Het vierde Deel. Het achtienfte Boeck. 



877 



orfiffatirronbr Iang&tootpigljctetHcIeii oft toojtelen/ nut 

 lm laeW-mglifiibc morellen oft rafclmmjsken cen filtpn 

 lUuvabni met fun frccrtlirn fchnnen te gljelurlien. He 

 DooflfjDuptfclitii nonnen 't frbnfts / £rocicbclcn/ y??imcV 

 ttctxit» • 3cfcrcicfcelrn / cnöe .-t~rt»fei0cn : De nieuUJC 

 i-riitiBt-befeliiiitters noeinen't int llatnit Terra glans, 

 oft Terrcftns glans , nar De boojfenbe Jiuptfehc naemen ; 

 moe op f <öfiechfrt) Chamsbalanos Xstfuutói»©-. ;©acriS 

 norlitano norlj renen nnDcren ChamzUalanus, ootft Apios 

 moe Ifchas genoemt ; met Den toclcften Defe onfc 4?erDtno? 

 tnt gec n groote gelnrueniffe in hebben/als ban öi felbe in 

 ghebaente eitDe drachten fect beel bcrirhitlenDe. «Dant 

 Apios is nn foo? te ban Tithymalus oft TlDolfS-mrlf ft/enbe 

 heeft hrarïjt om Din buprlt ban onbtr enbc ban bobcn met 

 func toojtelen te repnigljen; Baer onfr <£?erbtnoten ben 

 buneft (toppen enbc ftclpcn/gelnrlt ben Aftragalus pleeght; 

 Den toclcbcn f» gbcliirlicr fchnnen te toefen: toant fp heb= 

 ben crtugljc ghtbaeiite ban giebelen/ ^ïltEbetijS/ oft Talt, 

 btemen m't «èziccufch Aftragali noemt/ oft ban be HOjte 

 toilbe aabnftn; hoc toclfphlcpnrrjijn ban De felbe/ inDi 

 mt n biiliangdenbe fafclmgljen hebben : De toelcke in maU 

 fcaiiDcrcn bertorrrct 3tjn; cnDe DjoogljghetoojDen / harDt 

 3Dii/ bafr enbe tacp om ftooten. 



i. ;pe anbrr foojte fonDer liiiobbelarljtigftc toortel en 

 heeft gheenen epgin namt ; ten toaet Dntnieiife Terra: glans 

 altera oft 'STuircDe «?crbtnote tooube nonnen. 



f Acrd, Kracht ende \Verckinghc. .©etoo^tclen ban bit 

 rrunbr/Dat 10 De JBupfen met fteccten/gefoDen oft ghebja- 

 ben cnDcbcoifpnfc ingenomen/ 31111 havoer omücrbou- 

 toen oftbcrteercnDan Defiapen oft ^ÖafünaHenenDean* 

 Dei e pecen; ban fp gebcntocl foobeel üocötfela als De fel; 

 bc cnDe fp en bcroojfaecuen foo bcele toinDcn cnbeopbia; 

 finahentu ben bupcH niet : fp fintlien traeghriijrfter nae 

 beneDen ; fclfö fp marenen Den bitprn hnrbt : maer norlj 

 routo cnDe ongaer 3r)nDc ghegeten / toojben fp noch ttac* 

 ghrliitftev berteert/ enDc gaen norh ongemariielncBer inDi 

 fpacber ban ouöer af/Dan als fp gfjefoben 3rin- 



«tan aerDt 3rin befc Cerbtnotcn ïnatclnrnen toarm/ 

 maer toat meer bcrDiooghenbc/ Datr een niet ftlepn t'fas 

 ïnmtrerfiingljc bp gtjeboeght 10 t cnDebatrom Dienen fp 

 ftir toel om alierjjanben buprft-loop te ftelpen/ mbe oock 

 om be bloebighe bloeben/ in fonberjjepbt begfteneDie upt 

 De moeber oft upt be blaft nomen / te beletten enbe op te 

 boen houDen. 



BIIVOEGHSEL. 



