niatigfj tufftfimbte ftnee tetotfen / al oft het eenïtojcn 

 to ' 1fl vwn bcnot Dirïtojcnen t'fauuti gtjemcnght. 



311 ;EwtfcI)lattDttoojDtbttfeceren-facDtuan DeKacs 

 Srrö f nDc horHS gtjcbjuprkt/omDact bjoobt af teinaec; 

 ut 11 tube om bat Op De fpnfe te boen; cnbc Ijct pletgf) ban 

 wtlt oorft m fteDe ban <©er(te gliegetenenDc gbebjupekt 

 ttUJDjöen. 



BIIVOEGHSEL. 



I.fl 't ^3eBctDuprfcb, is Bit ghetoaa banïo&el Tcrwc Spclte ghc> 

 tiettin/ oft Nacckrc Gerfte, itl't ïatijn Tmicum Spcltum, Hor- 

 deom nudum , cnBt Zeopvram , in't <£ngl)elfct) Whcatc Baily , or 

 Naked Barly.Jjtt gracnia beaottn in eencnefcel BtlIcKcit/Baet af Bat 

 licht om fctjcpCen 10 : bet io oocfc langbet / matt met foo aitft tuut 

 bol als De £ ertoe. San bertotcnoc fchtllcfiens in het Be ghcmepnc 

 ^ipcItefcftjcgelDcn; treekcnDe een luttel nac Be Kogge. aDcnfmaccR 

 en ib foo foet niet ala Bien Ban Bc glKmepnc «Cecfte; noehtana en 

 isBicnntctoulicnnck. jln SirijpnitnenBcCappaDocien toaaBier? 

 gb^lDcftcrraenhtetBocJitnDtB/BatiBinri)BenBan öalemto/ fcet 

 götmeon enBc gebiuptBelpth/alBaet inBe<Snethftbt taele Gymno- 

 trithon , Bat ia Sloote / JSatchtt oft <GbepclBc cuDe <ehcfchcloe 

 «öerftt gBchcctcn. ftet en ia gheen gbeflaebt Ban Far.ala fommiglje 

 mepnen aengticlicri Dat fnn f.icDt IictitelncK lipt fijn Haf Ictiict: toant 

 alle gbeflaebten Ban ƒ ar ülnBtn m tjaer haf/ gljclqclt Bc £>pclre. 



tiet biooDt Ban Bit Uoicn gtbacltcn la bctct Ban tiet bjooDt Ban 

 ^nkojen. 



<©t ghmc/Die gberatngbtenBejTiidtliipn-biooBt baehen/plcgcn 

 bit Ueeten - faeo t Deel te gpcbutncRcn / ncmtiiBe Ban goeoc •Tenue 

 tnBe Ban Bit fcojen ban eltko eben beel : anBetenemen foo Bccl 

 <5crfic ala Ccrtoc/moc Boen Baet foo betl ticeren farBt bp ala Bic 

 rroe» btBiagbcn ; tnBc bouOcuBatBooi ccnfcccsoct/fmaceltcluxH/ 

 i.ic gbefont bjooDt. 



H E T IX. CAPITEL. 



Van Olyra ende Typha, uyc Theophraftus , 



Galenus ende meet andere. 



D<?n ouDcn ffhirjbct jBncfitheuS nupnbebat bt ©Ips 

 ra tube bt 3Tppi)a ceucrrjanöc Jiojcn toaten/ enbe 

 licpöc Die naeincn plrgfjm te botten : matr 45altnus 

 fttobt baet tcgöen/enbe houDt bie nupmiiglje booj ualfrlj 

 enbt ücDjicglicintU / bolgijcuDc baet in be lette ban TMo - 

 riep tube «.Ijcopiijaflus ; be tot! the be ©Ipra Viau be 

 -alpplia onbetfclicpben / enbt liDfonDcrlijck bcfrhiobtn. 

 3?tofcojiDes JjouDt be ©iprabooj etn gljcflacjjt »an 2-ca 

 oft êpcltt. 



'StljeopinaftujS telt be <£Mpra enbe be <5Tppïja onbtt be 

 foojmi toari lïojen bie bjocgh gjjefaept toojben / enbe Dt 

 <3£cttoc gbelnchen ;feggljeuDcDatDe<©Ipta toectker enöe 

 onftertiict is ban be Xtn oftöjomus; matt bat DeCupha 

 btlitljtfte ban allen is: toant fptetj)t fjaetfclbcn mctic= 

 ncn halm oft fttti op/ enbe is te bjeben m«t bun enbt ma= 

 ghtt lanbt: nochen üegrttt gheen bttte enbe goebe atfetus 

 als t>t SE ra. ^aer bp boraDt ljr> ootfe/bat bie bojenen/roo 

 biel banTypha alsbaiiOlyra.tn een nitnigljbulbigö l)upjS= 

 fecn oft belirfeen brlloteii liggiieincnöe bat be <5Tpp5 a /al)«ï 

 ïnrh De 2ra oft *»pt Itc plecgl)/ m üettoe betanbeten fal/ 

 nlfnunfc fupbrr gljtniflerlit/ gfjtptlt tnbegöeftooten / oft 

 tmt be btllelitnpt göcnomen $gaüt fatpt ; maer Dat niet 

 ftrarfee/ ban in fjrt berbnatt. 



