Het vijfde Deel. 



Be fitfttöttu ban Jjet Pararat on tipt Baiiiiiri ■h,*,,*-, 



berfjaeUnbe/ai'tfe.bebaerbnnr/ij,,^ 



ben *>aulus ban bc fctrw oft SSSSgSSKS? 



j&oimtugr meun» €rui.W-befrijï t rt t t nocmtn bit rn ö t 



DOfftRofftumporanum: mcttoeltben naem töunhth uo 



»IarmttnwD(«.Katc|««Hit(tm Jjeeft / alpuipbo lm 



berntaent bebbnt. ^ ' 



2> FA^*? oft bjembe foojte ban ^autn-rrupbt 

 normt 5Dattijlolu0 Cichoaum Conftantinoboliunum Dat 

 fc€itojtpeüan CQiiftjMttnpurltn: ban iobcl g|,ceftfc 

 DeniianiiDenjLeonisMonfpellJenfium , Dat irj tt.iueii- 

 rrupbt oft &ant!icr-Moeme Ban Jfóontpellicto: tube doo:= 

 Juaer fi> en magfj nergens elberjs gfjeftelt tooiben / ban 

 onbet tubtniwjjt ban bc booaftpbelaancta-bloenun oft 

 ^apen-trnpbt. 



3 .©e berof Tbojtt m öeeft jjjeenen naem bp ben geniep; 

 tien inan : börtj fp ijs fonber ttotjffel een foojte ban be <£i= 

 ro?tpatfjtigeerupben: baerom bennen top be felbe Dentis 

 Leonis tertra fpecies gfjefjeeten / bat is aperte fooite ban 

 ÏJanrlict-bloemen/ofttPerbe^apeii-mirbt. 



f Aerd, KtachtendcWerckinghe. ^fle ftupben 31111 be 

 «tirojepe ban uratljten gjjeltjrhenbc; te bJttcn b)cl bet; 

 fcoclenbe/ inaer meer berbjoogfjenbe ban aetb / enbe t'fa* 

 men oor ft afbagljenbe enbe openeitbc oft ontfluutenbe/en; 

 Debat boojbe öitterijepDtDieDaevupgtjcboegljtiB» g?aet- 

 omfalmenre tyijelije&iiidgljen gliclijuptucn in al'tgjiene 

 öaermen be Citojepe nut enbe beljulpfacm in binbt. 



BIIVÖEGHSEL. 



D<C ofjtntepnt oft eetfet fooitt ban ftanthcr-bloemcri ijctfr bc» 

 halben Btbooifcpfic notb Beft namen / te tortrn in't tjooBh» 

 Duptftb RoHmkrauc , a i0 ofincn Phpkena-trupBt ftpfic, ui onfe 

 tatl Piflc-bedde , Piflc-bloeme, Vrijn-cruydr cntie Vcjdt-rijs ; int 

 latjjn Vrinaria oft Vrinaria Lobclij, Cichorium acauion, Taraiacon 

 officinarum , Dcns Leonis vulgi , Chondrilla üaleni, nat fit mtp* 

 nlnebe ban angiiiliara / oft Chondrilla altera Diofcoridis.tiaeBc 

 mepningbe ban anflett/oft in't «Giictlifcö Chondrilla hetera: trjant 

 fp ia fit gtjtmtpnc «Confinlle laat gbtlneh : nochtana / aio lobcl 

 Dtmpgbt / (p tn 10 gbcrirfina gijtcn ConBiillc / aio bit gbccnfma 

 Sbttn fcnobbtifttna tu bttft notb atn Dt toojtcl / ala ©iofco:i> 

 fit* ftbtint te ftgbhtn / notb ootk atn fit fretten : ten toacr fiat in 

 bit ttiipfit ghtbcurBe / als fitn fclben lobtl btrupflbt/ 'tgljtnt bat 

 in fit 33jaba gbcbtutt; fit totltbe fomtfjOta bttft een knobbclkrn 

 in fit tooittl enbe fomtnbra ehttn : enfic ootk rfcifoc bat tn on 't 

 39nitRel/!©iagaiit/iXuptt tnbt iBaftichboom Bbcftiutfit; be toclc* 

 Jtt in fommigljt lanbtn gtepnen ban gommt oft 'knobbelkrna ban 

 melchathttgh tumfcl Iitbben; matt biet tt lanbe tn ljtbüm fp mtce 

 fitufittl fuIcUo niet. «Drfc domme ftolt oft tuo-.nt Ou h coo: t tot» 

