8 54 



r PJwtfc. Tc JTurtTiffhe 23oonftciwf motten omtrent 

 pji'eclen of 't fcp langhe ftafteu rnoe ftothcu gijcfact>t oft 

 gljcfct toojöe n: toaer bat fp Ijacft grocpen/enbe frcrhooglj 

 Dprdjicreii'CnbchacifclBenomöcBoojnTöcpjieclcu/lat- 

 tcn tnbc fiaftcntoiubciicnBcBlerlitcn: aiicao foo Snip- 

 pen fp laughs Dn: aerben / fpzuptcn feer tracgfieltjtft upt / 

 eubc en bicughen „iet licljtelucli ernighe Bjucljt uoo;t ; 

 rtlfsblijBenouBolRoincn cnDeroeftiglj/ alp 'Shcophz.v 

 ftup frpbt. 



f Tijdt. Titflfjctoaömoft ghcfaept toojben infcpiil: 

 maet omtrent (jet lartfie Ban ben fouter uiojbeu be 

 B2urhteiiBolliomeniiip. 



f Naem. ;p,itgftcfiarht Ban 2?oonentooibt hier telan- 



be 'SrurcBfehr oft ïSoomfrlje 23oonBcns grjeijectcn ; in 't 



«önrcfiB Ban yippocrates/^ioclcs enbc ^ijeopljiaftus/ 



rnbcBati mecranbercDolichos aóa/^©-, Ban fommighe 



Lobos AsSiw, enbc Lobion aJ&ur, in'tllatnn Siliqua, naebe 



grootte Ban haer hautoeir. ^iofcojtöriï noemt net Smilax 



cepzas.u/Aaïxna-a/a , om bat ïjet glieltjru ben Smilax oft 



IDmbehooghop Bhmt/ enbc ficlj felben om allcbcüu- 



jtatnbefiaiirnrnbcljccftcten Blechtenöe öcrljt- Banai^ 



ticre ta Ijet Phafcolos twtaos gljenoemt : toclrften naem 



Ban liet luooiöt Phafclus ghrtrorucn is / als ofmen ïtlcp; 



nen Phafclus ft pbe : taant befe Soonftems ghchjr iten ben 



oprechten Phafclus oft «©hemepne Bonnen genocgh Ban 



«fjrüacnte/ uptcthenoincn oat fr> Beel lilcpucc^iiti. IBant 



Boojtoaerbcti Phafclos *«V»Aof enbeben Phafcolos <D««oAof 



e n jijn gljcenfniB cenrrhanbe gljctoas/als fommighe qua= 



Inch glieinepnt fjebbcn ; macr jmi ttocebcrlcpe enbe Ban 



bennnberen ghenocghfnem berfrhtllcnbe Bzutflten/ alfi 



«ftalcnusin 'tectfre boccBBanbcïtrarhten berlpocbfelen 



tlarrhirli betoont/Wanneer IjpBan bic tUiee biifonbcrlhrTt 



hanbrlt : luant ferfrclrjcfe fpjcctltt Irr>Ban be25ooncn oft 



Phafth cnbe Ban be «?rtoten oft Ochii : enbe langh öaet 



nae/ban noejjüccle aii&erc bingben bacr tuffrhen gljefpjo- 



ten hebbenbe/ bcghint fn» ten Iactften in 't langh Ban ben 



Dolichus oft Phafcolus te jjaiiöcïctï rctibcnfe ipt fattfic öat 



hp frjjmit te ttoijffclcn/ toclr&erhanbe ghetoas Ban -srtjeo; 



nljiaftusiiict ben naem Dolichus te Berfïaen foube mo- 



rdicnnjefen/ nochtans ten laetften beflupt hp/bat ben 



Dolichus ren hof-ghetoas oft tamme hautoB2uchtis/in 



3talien onberfiouöcn : bic in €aria inbcBelbcii toies/ 



Ban ghcbaentelanghcr 3ijnoe banHnrhpuiS/ oft platte 



«?rtotcn/ enbc in fnnc tijben Ban ben ghcmepneninan Fa- 



feolus gjjenoemt toas. 