I.O SiabanDt/enbe ooch in ftollanbt / tooiOtn Dftc<Ptr6t «Cec* 

 tulen op bedt plattfm onöerhouOtn enDc ghcfaept / in fonber* 

 bepbt bp Ocr0l)tn op ben Soom / in Dt Hoicn-belDtn enDe cibtta; 

 tnbt hrpBbtn oatt fomtnDta heel rooOe tacuen/te toeten nier berre 

 banbctooircl: enbe in BiaccfcmacnDt tooiDt bttfacDtrou. Kn 

 «ngtjclanbrenDt J3oimanpien ?ónfc ooeft Bbcmepn nmocttb/tnót 

 joth 111 ©ofrewneft : men futfe ooeft in langntooclt cnot 3talim 

 fomtDDt» op booBUt bregftcn toaffkn. ^ommisbe tiatlen bt tooi' 

 telen omtrent om SMtp lipt btr atiOtn : enbc achttn Datfe ban beft 

 ÏVhXli?"*^ n « mt "«'* Ü" beeft / -,rin metft al iermaent: 

 "ïï 1 S* # »2? <*? "«bot naebolgbtnbe/ Endackcrs K 

 DollanbtftB i in t .franfeh Tarnotcs tnbt Gland de terrc, ou tcr- 

 rcftrci m 1 • engbtlfrb Eardthnnt p M fc,om bat bet ban blabcrmb» 

 «noten foo totl gyrlBtht ; in't «oogboiiptfeh fonitflow S^ar« 

 R«"ch,batto fetoarten Kabna/cnbt Scwbrot, batis 1 ©ïrehènit 

 JlOObti ootfi totl EKkdcn eiIbcEcrd-amandc.knbtttSn't 

 Ap,o S F Uch fi, &Tra Mbm o rnithogalon «ftApioTcóKi 

 bete Aftragalus aruer>lï s ;anberc Aftragalus DiofcoridiSianOCte PfeU 

 XdnrTk™ph , raft°! Um ' ***"* €o ' umna 6 0nt,t & «»<>? Ara! 



... ï ley ^ c 1 E " dt -°° tcn ?ifn ban on» tt boitn befchitben; betotle» 

 rtn mart ooth ban tooittl / aio n bun rpghtn Capittl bincRcinrfc 



Eerdt-noK-n va n Peru #n bp be Snbiftbttrupbm befthieben 

 Ceanbet fooitebanbeftetrbt-nottiiVtrWcbrtten / i0ban 



fommigh» Terra; glans line g landc nhtlltcttn /aio Oftttetl tmnV] 



Cnbt-eeeftden fonber tcchcleu: JS %»Z JSflME 



m ^ c »i. v ^? ^ rac // en ' 3Ctn 8imibe!)etboebtftlDatOefe'etrbt 

 nottn gbtbrn / Dat ftlbt rn ia nirt heel btrathtelöt* • ;,VhVfn °L 



iBthc blotbtn ti (toppm/ tnbt Dtn bnOapctiB luft tt bcrtoS 

 feommigt l»uBtnft booj Dioogh tot m Otn tmttbtn fS ^i*. 



mfen cnDe op te boen houben : men ftnbt nnrfc / hïÏÏ ■<■ $& 

 toalBbingij. marehen/rnleVn. *w?Aml$g* mt * 0t * 



HET XX. CAPITEL. 

 Van i^fftritgalui, uyt de oude fchrijvers. 



Ghedaente. 



Diïnjlfrtagalusi/ aus tSIinmiJ ffl»gft / ibitftlangfie 

 blabertn/fetr gfjefneDen oft gefierft/ omtrent Dt tooj- 

 tel flim omgiji0agt)en oft brom ; Djp oft bier fteelen / met 

 DeeliblaDerenbetoaffen/ meteen bloime als Den l^pa* 

 tinth; hapjighctooftcls/hi eenbertottret/roobt/enbefeti 

 harot. 



3Dan ©iofcojibeö ftöjtjft Dair altnus ban : ©en3lfira= 

 galus / fepDt hp / ijs een lilepn neet Ijetftcrnen/ ban blaDe? 

 ren enbe tfltfetn De «üirtren ghrirjth/ met Iiltpne purpure 

 bloeinfn/mbemttronDitooitelen/ald eentngrooten fia= 

 pljanus oft fiabnis / btelebajte tnbe fterelit affctfelö öeb= 

 öenDt/ ftoart/ Jjaröt aljshojenen/ onDtr een ghiblorjjten 

 inDe bertotiTct/tïaiucntrcrlicnDe ban fmaecfi. 



5 Plaetfe; ®ittrupDttonftinopentfteenarljtigtplact^ 

 fm / Daer Dithüitjlö beel fnteutos iepDt / fchiijft ^Imius/ 

 oft/aïs (©jibafius fepbtyin toinbighe enDe fneeutoarhtight 

 getoeften. %n Dl boer hé ban ©iofcofibes fiaet gefehjeben/ 

 Dat het in Dontfeetc oft frhaDutoathtigljeplattfen groept. 