 boen ban een tooimkcn/ fiat fit tooitct uptknatghttnbt too:boo:t: 

 tnant tipt bicn beet ttaent etn meltkigb fap 1 'tmtlch tonbom fit 

 tooittl tetgabttt rijnDc / etn hnobbelktn tooibt foo gtoot aio ten 

 •©kernote. «Cttbe fp vnoibt ban fit lanbt-litbtn gijtfotiit tnbt v.tr . 

 Iioclit/ fomtrjbts in bit ttupfit/matv mecfï in fit fooutn ban <C bon< 

 biilie. Soojto foo bwbt bit ttupbt in Bt Spotthtn ooth Caput 

 raonachigljthteten/ tnbt Corona monachi , tnbt Oatt nat in onft 

 tatl oottt Papen-cmydr, om fiat fit bolIciiB/fiaei Bt Dlotmtn op gt> 

 ftacn btbfjcn / nat fiat fit hapiatljtigljt oft bjalacBtifjtie (lupf hens 

 tntt tiet fatfit afslittoatpt ;i)n/Be gtjtfiatntt ban halt oft glitftbo; 

 ttn jiRomnthB-ltopptn fttipntn te btbbtn : f Ban Bt ggemrpnt 

 Ooubt-blocint beet ootft Caput monachi, tnfit faapfctna-itupfitO 

 be Jftanfopftn notmtn't ootfe PifTenlit ; Bt gtaliatntn o« <<ï ti- 

 nt, tijii* al Um, oft met etnen bebojbtn nam rifli tn a ;«<.; at Cn- 



gUelfctJC Dent de Lyon. 



iBe <Crottfie fooite ban Kanthtt-Wotmtn noemt iobtl Pa- 

 pen-cruydt van Monrpellicrs , mtt tooittlhtna ban ïffbBillt/ in't 

 ïatijn Monfpellienlium Dens Leonis , Afphodeli vel Leucacan- 

 tha: bulbulis , ala eenafiettó bOOlftpfit iB / oft Cichorium Con- 

 ftanrinopolitanum Matthioli, tnfit ttojffclt oftft Bc Chondrilla al- 

 tera Dioi'coridis fouBt moghtn toefen : IBant ; fepBt bp / ttn toat> 

 tt öat in onft tijBtn bthrnt toatc ghttoojBtn Bt bolacbtiuljt ii> 

 toitpt / mtt gotfit «Ben foufie imanfit Ijtbbm mosbtn Bentftm 

 Dat bit gljttoaa Bt <ronünllt ban JDiofcoiifitB toact : teantfit 

 mojttlb ban ot ft plantt ?i)n boliofbigy / bolfapa/ tonbt/ fpita 

 ongatnBt/ tnfit etniglifina ttn langhtooipiglit Ssont ghtlijtli/ 

 ate piiniuB ftbjijft. JlRate al ia beft fooite acn jBattfjioiua 

 tipt Cutthntn booj toatbitmbta gbtfonbtn / tnbt boet nat bt* 

 benebacgba in 3talitn cimU co»M'>''«;»'"'"" Sbcbttten / fp 

 teaftnothtanefttebttlin «lpiftentijtlt / ala m «-oftant; icsio^ 

 btnte tnbt languebotlt/ atn fit Itanttn ban bt fatpl.mbcn tnbt 

 bttmfitn / IjtbbtnBt bttl gtoottt tnbt blttthct gecle bloemen 

 Ban Bit ban Bt gbtmtpnt liancfeet-blotmen / ttiBt blabeta bic 

 niet foo Diep glithttft tn ?ön / een totpnigt) gtaiito blauto / tnbt 

 bapjigtj / öt lBilöt «litojtp meet gbclntR «nöt / matt bttl 



tOe fittfit fooitt ban ttantftct-bftrcmenbiet bcfchiebcn / ia etn 



fOOltC ban Cichorium verrucarium Oft Wratte-Cicoreye , nat be 



tncpningljtban fommigbt 1 oft banOtGcelcCicoreyevanLobel, 

 int f tanfona Cicoree iaulne; in't ÖOOSÜOuptftÜ Geel VVegwardi 

 in't Ïatijn Cichorium iutcum pratenfc Dcotis Lcoms florc , Hiera- 



H^tecn-en^vvintighftcBoecL 995 



C -i«w.'/r 0ft ? 8t " "^"Ot. Plm,| , oft Aphar. Th< 



.(■ t 0.4(101 liam. ciibr tJlirtiriU luim uj (n br lDiDr c ïuir» 



i,?.J'i »eil groottr gctU bloemen rnbt tooUtutiabt f acoi bol . 