Tcfc mcpniuglje Ban «Balcnus toojot bebeftinbt boe% 

 Jet trlmiBen Ban^auïu6<Sgincta/ bic Ban ben Phafclus 

 enbe Phafeolus, bie ootl: Dolichus heet / als Ban Berfrhep; 

 öenrrupbeninccntapitcl hanbclt/ te toeten het 79- ban 

 fijnecrfteuoccli. 



3Pat noch meer te/ het onberfrfttl Ban ben Phafclus enbe 

 ban ben Dolichus ftan gier upt cotli blijclien ; te Bieten 

 bat ben Fafelus in 3talien enbe te Uioomeh Ijier Boojtrjbts 

 ten gljcinepnc hauBJBjucht toaö ; uiaer ben Dolichus 

 B?cmbtenbealbatr upt Bcrrc lanben gjebjogljt. IBant 

 Columella enbe ^allabiufi/bebeff luJBers Ban be iLanbt- 

 Bjinningöc/ Brrmanen Ban be faepingüe Ban ben Fafelus: 

 enbe ©ïrmltuo noemt ben Fafclus een flerjjt g^etoJafi/ int 

 ILatrjn vilemquc Fafclum, tetottcn in 't i. Ban fijne Gcor- 

 gica. TaertegheuBanbefacpingheBan ben Dolichus en 

 heeftnicmanbt Ban bc iLatijiifrljt fchjtjBtrfi ietBcrmatnt/ 

 om bat J)p in 3talien felben te Binben bjaji/ enbe in be ljo= 

 Ben alleen onberljoubenBJierbt/gljclrjtB <5alcnuö oocfe te 

 fienncn gl)ecft/ben ftlBen bicfettirilö een rjofgljcroa» noe^ 

 menbe/ bat/ als Boojfcpbtiö/ int lanBtfeJjap <£aria grje- 

 faept üiittbt. 3nfnhcli!rfie noemt tEiiofrojibes ben Do- 

 lichus rointijbtö Smilax cepata, bat iiS Smilax honenfis in 't 

 3Latnn / inonfetael $of-l©inbe/ te toeten om batljp in 

 Be IjoBen plcegf) ghtfaept te toojben. jl^aer ben felben 

 TiiofrojiBcfi bacr-en-hoBen oorfi btjfonberlrjru enbe in een 

 anbec epghen rapitcl Ban ben Dolichus Bcrmaencnbe / 

 gljeeft merrlielnrH gijenoegr) te Bennen / bat ben Smilax 

 hortenfis oft befen onfen Dolichus, Ban ben Fafclus , bie hp 

 oocb Phafiolus noemt / Betfthepbeuifi: batiö/ bat onfe 

 fioomfrljt Boonhcnfi ban be 43henicpne JSoonen gl)Ci 

 notgh Berftfullen. 



■Sm bc Boojfrpbe rebenen ban /enberjoojtnieinanöt te 

 tVurilfelcn/oftbcn FafclusiBBanben Fafeolus berfrl)tpbci)/ 

 min norrj ntret als Cicer,Cicercula enbe Ciccra onber ben 

 anberen Bcrfrljülcnbe bjutjjten 3ijn/ bit nochtans mat 

 Sai>.D£«nfootcerbaiutacmefcJ)muntc gjjelijrhen; enbe 



Cruydt-Boeck Rembtici DödonarL 



te famen cocö/bat alle bc geue/irie ben Fafclus enbe Fafcolut 

 Boo: ccncrljanbe gijcBjaö /bat tenen Bcrrchepben naem 

 jjabbe / grjchouöen Jjebbcn / feer Bcrre Ban Dctoaerhepbt 

 Bcrboolt/enbcfjcD;ogl)cn3tjn. 



