Het vierde Deel. Het feftienftc Boeck. 



5o 5 



A 



HET XIV. CA PI TEL. 



Van ethers, Cc/Ia oft Cl»teif t eadc Fuli 

 oft Meel-pappe. 



■Sficta iö een funpm als cm botljt oft tocctfi paps 



^Itcu/ uetupght gpiofcojibes :.mbt toojbtgljcniaclit 

 upt bc éipclte bte Ijcelfnn gljemaelen té. 3n $eberlanbt 

 plccghmen Of Mbt «" rt a U«« ""t "e fiptlte/ matr ootU 

 upt «llctljanbe anbcr frin iRceltefiebcn ; aïss Dan fiog* 

 at tnöc <6er|te / macr ïnciftenbccl ban <SeiWe j.Dctl/ 

 >tjp met ulcpn oft Utht Sier / 't$p met ernigö anbernat 

 bcvmenglit. . .: <. 



3?tt ta ttn f/püfe öie Ijttcft n erbouto t too?it/enbe gtmar* 

 fccluc&bocbt : bactom iffe De iongfje (unfieren enbe oube 

 Iicbcn cpgljcntlnri» bcquaem : nocljtanö bnftoptfc I)et 

 binnenfte brp tttgetoauts een totpnigüsuen. JBoi geeft; 

 ü be ghene btc y nue int hooft Rebben/ te toeten bie ban bc 

 fnnftt aoggen-lMoemc gljtmacrftt is / oft ooefe ban <®ers 

 (te jBeel: toatu het bn-foetbefmertt/enbe boet gjjemat* 

 jtelntö napen. 



Gluten m't Hattjn/ Kolla Ko'm* int «JEnietufelj / batiö 

 <£leef-pappc oft ?Ujmenbr-pawe / is btefcet mbt baftce 

 banbc»tljtraoftboojfepbe Jüccl-pap : enbe toojbtban 

 tx fróiftc atertoe 2Moeine cnbe Similago ghemaerfet / om 

 baetmtbctict papier cnbe anbcrebtngtnaen ten te paps 

 pen tnbc ba ft te boen filcbcn. '-aTfe Ibe isbooj firn berftop; 

 jjcnbc Iitar rjt bcguacm om fiet bloebtfy outocn te ftclpriu 



3«'t mibbenbanöiettoce/ te toeten Athera cnbc Glu- 

 ten , 10 bc I'uls ( in't üattjn foo gjjcfjcctcn ) gjjeftelt / ml 

 «öjieclsfttj I'okos n^^betocfrliecpgcnthïdijUtcI-pappc 

 gficljeetfi maglj toojBcn : toant fp is bitnet cnbe ftnbet 

 ban bt Athera, matr meerhef enbe bunuer ban ben Gluten 

 Iccf-va» : enbe baerom pleegljt fp {jet tngljctoant 

 .au 0.111 ben Glutcn,cnmetr ban be «tjjera te berfioppen. 



Domtsfoo isten gfjeflacfit ban Stfjëra/ oft licberban 

 Puls oft fcappe/ {jet JBcIrit ,fl>ocs oft /Bed JBotS / bat. 

 v aC frijjnft gfjemaerftt tetoojbm ban beel <3Cettotn 

 I met jHelfft bcrmrngljt jijnbe : ntlrfitf als fjcbenS= 

 öargI;oiii^eberianbt/ iaemgantftft JDnptfrhlanbtbftl 

 gcbiuptlu pleeght te toojben. 3?e toeltfic een fpijfe 10 ban 

 gorot Tap enbe gnl/btd enbe tod boebenbe ; bannortjtans 

 Dcgtjtnebicfcghcbungi) oft te bicBtonls gcbmptaen jnn= 

 öcrlntb. üallcnbe : toant fp beroojfaer 6t bcrfioppinglje in 

 be lebciVenbc boet ftecnen m grabed m be gieren groepen/ 

 als ben ftlücn «öaltnus üetupgüt. 



BIIVOEGHSEL. 



Nïi top bitt tirtlcr||anbt fooiten ban iKcrt-pappcn gebben/ 

 is bet Bijnnc noobigl) Bat top iet Pan Ijct JJlcel, cnbe ban ge» 

 rooiï.gljtljarit ence gSjttoaffcJjtn Sjnoöt/CiiDt ooth Uau bt p.ma> 

 6c DCrmacmn. 



JnBitn mtn bet JÜkI niet lanaö bttoatten toiï / foa fa ijtt ebm 

 SbelrjtU lioenamsb fcoien Datmtn ttt mtukn fepnot/ 't?p oubt't?p 

 betfeb s!)ft!o:fcl)t : macr 'tabcut batmtn Uiat lansbec toiï ftoiiOen 

 etiDc ttttDacccn om in tolt Pan noot te gtjebnipthen/uat moctmen 

 boen maltn ban bet D:oogftc gr.ic» Oatmtn bmoen maglj : toant 

 aia't niet tod oioogb en toaec / yet fdctl baec af fouoc tccfiOKbt 

 mogljen lirtt tooibcn : bactom moet bet oud t Qljrooifctit xijti/ctiüe 

 niet betfeb upt ben fthoof ftomtn l)oc tocinotntans Dat bctbiboty 

 bat ban jKctl gbcbatfteii ia bat ban bttfcl) gbtOoiftrjt lïottn gt> 

 malen iel onghtlgcK bttct ia ban bat pau (augi) gljcootCcbt tioieh 

 homt : macr tut JJkel magrj bcm beel beter gouOcn ban bat ban 

 betfeb gljeöojfltiiet lioicit ggtmalen ior. 