 ir> m °' tt ' '° ctm " uo " la,I « n M ' «'«te f.,u. 



n.J?ï~'^lL"" l'-'l«io ttiikltpnt fooitt bcntïamktf bm. 

 JUJL^SStfmppltbanblatjtttn rott ban fm«h metfthoone 

 ?'?, bloti nktti8/eiitit UnttlBDOipiBijBjetaatlieigh lxlaekticjtifttt/ 



oc tjtt racDt'bocti mtt min altcfcljarrbr biaorten Ijrrt.T f u 



om Bat btj facpt ooth booithtuppt nis t K t hp oen babi ofl n u 



moulDrit Bbtfleben bnuitituBt fttb feiten BerlufJ. 



Noch van de kracht.n van Kanclcet-bloemeo. STtn birtfftn 

 fmattft 1 tnbi tjtt mtlthaihtujb fap ban Beft trjp BOtflaelüti ban 

 Vaptn-trupBt; betoont 9rnoee.11 barft nut tjcelkotioi ban arrOen 

 trjn/matt temB* bttte tnbe afrjaBbcnOt/ tttmiBc enBe frrjtpotnOt 

 Statlit btbbtmtnBt bat Ce glitucou ftgelltn Darfr Btmenahi tan 

 acta nm/tHDt nut foo hciibt als Cieoifnr oft Cntnbtr inaer iKtt 

 tnCt biooBÜ tot 111 Ben ttortben ataeB mtt firr brrtaoit rn ui» «( 

 ia t fateftc Bat tt tbxrDc foo: te beBtnohntolio mltalirnboo) <t. 

 toitpt in fpiife Bbcbmptkt InoiOt : macr Bai otitféiuRn alteen ala 

 Bt fcheuthene notb 'oiuili tnöc fonbet mtltk vin. 



a?oo^ Beft feet afbagiitnBt/ttetmBi tnöe fi.poetttibehtaebt/liait 

 bet fap ban Beft erunOcn in Be oogben otlattcn 'bc btllcn oft feucl» 

 len ban Be felbe tocgii nemen : maec fominifljr Qnni hiel aabr Bat 

 fp 'tftibtiu'ttunfftn ban bt /none botu rnbt Beooo|jtnl[bo;rn 

 bit! mrt Uentkel w.urr icpniBgeii. ïnitre fcaabenbat Paprn- 

 trmot alleen mcr Of loojrrl atn Drnlialo glirliangticn rnbt rjtD:.i 

 Blitiiflrtnftoectiiijiiiirtooglitnnilaetliomfti. Oon 'iftlbtpa» 

 ptn-cnipBt tooibt ten luaitt Bccifiilietrt/or.t Lr oog|)n |hc flotöt 

 . ie. nll T r bttlituiila Oatt tmtjr rjlirtirtr tuoiBrn. 



'^Cfilbt paptn ti'bpbt ton Irtt bapi/ oat atn Bt frhetai ban bt 

 oOgbcn nbttc:lj:a •jiaftiipiballcn tnBt totl uwflrti / alfmen 'tf.ip 

 bate Ofditotjlri atnfiti;tltt. 



Alle oefe rtimbcn licbbcn ooth markt om Br bnatttn ban bt 

 hupt tt ootti btrgarn/'tin in fpoit oft booi falatl gljibiuptl-.i 'itp 

 tfap ban bmirni opab.-'lttlirn. 