^liniuo berfefeert/bat Olyra in 't latiin Arinca gge^ 

 ïjcetenic : toaiibearinta/ fepbtf)P/riio;btup:triiiaten 

 foet bjoobt gebat 6en .-IjttHSojcn oft facbt baet ban is bit htc 

 ban ƒ at / enbe be aere bs grootet ; ootft is (jet fvuaetct : 

 toant felbcn falmen btbmben/ bat ten ineufetn oft raodius 

 ban bit liojtn min ban feftitn ponbt toeegijt. 3nl3fantlt= 

 tntfe han men bat qualrjtfc upt be fjupsbens oft titlltÊtiis 

 Stiirtfien eubefupber maetfith : bacrom fepbtuicn bat bit 

 be Olyra o*Ai/f«ts / bie^onitmis ftfunft ban be bteften 

 gOtgrtcn te Uoojöni. 



53e nieubje Cnipbt-bertljtiibers gdeben öt Typha ben 

 toenatm Cereaüs, tot onberfrifitl ban be anbrr Cppha oft 

 3Dobbe/bie mbe bjoetfeigijc enbe Wattriglje plattftn 

 Btotpt; toaetaf top fjiernaemaeia bequaemelntfectfuU 

 Uu lianbtlen. 



^et gtaen ban Typha, ftpöt (JSalenus/ f\etft be uptetfte 

 ftljojffeoft 6af als Olyra enbe >©erfte. iliatt foo beel als 

 De epnhene bertoe aengatt / bit is in be foojtcn ban <6etft 

 mbe Olyra toit/rnatrinbeghcflarfjttii ban 'STcttoe toat 

 Weerhoft geelathtigfjibait befoojttu ban Typha hebben 

 gtaen bat bn&ants gttlet toojbt banbe 'SCettot-Êojenen 

 3ijn. T>aet-en-boben foo isbatftlbe graen ball/ ghelnf= 

 Jiigfj/enDem ttnaebjengen; 'ttocltk ïnifTthisBoojfaethys 



Hfet vierde Deel. Het fefticnfte Boeck. 



Soï 



Dathttgtarnfoobtelit grootet ftïjijnttttotftii: toantm 

 fijnfclbenis bet vtcl hltpnerban bc Stettot: ijoctoclbat- 

 tcr btclt 31)11 bie bat ootn onber be <Ctttoen rekenen / enbe 

 toillen fegghen/ bat bit l)tt felbe ïtojenis baet ï^omcrud 

 ban bctmaent/ttrtonlen hp ftljjuft/Dat ijetto^ rjjtv»eet- 

 Dtn aenfpjehenbe/ fepbt bat Ijp Ijatr l^onighfottc 'jlrtuic 

 boojgheftelt öabbe. \Dant fp bttfelictcn/ bat br Cppfia 

 een Hlepne foojte ban Cetvue is : bc ÜKlrke ban be£>eer> 

 bcn.fonber ftijaür gljegttcn mago too;btn/Dact bt oprerl)^ 

 te gtoote 'STettot be fclbt niet l>tcl onftljabtiiitb en is. 

 a0ooftoaetljttCthi)nt Dattncn nut ecnigtjc reben bc 5Tp= 

 plja?Eilcpne'2:etujefoube niogtjtn noemen; gjjcinertkt 

 bat fp bt Cettoc ban gljclufbigtjcpt/ betuot enbe toatmte 

 ghelntlienbe is. ©ootts foo ;nnbcpbe befc Jsojenen / te 

 toeten Typha enbe Olyra, ïuSïfien gbnnepn mbe trenorGlJ 

 tebmöeu/in fonberljcpt in tjet lanbtftljap' botten" l&ttga- 

 mum; foo bat be lanbtUebcu fclbe ; t bjoobt baet ban ghe? 

 inaetkt Doojgaens pltgöen te eten / om bat fp be opterjite 

 <5Tcrtoc oin mectbcu ghctoin tn be freben bjnightn tnöe 

 oen beboigljctobctkoopeu. löant het bjcot banOIpca/ 

 tt toeten als 't ban goebe <©lpta gljemaetht is/ moet ban 

 toeetben naeft bp htt'Sretocn-üjooDtkomenbegchoHben 

 tootben :bact nac bolgfit Ijet bioot üanCppha grmactkt -. 