<Ooth moet bet iKeel/Datmen lairgti bctoaetcn toii/ gtof gema* 

 lm too!Ben:uiant hlcpn gliemalcii en |oubet foo (angll niet Uonnctt 

 UOtDt en De bet fel) bujben. 



J'Ben laet bet SjooDt fomt jota met bunne fuchtna toofïcri oin 

 in't cpuDc ban Oc inatltuöt t'ctcu / om be feec VjocIkc magtien te 

 Ojooglicn: 'tfelbt met Sier ojjenomen/bcneemt Oc bcrmoctbepDt. 



iRen fcpBt Dat BSel)ar(i bjooot Dichüijila nurljrcr enDc bjoogbc 

 Sbtgctcn/ De bette menfeticn magber maccht/ enDc alle boebte ünt» 

 hingen opD;oogt)t: gtlgclimen yet ttoctbaclicn 3:ooDt oft Siftupt 

 t'etcu glictft Den gljnicn Die botlit ban maglje ;ijn . 



ê>oinmigljt bcfigiien cöctooft I3!oobt in bBijn Bbetoeptltt met 

 £>upcltcc enbe «lautel/ ora beu bccloicu appttut tnoc lufi om eten 

 toebetom toachet te matchen. 



dommige mactKen een fauffe ban't BtooDt op licetc holen g»< 

 b?anDt, 'ttoclch fp etnucc oft meet in tiatet tnoe togn laetcn toepc* 

 hen : ent.c Doen bat baet nat Oooj etn flamtiiic / toact bp fp bom 

 toatpococtbanbctfcpcpbcn fpecetgen: toelth een :fccr licffelnthe 

 fauflc ia. 



«GIjetoafleben Sjaobt ia ooefc fett nut cnöt gcfonbt om ctcn/om 

 bat (jet Iicljt bocDtfel ghceft enDt ghctu rjccftoptljcDcii en maccht : 

 toant bet toecgbt be Seift min Dan bet te bojen Ueöe , te toeten alf» 



mm btt Sjoobt bun gticfncDen #tDe in toatet bft bltcftijfop 

 toafebt/ enOe Dan Uclitclnrli opütooggt/oft Ijalf toofl. 



Om allcrlep /Deel laugb te betoaerell / moctmeu bimien bctt 

 ijupfe ten JooBbe ftcDe focthen/ om 'tfriut Daec bijftirn Dagbm 

 iangb te lacren nifitn : mact Datr nat moet bet Dithtoijia ban fit* 

 Bt beranDctt toojben/ om toel te bctoaetcn : tnDtfoo fal'tcrn 

 baif iact gotbt bigben : iaealfi't Duhtoijie bttanbctt too:Dt ban 

 plaetfc/cnDc Ucclnipft/foo fait ten mtnficn Ijct bófbeoft 'tfefte beel 

 intetbertn: Uiaer af Dat nocgtaus foo gocDt bioobt niet en fal ge? 

 bachen tootbcn ala ban J^iccl bat betfei) gbcmalenie. ï?.,-.h om 

 baet gappen enbe j35ecI-moeB ban té mactheri io tjet beciuacm 

 BUenocgp. 



fetupf-mcel/ baer top te boten af gbefpiohen bebben; bient 

 beft om CIccf-pap te maechm : enbt ia Battom ban bc 23ocrh* 

 binbtra / «PouDtfmcbcn tube anbetc meet gbcbiuptüt / om baet 

 Ijunnt borchcu inebe te pappth / cnbe be blabtta atn cm te boen 

 hlrben. 



©onfl oft, tDocff/iu't latijn simila gbebeeten / ia ooch te bo;m 

 fce^maent/ cnbe ia i : ijue «tectoc Blotmc / fomrjbta ban btttot 

 Bttlactitigt)/ mbt bactom bcqnacmcr om baet 5:p tnbc |3ap Dan 

 ïjjooDt ban te maechemenot befe pap ia gcfonbt;enbc geeft beel 

 enbe gocot bocbtfcL 



©an JJScel-pappe met /Eelch / öiet / löijn / tOatet mbt an* 

 Bet fap / oft nat / fullcn top niet anbeta fcfightu / Dan Dat ecna* 

 Becla boojfepDt ia / te toeten bat ghcen ban alle bic Pappen oft 

 sjtmi beo: gljcfoubt te Ijonbcn tn *fln/matt boo; fpijfen / bit fel» 

