Het vijfde Deel. 



taer ƒ omtrent ttoer boeren ftoegh / m mrlrrfar Hernia 



ftcelheuCoft rtib-taebsbms toerde" tt' barr nen botorn ïni 



b opprrfh paffen beet fabpnr wit» vËSESfSSEÏ 



nar Ulrpn ratorhm. ^rtooirrlto tolt, langljs tor : arrOen 



hrupprnbe/rnbr tot beelcplaetfenalleiaermruüjereim., 



ÏÏiiS? V 00?tl,?tn ö | J fnt,c/ ••* betoiojtel ban 

 .Weer-fiabnspicrgh teöocn. 



ï Plaetfc. gn, t rrupbt foube Dfer te lanbc te bernljeefö 

 rlbrrpöan tnbrhotocnghrforhttoojbrmmarr aio liet Darr 

 rens gfjrplant is / ban blijft Jjrt bacr langen tobt toafTrn/ 

 loo bat betoofttlbaetnacinaeljs niet lidjtelijcUurtgljc- 

 roentenHanbJoibcn. Aanban fijnen rpgljrn aerbt foo 

 Iirmint hrr rrhaöiitofirhtige enbe niet herl doire oft bioo- 

 rtfirrtronben. 



f Tijdt. TseMaoerrntoan bit gljetoasSomm in't üooi= 

 iaer rrr nnt bcr acrben:ntacr het blotpt in 23facriunacnbt 

 rnbe Bopmacnbr. 



«- Nacm. ^icrtelanbebiojbt bit rninbt^rprr-twpbt 

 gljeheetet:;iii ^ooahbuptfrljlanbt pfcfTerftaut; in ttianttt* 

 riten Paflfcnge ; in «Jnghrlanbt -©ittamuicr ; in 't llatijn 

 Lepidium Plimi ; om bat hetgroure gheltttkrmffc frhijnt 

 te Jjcbbenniet een Hrpibium bat #unius bcfrljjnft in 't 

 9. rapitrl ban fijn 19. boceh / feggtjenbealbUEjItepibmin 

 frhicr anberljalbe n boet hoogh op/ enbe heeft biaberen als» 

 ocnlLaurus / mart farhtrr. '<£ ftlbr rrupbt toojbt ban 

 fommighe oorh Raphanus fiiueftris, oft brter Raphanis fil- 

 ueftris, gijeljeeten / ban fonumghe anbere Pipentis. g^acr 

 i& nochtans noch rcnhcrl anber foojte ban Piperitis , te 

 toeten het Capficum,6at top m 't toolghrnbc Capitcl bc- 

 fchjiitoen fullen. 



f Actd , Kracht ende We'rckinghc. f?\t Ulabercn ban bit 

 ghrtoas/marc in fonberhept ut mojttlen/ 31)11 ooek feet 

 tonrm ban atrbt / als hanren herten enbe bjanbenben 

 fmacrh ghmorgli betoont. 



Iruibium / fepbt $liniurj in 't 17. rapitrl ban fijn 

 xo. boer»/ toojbt begrrprn ontorr t ghrral banbe bian- 

 benbc enbe blarrmarchrnbe biugtjrn- Onbc fuo fietincn 

 bat hrt be plarbm enbe ghrbjclicn ban t aenftcjjt toegij 

 neemt enbe betbjrjft / mibtjj baerpurftm rnbe blarrlirnö 

 tnbettotrltenbe; be toelthe nochtans Itacft gtjencfen tooj- 

 ben.- alfmenfe met tont B£*afrlj enbe Lïoofni olie Irrrjcüt. 

 31n bet felbet toocgftrn is btt rrupbt oorft feer nut om alle 

 melaebtfchept/ hrautoagim rnbr buplr frhojftheben feet 

 ijacftelijfdtecgf) tr nemen/ cnbeombrlrclncK«urbtcrcHc? 

 nen ban be ;cercu toebctom op te harlcn en te bctbeteten. 



HII'VOEGHSEL. 



Ifï tfranthcntanDt toafi Dit trupbt in't toilbt / enöe beeftfttebett 

 bnjicrhlepmmofchacritiBctoittcBlocrnhcnB/alB Dicban jbcrie/ 

 macröanraicft bitnat alanit ban tiguftnim/ Doch niet foafttrtK. 

 3Bc btMcra Ijtbbcii tcnighe gftelntftcntfle met Die Dan Dm Maf- ■Co* 

 frusoftSalftm-cnipbt; 'ttoilcfcfommigrjtoocft Pipcritis 'noemen. 

