Het vijfde Deel. 



Ijjtfcm / fl>nt>« *>wle fctttouiBbtn oft fnippthnnben in bc hiahcra 

 te beboubcn «, Koomen cnbe elbcVoTS Ta 8 S c t óp 

 ptn Dan Be «iwjtpt mttft B&tfottat/tt* teijltii ifp noch tjcïi malfo 



öoo.ta atngacnbt te «HnBibic / bie is teel ftgoontt als fv ban 

 gtalwtnfcft faebt Bbetoontttn ia/ oft bau etnisü fatbt ban it lan> 

 Ocn&upBttoaetiagbtltBtan. »»i«"» 



Naemen. <©p fommigbe plattfen ban Jjkbttlanbt plagb bc 

 «enBime Adivie cnBt Ganfen-coughe tebeetcn/ cnbe in T t latnn 

 Lmgua anfenna. <©e «SnBibie / Öie iuB'attBc ghegtaben tpnbc 

 bact swtnt bcttot bttl Bbcftbotcn bctft / bcttWiuc Endivir. ajc 

 eBco?ffttiöt fooite ban •Ctcoicpt mtt bjeebt blabctcn btct Tam- 

 me Gcorcye,in't ï.attm Cichorium fatiuutïi caruleunv, m'tfcjoogb* 

 fiuptfc!) Zam blauw Wegwarren ; tnbe in't fóOetOuptltt) ooth 

 totl fomtnBtfl Weghcwaert, Wechwachte , Suyckcreyc , Succo- 

 reytj CllBC OOCK toel Heinelflotel ; in't jrtanfopa Gcoree domefti- 

 que , Oft Cichorcc des iardins ; in't Jtaliatnfth Ciccru dsmtflin 

 tnbe R/KÜrrfcio. ©t toilBc footte mtt fmallc blabttcn httt in bt 

 SpOteftm Cicorea filueftris ; in't IJOOSUOuptfcb Wilder Wegwar- 

 ten; in't JUtBttBuptfeb Wilde Gcorcye; in't tftanfbpB Gcorcc 

 fauulgC; tn't 3taIiaCnftl) Gure* fahutic* tnbt Ternafile, Oft Girjitt, 



in <6jiccfcenIanot mteftenacti Picra. gtt gliclïacljt mtt actie bloc» 

 mtn / öat ban fommtgijc Boot «n fooite ban lïancfcet-blotmcn 

 jjtichouben tootbt/ Heet biet tt iantit Geel Gcorcye; in't I)oogh> 



ünptftllianbt Geel Wcgwart ; in Bianctttijtk Cicorce iaulne i m 



«CugtlanBt Wilde Cichoreyc. ©e longbc tfopptnban be ■Ciw.tpt 

 hecren ten Koomtn MAigjM. 



©act ;tjn notU meet anbetc ttupbtn bie ben naem ban Cicho- 

 rium tnbe Imubus boeten nat Itaet bolle ftetlcn. tnbt Gehore , c>- 

 chorion, Gchoriode , Gohoracca met bun epflben tocnatmtn gbe« 

 petten tooibtit: ban bie gtbbcn top ciocte cltk bp fijn epgbcn jjho 

 flacijt befcbicbctt. 93ant Intubum agrefte is ooclt ben uacm ban 

 IDHbc CiMftUB-oogcn/tflbtbati bet t;lcim tjabttha -ttupbt. ©e 

 <Tonp;a oft ©lop-rtupbttoictbt ooth Imybumbp ot otiortogiu» 

 Jjetttn. Endiuia filueftris i» Ben toutscil j&tetlftibtn J?oncljtiB. 

 Cichorium bulbolüm is ten fooite ban <C honb jilla . 



Cichorium fcetidum is be ttttbc foottt ban Isrupa-ttupBt. 



Cichorium lanfolium ia tocl bc Bljcmtpnc l'ooitc ban bjtcbUDige 

 «Citiiojcpe : ban etnigtje bttftatn met Oien naem ten fooitt ban 

 giatljten ©ontfnia / bie mat tyecBet tnbe stootte blabeten beeft 

 ban bp Bbtmepnlncft boet; jfrultfia ia miiïtljitn bic foojtc bit 

 fett tjoogb opftbiet tnbe ben ttntlt ban Opium beeft. 