 $et toaft beel on Den bcrg1j ^henens ban 2lrtaDien / alp: 

 #Iinius enDe <èalenuj8 bttupghen. üJn be felbe üoerlten 

 ban gDioftojiDrs fiaet/Dat Ijet in iliempöis ban Hrtabien 

 tonli (in't <tr>;tcthfch c*Mt J a?>/<SV'r>ï? A - pxa<r(*,-:)ban JBtiru 

 PöisiseenftaDtin Cgpptenlanbt enDc niet in JdrraDieu 

 gpelegljen : fultftji bat be gljelcerbe op bie tooojbtn ban 

 *uofroiiDtj8toat rijuelijcfter hehoojbtn te letten. 



* Aerd j Kraeht énde Wcrclcinghe. 53e toOJtelen bfltt 

 Jlftrr.galup/ nis «Salenus bctupght/ 3i)n t'f.imentrecltcn; 

 be ban aerb : enbe baerom moctmen Dat ghctoaS ootlt 

 IjonDen in't gfietal bee trupben bie ftcvrl.elijtft enbefreï 

 bjooghen : toant befe toojtelen nonnen be ouDe quaDe 3ec= 

 ren enbe ftoeeringhen toeheelen ; enDc ftoppen allerljanDen 

 loop Des buprfis/alsiemanbt ben lünnbjmt&t Daer fp in 

 ghefoDen 3ijn. 



?tl liet felbe berfiaeft55iortoïibejS oot6 ban be uratljten 

 ban Den mftragalus : 5Detooitelban3tftragaIus/ fepbt 

 jjp/mtt ïDhn gueDjont 6en/ftopt ben buptttioop/ enbe boet 

 piffen. toe felbe toojtel ban aftragalus gljebjoogljt enbe 

 ghepoebert/is feer goebt in be ouöe guabe f meenngen enbe 

 bltcraticnghrftropt/ enbeootKinbebetfcljetoonDcn/ om 

 het MoeDt te ftelpen s banfpistaep/ enbe moeptlritH om 

 ftooten booj fiaer groote harbighepbt. 



BIIVOEGHSEL. 

 T') « BnfeRtrt tnbi onacbtfaemlijth erfttbaent bcfchiiibmgbt 

 -L' ban oeoube jBcrftcro / al0 ©iofcoiibco/PUuiuo tnBt meer 

 anocre/ 10 oo;factlt Dat topbtn opiecbttn aftragaluo litbcna> 

 baeg&« meten hennen / oft ttn mtnfttn berfthtpDen truporn booi 

 Den felbtn uouben cnDe toonm : fommighe Ban De tocltht ban 

 onarupt Clufiua btrljatlt tonjben inhtt BnboeBhfelban'tnae™ 

 bolBötnbe tapittli btbalbm be ahtnï Die b P t« S o" <Om. 

 bipchw bermatnt 31)11/ te toeten ben Aftragalus Alpinus, Aftragalus 

 peresrmus.enbeAftragalBsMonfpelienfmm. ©arl DtnAftealao. 

 ^r 1 ^™^ na l °f m «P n .*««Bi)i ban KautooIfiiiB / toa°ff irt 

 ppiien/ bte anbert Radix chnftiana noemen, tottiarrn ftirn. e 

 Becflcr/ met ttn lang* bmpne to0)tcl / foo «tbot ala t mn groó' 

 ten Bao ga : be ftttffiena 3Un ftoart/ hatbt/ fommigö* iiïSnSSSti 

 fommifle recht /aen !jaer tlop ala in bo; ( na gtDtplt7fott sin fmffi 

 Xï'iK <'[j lmtnt ." licnBc - C-(cften ffcel D,e „ut De tooj 

 ttl fpjüpt/is tenen binair fanfltj: Datr on (latn btcle ribbchtm» nft 

 fretlfetna/ mtt ftlepnt blabertn aio Dit ban 1 inftn altnbtttofr r« 

 flbtn btn anDtren o»er/ negen oft elf aen elekXinen »rfttam 

 ia ban pterfrö / biupn-Btt! tnbe blaeuto t'fam » gtoneStt Ct 



bof/e^^a^ss 



mtt De befehiDöinsbe bi» ban ^nuT^tnVtf^Z "" 

 Homr/cnDt -tsbene oat De booifepDe enDe bc SS" " n 

 ten beeft, toant btn Sfiragauis 1 ban Bt ot toni m L' «£ "l* 1 "*'' 

 bt cnDe DichmaetKcnD. ghcSiao : fp «S?: 1 ''» 

 fttt bctrot tanbtblecftt) te Bhenefen / f D Srlmh?n« IJ ? a!tt ' om 

 toarm affiebtfel ban be ftlb ; "S *'&» T, hm ,T an0 i mtt Ö» c 



Bt felbe toont 111 toün ghebaen ; miVrtif Vrhiilf ' ""^'«bfHban 

 bat» opöouben/enbe ootft m^ZZ^bC^^^ a 



C ti« 



HtT 



