancti bier 

 boojtijDts Bdza noemben : toelcb ho:cn be 'JTppba ban 

 br «©jiccbeti/öie in Jtfien toaft/niet alleen ban uaerbebens 

 oft blimmen / maer oocb ban fijn gantfrb toefen fjeel 

 gtjclnflt ip : cnbe Dacr aftoicrbt InooDt gljcbacbcn bat 

 fttartban bertoe/ ftoaer ban rrudi/ cnDe beiaclitigh oft 

 tan» ban ftoffe toap : acngacnbe toelrk benteeciien bit 

 ons (EciHfeojcn met De felbe 2?ji3a fecr groott gljrlrtrbe^ 

 mffe cnbe gbemeimffbap frbijnt te bcbucin Want fjet 

 bjoobt Dat bnn bit Oeii-bo;en gemaerht toojot ib ujiipn 

 oft fwartaebtigij tirt Den rooben ban bertoe/ bupl/ 

 bjembt/ enbc oiibcijacgl)lijtb ban fmaerb / alp Cragup' 

 bctupgljt/ göelijrb 't gijeiie bannen ban bc 2?ji5a in ou* 

 be tijben plecglj te barben. 



©ooitp ooch foo frbijnt bit onp <!?en-6ojrn fecr toel 

 • ober te bomen met .bie fooite ban gbcbaert ïSojen / Far 

 barbatam oft Frumentum barbatum, oft/foo be gb f mepne 

 lanbtliebrn ban ©ïanebrijtb bat noemen/ Fourmenc rou- 

 ge oft Bied rouge, bal iP fioobe 'ëertot / baer euelbus 

 . af bermaent ; 'tteclrkfpfomtijbtp oorb Locar noemen / 

 alp Ofmen in't iLatijn Frumentum loculare fepbt / om 

 bat bitfaebt in berfrljcpben bellebcup alp buppbenp oft 

 laepbenp (rbefiotcn enbe betoonben lepDt:'t toelcb fip oorb 

 Ibmtijbtp Pullare noemt/ om bat Jjf t upt bni rooben nae 

 bengrautoetirrctbt. ^)it faebt too?Dt m q^uptfrblanDt 

 gljefaept' fepDt Denfelben lüuellius / in leeglje/ biepe oft 

 toile gbetoeften/ baer alle anber üojen Ijacfi berbjanbt/ 

 oft bcrfticbttoojbt. IDant bit ïioun / alfmcn baftcljjeb 

 gljtlooft/ en bjieft norft nebel / nocih ijfel / norb bjanbt 

 noclj fttcfiingljc S)P en pitifen geenfmp niet / bannen bat 

 in booglje enbe toel ten toinbe ftarnbc plaetfen faepr al 

 tp't fatcbe bat bet baer oorb toel groot toojben enbe art- 

 ben ban. 



3üit onp «Eai-HOjm Ijeeft iniffebien ooeb eenigbe gf)e= 

 Irirbeniffe met bat Far Venniculum rutilumbatr top in 't 

 Soofgaenbt Capttcl af bcrinarnt Jjebben : ban be gtoote 



799 



So^tbept int frljlijbcn ban Coluntefla is oojfaeebe/ bat= 

 men niet tod gijerabcn en han / oft bat fulrüP oft een 

 gantfeb anber gi>ctoapip.l©ant menbinbt becle geaacii^ 

 ten ban ïaojen/ elrb op fiacr rpgljen lanbt enbe nergens 

 tlbcro peel groepenDe ; bc todrbe boe toel fp jjet faeDt oft 

 graenban anbere lanben gelnrb frljtjnen te toeten/ notft- 

 tanp toojben ban be relbe bitbtoijlp 'm eenigbe benteecbCï 

 nenberfcl)illenbegcbonben: enbe bat gfjefcljieteaiBorclp 

 booj ben nerbban be plaetfe/eenpbeelp boo? be ocffcnmge 

 enbe nrerfttgl;q)t bic ben eenen nitnfclj baer meer ban ben 

 anberen tocöoet: toantbie ttoceboojfepbebingljenUon= 

 ncn in be beranbtringbe ban allcrbanbe irtipbrn cnbe 

 faben toonbcrliirben bed tocreben en boen. 



f Aerd , Kracht ende Werckinghe. 32'JOOtban bit <?ei;- 

 HOten gtiebacben ip ftoart oft bjui 1 " ban bertoe / tnbe 

 ben menl'cbe niet acngbenacm om eten / nodi oorb met 

 nut/ alpbobcu gljtfepDt ip/ enbe ^ragup bctupgöt. 



BIIVOEGHSEL. 