Cichorium vermcarium ia etn fbojte ban Itanthtt-btotmen. 



Noch van de krachten van Endivic ende Cicoreyc. 33e Bbt» 

 flaebtm ban Cicoicpt enbt CnBibic homtn fect nat bp Ot fooi » 

 ten ban lattoubje/ als lobel bctiipgbt. jJSatc Bt «Citoitpt tooibt 

 meer glitbsupcht in bt mtbitnnt oft inOefptfcbanbeittanthe 

 mcnfcljtn i tnbt bt Cnbibit tooibt ban be gefonbe mcefi gbefoebt- 

 JQan bot Be <IitO!tpttoil0et ia / boe fp be magye acngbtnaemct 

 ia : mant fp bctfcoclt cnbe betfiettht batt ; cnbc 18 goebt tcgbtn 

 alle ftettc sbtbjthtn/ betflttchcnbe Booi baett'famtnttttJ'.tnbt 

 fctatljt/mbe fupbttenbt/bjoogötnbe/ afbasöcnbt Boot batt stoote 

 bittctbcpbt. 



50e toojttlcn ban Bt enbibit / maet litfff ban Ot «Tttostpc/ gbt« 

 fobtn/ tnbt oock Bt blaBettn ban Bt ftlbt ttupbtn/ 'tm touto; 'tsp 

 oattt BUtfo"* 1 ' in falaet gbtbmptht/ tijn Bt magbt fect nut / enbt 

 bt Itbet bebulpfaemitiiBt btbbtn mattjt om btbttfioptbtben bjeglj 

 te nemen / mtet Ban eenigb anBet moea-ctupBt. s>P floppen Btn 

 tjlocBtloap : fp Boen ooclt tamtlijthtn totl flapen boo: temgbc tp> 

 nhtntftbap bit fp Hebben ; man fp btntmei» btn luft ban bgfla> 

 »cn / tnbt minbtttn btt faeBt in Bt gbtnt Bit kouBt ban natnttn 

 ittn : taant mtt Bt toattbcpBt/Bett ttttpbtii/ in fonBethtpbt Be «?n* 

 bitiitl nm Bt KouBt magbc fett ttgtn, tnBt beletten Be toncotrit oft 

 'tbetBoumtnban Bt fptjfe : tnbt wn Be gbttatthtt / lamme enbc 

 itetwnbt nttnfcbcn ftftabtlijtfi. ©actom pleeghmm bt enbtbie 

 tnjütalitn tnbt tlbeta Btatointttamttbeeltettm/ mattrattft 



Het een-en-twintighftc Boeck. 991 



tnr^^,", 1 " '•''; Br *?"<"' f bt <«<* i tVt gotbt mtt «!if bMf l»f 

 Óhr,,^ tI,:l "' l,M, : c '"! » f"»"" fout gtfoom tnbt Oatt •rao,<. 

 gpeno trnm gotDcn lirota Uol ban gtKO-xmHrn 

 ftfen"i 1U, ! t ,? ft ' J L lt0:,, ' ,,u0t B** 10 » 1 "' tnbt ren b;a(rtjmt faut» 

 LT,fl ! i t,Ct,;om i"" u ooth BOebtrcutJtnbttatnlujmuibantt 

 h-r ,« h. "Jii 1 ^ *n"">'>t"CbrpOt oft fjalic atitlvwttn tgn m«t 



»m jTiiltt IntiBrrlDtli . 

 hn«?r' lt l t ü . ,in ' £,to:r P t I off <?nbibtr gntbifhllcttt f beeft allt ot 

 h?^?^- Cat - lttn ma " " t5fonrrr!rhni gotSt ttirben ben 

 bta Ijtmn" ^ "^ ' RBÖt " DJ * tB h0!,ftn tn6t ïaf ' ul Bt> r >' ct 

 i,.? 1 ? :, lï > ' art ^«"wpt-btotmen gbtbiftilletti i« gotM g'jtSnmt. 