^cmmiBrft.irjtrn orfcrnipBcn mcr liuno tooutloft HoiiBtt* 

 baert iiibr .Oarlifthatr. rnbr ghenen n bare mtCr trtflonbt Be bu> 

 iightontittluiitfiorotifiljcfanoc ItOtnBarr op ghflcpOt. 



y.-oo: bt fclbr kratljtboet BitcrupOtoorh llaprii : rnbebaerom 

 btbbrn't fommigbt HaUpmns glKhtctcnaloofmen ^oettirrbrn» 

 bt tnfit ïot Oacp brrbjrtlitnOc rrupOt fcpOr. 



paptnrriinDt jheftoottn /euot op ten typt fbjtttmgbt Btlepbt/ 

 tott bir ujitb.thcn fonbet punt. 



!? t b.rfthc toonOtn nenefrn batfi 'alfmetift toaft mtt toattt Bart 

 fantbcr blotmtnin gtatfoctn ;mi ' Int gbtbiitillrrtt toalre ban 

 Bit ttupbt Citni oork tori tot dr aionbr oianthtn. 



Tc girtb-ahtii tnbtbttktompcu lebtn tooioru geholpen mtt ai:» 

 btft ttupBtn : enbe riegytncBttOoojuecbft het fatbt afgaet/too)» 

 ben baec mcBc gijcncttn. 



''ïfrlbemipöt/mfOTOtrtiepbtBt BttBt foo:tt/ fllicfobcn / btr. 

 fftitkt tnbt tctckt tfamru bt toetrkt nuBhe : uut nu lek gbifoom 

 helpt oork bm bupchloop. 



SDcatmtbioiihcna cnue bottrti liuibcttii ( aio lobtl bttiipBUt) 

 plurken m be bctmbtn omitcnt bt fliol-liooptii tic lonBbt ftbcu» 

 ttnbanfiittciiPBt/ bic half obttbctltt -,nn ban bet arctun mbe 

 bAttom.' gtljjtkt In Bt bjittt «Tnblbit Bbebtiirt tr lirfftlfthct enbt 

 mm bitttcjnm Bttotlthc fpm falatttttn.' oft luBefopptbocu. 

 jBact Bit trupBt fiapt ban Ben kamet ganHh rnbt opent BtBarm- 

 obeckrna: enBe Boet Booi komree meer piffc in Bt blafe gefonehrii 

 ban bc lonrtbe iimtrrrn biel machtigt) vin in te houfitn ui fonbrr » 

 IirtiBt alofp flaptn: toactombat fp Oaccoooj onroeiruu enbe tegen 

 hunne bantk int bebbe piffrn : tube oin bit ooifaeckt tuojbi Bit 

 trupBt PifTebcdde fltrebtettn. 



£>ommigt)t gbtloobtn in Jtnlitn I ala iemanbt htt fap ban Bit 

 trupBt mtt ©lic bttmtngrtt ; tnBt Bart mebt fan luliaem fttijtht/ 

 bat hp bntt booi licfghetal / enbe aennbniarm bp gtoote hrcren 

 tube Piincen fal toefen: in boegljm bat hp ban Br felbe al bcrhtii. 

 Bhtn fal Bat typ bcBhtttt. /Daer on en betten noil) tn mcaen top 

 mtt bttfthettn/gbtmtrckt bat tupmtmanflt tntottrn bit batbtt» 

 fotht bttft : tnbt boo'.luaet fiilrktu htatljttn ban Bc ctupBtn tt 

 hnllcn btttoatbttn / bat toatr nat on* gbtbodtn Be .fiatute at tt 

 beel BhrbetBht. , , „ ._ 



tDatt Bc ©ommt ban beft tooittl nut t«t fa/fnllrntop m't J3t)-. 

 tjotBh f el ban be <honbiiile bttbatltu/ nubta Batfe atn Dit gbetoas 

 allttnlritk bi> grtal/tnbt atn Bt«.i)onBiillcbttlbahto:iltr lacbij? 

 nat ghtmepnlptk Bhtbonbrn tooibt/u toeten ui bt i^ttr lanbtn. 



HET XVII. C A PITE L. 

 Van Condrille oft chondrilU. 



GhcQachten. 



D«S glteflatlittn ban «ionbjitle oft «CnonbjiKa ^iitt 

 bp Tiiorrojibejl tbieebetltp : ban top fulltimer (jtcc 

 Dip beftljjiiben ; een <J5joote rtirt geelt/ enbe etnlïlepii»- 

 met blaütót Wonnen; enbe notl) ten «ibtr/ ooeömet 

 UMOKftteinnk f GbedxoK , 