OpOit «Tapirtl trtbartoorbmtt bctl tefcgbtn. bnnalircn: 6nt 

 Oit «?cn-liO!tn IjtBrnaüacgljO Dp fommislic ijttt » lan&c mtt 

 Drnnatm Sintc Pccicis ; iU .cn utjrnoegl) beknit iar ; in't Lanm 

 Zea Mnciiihci.^De anDttcfooittnrian Kosrn Ijittbttmamt ?i)n ban 

 onstlöera ooch acnglKtmfunt alitrottfl «pt iobtl : 61e ootft ban 

 ecnfooiteban ■ïtruïcfpjceclitillé Lon.gbtt|KKn. 33ntI!jrti8on> 

 nooDigrj Datrmcct tuooitKn b.111 te matchen . ïCmm toat gljtbiuptft 

 o.nDi! -irtn-hoimtiitietoljratftnmagljljtljbciiyrn iabannitmanj 

 titn btfcjütttii / noct) ooch/ Dat top toeten / onatrfotüt gJ)ttott(t. 

 •DantjEtluoot/ alBBooirtpDtia/ la ticel biiipn tnoc onacngljt;> 

 nntm ; tnBtgDctftqiiattbptDfcl/ tnociaongticfoiit omettn. <?nOe 

 bactom lionDt Loücl Otfc foont ban Zea uoo: bc fittttfie ban nfl* 

 bc^Ptbcn. 



HET VI. CAPITEL. 



Van Amcl-koren. 



Ghedaente. 



B$ be footten ban 5>peltc magïj met eeniglje reben 

 ooch gbcftclt too?ben bat gbefladjt ban -^omer-bor 

 ren /bat Stnd-boien b«t; 'ttodchban baimen cnbe 

 graen De bertoe fecr nac üp bomt : ban be aeren en ^i)n 

 niet bloot / gljclneh be aeren ban De '5Tcrü;r ' maer 3ijn 

 routo/ enberoubom befet met bede ftebtiiDe blimmen/ 

 ghelvjcb De aeren ban <6erfh- ; cnDe^ijnin ttoet rijen ghc= 

 frijicüt enDebcrbeplt. l?ct graen oft iiojcn lerbt oocb in 

 bdlcbens bcaotcn / gbclijdt De Speltc! tnbe alp 't ban 

 fijn baf tot buppbens gijclijtb be 5>pcltc gbefupbert is / 

 ban ip 't oocb bet ^cetoe boicn gbclijdt. 



II Plaetfc. 3Mr Sojen toaft óp bede plaetren ban 

 ïJoogliBuptfcblatiDt. 



f Tijdt. «mel-bojen toojbt m be lente gfjefaept/ cnbe 

 in l?opniaenDt gljemacpt / gljdncb bet anber «jomer- 

 bofen. 



f Naenh %)it Sojen fieeten top in onfe tael «mel-60- 

 ren/nae Den ï?oogbbup;fcöen naem Stmelfoinjin'tlLfltnn 

 Amyleum frumentum. 'ütragus enbe fucljfiup ïrrtpnenV 

 bat öct booi De Certoe ban bjp maenben oft f>omer- 

 <Sücrtoe / in't iLatijn Trimeftre Tritieum , te ijoiiben i$- 

 ban gprmerrkt/ bat bin graen in barbe jjurpbeno enbè 

 bellcfienp bedotcn ïepbt / baerom en magbmtn 't fcibe 

 onber ïjet gbeBacht ban be Ccttoe niet rebenen* 3?u3 

 fabncit bat eet onbet be fooiten ban Fat ftdlen / enbe 

 mtffdjien booj ö« Far Halieaftrum boubcn: toant bat 

 tooibtm be lente gbefarpt/ fepbt Columdla / enDeis 

 baerom Fat trimeftre , bat is far ban bin maenben oft 

 £oincr-J*ar/ toegiienoemt. ' 



^ Aerd, Kracht eride Wercfcinghe. 'Qit Soien/ofirlhrft 

 fitt een gljeflacbt ban êpdte ip/foo ip't be fetoeban aerh 

 enbe brachten oocb toat gbelijtb l ban in ©ooflhbuntrrb- 

 lanDt toojbt bat op berfcl)cpben plaetfen ghcfaept enbe 

 gljtmatpt/ ombacr2lmibondt oft g>tnffel ban te maeti 

 hen/ baet Det ben naem ootfenae boert. 



D 



BIIVOEGHSEL. 



«?n ouam (tBlébrt fttrobotnB fchjnt bit ftoitnttmlmiM/wfc 



bactbangbtbatfttntoojdt. ,, "» rln »« tnbe foetbjooot bat 



ftct tooidtgftetelïtnt onbet be fooiten ban #sn«l» / <«» aaM< 



fcoubw: ban get tn B !»«ftr»obe«lb«bf t tó„i® P ' ^ ^ 



**Ü4 hit 