 Uinbettn" M>t ' rBtaöetl ' U1 f»nb«!»tpbt ban or mngtje 



• SSÏÏSï tnbt <it0)t P t Bn>"> Bbtftoortn I sgn ftet nut rrrrtirn bt 

 ijctie Dttltotetmohtn cnot apofiumaticn i)(m Bt maaüc enbc tenen 

 be kloppiiiglie ban bet btttta/Ban bupttn opgbtltpbr. 



lüattt ban be bUbtrtn enot biuittlcn oft oeth t'arnrn ghtt 

 biftilleett/beeft ooth hcatrjt om 'tgljffitht klact tt nunHrn. ditn 

 atbt bet ooth bttl om aiu beert enbt pcftight ftoetrra enne ie ren 

 tt gbencfen. 



'Cfap baii bt blaBettn ban <?nbroirn tnbt c itoiepen bet(btt 

 bt pont ban Ben boofoc/ cnbe btt mnttht bt ttappt nomtn mjf en» 

 be baft; op bt ftlbt öithUigla gbefttckta oft mo tont botthen oft 

 niibtcB Bbelcpbt. 



T>c bl.ibettn batt bupttn opgbclcpbt glltntfm bt «rrtn ; ebt» 

 ftoilltn cnbe ontftthtngjjcn bit ntn't hooft homtn m fonbtrti.-pbt 

 ban Bt hlnbtten : bet gtjcBifiilittt toatet Boet btt ftlbt ootk 

 fttttocl. 



•ïitojtpt-blotmtn tnBt tooittltn gbtftoottn / tnbeobet 'tflcrtgn 

 Bet boeten nticltpBt gbclpch een pl.itftct / betbjnbtu baclhlutk bt 

 pon» bact upt. 



Ban een Oomme gittapiraim glienocmf l enbc ban be Oom-- 

 me biemtn btn n t aen bt < teoiepe (ïrt Irn / enbt acn Bt ftttlrn ban 

 meer biergbclnthe ttupbtn tuBe XRp:rbt / eith tutu bttl ontitr 

 malhanbetcn gbtmcngljt met Clit ban familie enbc Itoiugb.' 

 toojbt ten placittt gbtmaetht : bt mthht op bt fthamtUppbt bet 

 b:outotu gljcbonaen; tcpnigbt bact Bt motoct.alfoo batfé batt nat 

 bjutbrtiati ttjn. 



HET XVI. CAPITEL. 



Van Papcn-cruydt ofc Kanckcr- 

 bloeraen. 

 Ghcflichtcn. 



D<* ï6tttbtn-I)lotinfn / anDrrp Bantfitv-ljlcrmtii ofl 

 pnprn-rtupbt gttnotmt/ ;nn b^iDcvliar.bt : ttn 

 lootte 10 alltuns abtmrpn: ttn anbtr ipbftmbt: btbttbe 

 irjg|)cfncbmalci | £KoxeptwutU>KbttblaBttrn. 



5 Ghedientt. 1. l)tt mipbtbatnttn(jtmtpnli)tUliant^ 

 fitt-blotmtn oft ï>aptn-mipbt notntt/ sijttft upt fnn 

 toojttl lanoi)toojpiaï)e Maneren/ oütrbtrbt fnbtn tnti> 

 gïjcfncbm/tnöt ais ra fnipptlingljtn tocrbtplt/btblnbtttn 

 toan TDilbc €tco>t?« OÖ'1'Kh/ " 1 ') tfttnn tnbt Iiatltt ban 

 Me : 6e toeltfee meelt op oer atrbtn uptgl)tfpjtnbt liggtn. 