i. 3?acrom Talmen oeeerlre foojte epgentlijcft Dolichus 

 enbe Phafcolus oft Phafcolus maior, bat iö <©roote Öoom= 

 frljc Boonbcns/ / oft «©rootc 'STtircI.rrlje Boonfccns mcu 

 gijen noemen, z- 3Pe anoer ïilcpne foojte lalmen Slepne 

 'Eurrlifrljc oft öooinfrbe 35oonfcen« heetcn ; in't iLatnit 

 Phafcolus paruus oft minor. 'JDant fp fcljijncn be fclbe Fa- 

 fioh oft Boonhens te BJcfen/ bie Ban 2tleranbet 'SEralIia; 

 nustn't 7- boccfi Phafioli miai «angMii^mcoijtnbe in't 

 1 1 . boceft Phafioli Alcxandrini gljenoemt BJoiöcn:immers 

 inbien met ben naem Fafiolus paruus DeiiDohchus Bcrftaen 

 moet toefen/Dat fcctvcacrlrhiiiilnclj is. IBantben Doli. 

 chus,alSBoojfcpbtis (oft onfe 'CurcBfcije BoonlicnB ) 

 io hlcpner ban ben Fafclus oft be<J&hcmepne 25oone. 3 . ^ e 

 berbefooiteinaghiiiir üirmbe JBoonfeens hecten/ in't 

 JLatjin Phafcolus peregrinus. 



f Aerd , Kiachc ende Werckinghc. T5C ©olitfii/ bat 

 3ijn onfe -SEurcBfrije oft aoomfche Boonfiens / gaen eet 

 enbe göeinatfielnrlicr Ban onber af ban be ïrrtoten / als 

 ijippocratcs fcjjujf t: fp en maceuen foo Becïe üimocn nicti 

 etibe fp gljeBen goebt Boebfcl : iae Bocbcn alfoo feer als be 

 (Cnutcn CtlBc/foo ©ioclcs.bctupcht ; enbe bacr-en-bobra 

 en hebben fp göeen ü)inbacl)tigl)tpDi in : inaer foo Beelbe 

 lieffclijcfihept Ban fma erft/ enbe het gijemarucltjrft afgaen 

 belangïjt/ en 311U fp met be €rB;tcn niet te Bcrghehjraeru 

 Tc hauBJc/fcpbt Tiofcojtbcs/ mibt.Sgabcrs be 35oon= 

 hens oft fabeu/beel gljcfobcn als een moes/ too;Dt gelijcfi 

 ben Jtfparagtts 5Öf fleten : bjnftbepiffc af/ cii&emaecftt 

 bcroerltjcfte enbe BcrBaerltjcfee Djoomen. IBelrftc lactfte 

 tooojben nochtans (aciigaenbebcbjoointn) ciuahjcftcnin 

 bc boccfien Ban Tiofcojïbes upt het tapitcl Ban jbarhte 

 ÏDinbc oft Smilax ixuis m bc bcfrhjijBinge ban DcfeJ5oo"n- 

 heus oftSmilaxhortenfisBanbconcrBateiicbpgfteBoegftt 

 mbe tuffrhen bcpbengOeflclt fcDiJncu te toefen ; immers 

 niet (jeel üiaei*arl)tigljlrjr& Ban onfe fioomfche SootiBens 

 göcftpbt en fionnen toojben. 



BIIVOEGHSEL. 



D<J 0C(Tatt)tcn ban 61 IXoomftlje offïutcftftltc tube bicrgtliitfte 

 öicmöe SoonltenB/ Bie btmatontailntk !ijh/ uwBcn alle int 



latijn Phafcoli,alBbOOjfcpDftB/genOtmt/fomt!)DtBFaba Turcica 

 aut Romana; in't ÏJOOghDuptfclj Welfchc Bonen oft W elfchcrBo. 

 ncn; in't JfcanfopB Faliolcs , Pbafcoles.tilÖtPhalioIz] in'tjta* 

 liaenfeü lra$gmlï, in't èpacnftlj Frifi'.es , oft Ftfmhs , müc Ahbw de 

 las indUs , nae Dm StabifdjEn nasm Lubia , bp Êtvapio ; iu't<Snf 

 Sl)tlftlj Kidnty Beancs. IJacrSnoiftbe natmcn;ÜnMacouna, Ma- 

 ics.Ginge tnoc Abrus , mie meer anOtrc. ïobtinocmtfe Turcka 

 muiticolorFabai cittJC ttoDttffdt oftfp Oe Logos ban OalemiB foube 

 mogljcn toefen. UanDcfc toojöenDer allt Daglitn nictitoc foo;rm 

 BÖebonDtn/mttfl alle tipttöcft tnoc <Oofi-3nDi:n homtnöe. 