 fclfs MS Ijct bjoobt ban quabe «Dlrta gemart kt is/ ban en 

 iS Ijet niet bctct ban 't gljenc bat ban goe e ^ppjja gtbats 

 hen iö. Tian be Ijectt bjooben ban be befte enbe nptgl)e= 

 lefen Typha gljcmact kt/ïiin beel bctct ban bie ban bc ©lp; 

 ra: inact lietoactt ^nnbè enbe oubtbatken fjjtte r:*>rn / en 

 3rjn i"p foogoet met alotoatm enbe nmitobariu. . 'Pnnt 

 ghcmetf ht bat het becgh ban be felbt few liltbriibe enbe 

 tacp is/bactom is het bjoobt baet Ban gcniaeciit fut bir^t 

 enbe bafi; bijfonüer als Ijet qnaliith rjljr knecht oft onaf Jjt* 

 famtlijtk gnnaethtitunbocgtn bat Die foobaniglj bjoot/ 

 «ae bat ijct een oft ttoee bagen oubt is/ gegetf n Ijeeft/ enbe 

 in fonberljcpbt als Ijct notlj oubtr is / me nne n fal bat hp 

 flijtfe tn fnn inagijc Ijeeft : maer als batnot^ berftg enbe 

 toatmiS/ Danuiojbt jet met alleen ban De Inr.btlicbcn / 

 maer ooclt banbe nojghets gljtgetcn/ nut toot ban bie 

 foojttban Surcn tocecken kacs / bic iu i)im <!3rierftfrhe 

 tael nae De <©pnir<t oft «>tttmfrl Tv?U o'i^y&.m,- .g-Tv- 

 ros Oxygalaóünos gljcnoeint toitrbt. -Dooits foo en mort 

 Dit bjoot met tt oitljt oft te bafl/maer malft Jj enbe toeetft 

 toefen; enbe baet bp foo toatm/Dat Ij» ectft uut brn oben 

 gfjttrotken 3tinbe/ notlj beel banbe ijütc Des obrns bes 

 IjouDt. aibus bevcpöt enbe geten^tmbt / flrctkt Dat niet 

 alleen De lanDtucDcn ( Dit grobc fpiife g'jctooon jrju ) 

 maet ooc6 De tcere enDe lediete (tceliebcn oft bosgers boot 

 eengoeDeniDeaengcnaeme fpnfe. JBaet 't gijene bat D'u 

 oft biet Dagljcn ouDt is en tooibt ban De horren ftlbe niet 

 gheetne gtten: Daet bcneffensis ijet inoepiliirfetr omtoct= 

 Doutoen/ enDe gact traghcr ban onDer af : Dat in be Jjccte 

 bjoobcn niet en gljcbcurt : De toelrke al iet faetfje Dat fp 

 acngaenDe het afgaenbe «töcvftc biooDcn feer bed alegeh 

 tt toiitken/norfjtans en 3ün Dies acngaenDe nfiecn fins foo 

 ftet ais De ^ïrgbjooDcn tebtrathten. ^.clfs brirbjooben/ 

 tet tooien fp nodjtoarm 3nn / boeben ftet lirljaem feer 

 toel/foobat fp Daet in Ijtt gemepn <5rcitoen-hjoot bimae 

 gBeltitlitn. 



aranomDit gtaen ban De ^Tppfja tcgpcbjuptlfcn/enDe 

 Daet bjooDtban tcbatken/foo toojDt bat gepelt enbe upt 

 fijn bol(iets geDaeii;cnbe Dan toojDt Daet hiooöt ban ghc^ 

 maeckt ; oft toojbterghens clDersin gijtojboojt: toant 

 Ijct toojDt oocfemettoatctghcmeiigljt enDe met toat rtne* 

 foDen toijn begoten/ enDe foo booj fpiirtgöcnotrn/aelncft 

 De boeren Ijun apotermon in <6ueclicnlantit clcnhcn tt. 

 eten : men eet Ijet ootk met fout. «"mum t t 



^ictmcbehcbbtn topbanbeXea/ êpeltefitbcDicr^ 

 gljcliiekejiojcuengljciioeglji gl)efpjoktn i nu bolglit Dan 

 DattoptcthanDclcnban betfcbtpDcn anber Soientocrrt/ 

 bat upt De boojfepDe ïiojencn met menftticn IjauDen enDe 

 toetnuft hetepbt totetht/enbe m ouDc tuben feer ghrbntPt 

 hclnrll Was ; als 3tjn Far, Chondrus, Halica, Tra "us müé 

 meeranDtteDietgöclöcfeeDinghm. a ^ 



BIIVOEGHSEL. 



HET 