 ■t^et en Jjteft gljecnen ftani oft ftctrt : ban alleen tuffrOcn Ot 

 Uooifcpöe Mawns homtn tttttnefit Holle tadialifnö als 

 yiipkensi »oo)t/ elcfc een blaeme bj.ichen&r/ Bie grootet ia 



„ ban Die Dan Oe «Citojepe / enöeban bctlt blaberhfiiD bielit 



»fthcn ftêaBelnch. «aer»m %5Smn't7&S b? «? bergabtrt/ cjijeM.ït ff**^***^^ 



toXtmwtttüttsOta tointtta niet beïl te eten / maet mteft enbt fott öau reue 6. ©efe blocn tn / ató fn üergaen^ bm 



in istti «Btn bea iatta / ai» fp iongb tnbt tttt ta tnbt «hem fiat, anberen tn flupebtiljap^ oft toolae Htigtw bolltiienö / bit 



Be fttritn oft mtithatötiab fap tn beeft/ tnbt fott ban fmatch ia; mtt tjtn tembt UJtgï) flupütn met l)un ffltbt bat Batt 



tnbt Bat ftlbt mtt toat ÜSuntt / op batft bt mashe mtt tn fthabt. mlDcr f c j nm jt. 33e luojtel lp langlj / bun / tan bupttn 



<*n Bt tointtt bottmtn Bate to« »tptt/ Jütptt/Uiipte/ «ft anBctt t , ateUchrigJ) / »an binnen tooi tolt rwlrfcartmorj 



mtn. fetlf» te Kt»» rulttoatóuptbt Mabtrentnbt tiloemen/ tubeupt öe 



bette ctupben bp/ om bact L — 



mtntetmtnoeiongöe tfopfttn» ban Cicojtpc gbcmepnlpch met 

 toat jatDte/tnbt Bat anBtta nitt Ban in Btn^omct. XiiBtteBtt» 

 MtBtn oe mtnfcbcn/Bie toatctacbtigti ban gbtfialttntfft ton _/ tnbt 

 ten Itoufit magöt htbben I bat fp Cittntpt mmmttmect alleen oft 

 *m tttn: tnbeBÏ toojttltn/Bit batt bittetbtpbt mteft bttjottütn/ 

 toilltn fv mtt fpttttSt eft mtt «ojinttn btttttn/mBe batt fcb«Bt> 



IS SSS»SS sStfoöcn/ia ftet mtt tot Bt fupbttinghtban Bt 

 m«B r fenBt ttteht Bt BooDt bititbt af : tnbt ia ooth ftet tjotbt 

 Xt Sm Tm Bbebjonthcn Ben Bbentn bit't fatbt ont»att : m 



ISa&b»r 

 to «rrb? n »K^ 



ntmfteniS/Baer bie opflaen/ enOeuptbe fcnoplten» oft bol= 

 leUenp uanbeftltoc bloemen ootu pittgl) «Wotbtn / ais 

 bte nlienuetft \uo, ben. ©oojtp foo is bit gantfcljt trupbt 

 MtttrtianfmaeclimalItfgnDeticn/ felfpnoclj meer ban 



C t. 5Bet fjet noo?tjaenbt^apen-rrupbtï)ftft Mt anber 

 tiroote ttheliitheuifTe/aensaenBe f.jnblabtwn/blotmltttU 

 lens/ bloemfienp enbe r)ap)aclitigi)eflur.fütns: ttotlrfe 

 jfBatttjioluabtfeijiiiftmetDeeltronöeTOojtelcn / aljiOie 

 ban öe ftffoDilleii/ maer. eltn bijfonüer toathltprat. 



5. <?Cot Dit gbtBfltJt moet öit Dcrbt <£itojrpatl)^ 



rirjli flljetoaa ooclt gljttaogtit tóo?Den / DatlangntDo:pt= 



nl« blaberen öteft/ gbeTneDen/ abjDietiantietiuoup» 



met bjceDtr blaberen/ met biinae mtrgliclnttie fleelen/ 



,, BbefoBcn.a/sbtBtoneRen/oottotrjrou* m ttteigerie taeuöfienjJ betbeplt / als ^ *??J"SE 



Jrf^ihtoonf ffiftriiohtp l, in fonB«btpBt btt toatet banBe m£p n#apen-nupDt/ maet lilcpnet / mrgtjelneSis ooehm 



futbt sbatefr 



fi>ap Ban «Ticojepe obct anBttftt 

 Cbtnitft b»t blotirtfpoutotn. 



BaBbnnt. J t,ttn B b.«. ; on t a,n, *J*j ^ 9*"** •«1»1«WM« 



* <0 O O 4 



plxtfc- 