<riiifiuabefc!);SfKt omtrent nointtgliBtrftbtpbcn foojtenban: 

 omüe toefcittalit in't fto;t te b:8c(jpen 1 motmitn toctm / öat 6te 

 metfi alleop cen iaer twogb opfcbittcn/cnüc Oca tointcrabergatn: 

 fp toiiiDcntnOcblctljrmljactom al'tBÖcnc Oatfp gDtnafttn Ron* 

 ncn. ©oConeuBhetfttclBitnramacrecnretbtoptoafTcnDc fooi« 

 ttghtftra/ oieghtcnfleimfclEiibebotfiJc /ttntn boet ï)oogl) oft toat 

 DooBijcr tootOcn&c. iép Oemtnnm alltgaött plactfcn BattOtfon* 

 ntberi fchijnt / tnoe toiilcn gtjefaept ^tjn oatmtn goten tijm / jftl 

 oft ftouBc meet en bertoatht. ftacr blaBeren <()n mttfïtiiBetl Bjp 

 aeneenen deel / alaöc ItlaBcrb'laBtrm / fommigljc binpn-groen / 

 fommigbciitljter groen / fommighe toat petvfcljatlitiBb toojBenBe ; 

 fommigbtbsccBt cnOc groot ; fommighe fmal enae Rleon ; font* 

 miglje ftael/fommigjjctupgliacftfigb - fommigDe bet tiioe gheljjf* 

 bigb/ fommighe Bun cnBe magher. 39t bloemen ban allen gyelDc* 

 Ren mcefl Be «Jrtote-bloemen / froecbp een / oft ooeft feer beel 6p 

 een aOttB-gctonB oft Biupfo-ghetoijs grocpcnBt/fncrutoit/ biterft» 

 atljrigl)/ pcctfchaeljtigi) / fommighe geel/ oft toat bcrfc&cpocnber* 

 toigh. ^3e baütocn #1 meeft h«l langh/ fmaitnit plat / fommi* 

 Bl;e ronBer aft becheben / ghemeptilijrh foo beel bp een alfftc 

 bloemen shetoeeft ïgn: fommigl)e?i)ii hcclbitcbtifommighe hebben 

 ttoee oft B?p' fommighe ftbtn / atbt oft meer touiebttn: metfi ?j)it 

 terft groen/ oatr nae rofaebtigb /oftbmpn / oft ftoarttooiOcnBe/ 

 oft met ftoatte acren öcuuroghen / oftooth bttl geel oft biupn 

 peetftl). 33t biuchten oft Boonftcnaberfcbillen ban maeeRfeltnOe 

 Stootte, maet mteflgljtlntRciifpRIepne i3ietftfnB ; oftootR/ als 

 anoert rcggl)en/fp?ijnDolichi cnöePhaiïüBjcbeetcn/ omoatfp 

 (alBoochooenhatchaiitoheno) DtBbeBaentc baultlcpne fclmpt* 

 litna hebben. Ban bertoc btrfthilicn fp teel meefi : fommighe 

 ?Ön heel toit blinchen&e ala j7booj / oft toit met pterfcfje enDe 

 fcoatte atrhtna/ tnöt in Jtfiijthen toaflttn fooiteban iSoonRens 

 bfeplat ?ijn tnoetoit met froart gbeftttept: Bc 3noiatnfthc foojte/ 

 in't jöpaenfchFrifo.'eii.toMj.-k ««•'KmW.i cjbthceten / ia beel Riep" 

 mr enöe poeftlachtialJtt / anöcra oatR ijttl fnetntoït. CeH0itnen 