 IJttbrxfrh'.ItSaflbttDooigacnDctctfre Lepidium Pauli oft Ibemi 

 tiocttmiB het Ltpui>umbnii33iofcojtocsmet ; marris het Lepi- 

 dium lircundum Oft Iberias Pauli jtgincue.oft bet Lepidium Piperi- 

 tis, «nbc Lepidium maius Cordi & Tragi ; tnDcDattom jtect pet in 

 JtzlimUpi dH,Fipmu tnot eipcrtlh : mtia fommtrjbc brctrn 't Ri- 

 phanuililucflnspfficinarum , om fiat tjrt De Apotthetohitr tt lar.De 

 Wilden Radijs plefjljen te noemen / enOe anDett ootft Minadick ; 

 'etotltlt Den nnem ban Oen JRcct-ïiaDita ia : rotens nnOe-foojti 

 titBÖttaaBfctiijnt te toefen. Citfetöt; oft DcnboojfcpDrnjIlttt- 

 KaDpfl/ mocl)t00th jttt Lepidium maios Nebriffenfis oft Pipentis 

 Plinii toefen. 



Wilden Water-Radijs tooibt boen een meDt-foojtc ban Peptt- 

 tntpDe Bbctthctit : mate bacr hebben top eibers ban beimacnt. 



IacrlijefesPcper-cnr. Je , in't JLatijn Lepidium aonuum, Jteftootft 

 ecittn fieel ban b!« botten |jcogh/ fepbt lobtl/m betle tadtoltena 

 jjhtDtpIt/ blaDcrs gtootcc ban b« 19eptt-ctiipDt/ toette bloemen ; 

 ftherp bijttnbtfacbt/ ghtllottn iiibclattttigtjt tjiipahma ala bie ban 

 DtnCtjIafpi; tnDcccnbefclat|)tigl)ttooittlt bicalleiaerbctgatt. 



Verandeiinghc. jtlmbinOtethfóojtebanoicgbttoas / bitfcHttp 

 bmenbeblabtctn heeft/ toat gtootttDanDitban'egbcmepn pepet- 

 rrupbt/ aloft hettenmiDbeI-foomniffct)tnoitgttoaBenbtj3ttc- 

 KaDfie toaet : be totltbc foo fc|)ttp ban fmaetft ?nn/ batmen ot ftlbt 

 ftampttiDt / 'efap Date ban ghtdjupeben magb in fauftn ƒ booj 

 /Roftattt/ alfoo toet aio bttooitcl ban jjltct Unöpa. 



Lepidium «juotumdam is be felepne IBater-Iierffe oft Roee» 

 hotcka-bloeme. 



Lepidium Sj-riaeum is bet CmBtóitrm / in oubt tuben mtt(t 

 Lepidium ghciioemr. 



Peper-cruydt van MontpellietSjin't ï..1tntl Dematia oftDentilli- 

 riaRondeletii,8e Narboncnfium, Lepidium Aeometa; piitatum.enbe 

 BnbttBMolybdxnaPUnii,tonftbceltnS>paegnitn;fepDt «Clufiua; 

 tnOeomtïtnt/Rontptüierfl /bcnipght Lobtl/ hcbbenbettnlangh» 

 «t Jtight tooitel; tenen sSetatBteii fteel/ »jp boeten boogt); blabeea 



eiopptn 

 t*m:nt / 

 in f.wst 



Hctvicr cn t^intighileBoeck. mi 



J'!L Blt ' >ann? " t ' r oft?D|aba I «en ben Be et henahmbe . bnfblii' 

 e iSbt ptrti-.iit bloemrn lint Den bl.-.unjtn : brei bp mm» X-~« 

 b.inbtthelmgtjebotBbt bate nat rtipgot; bhntl 

 » tOtiiDtniot ala mtt Igm btrttthm bapahtna/ 

 5'ïJ'L'l'NÖuwtiUaberKoitnr,!. 'C B .,nif,;. t gtjetoaoio 

 mot b..mt>tnDt ban fmattli tnbc blrwnmttlienJibflnhrottitrn 1 

 enbthmtii3tahtiiri«t,jt.« , L.m., - ;t^i.d, 



rimhr »-Tii t ü D,D '"" U ~ ; '" Jtvaerjnien P-lrt. frnlcKa io bat 

 D« P f,t?r„',- f < *, u, • <»'™naTr,poiium D*tondrJ mtm „ lm0 ,a 

 rr„nV ^ lpat lB "JSmadbcBbrtaenttOte Harnitn btranbt* 

 Kn n m;m an ^! 1 ^!. tr ï!l ,,,mDn,h * lrn Itatn errfl «roe»: blocm- 

 ! K 1 m J , ( '. tu * t Mamm ' «apt'ühtpoi btfet 1 ot tetlclit optn» 