 Den oft immers niet ailt Dagljt gl)cb:uptlu motten tooibtn: 'tftl« 

 be moctmen ooch feggben ban Bc pappen enbt Öttjen bicmeu 

 ban anDct jT>ccl met Ccrtoen iBccl bermengtjt plccgg te macc» 

 hen/ ala ban Kile/ Babcr / gira/ «Gcrflc/ pamth-llo:cn/ ün; 

 fen/ 'Cctottn / Öooncn/<Cicera/Koomfci)e ïSoonhius cttöe anbew 

 bojcnttibe pliichbHicbteni be totltht hlcnn 0bttnaltn.;jfnbe/ mtt 

 Tcrtocn jTicel / cnbe in fonbctbtpbr met iEtleh tn een papp* 

 gcbioght tooibtn. lDant becle ban ot fclb; bocben toel cnbe beel: 

 macr fp boen Oen bupch oichtoijtóftoillm/enot macthm grof enD* 

 ftoactblocbt 



Panadc en ia toe! gljctn pappc ban jïieel ggemlccrtt/ mart om 

 bat fp foo fcccbccgaet moe gefmijigb tooit/ bat fp De Jüeel pap» 

 pen gtjelpcht / enbe gljefonbcr ur ban De felbe/ fullen top Baer toat 

 af bermatnen. fp tooibt alDuo betrpOt : JÈcn mnifclt mtt Bt 

 b mbcn be hnipmt ban bioobt/ bat tenm Bagh oubt genacftni iat 

 oftmtnrafptt hltpn: mtn Itggbtt ban fommigbt uten tn lauto 

 toatct te tocpehen/oft ooclt in houbt toattt/ Bat bip oft bier mart 

 bpraiibert tooiBt : ten Idctftcri tooibt bet met hlepti bier gliefoacn 

 in een acrDcti pottchen/met toatet enDt botct/oft met cenigtj anBet 

 bet. ïDe gene Biefc beel licffcljlchcr toillcu maecficn/laerm't bioobt 

 torpchtti / enDc ficBcn't tn «itapoen oft lüechcn fop / oft m anbrt 

 Dictgbcbich nat/ 'tfelbe Iangb enOebeel lact ctntn lepel omrocren» 

 be. aDcftPanabccnUtrgitnitt/ enbe ia gocat füo toel De gcfonBt 

 ala be htanchc/bic ten Oappc magbt hebben. 



HET XV. CAPITEL. 



Van Rogghe. 

 Gheaacht. 



M<£n binbtcpgïjenrtiitli göttnbcrftötpben flljeaarliï 

 tm ban fioggr; ttntoatt batmtn baer eemglj oiu 

 öcrftljcpbt in toonbe matt&en / nae Den tijbt bant fatpm 

 ctibe boojtuöftitn -, enbt &e tent TOinftt fiogge/ bic öe 

 grootftets/ enbe be anbet Corner fiogge nocmöe/ öte 

 nlermer is. 



f Ghedaente. © E fiogge feitn't ta'fte üptrpmptrn oft 

 booftüomcntoobtathngljbanblabercn : baer nae blriftfe 

 groen/ ghclrjtu het anbtr Ho? tn : fprtrht jhaerfelbenirt 

 bc hooglae op/ mtt fes of f feben Iialmcn upt etnen toot 

 tel boo?tfeomtube/ toat öunntt cnbe langer ban bic ban oe 

 '«Tcctoe/ gcinepnlricit in bier oft bijf nnoope n oft lebcucns 

 gcbeplt : bc aere is inberfcfjepben rnwi oft lagen geboegitt 

 enbe gcfcfjif kt/met ftojtt/matr niet toutoe/feherpe oft ffo 

 fienbe/ maer toat totcrltat ijtige oft onflert 6e blimmcn oft 

 bacrbcucnsronbom'jcrttt/ ctibebclileebt: betoelffitalsfn 

 ftact en bloept ober cpnbt ftact / matriilffe met nip ïso= 

 ren gclaben is/ ntbcrtoatrtö ftangljt. ^tt «öjacn oft üo- 

 ren ts langhtooipigij / fmal cnbcbloot/biupnaf hrirrti b-m 



l^ C ^ f" 1 ^ m f " n fi"Wtoni» oft ftlieilekens 

 balt/etibe bitUtotjlg tian ftïfs tiptrrjft/oft urtfp tingijt. ©e 

 toojtden iw mentghbulbigh/öun cnbé glicbtftlt 

 «Jj f h fi0S8 i it XDaftm ^uptfcljlanDt > cnbe in beefe 

 anbere Ianbcii/ m fbnberhepbt omtrent ben J5ooi0en/cn* 

 bemfghclnrHS ooeft m l^cberlanbt bnnac op alicrfianbe 

 tmbt/ foo to tl op routoen tnbc bo«cn als betten enbe nor* 

 bert gttmbt/ahï mbt attmpen ban Sjabanbt; betodrfee 

 Ijoe boj enbe öoe onbjuthtbaer fp ^im / norhtam* nït ftn- 

 ren toeelb 1 gl ) l,,cl« gijn.oeglj plcgijen fitKS: 



teel magljrrc/ bone enbe Houtoe ranbacjjttght btlöm/- 



Dart «)tcn atiotttliojmcn oft toucjjten groeptn m botf 



f pp » 