 S?^ïi>i.^\ 9f Sf Clcn BVstfncOm^uTi to..t. brrtoe ttpt e, n bl.t.ia,- 

 SrSS n C "^ ar 5'"tbn a b . baetnat bomheetr pectftb inoibtnDt ■ 

 ^anaZieriu, ?"V ™' '»M«rotN„. tnnDe w,erh bnipn oft 

 Sïï dV ■ t "" tln tno " ], batr "a» Blitbonbm langWnu» 

 pecKf/enOf Oatr onDcc ttnputput blanttjblic«lieii bebbcnot / bat 

 bet papuc blaiitobtttom ban, cat Caetnat B rK^0OBb™-Jinb» 

 f n, ( f" ,a i l 6te.mrBDialjmnrntoK mat bmtt V» £a« Mtk 

 tn(Tfhtn.fiaptlotnOc l^oomm , enbe 10 ttre l fpid.um MonSd- 

 ^l a .lJ , ^'JP"P' b ^«""««"'alnibeMn oen ftr.l blrpnft 

 tootDfiibc /hotfp hoogbet liomrn , toiioommtthltpne toiioeluna 

 Bhtfcltatrt. Vcran.irringhc 3?it gbeffiao bjoitrt (omrniiio Deel 

 hoogh. ©nnmciibinotettin (boitcban ;bit üiel biupnt öurabe» 

 IptKc blabtrtn htcfi /Dtn ftctl ban onott oinbamnut : ban outn 

 5tjn met ftljcrp ban fniaeth ; nochtans iffc booj otfc Mol v bl«ni 

 Blicfontitii. ' 



Noch vandckracfiten.OnB gttemettn Prptr- etiinbt islitttmot 

 pjoogb tot In om Dttoeu gcatO : tnot be nm'.tel to Dt jllofiaert 

 tnbt Koherte fthtei Bbclgtti. Jmmera btt Battetjbeno enbt 

 oothbm/ïteet-Uaöiio inbittt bectt te bobtn. diothri tooibt 

 mitcc t!ibtbanbetIeiiibtfpnfinUoo:Ptpetghtb:uptht/ om bat 

 liet bictultt Inthen fmaetli cnot ktacbttn betoont/ cnoe iiatrom met 

 rctht peper trupot magtj tietten. 5?an het beeft eer Den (inarrll 

 fcan JStptrtnbt.ffionatrt tfanicn ghemtnniit • enbt Dient om be 

 maght te Heeftenden. <?nBefominigbemittHiiiban tfclbernipat/ 

 omoenappetiittt btrtottden; ttn groene fan|e mtt 5-nrclitl etc fp 

 met bt fpnfttrtn. '■<£ frlbt toosbt mtt be ijroent bl.ittrcn ban ot 

 Citoortfooitt banbitPtper-criitiOttnDcincttitbenbttlacrlmhJ 

 Ptpct-cruporooch ghtontn. 



IStptt-triipbt »n toatet gbtfoben / tooibt fetr gbepitfen trgbtnbi 

 biacpiiiBbtbanDtnltoofOt/ balltnDefiecdfc/Oempigbtpt/ toattt» 

 fiitht/ gtclfutiit / enbeooch ttgbtn bt colqcftt / gtabrtl mot houbt 

 pifft/tnbtom OcactttcrblijbtnOt matnbtOonbtn te ütrüitthen ; ooth 

 om Bet dlnotrbatten tt btrboojbtttn / enbe bt (tconbtnt oft nat» 

 flbeboojre nf tciaegljen. 



aSttooittlDitntootlitotltotDt&tiaticaoftbntpBicbt/mctttni» 

 Btt fottt bttttghtpt/ala Oanfcn ot t kapoenen- fmout, bupttn op bt 

 htnpc gbtlepbt . oft ootk mtt Xlant-tooitcl enbt ücrchtiia-lnfe 

 jjl.-.cfttro-gtjttotjfc bctmttiggt. 



*vommtflhe ggetooben / bat bit pepte ttupbt allt bt liratbtrn 

 banben/Iileet-UabBB tictft, tnbtbat Ot tooirtl ooeh beter td groen 

 ban btcltüciogl); mate bat bt fchclltn bt nucitt liracbt hebben. 

 &itcrupbc /oftbetoofttl (ftgghtn fp; 8'ttnbanDt ggtmott ban 

 tenen bnlltn bcmbt gbtbttm of i ban tentgb qiiaetttrghifnabBbt* 

 fjocht gbcfttfttn vpif BhtnttrtbititnDtbtgbtnc bitrtmictttercngt» 

 ttnbtbbtii/ fullen bittiBantftrjmbaBbbtrfebtit rrmbao: autbtco 

 flllift : ttoe totl batfp nuebttten neten dc magbt opbiaclt / enbe De 

 felbe biaecdcn oft optooiptn bott : mate in't lactftc ban bc matl» 

 tbbt gettii/ maetlit fp ben biroclt tamclpcdtn tuetcd / t noe bott Dt 

 pifTth)fcn.<9tfeibe/enbt 'tganfctternipbe/ tnDe't BbtOtOitletrt 

 toatce oa ecban/ ia BorDt in alle ma menn gbrb:iipcdt ban bt o sent 

 Cte seabetlacbtigp tjjn/ tnbe ernigtje ppnt oft anbtt gbt bierd in ot 

 IcnDentntnDe meren btbbtn. sOtftlBetoojtel BiJtfobtn oft g!iettoo< 

 ttn / mtt fioiugl) bermtngljt / hepit bt bltpntn oft btt^itnngbtn 

 bmntna rhonbta/ alfmtn bicbaec mtDc toafctit : tnot ttetfap bare 

 be bttfchttoojtcIingo:gl)tUngt)tgbtb:uptht /Bbeneeaoc frottrm» 

 Bften mbthttlt. tDatcc/baec fp in gtfoben iB/mtt ittnnbetmtngbt/ 

 la soeDtbooi bt gbcfroollcn miltt. liet potbet ban bt fttbt gtjt; 

 b;nnbt tooirel ttpnigtjt Dcbtiple toonbcii / enbt boet bat riuatct 

 btccfrh bate tipt / enbe bioogljt beloopenoe Bartn/ cnoe ouot -.eeren. 

 ijet fap ban bit ccupDtin be ooien gtitoinppt/ Bbtntefi Dt fuitetm» 

 gen/ enbe b;odght Die ban bet iooptnoc ttttr.Wartt/batcbittnipbr 

 in gtKfobcn ib/ op be batte htipt ghtOt*en/bott bate bapr giotptn. 

 Detfatbt mtt Womgtj Bhtftoottn tnbt ingUtnomtn / 'gljtnetft fijt 

 tümnen aebem foatrlnt h enbe al bctfutbter.ee herhachn . tnbt gteft 

 bt botuttobttlmtlcda. JBatrtotatie Dtfc Dinghen to't bettr otn 

 itlter-BaOtjo felbe tt gbtb)Upclten / oft ben ghtmepnen ÈaDga : 

 toant bit Vïtprr-triipbt ta toat tt heet. 



i?erl»tper-crlipbtban jïlontpttlitta beeft ttntn foo tjftttnmDe 

 ftttttptn fmateti / tnbt foo bjanbtnDt bracht / Dat get inbepaline 

 San bt ttanbt ten blautoe lootaebttghe placht oft totbtl bianat : 

 enbe mtt font op btn pola/ oft alleen atn 't holb.m bt botten gtre* 

 bonben/ nae bat btt llehaem totl gbrfnpbtn oft gliepucgecrt ie/ 

 OebtrDtbatgbrcbthoitfebccDiiiben dan: maetmttoliebart Kiinte 

 tnDt ban pepte BtmtngbtberDigft het beftbubbrnghtDaiOe Mtt» 

 bebatghfetoe haitfe/alabtntugU-grattbattmtCc atrtnhenuroiDr, 

 ■TtgöcnDe htupgtcbt oft s>cionca toojbt het oocb onbtr bc planten 

 banbtboettngbtbonDrn. Btt toartr/bacc bat iiisbtfobcn ia, gbe* 

 neeflDeCchoifttjcpt / nlfintn be Ijiipt bate mtbe toaftbt '-C fciot 

 ttupDt BbéftootcnopgtUpbt/ofttjttfapop bebttenbanbe Tdenenf 

 lBolötn tnatOulltijotiDenBiIïpOt/gtjmctrtOit. öbebnaurof'mo» 

 Ö'oojbm bate mtbt OltKbnjta 8be|ttrtrn/nternt totBÖ aö' fW''!?' 

 »bbbb 5 " ma 



